Muur repareren: van haarscheurtje tot gat in de gevel

Eerst uitzoeken waar de schade vandaan komt

Een muur of plafond herstellen begint zelden bij het vulmiddel. Het begint bij de vraag waarom de schade er zit, want een reparatie op een ondergrond die nat is of nog beweegt komt gegarandeerd terug. Wat er verder speelt aan wanden en plafonds in huis, van stucwerk tot afwerking, vind je op de overzichtspagina van dit vakgebied.

Drie controles vertellen je bijna altijd genoeg. De eerste gaat over vocht: plak een stuk plastic ter grootte van een A4 rondom dicht op de verdachte plek. Zit er na twee dagen condens aan de kamerzijde, dan komt het vocht uit de lucht. Is het plastic aan de muurzijde nat, dan komt het uit de constructie.

De tweede controle is hardheid. Krast een sleutel zo door de pleisterlaag en valt er zand uit, dan is die laag verzand en heeft vullen geen zin voordat het losse spul eraf is. De derde gaat over beweging: loopt de scheur alleen door de afwerklaag, of door de stenen en de voegen heen?

Zwarte of witte aanslag op een koude buitenmuur is een vochtprobleem en geen schoonmaakprobleem. Pak dan eerst de ventilatie en de koude plek zelf aan, bijvoorbeeld door de muur aan de binnenkant te isoleren. Wat die witte pluizige uitslag op metselwerk precies is en waarom hij terugkomt, lees je bij witte schimmel en aanslag op de muur.

Loopt er een afvoer door de wand die lekt, dan is die leiding eerst aan de beurt en het stucwerk daarna.

Scheuren binnen: krimpscheur, zetscheur of iets ernstigers

Bijna alle scheuren die mensen in huis vinden zitten alleen in de afwerklaag. Een haarscheurtje is fijner dan een millimeter, loopt grillig en volgt geen enkele lijn in het metselwerk. Een krimpscheur ontstaat in nieuw stucwerk of in een nieuwe wand die uitdroogt en staat vaak in een net iets ander patroon, bijvoorbeeld strak langs een naad van gipsplaten.

Een zetscheur herken je aan het verloop. Die begint bij een hoek van een deur of een raam, loopt diagonaal weg en volgt vaak trapsgewijs de voegen. Zetscheuren zitten er zelden alleen: meestal vind je er een paar tegelijk in dezelfde wand, allemaal vanuit zo'n hoek.

De oorzaak is zetting van de fundering, en die is het sterkst in de eerste jaren na de bouw en na een droge zomer waarin de grond onder het huis krimpt. Een constructieve scheur is iets anders: die loopt dwars door de stenen heen, is aan de ene kant duidelijk breder dan aan de andere en gaat meestal samen met deuren die gaan klemmen of een kozijn dat scheef in de sponning staat.

Of een scheur nog werkt, weet je pas na een jaar. Vul hem, zet er met potlood een datum naast en kijk na een winter en een zomer of hij terugkomt. Scheuren die alleen bij vorst opengaan horen bij houten gordingen en balken die krimpen en zwellen, en die krijg je met een harde vuller nooit dicht.

De vaste werkwijze binnen is uitkrabben tot een V-vorm, uitzuigen, voorstrijken en vullen met een vuller die iets elastisch blijft. Zit er een heel vlak vol met haarscheurtjes, dan is een renovatievlies of glasvliesbehang over het geheel netter dan twintig losse reparaties. Voor een muur die daarna weer strak in de verf moet, helpt de aanpak bij een muur opnieuw stucen, en heb je sierpleister met een korrelstructuur, dan is spachtelputz bijwerken een klus met eigen regels.

Scheuren en kapotte stenen in de buitenmuur

Een scheur in de buitenmuur repareren door hem vol te smeren met cement of mortel werkt zelden, zeker niet als de scheur door de stenen loopt en niet door de voegen. De spanning die de stenen deed scheuren zit er nog, dus de vulling drukt binnen een seizoen weer los. Wat de scheur wel vertelt: is hij fijn en volgt hij de voegen, dan is voegwerk vaak genoeg.

