Naar de inhoud
Bekijk de rekenhulpen

Verwijderen en reinigen zonder schade aan de ondergrond

12 gidsen 35 minuten lezen
diy-gids.nl SCHILDEREN & BEHANGEN Verwijderen en reinigen: lijm, verf en aanslag

Alles wat eraf, eruit of schoon moet valt uiteen in drie soorten werk: iets zit ergens aan vast, er ligt een laag overheen, of er is iets op gegroeid of uitgeslagen. Zodra je weet met welke van de drie je te maken hebt, weet je ook of je gereedschap pakt of een middel. De volgorde is bijna altijd hetzelfde: eerst vaststellen wat het is, dan een testplek, dan mechanisch het grove werk, en pas daarna een middel dat de rest oplost. Wie andersom begint smeert het probleem uit over een groter oppervlak.

Alle gidsen over verwijderen & reinigen

Lijmresten verwijderen

Lijmresten verwijderen lukt bijna nooit met alleen een fles uit de bouwmarkt. Je stelt eerst vast welke lijm er zit,…

Wasbenzine

Wasbenzine is een licht oplosmiddel dat vet, was, olie en lijmresten losmaakt en daarna volledig verdampt zonder film achter te…

Gevel reinigen

Een gevel reinigen doe je met het zachtste middel dat de klus klaart, niet met het sterkste dat je kunt…

Dakpannen reinigen

Dakpannen reinigen doe je met geduld en met water, niet met kracht. Dikke mosplakken haal je er zacht mechanisch af,…

Lijm verwijderen

Lijm verwijderen begint niet bij een flesje maar bij de vraag welke lijm er zit. Lijm op waterbasis wordt week…

Boomstronk verwijderen

Een boomstronk verwijderen draait om twee keuzes: hoe diep hij weg moet en of je het met de hand of…

Purschuim verwijderen

Uitgehard purschuim los je niet op. Er bestaat geen middel dat het schuim aantast zonder je muur, je verf of…

Dakpannen schoonmaken

Dakpannen schoonmaken doe je in drie gangen: de dikke mospollen er droog af borstelen, daarna een verdunde groenaanslagreiniger vernevelen, en…

Korstmos verwijderen

Korstmos verwijderen lukt zelden in een middag, want de korst is met schimmeldraden in de poriën van de ondergrond gegroeid.…

Montagekit verwijderen

Montagekit verwijderen begint met vaststellen welke soort er zit, want alleen de solventgebonden types worden zacht van thinner. De rest…

Raamfolie verwijderen

Raamfolie verwijderen bestaat uit twee klussen: de folie zelf lostrekken en daarna de lijmlaag van het glas halen. Warmte van…

Eerst uitzoeken hoe iets vastzit

Bijna elke klus in deze hoek begint met dezelfde vraag: zit het ergens aan vast, ligt het er als laag overheen, of is het erop gegroeid. Dat onderscheid bepaalt of je gereedschap nodig hebt of een middel, en het scheelt je een verloren middag. Meestal is dit werk het voorwerk van schilderen en behangen, want er moet daarna vrijwel altijd iets overheen.

Zit er iets vast, dan zijn er maar een paar manieren waarop dat kan. Geschroefd, gelijmd of gekit, geklikt, ingemetseld, of een combinatie die je pas ontdekt als de eerste laag eraf is. Zoek dus eerst naar de kop van een schroef, een rozetje dat je eraf kunt wippen of een naad met speling, voordat je gaat trekken.

Bij een laag of een afzetting werkt het anders. Dan gaat het om de vraag waar de laag chemisch uit bestaat, want daar hangt van af welk middel iets doet. Een middel dat lijm op oplosmiddelbasis prima aankan, doet niets bij lijm op waterbasis, en andersom.

Zo zit het vastWaaraan je het herkentWaarmee je begintWat er meestal misgaat
Geschroefd of geboute verbindingZichtbare koppen, of dopjes en rozetten die je eraf wiptKruipolie, de juiste maat bit of dop, tegenhoudenDe kop rondt af en dan is uitboren de enige route
Gelijmd of gekitNergens een bevestiging te zien, het geheel zit overal even vastKitnaad doorsnijden, dan geleidelijk over de hele lengte wrikkenIn één punt wrikken trekt een stuk stuc of pleister mee
Geklikt of veerbelastEen strakke naad zonder schroeven, iets van veer als je duwtOp de juiste plek schuin tikken tot de klik loslaatWrikken met een schroevendraaier, dat drukt kunststof in
Ingemetseld of ingestortZit opgesloten in metselwerk, mortel of betonDoorslijpen, uitboren of steen voor steen weghalenOnderschatten dat er constructie aan hangt
Een laag of coatingVerf, lak, vernis, egaline, spuitwerk of beton ciréTestplek maken, dan schuren, afbijten of afstekenDroog schuren zonder te weten of er lood in de verf zit
Aanslag of uitbloeiGroen, wit of zwart, zit niet vast maar is aangegroeid of uitgeslagenVaststellen waar het van komt, dan pas een middel kiezenPoetsen terwijl de oorzaak blijft, dus komt het terug
Aangroei van plantenKlimop, mos, wortels of een stronkBovengronds weghalen, daarna de wortel of stobbeAlleen bespuiten en denken dat je er dan vanaf bent

Welk middel doet wat, en waar blijf je ermee weg

Het schap met reinigers en verwijderaars staat vol flessen die allemaal beloven dat ze alles oplossen. In de praktijk zijn het er een stuk of vijftien die echt iets doen, en ze doen alle vijftien iets anders. Wat je precies aan wasbenzine hebt en waar het spul juist ongeschikt voor is, staat apart uitgewerkt, want het is het meest gebruikte en het meest verkeerd gebruikte middel in deze hoek.

Voor alle oplosmiddelen geldt hetzelfde principe: inwerktijd is belangrijker dan de hoeveelheid. Een propje keukenpapier dat je met folie afdekt en een uur laat staan doet meer dan drie keer flink inspuiten, want anders verdampt het middel voordat het door de laag heen is. Werk verder altijd met een raam open en houd sterke oplosmiddelen weg bij open vuur en schakelaars.

Er is één combinatie die je nooit maakt. Chloor samen met een zuur, en chloor samen met ammonia, geeft een damp waar je acuut ziek van wordt. Gebruik dus één middel, spoel goed na en pak pas daarna eventueel iets anders.

MiddelWerkt goed opBlijf ermee weg vanWaar je op moet letten
WasbenzineStickerlijm, tape-resten, vet, siliconenfilmZachte kunststof met opdrukOntvlambaar, ventileren, geen open vuur
TerpentineAlkydverf, oude teerresten, wasKunststof en acrylverfLaat een vettige film achter, dus altijd naspoelen
ThinnerMontagekit op oplosmiddelbasis, verf uit gereedschapKunststof kozijnen, pvc, geschuimd plaatmateriaalSterke damp, alleen buiten of met het raam open
AcetonHarslijm, nagellakachtige resten, snel ontvettenVrijwel alle kunststof, dat lost gewoon mee opVerdampt zo snel dat er nauwelijks inwerktijd is
RemmenreinigerTaaie tape- en foamresten op metaalGelakte en geverfde delen, kunststofOntvet sterk, maar tast lak en kunststof aan
Stickerverwijderaar in gelLijm van tape, stickers en etikettenOnbehandeld, poreus houtBlijft staan waar je hem smeert, dus lange inwerktijd
Lijmverwijderaar voor vloerbedekkingTapijtlijm, foamresten op treden en vloerenKunststof met een dunne toplaagIn vakken werken en ruim inwerktijd geven
KruipolieVastgeroest bevestigingsmateriaal, plakkerige restenAlles wat je daarna wilt lijmen, kitten of schilderenLaat een film achter, dus daarna grondig ontvetten
SpiritusLaatste reiniging voor verf, viltstift op gladde lakOnbehandeld hout, dat vlektDroogt weg zonder resten, ideaal als slotstap
Ammonia in lauw waterVet en nicotine op geverfd houtwerkAluminium en onbehandeld eikenNooit met chloor mengen, handschoenen aan
Soda in warm waterVet op keukenkastjes, vergrijsd hout lichter makenAluminium en gelakte delenGoed naspoelen, anders hecht de verf later slecht
Groene zeepDagelijkse reiniging van steen, granito en tegelsOndergronden die je daarna wilt schilderenLaat een vetfilm achter die verf tegenwerkt
SchoonmaakazijnKalkaanslag op glas en kranenNatuursteen, cementvoegen en marmerDoet niets tegen zoutuitbloei op metselwerk
Sterk verdund zoutzuurCementsluier en cementresten op baksteenNatuursteen, metaal en alles binnenshuisMuur vooraf kletsnat maken, altijd zuur bij water
Chloor of algenverwijderaarGroene en zwarte aanslag op steen en betonBeplanting eronder, aluminium en kledingNooit samen met zuur of ammonia gebruiken
PU-cleanerVers, nog niet uitgehard purschuim en het pistoolUitgehard purschuim, daar doet hij helemaal nietsAlleen bruikbaar zolang je nog aan het werk bent

Lijm, tape, stickers en kit van een ondergrond halen

Plakkerige resten verwijderen is de vraag die in deze hoek het vaakst langskomt, en de aanpak is bijna altijd dezelfde volgorde: eerst warmte, dan mechanisch, dan pas een middel. Een gewone haardroger maakt de lijmlaag zacht, waardoor je dubbelzijdige tape in één beweging mee kunt trekken in plaats van hem in stukjes te moeten oprollen. Welk middel bij welke soort hoort staat bij lijm herkennen en per soort aanpakken.