Gescheurde stenen vervang je of je herstelt ze met steenreparatiemortel in de kleur van het metselwerk. Uithakken en een nieuwe steen inmetselen geeft de mooiste hechting, een reparatiemortel is minder ingrijpend en werkt goed voor een afgebroken hoek of een afgebrokkelde kop. Meng de mortel eerst op een proefstukje, want de kleur van baksteen verschilt per partij en je ziet pas na drogen wat je hebt.

Werkt een scheur over meerdere lagen, dan is scheurwapening in de voegen de gebruikelijke oplossing. Spiraalankers, in de praktijk wokkels genoemd, zijn ongeveer een meter lang en komen met het hart op de scheur te liggen, dus een halve meter aan elke kant.

Slijp de voeg uit tot de diepte die de fabrikant voorschrijft, spoel het slijpstof eruit, spuit een eerste laag ankermortel in, druk het anker erin en spuit eroverheen. Druk het aan met een voegspijker en herhaal dat om de paar lagen, vanaf de plek waar de scheur begint.

Een variant die in de praktijk goed uitpakt is roestvast draadeind van M8 in een epoxymortel, waarbij je de schroefdraad eerst helemaal insmeert zodat de mortel echt om de draad grijpt. Na het uitharden wordt alles afgevoegd.

Zit er buiten toch al veel achterstallig voegwerk, lees dan hoe je voegen uithakt en opnieuw invoegt. Staat de binnenkant van diezelfde gevel nat, dan speelt er meer dan een scheur en helpt de uitleg over een enkelsteens muur die geen spouw heeft om te begrijpen waar het vocht doorheen komt.

Het plafond herstellen zonder dat je het overal ziet

Scheuren in het plafond hebben in een oud huis meestal met de constructie te maken. Bij riet en stuc op tengels zitten de scheuren vaak in lange rechte lijnen boven de latten, bij gipsplaten precies op de naden. Een scheur in het plafond repareren doe je hetzelfde als op de muur: uitkrabben, uitzuigen, wapeningsband erover en vullen in twee dunne lagen.

Scheuren op de overgang van muur naar plafond zijn een ander verhaal. Daar schuiven twee materialen langs elkaar, dus vullen betekent dat de scheur binnen een jaar terug is. Die naad kit je met een elastische acrylaatkit die je met een natte vinger of een spons strak afstrijkt.

Een afgebladderd plafond komt bijna altijd doordat er ooit latex over lijmverf of witkalk is gezet. Die oude laag laat los zodra hij nat wordt en trekt de nieuwe verf mee. Loskomende verf test je met plakband: druk een strook stevig aan, ruk hem eraf en kijk of er verf meekomt. Komt de laag los, dan is afwassen met warm water en een spons de enige weg, hoe vervelend dat ook is.

Een gat in een gipsplafond herstel je met een stukje plaat op een houten rachel die je erachter schroeft, daarna gaasband en gipsvuller. In een betonplafond vul je gaatjes met een cementgebonden vuller, en boor je zonder klopstand als er nog stucwerk aan hangt.

Een spackplafond glad maken vraagt twee tot drie lagen finishvuller of een schuurmachine met afzuiging, en die klus staat helemaal beschreven bij een muur of plafond glad maken. Wil je weten hoeveel materiaal en hoeveel gangen je nodig hebt voor een vlakke afwerking in één product, kijk dan bij plafond glad maken met Alabastine muurglad. Van dat product bestaat een fijnere variant met de toevoeging superieur voor de laatste laag, en wie een alternatief van een ander merk pakt, brengt dat op dezelfde manier aan.