Blijft er een dunne film achter, dan werkt een gel beter dan een spuitbus. Een gel blijft staan waar je hem aanbrengt en heeft daardoor een uur de tijd om door de lijm heen te trekken. Daarna poets je de resten weg, en dat gaat het snelst met een nylon borstel in een boormachine op een laag toerental. Voor de laatste schaduw op een gladde ondergrond is het weghalen van lijmresten met wasbenzine en een doek de nette afsluiting.

Papieren stickers zijn het gemakkelijkst van allemaal, ook de hardnekkige prijsstickers van Ikea op nieuwe meubelonderdelen. Week het papier eerst met een natte doek of wat afwasmiddel, pel het laagje eraf en pak dan pas de lijm eronder aan. Wie meteen aan de sticker gaat trekken houdt losse snippers over en drie keer zoveel werk.

Bij dikke klodders houdt het op met middelen. Uitgeharde montagekit, montagelijm, high tack en bisonkit zijn gemaakt om maximaal te hechten, dus daar begin je met een beitel of een schraper en pas daarna met thinner als kompres. De volledige aanpak staat bij uitgeharde montagekit en lijmkit weghalen, en voor een afdichtnaad in de badkamer gebruik je de methode bij een oude kitrand eruit snijden.

Folie op glas is een verhaal apart. Zonwerende of decoratieve raamfolie laat zich met stoom en geduld lospellen, terwijl de lijmlaag daarna meestal nog los op de ruit ligt. Hoe je dat zonder krassen doet lees je bij raamfolie van een ruit halen.

OndergrondZo pak je tape- en lijmresten aanDit gaat mis
Geverfde muur of stucwerkFöhnen, langzaam op een hoek van 45 graden aftrekken, rest met een gumNat maken en wrijven, dan gaat de verflaag mee
Gelakt houtWarmte en een kunststof spatel, daarna wasbenzine op een doekAceton of remmenreiniger tast de lak direct aan
Glad kunststof, zoals een kozijn of deurStickerverwijderaar in gel, een uur laten staan, wegpoetsenThinner en aceton maken het oppervlak dof en ruw
Geschuimd kunststof of beplakt plaatmateriaalGel plus een nylon borstel in de boormachine, lage standMet de duim rollen kost je het vel van je vingers
Glas en spiegelScheermesje vlak onder 30 graden, daarna spiritusDroog krabben geeft fijne krassen in het glas
Rvs en gelakt metaalWasbenzine of remmenreiniger, in de richting van de slijprichtingSchuursponsjes laten een dof spoor achter
Laminaat en vinylLijmverwijderaar voor vloeren, in vakken van een meterWater blijft in de naden staan en doet de kern zwellen
Tegels en natuursteenMechanisch met een plat gehouden plamuurmes, daarna ontvettenZure reinigers trekken in ongeglazuurde steen

Purschuim weghalen, vers en uitgehard

Purschuim is het enige materiaal in deze lijst waarbij het antwoord op de vraag naar een oplosmiddel simpelweg nee is. De verwijderaar die in de bouwmarkt naast de bussen staat, is een pistoolreiniger voor vers schuim. Zodra het schuim is uitgehard doet dat spul niets meer, want de reactie met vocht uit de lucht is dan al afgerond.

Uitgehard purschuim gaat er dus alleen mechanisch af. Breek eerst de grote stukken weg met een beitel of een breed mes en houd daarbij ongeveer een centimeter marge boven de ondergrond. De rest schuur je weg met grof schuurpapier, waarbij je de korrel aanpast aan de structuur van de ondergrond: op glad stucwerk korrel 120, op ruw metselwerk mag korrel 60. Meer over de aanpak per ondergrond staat bij purschuim en pu-schuim weghalen.

Op een groot oppervlak werkt een staalborstel of een messing borstel in de boormachine sneller dan schuren. Druk niet, laat de borstel het werk doen en houd hem in beweging, anders schuur je een kuil in het stucwerk. Draag hierbij een bril en een stofmasker, want er komen borstelharen en harde schuimdeeltjes met flinke snelheid weg.

Bij een kunststof kozijn ligt het gevoeliger. Pur hecht goed aan pvc en de toplaag is dun, dus daar snijd je het schuim vlak af met een vers mesje en werk je de laatste film weg met een kunststof spatel en een milde reiniger. Op je handen laat vers schuim zich nog wegwrijven met slaolie of vaseline, maar uitgehard schuim op de huid wacht je gewoon uit, want dat gaat er met de bovenste huidlaag vanzelf af. Uit kleding krijg je pur niet meer weg.

Verf, lak, vernis en andere lagen eraf

Bij een laag die eraf moet kies je tussen schuren, afbranden en afbijten, en die keuze hangt af van de laag zelf. Vernis en blanke lak smeren als je ze verwarmt, dus daar werkt een afbijtmiddel of schuurwerk beter dan een verfafbrander. Dikke oude verflagen op buitenwerk laten zich juist prima afbranden, mits je zeker weet dat er geen lood in zit.

Schuren doe je in drie stappen: korrel 60 of 80 om de laag te breken, korrel 120 om de krassen weg te halen en korrel 180 om het oppervlak schilderklaar te maken. Sla je een stap over, dan zie je de grove krassen door de nieuwe laklaag heen zodra het licht er schuin op valt. Werk met een afzuiging of een stofzuiger aan de schuurmachine, want de fijne stof zit anders dagen later nog in de ruimte.

Een aantal lagen zit er echt anders in dan verf. Hardwaxolie en een waslaag zitten in het hout in plaats van erop, egaline is steenhard en beton ciré heeft een pu-lak als toplaag. Voor die materialen is er geen afbijt die het netjes doet, en kom je uit bij schuren, frezen of gewoon een nieuwe laag erover.

LaagWaaraan je hem herkentWat werktWat je niet moet proberen
Blanke lak of vernis op houtGlanzend, hard, laat bij een testplek schilfers losAfbijtmiddel laten inwerken, afsteken, daarna schurenAfbranden, de vernislaag smeert dan het hout in
Loodhoudende verfDikke, romige lagen in werk van voor de jaren zestigNat schuren of chemisch afbijten, of laten zitten en overschilderenDroog schuren of afbranden, dat verspreidt lood
HardwaxolieMat, voelt zijdezacht, water trekt langzaam inIntensiefreiniger met een pad, of terugschuren tot kaal houtAfbijten, de olie zit in de houtvezel
Waslaag op hout of trapleuningPlakkerig aanvoelend, wordt donker op drukplekkenTerpentine met fijne staalwol, daarna ontvettenOverschilderen zonder te ontvetten, verf hecht niet
Kalkverf, witkalk of kassenwitGeeft af op je vinger, is niet veegvastInweken met warm water, afsteken, daarna fixeren met voorstrijkDirect overschilderen, de nieuwe laag laat los
Spuitwerk of spackKorrelige structuur op muur of plafondWeken met behangafweekmiddel, afsteken met een breed plamuurmesDroog afkrabben, dat geeft enorm veel stof
EgalineSteenharde grijze laag op de dekvloer of gemorst op de muurVers direct nat weghalen, uitgehard schuren of frezenWachten tot morgen bij spetters, dan zit het vast
Beton ciréVlekkerig betonlook met een gesloten lak eroverSchuurmachine met diamantschijf, of een nieuwe laag eroverAfbijtmiddel, dat pakt de cementgebonden laag niet
Fineer op plaatmateriaalDun laagje echt hout op spaanplaat of mdfVerwarmen met een strijkijzer door een doek, dan afstekenTrekken zonder warmte, dan splintert het fineer

Vloeren, ondervloeren en dekvloeren eruit

Een vloer weghalen is zelden ingewikkeld en bijna altijd zwaar. Het bepalende punt is niet het materiaal zelf maar de lijmlaag eronder, want die blijft achter en bepaalt hoeveel werk er daarna nog is. Voor een kurkvloer, linoleum of gelijmde vinyl huur je een vloerenstripper met een heen en weer bewegend mes, en dan ben je met een gemiddelde kamer in twee uur klaar met het strippen zelf.

Reken daarna op minstens zoveel tijd voor de rommel. Het afvoeren en opruimen kost bij dit soort klussen structureel meer tijd dan het loshalen, en dat is meteen wat de kosten bepaalt als je het laat doen: containerhuur en het gewicht dat je afvoert, niet de vierkante meters. Een cementdekvloer van vijf centimeter weegt ruim honderd kilo per vierkante meter, dus bij twintig vierkante meter zit je al op ruim twee ton puin.

Wat er na het strippen op de vloer achterblijft is meestal een taaie lijmfilm. Gele of bruine tapijtlijm week je in met een lijmverwijderaar voor vloerbedekking en schraap je daarna weg met een vloerkrabber op een steel. Het verhaal dat je vloerbedekking met cola los krijgt kun je gerust laten voor wat het is: heet water met een scheut zeep doet precies hetzelfde en plakt minder. Zit er een tegelvloer onder, dan is tegels loshalen zonder de ondergrond te slopen de volgende stap, en de restanten pak je aan zoals bij achtergebleven tegellijm van een dekvloer krabben.

VloerHoe hij vastzitWaarmee het luktWat er achterblijft
Kurkvloer of kurktegelsVolvlakkig gelijmd op beton of dekvloerVloerenstripper huren, of een schaafmachine op de dikte van de tegelLijmresten, daarna egaliseren
Linoleum en marmoleumGelijmd, vaak op een jute of vilten rugStripper, daarna de vilt weken met warm waterVezelrug en oude lijm
Vinyl en pvcLos gelegd, met tape aan de randen of volvlakkig gelijmdLos snijden in banen van 40 cm, gelijmd met de stripperWeekmakervlekken en lijm
Gelijmd laminaatVerlijmd in de messing en groefEerste rij opofferen met een breekbeitel, dan per plankLijmresten op de ondervloer
Parketvloer en gespijkerde delenGespijkerd of geniet op balken, of verlijmd op betonKoevoet en trekker, verlijmd parket met een stripperSpijkers, en op beton een dikke lijmlaag
Spaanplaat ondervloerGeschroefd of gespijkerd op de balklaagCirkelzaag op exact de plaatdikte, dan uitnemen per vakKopse randen op de balken
Verlijmde ondervloer van plaat of viltVolvlakkig aan de dekvloer gelijmdStripper of vloerkrabber, in stroken van een halve meterEen dikke lijmlaag die je moet wegschuren
Overzettreden op een trapGelijmd met montagekit, soms plus schroeven of nietjesMontagekit doorzagen met een multitool, dan tree voor treeBeschadigde stootborden en lijmresten op het oude hout
Zandcement of cementdekvloerZwevend of hechtend op de constructievloerSloophamer met spadebeitel, in banen werkenRuim honderd kilo puin per vierkante meter
Betonvloer of granitoOnderdeel van de constructie of in een mortelbedBreekhamer, vooraf doorslijpen langs de randenZwaar puin en veel stof
Grindvloer of siergrindvloerGrind gebonden in epoxy of polyurethaanFrezen of in vakken breken met de breekhamerEen ruwe ondergrond die geëgaliseerd moet worden
EgalinelaagAangegoten op de bestaande vloerSchuren met een diamantschijf, dikke lagen frezenZeer fijn stof, dus afzuiging gebruiken

Plinten, glaslatten en andere onderdelen demonteren

Onderdelen die je heel wilt houden vragen om een andere houding dan sloopwerk. Het geheim zit in het spreiden van de kracht: nooit op één punt wrikken, altijd een dun plaatje hout tussen je beitel en de muur, en liever tien keer een millimeter dan één keer een centimeter. Bij gelijmde plinten snijd je eerst de kitnaad boven en onder door met een afbreekmes, en pas daarna zet je de beitel van bovenaf aan.

Zit een plint met montagekit op stucwerk, dan is enige schade onvermijdelijk. De lijm hecht sterker dan de stuclaag aan de muur, dus er komt altijd wat mee. Wie de plinten door lagere exemplaren wil vervangen, moet daar rekening mee houden en anders eerst repareren. Een multitool met een dun, lang zaagblad achter de plint langs is de nettere route, omdat je dan door de lijm zaagt in plaats van eraan te trekken.

Kunststof glaslatten zitten geklikt en dat vraagt een beweging die niet vanzelfsprekend voelt. Je hoeft er niets tussen te krijgen: je zet een breed plamuurmes of een brede beitel schuin tegen de rand van de lat en tikt er met een hamer tegenaan, zodat de lat naar binnen wegklikt. Bij sommige systemen trek je eerst het zwarte rubberen afdichtingsprofiel eruit, en dan komen de latten er zo uit.

Voor de rest is het een kwestie van weten waar het lipje of de pen zit. Een keukenlade van Bruynzeel of met Hettich-geleiders komt eruit zodra je de twee ontgrendelhendels tegelijk bedient, een rolluik of een zonnescherm zit met beugels vast die onder veerspanning kunnen staan, en de scharnierpennen van een deur drijf je van onderaf uit met een doorslag. Bij een deurklink zonder inbus zit de bevestiging onder het rozet of achter een borgpennetje in de kraag.

Een radiator die eraf moet is een klus op zich, want daar komt water bij kijken. Wil je de hele verwarming eruit hebben, dan begin je bij het aftappen en afkoppelen van de radiatoren zoals beschreven bij een radiator van de muur halen.

OnderdeelHoe het meestal vastzitWaarmee je begint
Gelijmde plinten en plakplintenMontagekit of dubbelzijdig tape, plus een kitnaadKit doorsnijden, dan multitool of beitel met houten spreider
Keukenplint onder de kastjesClips op de stelpotenOnderaan vastpakken en recht naar voren trekken
Kunststof glaslatKlikprofiel in het kozijn, soms met een rubberprofielSchuin tikken met een brede beitel op de rand van de lat
Houten glaslatFijne spijkertjes, vaak overgeschilderdVerflaag doorsnijden, dan met een dun mes lichten
Bovenlicht boven een deurGlaslatjes opzij, veermechanisme in de onderlijstLatjes eruit, ruit naar beneden drukken en naar je toe kantelen
Deurklink en rozetInbusschroefje in de hals, of een verende pin onder de kraagRozet eraf wippen met een dun mes, dan de schroeven zoeken
Scharnierpen of paumellePen zit geklemd, inboorpaumelles zijn geschroefdVan onderaf uitdrijven met een doorslag
Houten deurkozijnGeschroefd in de dagkant, of met ankers ingemetseldStijl doorzagen met de reciprozaag, dan lostrekken
Stalen kozijnIngemetseld met ankers in de voegenOp vier punten doorslijpen, dan per stuk uitnemen
VensterbankIn de mortel gelegd of gelijmd op de borstweringKitnaad doorsnijden, dan van de zijkant af optillen
Rolgordijn, jaloezie of luxaflexKlemmen of clips met een lipje aan de voorzijdeCassette naar voren kantelen terwijl je het lipje indrukt
Rolluik of zonneschermBeugels aan de gevel, met een veer of motor in de kastDoek eerst ontspannen, dan pas de beugels losschroeven
Keukenlade met softcloseOntgrendelhendels op de ladegeleidersLade half uittrekken, beide hendels bedienen, recht naar je toe
Folie op keukenkastjesZelfklevende folie op mdf of spaanplaatFöhnen en onder een hoek aftrekken, resten met wasbenzine
Deurschild op een buitendeurTwee doorgaande bouten vanaf de binnenzijde, buiten niets zichtbaarBinnenschild losdraaien, dan komt het buitenschild vrij
Kattenluik in een deur of paneelBinnenring geschroefd in de buitenringRing losdraaien en het luik naar buiten duwen
Inbouwspot in een plafondTwee veerbeugels die tegen de plaat drukkenRand vastpakken, recht naar beneden trekken, dan de veren knijpen
Plafonniere of lampenkapKwartslag op de sokkel, of een borgschroefje in de randGroep uitzetten, kap draaien of het schroefje losdraaien
Wieltjes onder een bureaustoelEen gladde stift met een borgring in de pootTwee lepels of een koevoet als hefboom, recht naar beneden trekken
Radiatorknop van DanfossWartel met een moer, of een klikring bij de nieuwere typesKnop op de hoogste stand draaien, wartel los, recht aftrekken
Drukplaat of Wisa-bedieningspaneel van een inbouwreservoirTwee clips of een kwartslagsysteem, per merk andersOnderzijde kantelen zonder forceren, bij Tece, Villeroy en Boch en Ben Pro Flush eerst de knoppen eraf wippen

Vastgeroeste bouten, ankers en ander bevestigingsmateriaal los krijgen

Keilbouten die iemand ooit glad heeft afgeslepen zijn een klassiek probleem in een buitenmuur. De verleiding is groot om ze te laten zitten, maar roest zet uit en drukt op den duur de steen kapot. Er is een truc die verrassend vaak werkt: spuit de bout in met kruipolie, laat het een uur intrekken en sla de bout vervolgens dieper de muur in.

Door dat terugslaan komen de klemschilden vrij van de conus, en dan peuter je ze met een punttang uit het gat. De bout zelf komt daarna los. Lukt dat niet, dan boor je met een dunne steenboor rondom het gat wat ruimte, of je zaagt de hele partij eruit met een diamantkernboor van twintig millimeter en zet er een stukje steen terug.

Voor kleiner spul geldt hetzelfde principe van eerst de kop en dan de rest. Een popnagel boor je uit met een boor die net iets kleiner is dan de schacht, waarna je het restant naar binnen tikt in plaats van eraan te trekken. Bij een bout waarvan de kop is afgebroken of doldraait, geldt een eigen aanpak. Boor gecentreerd voor, gebruik een linksdraaiende boor of een schroefuitdraaier en werk met weinig toerental en veel druk. De volledige route, ook voor schroeven in hout, staat bij een afgebroken schroef uit het werk halen.