Zit een plafond of wand vol met haarscheurtjes die telkens terugkomen, dan is glasvezelbehang of renovatievlies over het geheel de rustigste oplossing. Beschadigd glasvezelbehang repareren doe je door het stuk los te snijden op een naad, een nieuw stuk in te passen en het geheel opnieuw te overschilderen, want een pleister van vuller op weefsel tekent zich altijd af.

Blijven er na het verven strepen zichtbaar op de plek van de reparatie, dan is dat verschil in zuiging en niet in verf. Herstelde plekken drinken meer dan de rest, waardoor de glans anders uitpakt. Grond het hele plafond en niet alleen de reparatie, dan verdwijnt het verschil.

Welk vulmiddel hoort bij welke klus

Het verschil tussen een reparatie die je nooit meer ziet en een plek die door de verf heen komt, zit meestal in de keuze van het product en in de laagdikte. De vuistregel is simpel: hoe dieper het gat, hoe steviger het middel moet zijn en hoe minder het mag krimpen. Een vuller die bedoeld is om een vlak af te werken zakt in als je hem in een gat van een centimeter propt.

Voor gaatjes, schroefgaten en kleine beschadigingen in stuc voldoet gewone muurvuller. Voor grotere happen, zoals de plekken die overblijven na het weghalen van plinten, pak je een gipsvuller die je in dikkere lagen kwijt kunt. Voor houtwerk, mdf en staal is een tweecomponenten plamuur het antwoord, omdat die chemisch uithardt in plaats van te drogen en dus niet krimpt.

Wat de goedkope potjes uit het schap van een prijsvechter waard zijn, hangt af van waar je ze voor gebruikt. Voor een spijkergaatje in een binnenmuur zit er weinig verschil in, voor een kozijnreparatie buiten wel.

Onze ervaringen met de eenvoudige varianten staan bij muurvuller uit het goedkope schap en bij houtplamuur van de Action. Wil je één product dat vult en meteen glad afwerkt, begin dan bij de vergelijking van de vul- en afwerkpasta in één. Over alles wat je in twee delen aanmaakt lees je verder bij tweecomponenten plamuur.

Plamuren, gronden en schuren in de goede volgorde

De vraag of je moet plamuren voor of na de grondverf komt vaker langs dan welke andere vraag ook, en het antwoord verschilt per ondergrond. Op een muur werk je van grof naar fijn: losse delen eraf, voorstrijken zodat de poreuze ondergrond het vocht niet uit je vuller trekt, dan vullen, schuren en de reparatie opnieuw voorstrijken voordat de verf erop gaat.

Op houtwerk ligt het net andersom, en daar zit precies de verwarring. Een diepe reparatie hecht het best op kaal, licht opgeruwd hout, dus die vul je voordat er grondverf op komt. De laatste oneffenheden werk je pas weg nadat je één laag grondverf hebt gezet, omdat je in die gesloten laag veel beter ziet waar het nog hol staat. Op grondverf kan een tweecomponenten vuller ook, maar houd dan rekening met langere droging.

Schuren doe je met een blok en niet met je vingers, want vingers volgen de holte in plaats van hem weg te halen. Begin met korrel 120 om het grove weg te nemen en werk af met 180 of fijner. Voor muurvuller schuren in een bewoond huis bestaan er schuurgels en natte schuursponzen die het stof binden, wat een enorm verschil maakt als je niet je hele inboedel wilt afdekken.

Voorstrijk verdunnen, of dat nu de voorstrijk van Alabastine is of van een ander merk, doe je alleen als de fabrikant dat op de verpakking toestaat, en dan in de verhouding die daar staat. Voorstrijk mengen met muurverf om een stap over te slaan is geen slimme kortere weg: het hechtmiddel en het bindmiddel werken dan geen van beide zoals bedoeld.

Hoe lang je per laag moet wachten voordat je verder kunt, staat in onze tabel met droogtijden per materiaal. Moet er meer dan een paar plekken bij en gaat het richting een hele wand, dan is de wand in één keer opnieuw stucen vaak sneller dan tien reparaties aan elkaar schuren.