BevestigingZo krijg je hem eruitAls dat niet lukt
Keilbout in metselwerkKruipolie, bout terugslaan, schilden met een punttang eruitRondom uitboren of een kernboor van 20 mm gebruiken
Chemisch ankerMoer eraf, draadeind verwarmen zodat de hars loslaatDraadeind vlak afslijpen en het gat opvullen
Popnagels in plaatwerkKop uitboren met een boor iets kleiner dan de nagelRestant met een doorslag naar binnen tikken
SlotboutKop tegenhouden met een tang, moer eraf draaienKop eraf slijpen en de bout doorslaan
SlagplugNagel eruit trekken met een nijptangNagel uitboren, daarna de plug uitboren
Doldraaide schroefkopElastiekje tussen bit en kop, dan langzaam uitdraaienSchroefuitdraaier of een gleuf zagen voor een platte bit
Anti-inbraakschroefVastpakken met een waterpomptang en rondom draaienGleuf zagen met een dun slijpschijfje
Knelring op een koperen leidingKnelringtrekker, of de knelmoer weer opdraaien als trekkerLeiding een stukje inkorten en een nieuwe knelfitting zetten

Gevel, buitenmuur en bestrating schoonmaken

Een vuile buitengevel is bijna nooit één probleem. Groen is algengroei, wit is meestal zout dat uit de steen of de voeg naar buiten komt, en zwart is roet of atmosferisch vuil. Elk van de drie vraagt een ander middel, en bij twee van de drie is poetsen zonder de oorzaak weg te nemen zonde van je zaterdag. Wat er per soort vervuiling werkt, hoe je impregneert en welke volgorde je aanhoudt staat bij een gevel reinigen zonder de voegen te beschadigen.

Witte aanslag op een buitenmuur is in de meeste gevallen zoutuitbloei, ook wel salpeter genoemd. Vocht lost zout op in de steen of de voeg, en zodra dat vocht aan de buitenkant verdampt blijft het zout als witte laag achter. Schoonmaakazijn doet daar niets tegen, en met water spoelen maakt het erger omdat je het zout weer naar binnen brengt.

Wat wel werkt is de muur eerst goed laten drogen en het zout er droog met een harde bezem af borstelen. Dat herhaal je een paar keer over een aantal weken, want het zout blijft komen zolang de bron van het vocht er is. Zit er oud cement of cementsluier op bakstenen en gevelstenen, dan gaat dat er wel af met een sterk verdunde zoutzuuroplossing, waarbij je de muur vooraf kletsnat maakt zodat het zuur niet in de steen trekt. Zo krijg je buitenmuren van baksteen weer egaal zonder dat je gaat schuren of stralen. Moet het voegwerk toch vervangen worden, dan begin je bij oude voegen uitslijpen en uitkrabben.

Groene aanslag en de vastere, korrelige plekken vragen weer wat anders. Losse algen borstel je met een algenverwijderaar en een schrobborstel weg, maar de grijsgroene rozetten die zich echt in de steen vastbijten zijn korstmos. Dat laat zich niet wegborstelen en vraagt een eigen aanpak om korstmos van steen te krijgen.

AanslagWat het isWat werktWat niet werkt
Groene aanslag op muur of trespaAlgen, gedijen op vocht en schaduwAlgenverwijderaar aanbrengen met een plantenspuit, laten inwerken, borstelenAlleen schrobben met water, binnen een seizoen terug
Zwarte aanslag op klinkers en terrasAlgen en atmosferisch vuil in het poriënoppervlakReiniger met een borstel, daarna spoelen met de tuinslangBleekwater op grind, dat tast de steen aan
Witte aanslag of zoutuitbloeiingZout dat met vocht uit steen en voeg naar buiten komtDroog laten worden, droog afborstelen, herhalenAzijn, en natspuiten met de tuinslang
Cementsluier en cementrestenEen dunne cementfilm van metselen of voegenSterk verdund zoutzuur op een vooraf natgemaakte muurSchuren, dat maakt de steen ruw en vuilgevoelig
Roet op een stenen muurVerbrandingsresten, vettig van aardAlkalische reiniger of soda met een harde borstelZure reinigers, die zetten roet juist vast
Groene oxidatie op koper of zinkKopergroen, een beschermende oxidelaagLaten zitten, of poetsen met azijn en zout bij sierwerkSchuren, daarna oxideert het versneld opnieuw
Verweerd trespa of boeiboordUv-schade aan de gesloten toplaag van de plaatMild sopje of een kunststofreiniger met een zachte doekHogedruk en schuurmiddel, de toplaag komt niet terug
Kalkstrepen op een stenen dorpelKalk uit regenwater en mortelKalkreiniger, alleen op steen die niet zuurgevoelig isZuur op natuursteen, dat vreet de polijstlaag weg

Daken en dakpannen schoonmaken en oude dakbedekking eraf halen

Oude bitumen van een dakbeschot halen is zwaar werk waar één gereedschap bovenuit steekt: een scherpe spade. Die geeft je een hefboom en een snijkant tegelijk, en met vijf lagen bitumen op elkaar heb je beide nodig. Een cirkelzaag of een slijptol lijkt logisch maar loopt binnen een meter vol met gesmolten bitumen.

Begin vroeg op de dag en bij voorkeur niet in de volle zon. Koud bitumen is bros en scheurt netjes, terwijl warm bitumen taai wordt en aan alles blijft plakken. Snijd bovenaan in en trek de baan naar beneden, dan helpt het gewicht van het materiaal mee om de rest los te scheuren.

Er is een veiligheidsregel die je hierbij niet moet overslaan: leg je mes weg voordat je gaat trekken. Als een baan plotseling loslaat schiet je arm door, en met een mes in de hand loopt dat verkeerd af. Werk daarnaast gezekerd, want een schuin dak met losse stroken erop is glad.

Voor dakpannen ligt het gevoeliger dan mensen denken. De glazuur- of engobelaag op een keramische pan is dun, en betonpannen worden poreus zodra je die laag wegspuit. De methode die de pan heel laat staat bij dakpannen reinigen zonder de toplaag te beschadigen, en voor mos en groene aanslag die vanzelf uitregent is er de aanpak bij mos van dakpannen halen.

MateriaalZo krijg je het erafWaar je rekening mee houdt
Bitumen in meerdere lagenScherpe spade, banen van bovenaf insnijden en naar beneden trekkenKoud werken, spijkers, en zeker zijn dat je gezekerd staat
Gebrand dakleer op beschotAfsteken met de spade, of vakken van 1 m2 met beschot en al uitzagenReciprozaag met een lang blad, let op leidingen eronder
Oude mastiek of teerZoveel mogelijk afsteken, de rest laten zittenTeer en warme bitumen verdragen elkaar niet, dus met koudlijm verder
Epdm dakfolieLos gelegd oprollen, gelijmd met een schraper lostrekkenVoor het ontvetten alleen de cleaner van het systeem gebruiken
Ballastgrind op een plat dakScheppen en met emmers of een kruiwagen afvoerenZo'n vijf centimeter grind weegt al tachtig kilo per vierkante meter
Mos op een plat dakAfschuiven met een vlakke schop, daarna aanvegenNiet schrapen op epdm en bitumen, je snijdt de laag in
Mos en groene aanslag op dakpannenMosverwijderaar sproeien en laten uitregenen, daarna aanvegenVan de nok naar beneden werken, nooit met hoge druk
Golfplaten van vezelcementAlleen nat afnemen als je zeker weet dat ze asbestvrij zijnVoor 1994 vrijwel altijd asbesthoudend, dan niet zelf doen

Klimop, wortels en stronken uit tuin en gevel halen

Klimop weghalen valt uiteen in twee klussen die je niet moet omdraaien. Eerst haal je het bovengrondse deel weg en daarna pak je de wortel aan, want zolang de wortel er zit komt de plant onherroepelijk terug. Knip de stam vlak boven de grond door en laat het gewas een paar weken verdorren, dan trekt het veel makkelijker van de muur.

Er is één ding dat je daarbij vooraf moet weten: dode hedera stuift veel meer dan levende. Wie gevoelig is voor de plant kan beter het hele gewas natspuiten voordat hij gaat trekken, en met lange mouwen en een bril werken. De hechtwortels blijven als donkere stippen op de muur achter, en die borstel je droog weg met een messing of nylon borstel, eventueel met een gevelreiniger erbij.

Over gif is de praktijk nuchterder dan de discussie. Bespuiten van het blad met een glyfosaatmiddel doet bij klimop weinig, omdat het waslaagje op het blad vrijwel niets doorlaat. Wat wel effect heeft is de stam vlak boven de grond doorknippen en het verse snijvlak direct met een kwastje behandelen, zodat het middel via het sap de wortel in gaat. Rooien blijft alsnog de zekerste route, want je moet het wortelgestel toch uitgraven.

Voor een boomstronk gelden andere regels dan voor een struik of een heg. Een heg of laurier trek je met een spade en wat hefboomwerk uit de grond, terwijl een stronk met een echte wortelkluit een freesmachine vraagt of veel graafwerk. De afweging tussen frezen, uitgraven en laten verteren staat bij een boomstronk uit de tuin krijgen.

Bamboe is de lastigste van het stel, omdat de uitlopers horizontaal onder de grond doorlopen en tot ver van de pol opduiken. Daar helpt alleen alle wortelstokken uitgraven tot zeker zestig centimeter diep, en daarna een wortelscherm plaatsen als je een deel wilt houden.

Schoonmaken en ontvetten voordat de verf erop gaat

De laatste stap voor het schilderen is de stap die het vaakst wordt overgeslagen en het meest kapotmaakt. Verf hecht niet op vet, niet op zeepresten en niet op siliconen, en dat zie je pas als de laag na een paar weken loslaat of kraters vertoont. Neem geverfd houtwerk en hoogglans deuren daarom af met lauw water met een scheut ammonia of een sodahoudend poeder, en spoel daarna na met schoon water.

Bij plaatmateriaal ligt het net anders. Mdf wil je juist niet nat maken want de kern zwelt, dus daar werk je met een licht vochtige doek en droog je meteen na. Een laminaatvloer, pvc en epdm ontvet je met het middel dat bij de lijm of kit hoort die je erop gaat gebruiken, en bij pvc-buis hoort dat een echte pvc-reiniger te zijn en geen spiritus. Oude schakelaars en handgrepen van bakeliet neem je alleen af met een sopje en een zachte doek, want schuurmiddel maakt dat materiaal onherstelbaar dof.

Bouwstof vraagt een vaste volgorde: eerst afzuigen met een stofzuiger met fijnstoffilter, dan pas nat. Ga je meteen met een vochtige doek over bouwstof, dan smeer je een grijze film uit die je er nooit meer helemaal af krijgt. Op muren werkt een brede, droge kwast of een stofwisser beter dan een doek.

Vlekken die door de verf heen blijven komen zijn een categorie apart. Stift, potlood dat in de wand is gedrukt, lekkagevlekken, nicotine en houtdoorbloeding laten zich niet wegpoetsen en slaan gewoon door twee lagen muurverf heen. Die isoleer je met een isolerende voorstrijk of een schellakprimer, en pas daarna schilder je normaal door. Hoeveel liter je daarvoor nodig hebt reken je uit met onze verfcalculator voor muren en houtwerk.

Je gereedschap verdient dezelfde aandacht als de ondergrond. Een verfbak schoonmaken doe je niet onder de kraan maar door de latexrest te laten uitdrogen en de film er in één vel uit te pellen, want watergedragen verf hoort niet in het riool.

Geef het geheel daarna de tijd die het nodig heeft. Een muur die je hebt afgesopt of een gevel die je hebt gereinigd moet echt droog zijn voordat er verf of impregneermiddel op gaat, en dat duurt bij steen langer dan een dag. In de tabel met droog- en wachttijden per materiaal zie je per situatie hoelang je moet wachten.

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Soort werkMateriaalStofdroogOverschilderbaar of belastbaarVolledig uitgehardWaar het misgaat
KitAcrylaatkit20 tot 40 minutenna 6 tot 12 uur overschilderbaar24 tot 48 uurTe vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
KitSiliconenkit (sanitair)10 tot 20 minutenniet overschilderbaar24 uur per 2 mm dikteEen dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
KitHybride kit (MS-polymeer)15 tot 30 minutenna 24 uur overschilderbaar24 tot 72 uurHardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
KitPolyurethaankit30 tot 60 minutenna 24 uur3 tot 5 dagenBlijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
KitMontagekit30 minuten voorgripna 24 uur belastbaar3 tot 7 dagen op volle sterkteZwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
StucwerkStucpasta of finishpasta2 tot 4 uurna 12 tot 24 uur schuren24 tot 48 uurOp een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
StucwerkGips (raaplaag)12 uur per laagna 24 uur verder werken1 week per centimeter dikteVerven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
StucwerkCementgebonden pleister24 uurna 3 dagen2 tot 4 wekenEen dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
StucwerkVulmiddel voor gaatjes20 tot 60 minutenna 1 tot 2 uur schuren4 tot 8 uurDiepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
VerfMuurverf op waterbasis (latex)30 tot 60 minutenna 4 tot 6 uur tweede laag2 tot 4 wekenDe verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
VerfGrondverf op waterbasis1 uurna 4 tot 6 uur schuren en aflakken24 uurOnvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
VerfGrondverf op terpentinebasis4 tot 6 uurna 16 tot 24 uur3 tot 5 dagenBij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
VerfLak op waterbasis1 tot 2 uurna 6 uur tweede laag5 tot 7 dagenDeuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
VerfLak op terpentinebasis4 tot 8 uurna 24 uur1 tot 2 wekenBlijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
VerfVoorstrijkmiddel1 tot 2 uurna 2 tot 4 uur verder12 uurDoorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
VloerEgaliseermiddel3 tot 6 uur beloopbaarna 24 uur vloer leggen1 dag per millimeterEen laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
VloerCementdekvloer24 tot 48 uur beloopbaarna 3 weken belastbaar1 week per centimeter, daarna langzamerEen dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
VloerAnhydriet gietvloer24 tot 48 uurna 5 tot 7 dagen3 tot 6 wekenDe zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
VloerBetonvloer gestort24 uur ontkistenna 7 dagen licht belastbaar28 dagen op sterkteTe snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
TegelwerkTegellijm (standaard)niet belopenna 24 uur voegen7 dagenVoegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
TegelwerkTegellijm (sneldrogend)niet belopenna 4 tot 6 uur voegen24 uurHandig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
TegelwerkVoegmortel2 tot 3 uur nawassenna 24 uur licht belastbaar7 dagen voor douchegebruikTe snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
TegelwerkSmeerbare afdichting (kimband en pasta)3 tot 4 uur per laagna 12 tot 24 uur tegelen24 uurTwee dunne lagen werken beter dan een dikke.
BehangBehangplaksel op vliesbehangdirect hangenna 24 uur droog48 uurVerwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
BehangGlasweefsel met muurverf gelijmd6 uurna 24 uur overschilderen48 uurTe vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
HoutHoutlijm (pva)20 tot 30 minuten klemmenna 1 uur voorzichtig hanteren24 uur op volle sterkteTe weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
HoutConstructielijm (polyurethaan)40 minuten klemmenna 3 uur24 uurSchuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
HoutHoutvuller op waterbasis30 minutenna 1 uur schuren4 uurDiepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
HoutEpoxy houtreparatie30 tot 90 minutenna 4 tot 6 uur schuren24 uurOnder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
HoutBeits op waterbasis1 uurna 4 uur tweede laag24 tot 48 uurIn de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Samengesteld uit fabrikantenvoorschriften en uit wat mensen in de praktijk tegenkomen. Alle tijden gelden bij ongeveer 20 graden en 60 procent luchtvochtigheid. Kouder of vochtiger betekent langer wachten: reken bij 10 graden ruwweg op een verdubbeling. Houd bij twijfel de verpakking van jouw product aan.

Veelgestelde vragen

Waarom komt de witte aanslag op mijn buitenmuur steeds terug?

Omdat het geen vuil is maar zout. Vocht lost zouten op in de steen, de mortel of de voeg, en zodra dat vocht aan het oppervlak verdampt blijft het zout als witte laag achter. Zolang er vocht door de muur trekt blijft dat proces doorgaan, dus schoonmaken helpt maar tijdelijk. Laat de muur goed drogen, borstel het zout er droog met een harde bezem af en herhaal dat een paar keer. Ga daarnaast op zoek naar de vochtbron, want zonder die op te lossen blijft de uitbloei terugkomen.

Kan ik een gevel schoonmaken met een hogedrukreiniger of moet ik hem laten stralen?

Een hogedrukreiniger kan, maar dan wel op lage druk en van een afstand. Bij hoge druk gaat behalve het vuil ook het zachtere deel van de steen en het bindmiddel uit de voeg mee, en daardoor wordt de muur ruwer en dus sneller weer vies. Spuit je voegen eruit, dan zaten die al los en heb je een voegprobleem blootgelegd. Stralen met zand geeft hetzelfde risico in het kwadraat en kan ertoe leiden dat de gevel water gaat doorslaan. Droogijs is milder maar duur, omdat je machine en ijs per dag huurt.

Hoe maak ik verweerd trespa schoon?

Trespa is een geperste plaat met een gesloten toplaag, en die toplaag is precies wat na jaren zon en regen is aangetast. Vuil dat er los op ligt gaat er met een mild sopje, wat schoonmaakazijn of een kunststofreiniger en een zachte doek af, en voor de vette plekken werkt een ontvetter als Dasty goed. Groene aanslag op een boeiboord pak je met een algenverwijderaar aan. Wat niet meer lukt is de doffe, verweerde uitstraling herstellen, want dat is beschadiging van de plaat zelf. Schuren en hogedruk maken dat alleen erger, dus dan is overschilderen met een geschikte lak of vervangen de reële keuze.

Hoe verwijder ik dubbelzijdig plakband van een raam, een muur of van hout?

Begin altijd met warmte. Een föhn maakt de lijmlaag zacht, zodat je het tape onder een hoek van ongeveer 45 graden in één stuk mee kunt trekken in plaats van het in snippers achter te laten. Wat daarna nog als film achterblijft haal je op glas weg met een scheermesje en spiritus, op hout met wasbenzine op een doek en op een geverfde muur met een gum of een vochtige melaminespons. Op kunststof gebruik je een stickerverwijderaar in gel met een uur inwerktijd, want thinner en aceton maken kunststof dof.