Hout, kozijnen en plaatmateriaal repareren

Houtrot in een kozijn los je niet op met vuller alleen. Steek of frees eerst alles weg tot je op gezond, hard hout komt, want zacht hout blijft vocht vasthouden en het rot loopt eronder gewoon door. Is er veel weggehaald en blijft er poreus hout over, behandel dat dan met een houtrotimpregneer of primer voordat je gaat vullen.

Voor het vullen zelf is tweecomponenten epoxy de standaard buiten. Die hecht het best op kaal hout, kan ook op grondverf maar droogt daar trager, en dun uitgesmeerde laagjes drogen langzamer dan een stevige reparatie van een halve centimeter.

Epoxyvuller is vaak te slap om een profiel mee te modelleren, dus voor een hoek die vorm moet houden zet je een stukje hout in en lijm je dat met epoxy vast. Ruw de raakvlakken op en houd de naad rondom klein, want tot ongeveer een centimeter vult de epoxy de ruimte prima op.

Purschuim is geen houtrotvuller, ook al lijkt het handig. Het draagt niets, het zuigt water langs de naad naar binnen en je ziet pas hoe ver het rot is doorgelopen als de hele stijl eruit moet. Voor kleine gaatjes ligt het anders: spijkergaatjes en houtwormgaatjes vul je binnen met lakplamuur of houtvuller, en buiten met een tweecomponenten vuller of een elastische vuller, omdat het hout daar blijft werken.

Bij houtwerk buiten dat structureel meedoet, zoals een balkkop, een boeiboord of een paal van de schutting die bij de grond wegrot, houdt vullen op. Een schutting repareren betekent daar het stuk vervangen, of de paal op een paalhouder zetten zodat het hout niet meer in de natte grond staat. Voor reparaties waarbij het hout hard en vormvast moet worden, staat de vergelijking van producten bij epoxy plamuur en houtvuller.

Pluggen kiezen voor een muur die niet meewerkt

Een plug die niet houdt laat een gat in de muur achter dat je daarna weer moet dichten, en dat ligt bijna nooit aan de plug zelf: hij past niet bij die ondergrond. Boor daarom eerst een proefgaatje van 3 of 4 mm en kijk naar het stof en naar het gevoel in je hand. Grijs stof en een boor die gelijkmatig weerstand geeft betekent beton, wit poeder betekent gipsblok of kalkzandsteen, roodoranje stof met een boor die er plotseling doorheen zakt betekent holle snelbouwsteen.

De tweede vuistregel: boren zonder klopstand houdt het gat rond en op maat. Klopboren in gipsblok, gasbeton of holle steen maakt achter de wand een trechter waar geen plug meer in klemt. In hout gebruik je helemaal geen plug, daar boor je voor op de kernmaat van de schroef en draai je hem er direct in.

Bij zware zaken als een trapleuning, een wandmeubel of een zonwering is de plug maar de helft van het verhaal. Wat erachter zit, telt net zo zwaar. Een leuning die met hollewandpluggen in gipsplaat hangt, houdt de eerste keer dat iemand zijn gewicht erop zet en daarna niet meer. Schroef in dat geval door de plaat heen in de steen of in een houten regel. Welke boordiameter, welke lengte en welk type bij jouw combinatie hoort, zoek je op met onze plug- en boorkiezer per ondergrond.

Voor zware bevestigingen in beton en kalkzandsteen kom je bij keilbouten, doorsteekankers en betonschroeven uit. De boormaat verschilt per systeem: bij een doorsteekanker is het boorgat vaak net zo groot als de maat van de bout, dus een boorgat van 8 mm bij een M8. Een keilbout met een uitzethuls vraagt om een ruimer gat, en dat verschil loopt bij een M10 verder op. De juiste diameter en de minimale verankeringsdiepte staan op de verpakking en lopen uiteen per merk, bij Fischer net zo goed als bij Expandet of een huismerk.

Wanneer je slagpluggen gebruikt is vooral een kwestie van tempo: voor tien meter latwerk in massieve steen schieten ze een stuk sneller op dan losse pluggen met schroeven.

Bij lichte spullen gaat het vooral om wat er achter de bevestiging zit. Een bord met gaatjes voor gereedschap hangt met vier hollewandpluggen prima aan een gipswand, maar zet het paneel op afstandhouders: de haken hebben ruimte achter het bord nodig, anders klikken ze er niet in. Een blokje hout of een afstandsbus van een centimeter achter elke schroef is genoeg. Hangt er straks zwaar handgereedschap aan, schroef dan door de plaat heen in een houten regel.

Boorgaten, losse pluggen en afgebroken schroeven

Een gat dat te groot is voor de plug heeft drie eerlijke oplossingen. De nette is doorboren naar de eerstvolgende maat en een dikkere plug met bijpassende schroef gebruiken. De sterkste is een injectiemortel of chemisch anker, want dat vult elke onregelmatigheid en klemt niet maar lijmt. De derde is het gat volzetten met snelcement of reparatiemortel, dat echt laten uitharden en daarna opnieuw boren, precies op dezelfde plek.

Wat je niet moet doen is het gat vullen met muurvuller of gips en daar een plug in duwen. Die materialen zijn gemaakt om glad te worden, niet om trekkracht op te nemen. Hetzelfde geldt voor montagekit als vulling achter een plug: dat houdt een lichte kapstok, geen boekenplank vol.

Draait een plug mee, dan is het gat te ruim of de ondergrond verkruimeld. Trek de plug eruit met een schroef die je er half indraait en een nijptang, zuig het gat schoon en begin opnieuw met de goede maat of met een chemisch anker. Een schroef die maar blijft doordraaien heeft de plug van binnen uitgesleten: neem dan een schroef met een grovere draad of een maat dikker, of een langere plug zodat de draad in vers materiaal grijpt.

Een afgebroken schroef in een plug haal je er meestal uit met een linksdraaiende uitdraaier in een lage toerentalstand. Lukt dat niet, boor dan drie centimeter ernaast een nieuw gat en vul het oude. Bij een slagplug knip of trek je eerst de nagelkop eruit met een nijptang; blijft de huls zitten, verzink hem dan een paar millimeter met een doorslag en werk het gaatje bij. Een boorgat in de buitenmuur opvullen doe je met mortel of een gevelkit en niet met binnenvuller, want die spoelt bij de eerste regenbui weg.

Vloeren, beton en natuursteen herstellen

Grote gaten in een betonvloer repareren doe je niet met een emmer zandcement. De volgorde die werkt begint van onderaf: maak een bekisting met een plankje of een stuk isolatie dat precies om de doorvoer past. Boor gaten in de zijkanten van het gat en steek daar draadeinden of kozijnankers in als wapening.

Maak het bestaande beton nat, smeer het aan met een cementpapje en niet met droog poeder, en stort daarna in één keer met beton in plaats van met zandcement. Wil je de vloer daarna egaliseren, geef het beton dan eerst de tijd om echt uit te harden, anders scheurt de egaline mee met de krimp van het verse werk.

Scheuren in een cementdekvloer van zandcement of in een oude cementvloer zijn vaak krimpscheuren en niet constructief. De aanpak is de scheur met een diamantschijf in een V uitslijpen, uitzuigen, en vullen met een tweecomponenten gietharsvuller waar je droog kwartszand doorheen roert. Bij een vloer die duidelijk werkt zaag je dwars op de scheur ondiepe sleuven en legt daar vlakstaven of scheurankers in, zodat de twee helften aan elkaar worden gekoppeld.