Hoe krijg ik glaskit, beglazingskit en oude stopverf uit een kozijn?

Stopverf is hard en kruimelig en breekt in brokjes, dus die steek je met een smalle beitel of een multitool met een schraapblad uit de sponning. Werk langs het glas en niet ertegenaan, en verwarm harde plekken licht zodat ze bros worden. Beglazingskit en raamkit zijn taaier en die snijd je aan beide zijden los met een vers afbreekmesje, waarna je de rand er in een sliert uittrekt. Krab de sponning daarna helemaal schoon en zet het kale hout in de grondverf, want anders rot het op precies die plek verder.

Hoe verwijder ik kalkaanslag op ramen en melkglas?

Kalk op glas komt meestal van sproeiwater, van een lekkende goot of van cementsluier tijdens de bouw. Verse kalk gaat er met schoonmaakazijn of een kalkreiniger af: aanbrengen, tien minuten laten staan en met een zachte doek afnemen. Zit de kalk er al jaren op, dan is het glas vaak licht ingevreten en blijft er een matte schaduw achter die je alleen met een polijstmiddel op basis van ceriumoxide weg krijgt. Bij melkglas werk je met een zachte borstel in plaats van een doek, en gebruik je geen schuurmiddel omdat de matte laag verder beschadigt.

Hoe maak ik de zelfreinigende condensor van een Bosch-, Siemens- of AEG-droger schoon?

Bij een gewone condensdroger neem je het blok onderin uit en spoel je het uit onder de kraan. Bij een warmtepompdroger met een SelfCleaning Condenser zit dat blok vast achter een filterunit die je zelf niet mag opendraaien, want het apparaat spoelt de warmtewisselaar zelf. Dat geldt voor de Serie 6, de Bosch Avantixx 7 en de Bosch EcoLogixx 7 met selfcleaning, en voor typenummers uit die serie zoals de Bosch WTY87700NL. Daar reinig je alleen de pluisfilters onderin en in de deur, elke droogbeurt, plus het rooster erachter met de stofzuiger en de opvangbak van het condenswater. Een Siemens- of AEG-droogkast en een AEG Lavatherm met warmtepomp werken hetzelfde, en bij een Indesit zit het filter achter een klepje rechtsonder. Het spoelsysteem raakt na jaren alsnog verstopt met pluis, en dan houdt het zelf schoonmaken op. Bij een wasmachine als de Bosch Maxx 7 Sensitive gaat schoonmaken over iets anders: de zeeplade, het pluizenfilter onderin en de deurrubber. Het Fresh Air-filter in een Liebherr-koelkast is een koolfilter dat je vervangt in plaats van schoonmaakt, en het bovenblad van een Miele W1 verwijderen doe je met de twee schroeven aan de achterzijde. Krijg je zwarte strepen op je wasgoed, kijk dan eerst naar de rubbers en de trommel van de wasmachine, want dat is bijna nooit de droger.

Hoe krijg ik een frituurmandje weer schoon?

Een frituurmand zit vol met gepolymeriseerd vet, en dat is een harde laklaag in plaats van vet dat je even afspoelt. Laat de mand een nacht weken in heet water met flink wat soda, dat breekt de vetlaag chemisch af. Borstel daarna met een afwasborstel en spoel goed na, want sodaresten geven bij de volgende frituurbeurt schuim. Blijft er een bruine laag zitten, dan werkt een tweede weekronde beter dan schuren met staalwol, dat namelijk het chroomlaagje beschadigt waardoor de mand daarna sneller vies wordt.

Hoe maak ik een Silent 100 ventilator of een Duco rooster schoon?

Zet eerst de groep uit waarop de ventilator zit, ook al lijkt hij uit. Bij de kleine badkamerventilatoren van het type Silent 100 en Silent 200 wip je het witte frontje eraf, waarna je de schoep en de behuizing met een kwastje en een stofzuiger schoonmaakt en met een licht vochtige doek nawerkt. De motor houd je droog. Een Duco ventilatierooster of ander raamrooster schuif je open, waarna je het gaas met een zachte borstel en een sopje reinigt en het insectengaas eventueel uitneemt. Doe dit een paar keer per jaar.

Hoe verwijder ik krassen, vlekken en roest van rvs, gietijzer, kunststof, hardsteen en een zwart tafelblad?

Op rvs en roestvrijstaal werk je altijd in de slijprichting mee, dus met de streepjes mee en nooit rond. Vlekken en vingers gaan er af met een rvs-reiniger of een doek met wat WD40, waarna je ontvet met spiritus omdat er anders een vettige film blijft zitten. Een lichte kras poets je weg met een fijne schuurvlies van korrel 400 en daarna 800, en die streep trek je door over de hele plaat, anders houd je een glimmende vlek. Roestvlekken op kunststof kozijnen komen bijna altijd van een stalen deeltje dat erop is aangewaaid en gaan weg met een roestoplosser voor kunststof. Bij gietijzer borstel je de losse roest weg, ontvet je en zet je het meteen in een roestwerende primer, want kaal gietijzer roest binnen een dag opnieuw. Krassen op een zwarte tafel of een zwart keukenblad zijn lastiger, want zwart laat elke streep zien: een fijne polijstpasta voor autolak werkt daar beter dan schuren, en op mat zwart mdf is bijwerken met een lakstift de enige route. Belgisch hardsteen met krassen schuur je op met een diamantpad van korrel 200 naar 400 over het hele blad, want plaatselijk polijsten geeft een glanzende plek die meer opvalt dan de kras.

Hoe maak ik een granito vloer schoon met groene zeep?

Granito en terrazzo zijn cementgebonden en houden van een licht alkalisch sopje, dus groene zeep in lauw water is precies goed. Neem de vloer op met een goed uitgewrongen mop en gebruik weinig water, want plassen trekken in de naden. Een dunne zeeplaag die je laat opbouwen geeft de vloer na verloop van tijd juist een diepe glans. Wat je moet vermijden is azijn, ontkalker en elk ander zuur, want die vreten het cementbindmiddel weg en laten doffe plekken achter. Datzelfde geldt voor een natuurstenen vensterbank en voor speksteen.

Hoe krijg ik de verflucht, een acetongeur of een ammoniaklucht uit huis?

Bij alle drie is ventileren het enige dat echt werkt, en dan het liefst met dwarsventilatie: twee ramen tegenover elkaar open, zodat er lucht doorheen trekt. Verwarmen helpt daarbij, want oplosmiddelen verdampen sneller uit de verffilm bij een hogere temperatuur. Een schaal met soda of een bak water met azijn in de ruimte neemt de scherpte er merkbaar af. Blijft het na dagen doorluchten hangen, dan verdampt er nog steeds iets, bijvoorbeeld verf achter een plint of een lap in de afvalbak. Een scherpe ammoniak lucht komt meestal van een schoonmaakmiddel of van kattenbakvulling en trekt met ventileren binnen een uur weg. Ruikt het naar rotte eieren, dan is de bron een ander verhaal en moet je aan een uitgedroogde sifon of aan riool denken.

Hoe verwijder ik kattenpisgeur uit laminaat?

Kattenpis is via de naden onder de toplaag gekomen en zit meestal in de hdf-kern en in de ondervloer, niet aan de bovenkant. Oppervlakkig schoonmaken haalt de geur er daarom nooit uit. Wat wel werkt is een enzymatische reiniger die de ureumkristallen afbreekt, ruim aangebracht en langzaam laten intrekken in de naden. Is de kern al gezwollen, dan is er geen middel meer dat helpt en moeten de betreffende planken en het stuk ondervloer eronder eruit. Behandel dan meteen de dekvloer daaronder, want anders komt de geur bij warm weer gewoon terug.

Mag ik een asbest pijp of gelijmd asbestzeil zelf verwijderen?

Voor een deel van het hechtgebonden materiaal mag een particulier zelf iets weghalen na een sloopmelding bij de gemeente, maar de grenzen daaraan zijn strikt en gelden per situatie. Vastgelijmd zeil, asbestpijp die je moet breken en alles wat je moet zagen of boren valt buiten wat je zelf mag doen, omdat je daarbij vezels vrijmaakt. Doe daarom eerst een melding en vraag na wat in jouw geval is toegestaan. Twijfel je over het materiaal, laat dan een monster onderzoeken in plaats van te gokken, want de kosten daarvan vallen in het niet bij een sanering na een verkeerde inschatting.

Hoe verwijder ik oude glaswol zonder helemaal te gaan jeuken?

Werk met een wegwerpoverall met capuchon, nitrilhandschoenen, een stofbril en minstens een p2-masker, en tape de mouwen af aan de handschoenen. Spuit de glaswol licht nat met een plantenspuit voordat je hem lostrekt, want dat scheelt enorm in het rondvliegende vezelstof. Stop het materiaal direct in dichtgeknoopte bigbags of stevige zakken en sleep het niet los door het huis. Douche na afloop koud voordat je warm doucht, omdat je poriën bij warm water opengaan en de vezels dan juist blijven zitten. Zuig de ruimte na met een stofzuiger met een fijnstoffilter.

Wat kost het om zand of isolatiechips uit de kruipruimte te laten halen?