Scheuren en gaatjes in een egalinevloer komen meestal door te dik aanbrengen, te snel drogen of het overslaan van de primer. Kleine gaatjes vul je met een reparatie-egaline en grotere scheuren met dezelfde giethars. Gaat er pvc of vinyl overheen, dan moet het echt vlak zijn, want elke rand tekent zich binnen een maand af in de toplaag.

Een gelijmde pvc vloer met een beschadigde strook herstel je door die ene strook met een mes langs de naad uit te snijden, de oude lijm weg te schuren en een nieuwe strook terug te lijmen. Bij een anhydrietvloer gebruik je geen cementgebonden middel maar een gips- of harsgebonden reparatiemiddel, anders krijg je een reactie tussen de twee materialen.

Bij terrazzo, granito, hardsteen en marmer is de reparatie zelf het kleinste deel van het werk. Het gat vul je met een gekleurde epoxy waar je granulaat van dezelfde soort en korrel doorheen mengt, en daarna volgt schuren en polijsten in meerdere gangen tot de reparatie in de glans opgaat. Dat schuren bepaalt of je hem ziet of niet. Vertoont een oude betonnen vloer of een balkonrand bruine roestplekken met afgedrukte schollen, dan is dat betonrot en gaat de aanpak bij betonrot herstellen voor op cosmetisch werk.

Scheuren in een betonvloer in nieuwbouw zijn bijna altijd krimpscheuren. Een verse vloer geeft maandenlang vocht af en trekt daarbij samen, en waar een leidingsleuf of een hoek de doorsnede verzwakt, komt de scheur eruit. Blijven ze fijn en verspringen de randen niet in hoogte, dan is het cosmetisch. Wacht met egaliseren of een gietvloer tot het beton echt is uitgehard, anders scheurt de afwerklaag met de krimp mee.

Goot, lood en dakbedekking: repareren of vervangen

Een lekke zinken dakgoot lekt in negen van de tien gevallen bij een lasnaad en niet in het vlak. De nette reparatie is opnieuw solderen, maar dat vraagt schoon materiaal: oud zink moet je oxidevrij maken met een lamellenschijf of stripdisc, en als het zink dun is geworden brand je er dwars doorheen. Een zinken plaatje over de naad solderen werkt goed, mits je de oude naad eerst verhit en wegveegt zodat het reparatieplaatje vlak kan liggen.

Wie geen soldeerbout heeft, komt uit bij vloeibaar rubber of een bitumineus dichtmiddel. Dat werkt, maar met twee voorwaarden: leg een wapeningsvlies of membraan in de eerste laag zodat de naad kan bewegen, en smeer echt dik. Goedkope varianten drogen na twee tot drie jaar uit en gaan haarscheuren vertonen, de betere systemen halen aanzienlijk meer.

Er is één keuze die je niet kunt terugdraaien: heb je er eenmaal smeermiddel op gehad, dan is solderen daarna niet meer te doen. Bij een goot die je met de buren deelt, zit een gesmeerde aansluiting iedereen in de weg. De volledige aanpak per reparatiemethode staat bij een zinken dakgoot repareren.

Kunststof en pvc goten lekken meestal niet doordat het materiaal kapot is, maar doordat de rubber afdichting in de verbindingsmof hard is geworden of doordat de goot niet meer kan uitzetten. Een nieuw rubber in de mof is dan de reparatie, en kit is dat niet. Een scheur in een polyester goot herstel je met polyestermat en hars, een scheur in een pvc goot met een uitgesneden plaatje uit een oud stuk goot en pvc-lijm.

Een regenpijp herstellen is doorgaans eenvoudiger dan de goot zelf. Bij een zinken regenpijp zit het lek meestal op een naad of bij een beugel waar het zink is doorgesleten: een klein gaatje soldeer je dicht, en anders schuif je er een reparatiemof of een pijpklem met rubber overheen.