De prijs wordt bepaald door drie dingen: de hoogte van de kruipruimte, de afstand naar buiten en het gewicht dat eruit moet. Zand weegt ongeveer anderhalve ton per kuub, en dat gaat emmer voor emmer of met een zuigwagen door een klein luik naar buiten. Losse eps-parels en isolatiechips zijn licht maar waaien alle kanten op, dus die worden meestal opgezogen. Vraag altijd een prijs per kuub inclusief afvoer en let op of het luik verruimd moet worden, want dat is vaak de post die de begroting laat oplopen. Staat er water in de kruipruimte of in de kelder, laat dat dan eerst oplossen, anders werk je in de modder.

Kan ik een openhaard, gashaard of schouw zelf verwijderen?

Een gashaard nooit zelf. De aansluiting op de gasleiding moet worden afgedopt door een erkende installateur, en een gasleiding die je zelf afzaagt of dichtdraait is een risico dat in geen verhouding staat tot de besparing. Een houtgestookte open haard of een schouwboezem op de begane grond kun je wel zelf weghalen, mits je vaststelt dat de boezem niet meedraagt en dat er niets van de verdieping op rust. Reken op veel roet en zwaar puin, dek de vloer af en houd er rekening mee dat het rookkanaal moet worden afgesloten en op de verdieping netjes moet worden opgevangen.

Kan ik de muur tussen de keuken en de woonkamer zelf verwijderen?

Alleen als vaststaat dat de muur niet draagt, en die vaststelling doe je niet op gevoel of op dikte. Vraag de bouwtekening op bij de gemeente of laat een constructeur ernaar kijken, want in veel woningen uit de jaren zestig en zeventig draagt juist die middenmuur de vloer van de verdieping. Draagt de muur wel, dan is er een berekening en een stalen ligger nodig, plus in de meeste gevallen een vergunning. Het slopen zelf is daarna het minste werk: het stempelen, het plaatsen van de ligger en het opvangen van de vloer bepalen of het goed gaat.

Hoe krijg ik een deurklink los als er geen inbusschroef in zit?

Kijk eerst goed naar de kraag van de klink, want daar zit bij veel modellen een kleine verende pin of een borgpennetje in een gaatje. Duw dat met een priem of een dunne doorslag in terwijl je de klink van de deur af trekt en hij komt los. Zie je helemaal niets, dan zit de bevestiging onder het rozet: wip het sierrozet er met een dun mes voorzichtig af en daaronder vind je twee schroeven. Bij beslag van merken als Hoppe zit dat borgpennetje meestal aan de onderkant van de hals, dus draai de klink eerst een halve slag zodat je het gaatje ziet. Bij veiligheidsbeslag zitten die schroeven aan de binnenzijde van de deur en gaan ze dwars door de deur heen naar de buitenschilden.

Hoe krijg ik hardnekkige aanslag uit een toilet, een stortbak of een sanibroyeur weg?

Bij een vermaler tap je eerst de stroom af en volg je de reinigingsstand van het apparaat, waarbij je een ontkalker gebruikt die geschikt is voor kunststof en rubber onderdelen. Gooi er nooit een zure ontstopper of onverdund zoutzuur in, want dat vreet de messen en de afdichtingen aan. Een stortbak maak je schoon door hem leeg te laten lopen en de wand met een schuurspons en azijn af te nemen, en let daarbij op de vlotter en de afdichtrubbers. Voor de bruine of grijze rand in de pot zelf is er een aparte aanpak, die staat bij urinesteen uit de toiletpot krijgen.

Hoe haal ik een keukenlade van Siematic of Nolte uit de kast?

Bij vrijwel alle Duitse keukenmerken zit de ontgrendeling achterop de geleiders en niet aan de lade zelf. Trek de lade half open, zoek links en rechts het kunststof hendeltje op de geleider en druk ze allebei tegelijk naar beneden terwijl je de lade recht naar je toe trekt. Bij een Siematic keuken met een lade in een lade neem je eerst de binnenlade uit, anders kom je niet bij de hendels. Bij Nolte zit er soms een borgclip op de voorzijde die je een kwartslag draait. Komt de lade niet vlak terug, dan zit er aan de binnenkant van het front een stelschroef waarmee je de hoogte en de zijkant een paar millimeter bijstelt.

Hoe verwijder ik de achterwand van de keuken zonder de muur te slopen?

Een keukenachterwand van glas, hpl of kunststof zit met montagekit op de muur en is soms daarbij geklemd tussen het blad en de bovenkastjes. Snijd eerst de kitnaad boven het werkblad en langs de zijkanten door met een vers afbreekmesje. Haal daarna met twee mensen een stuk vislijn achterlangs, zagend heen en weer, zodat je door de lijmrupsen gaat in plaats van eraan te trekken. Wrik je in één punt, dan komt de stuclaag mee en heb je daarna een muur die eerst gerepareerd moet worden. Bij een achterwand van glas werk je met zuignappen en handschoenen, want zodra hij loskomt heb je een flinke plaat glas in je handen.

Hoe krijg ik een inbouwoven, een inbouwkast of een gelijmde wasbak los?

Een inbouwoven zit met twee tot vier schroeven in de zijwangen van de ombouwkast, meestal onder rubber dopjes in de rand van de deur. Zet de groep uit en laat een vaste aansluiting door een elektricien loskoppelen, en trek het apparaat daarna recht naar voren op een plaat karton, want er staat al gauw dertig kilo op je knieën. Een inbouwkast van plaatmateriaal is bijna altijd geschroefd in latten tegen muur en plafond, en die schroeven zitten achter een lat of achter de scharnieren. Een gelijmde wasbak zit met een dikke rups sanitairkit tegen de muur: sluit het water af, snijd de kit rondom door met een lang mes en til de bak recht omhoog van de ophangbouten. Een badkuip verwijderen begint bij het losnemen van de sifon en het badpaneel, waarna je de kitnaad doorsnijdt zoals bij een oude kitrand uitsnijden en het bad naar je toe kantelt.

Wat doe ik met een oude ptt aansluiting, een isra punt of een tf ontvanger?

Het crèmekleurige doosje in de hal is de oude ptt aansluiting voor de analoge telefoon, en die mag eruit zodra er geen lijn meer op zit. Het isra punt, de afsluitdoos waar de koperlijn van de provider het huis binnenkomt, is formeel geen eigendom van de bewoner: laat die doos zitten en haal de bedrading erachter niet weg. Een tf ontvanger is de toonfrequentontvanger waarmee vroeger het nachttarief werd geschakeld en die hangt op een eigen groep achter de zekeringen. Laat dat kastje uitbouwen door een installateur, want achter de hoofdzekering in de meterkast werk je niet zelf. De loze bedrading die daarna door het huis loopt mag je wel opruimen, zodra hij aan beide kanten is afgekoppeld.

Kan ik een inbouwspot, een plafonniere of een heteluchtverwarming zelf weghalen?

Zet altijd eerst de groep uit en controleer met een spanningzoeker of er echt niets meer op staat. Een inbouwspot verwijderen doe je door de rand vast te pakken, de spot recht naar beneden te trekken en de veerbeugels naar elkaar toe te knijpen. Haal je meerdere inbouwspots weg, laat de trafo of driver dan niet los boven het plafond hangen maar neem hem mee naar beneden. Een plafonniere draait meestal een kwartslag van de sokkel of zit met een borgschroefje vast. Een heteluchtverwarming is een ander verhaal: de kanalen en roosters kun je zelf uitbouwen, maar de gasgestookte luchtkast hangt aan gas en een rookgasafvoer en gaat eruit door een erkende installateur. Datzelfde geldt voor de ionisatiepen van een cv-ketel schoonmaken: dat lijkt klein werk, maar je opent er een gastoestel voor.

Hoe krijg ik roest uit een batterijhouder en van vastgeroeste scharnieren?

De witgroene aanslag in een batterijhouder is uitgelekt kaliloog en dat is geen roest maar een base. Neem hem op met een wattenstaafje met wat azijn of citroensap, want dat neutraliseert de boel, en droog de houder daarna volledig. Zit er echte roest op de veertjes, schuur die dan blank met een glasvezelpen of een reepje fijn schuurpapier en buig de veer een fractie terug zodat het contact weer klemt. Roestige scharnieren neem je van de deur af, borstel je met een staalborstel of laat je een nacht in ontroester liggen, en zet je droog terug met een druppel olie op de pen. Graffiti van metaal verwijderen doe je met een graffitireiniger op gelbasis en niet met schuurmiddel, want een geschuurde plek valt daarna meer op dan de tag zelf.

Hoe krijg ik een muffe geur op zolder of een benzinelucht in huis weg?

Een muffe geur op zolder komt vrijwel altijd van vocht in hout of in opgeslagen spullen en niet van de lucht zelf. Ventileer een paar dagen met twee openingen tegenover elkaar, haal karton en textiel weg dat vocht vasthoudt en zoek de bron: een lekkende pan, condens tegen het beschot of een ontbrekende dampremmer. Een bak soda neemt geur en vocht tijdelijk weg, maar zonder oorzaak komt het terug. Een benzinelucht in huis pak je anders aan: bron naar buiten, stevig ventileren en geen vonk of vlam in de buurt van de damp. Benzinegeur uit kleding verwijderen lukt zelden in één wasbeurt, dus hang het kledingstuk eerst een dag buiten en was het daarna apart op zestig graden met wat soda erbij. Carboleum blijft nog jaren ruiken en die geur verdwijnt alleen door het hout af te schaven of af te sluiten met een geurblokkerende primer.

Hoe gooi ik ammoniak, terpentine en verfresten weg?

Ammoniak weggooien doe je niet door de gootsteen en al helemaal niet in het toilet, want in het riool kan het met chloorhoudende resten reageren. Lever de fles gesloten in bij het klein chemisch afval van de gemeente, net als terpentine, thinner, afbijtmiddel en verf op oplosmiddelbasis. Sterk verdunde restjes uit een emmer sopwater mogen wel weg met veel water na, maar spoel dan lang door. Watergedragen muurverf laat je in de bus uitdrogen en gaat daarna bij het restafval. Een verfemmer schoonmaken doe je door de opgedroogde film er in één vel uit te pellen, en lege droge blikken en emmers horen bij het metaal of het plastic.

Hoe verwijder ik stoepkrijt, potloodstrepen, kneedgum en plakgum van een muur?

Krijt van een muur verwijderen gaat het beste droog. Borstel de losse laag eerst af met een zachte bezem en neem daarna af met een licht vochtige melaminespons, want nat beginnen smeert het krijt uit tot een grijze waas. Stoepkrijt van een muur of stoepkrijt van baksteen laat je liefst uitregenen, en wat blijft zitten spoel je weg met de tuinslang en een harde borstel. Potloodstrepen op een geverfde wand gaan er met een gewone gum af, en anders dek je ze af met een isolerende voorstrijk. Kneedgum en plakgum van een muur haal je weg door er met een bal van hetzelfde spul overheen te deppen; de vetvlek die achterblijft neem je op met wat wasbenzine en isoleer je daarna, want de olie erin komt anders dwars door je verf heen.

Hoe krijg ik vetvlekken, aangekoekt frituurvet en watervaste stift weg?

Vetvlekken op een keukenmuur zijn een mengsel van vet en stof en die neem je op met warm water met soda of met een ontvetter, van onder naar boven zodat je geen strepen trekt. Aangekoekt frituurvet op een kap of een tegelwand is gepolymeriseerd en week je met een sodapasta die je een half uur laat staan. Frituurvet op een vloer schoonmaken gaat in twee stappen: eerst opnemen met kattenbakkorrels of zaagsel, dan dweilen met een alkalisch sopje, want direct dweilen smeert een spekgladde film uit over de hele vloer. Watervaste stift op leer verwijder je met een doek met wat spiritus in kleine rondjes, met een testplek op de achterkant, omdat spiritus bij sommige leersoorten de kleur meeneemt.

Kun je ontkalken met soda, en wat doe je aan zoutaanslag en kalk op ruiten?

Ontkalken met soda werkt niet, en dat misverstand blijft hardnekkig rondgaan. Soda is alkalisch en pakt vet en eiwit aan, terwijl kalk juist een zuur nodig heeft: schoonmaakazijn, citroenzuur of een kalkreiniger. Wat mensen met soda ontkalken bedoelen is meestal het weken van een pan of een frituurmand, en daar is soda inderdaad het juiste middel. Zoutaanslag op een muur is geen kalk maar uitgebloeid zout: dat borstel je droog af, en met zuur werk je het alleen dieper de steen in. Het oude recept om salpeter met suikerwater te behandelen doet niets aan de oorzaak. Kalk op ruiten van een douche of van sproeiwater neem je op met citroenzuur en tien minuten inwerktijd, en oude ingevreten kalk polijst je weg met ceriumoxide. Grijze loodstrepen op glas onder een loodslab zijn trouwens geen kalk maar uitgespoeld loodoxide: die loodstrepen polijst je op dezelfde manier weg, en je voorkomt ze door het lood met patinaolie te behandelen.

Hoe krijg ik de warmhoudplaat van een koffiezetapparaat weer schoon?

De bruine laag op een warmhoudplaat is ingebrande koffie en die gaat er met een doek niet af. Trek de stekker eruit, laat de plaat afkoelen en leg er een paar minuten een doek op met wat schoonmaakazijn of citroenzuur zodat de laag week wordt. Neem hem daarna af met een kunststof schraper of een niet-krassende spons, en gebruik geen staalwol, want het chroomlaagje op de plaat is dun en daaronder gaat hij roesten. Zit er ook kalk in het apparaat, ontkalk het dan met citroenzuur volgens de handleiding en spoel twee keer door met schoon water voordat je weer koffie zet.

Hoe maak ik een luchtrooster in een raam of een dauerluft schoon?

Een luchtrooster in een raam of boven een kozijn zit vol stof en insecten, en dat merk je pas als een slaapkamer bedompt gaat ruiken. Schuif het rooster open, neem de klep eruit als dat kan en zuig het gaas af, waarna je met een sopje en een zachte borstel nawerkt en alles droog terugzet. Een dauerluft, het smalle spleetrooster in een oud kunststof of aluminium kozijn, bereik je meestal alleen met een kwastje en de stofzuiger. Buva ventilatieroosters reinigen gaat een stap verder: de binnenkap klikt eraf en daarachter zit een filtergaas dat je uitneemt en uitspoelt. Doe dit twee keer per jaar, want een dichtgeslibd rooster is een van de meest voorkomende oorzaken van condens en schimmel op een slaapkamerraam.

Werkt Biotex tegen groene aanslag op een terras?

Biotex is een enzymatisch weekmiddel voor de was en het doet op een terras wel iets, maar niet wat mensen ervan verwachten. Het maakt organisch vuil los zodat je het weg kunt borstelen, dus groene aanslag verwijderen met Biotex werkt alleen in combinatie met schrobben en ruim naspoelen. Tegen de algen zelf doet het niets, en daarom staat het groen er binnen een seizoen weer. Wil je een terras schoonmaken met Biotex, gebruik dan lauw water, laat het een half uur staan en spoel goed na omdat de resten glad blijven. Een algenverwijderaar houdt de aanslag merkbaar langer weg. Schoonmaken met Biotex is verder prima voor tuinkussens en zeildoek.

Mag ik bankirai, red cedar en zonnepanelen met een hogedrukreiniger of groene zeep doen?

Bankirai reinigen met een hogedrukreiniger kan, maar dan met een vlakstraler op lage druk en op minstens dertig centimeter afstand. Kom je dichterbij, dan spuit je de zachte delen tussen de nerf weg en wordt het vlonderdek ruw en splinterig. Werk met de nerf mee en neem hele planken in één beweging. Red cedar is nog zachter en die maak je schoon met groene zeep in lauw water en een zachte borstel, nooit met hoge druk. Zonnepanelen schoonmaken met groene zeep werkt op zich, maar spoel dan volledig na met schoon water, want een zeepfilm houdt stof vast en kost je juist opbrengst. Doe het op een bewolkte dag met een zachte wisser aan een telescoopsteel, en klim niet op het dak om erbij te komen.

Hoe maak ik dakgrind, een zinken regenpijp en oude gebinten schoon?

Dakgrind schoonmaken doe je op het dak zelf: schep het grind in emmers, spoel het uit in een zeef of een kruiwagen en leg het terug. Dakgrind zelf verwijderen mag als het los ballastgrind is, maar reken op tachtig kilo per vierkante meter en huur er een steiger met een puinstortkoker bij. Een zinken regenpijp schoonmaken doe je met een zacht sopje en nooit met een zure reiniger, want zink krijgt daarvan witte vlekken die niet meer weggaan. Oude gebinten en balken op een zolder borstel je droog af met een stoffer of een zachte staalborstel en werk je na met soda in warm water als er roet of vet in zit. Een zandsteen schouw schoonmaken vraagt terughoudendheid, want zandsteen is poreus: droog afzuigen, dan een licht vochtige spons, en geen zeep die in de steen trekt.

Kun je hout bleken of verouderen met ammoniak?

Verouderen wel, bleken niet. Ammoniakdamp reageert met het looizuur in eiken en maakt het hout juist donkerder, van warm bruin tot bijna zwart, en dat is de klassieke manier om hout te verouderen met ammoniak. Je zet het werkstuk daarvoor met een open bakje ammoniak in een afgesloten tent, buiten, en je gaat er zelf niet bij staan ademen. Hout bleken met ammoniak werkt dus averechts: daarvoor gebruik je waterstofperoxide of een tweecomponentenbleek voor hout. Werk in beide gevallen met handschoenen, een bril en volop lucht, en breng ammoniak nooit samen met chloor.

Waarom zitten er bobbels in mijn tapijt na het reinigen?

Tapijt dat nat is gereinigd zet uit, en als het daarna niet strak op de pennenlatten blijft staan trekt het niet uit zichzelf terug. De bobbels die je na reinigen ziet zijn dus geen fout in de reiniging maar rek in de rug. Laat de vloer eerst volledig drogen met de verwarming aan en een raam open, en wacht een paar dagen, want een deel trekt vanzelf weg. Blijft het staan, dan moet het tapijt opnieuw worden gestrekt met een kniestrekker of een powerstretcher en op de latten worden teruggezet. Vaker nat reinigen maakt het probleem groter, dus laat een groot vlak liever met weinig water doen.