Een pvc regenpijp repareren doe je door het beschadigde stuk eruit te zagen en er met een steekmof een nieuw stuk in te zetten, want lijm over een scheur houdt de trilling van stromend water niet lang tegen. Zit de lekkage van de regenpijp bij de aansluiting op de goot, dan is bijna altijd de tuit losgeraakt en niet de pijp.

Scheuren in loodslabben en in daklood komen door stukken die te lang zijn gemaakt. Lood zet uit en krimpt met de temperatuur, en zonder onderbreking scheurt het bij de vaste punten. Voor slabben is lood van 18 of 20 pond gangbaar, in stukken van ongeveer een meter.

Een dichtingspasta over de scheur en een stukje lood eronder geschoven kan jaren dicht blijven, maar het verbergt ook een sluimerend lek waardoor panlatten en dakbeschot doorrotten zonder dat je het ziet.

Voor bitumen is een nieuw stuk opbranden de reparatie die het langst meegaat; zonder brander kom je een eind met een zelfklevende reparatierol, mits je eerst alle oude teerresten wegsnijdt tot je op vast bitumen komt. Op een schuurdak of garagedak met golfplaten werkt dat anders: een gescheurde golfplaat repareren met kit of tape houdt zelden een winter, daar vervang je de plaat en de rubber ringen onder de schroeven. Gevelplaten van trespa of ander hpl-materiaal repareren lukt evenmin, want de beschadiging zit in de toplaag en die is niet bij te werken.

Gietijzer kom je nog tegen als hemelwaterafvoer en als binnenriolering in oudere panden, en dat materiaal vraagt een andere aanpak dan zink of pvc. Een scheur in gietijzer lassen is werk voor een lasser met nikkelelektroden die het stuk voor- en naverwarmt, want gietijzer barst langs de las weer open als het te snel afkoelt. Zelf kom je het verst met een tweecomponenten metaalepoxy over een schoongeschuurde en ontvette scheur, of met een reparatieklem met rubbermanchet om de buis. Zit de scheur in een afvoer die vol kan komen te staan, dan is een nieuw stuk buis tussen twee rubber overgangsmoffen de reparatie die blijft houden.

Zonwering, hordeuren en rolgordijnen: het onderdeel vervangen

Bij bewegende delen in huis is repareren bijna altijd een kwestie van het juiste onderdeel vervangen in plaats van het geheel. Een zonneschermdoek waarvan de zoom over een meter is losgegaan zit met een pees in een gleuf in de onderlijst en in de oprolbuis. Je kunt de zijkap losschroeven, de pees eruit trekken en het doek zomen terwijl het scherm gewoon aan de muur hangt.

Netter is het om het hele doek te demonteren en alle zomen opnieuw te laten stikken, ook de naden die nu nog vastzitten. Gebeurt dat niet, dan laat de volgende naad binnen een jaar op een andere plek los, want het garen is overal even oud.

Spuit de gleuven in de as en de voorlijst in met siliconenspray voordat je het doek terugschuift, en schuif afwisselend boven en onder in plaats van eerst het ene en dan het andere uiteinde. Met twee man gaat het makkelijk: één voert de pees in, de ander houdt de zoom in de lijst.

Een zonnescherm met een knikarm vraagt meer geduld. Het doek van een knikarmscherm laat je maken bij een zeilmaker, en het mechaniek zelf, van slinger tot tandwielkast, is bij de meeste merken nog per onderdeel te krijgen. Is alleen het zonweringdoek versleten en werkt de rest nog, dan is een nieuw doek in de bestaande cassette een stuk goedkoper dan een compleet scherm.

Zelf luxaflex repareren valt mee zodra je weet hoe het koord loopt. Is het touwtje van je luxaflex gebroken of verweerd, dan koop je nieuw ladderkoord en optrekkoord op maat. Leg het pakket in opgetrokken stand op de grond, want dan rijg je het koord in één keer door alle lamellen.

Maak eerst foto's van het verloop, want de knopen zitten verwerkt in de onderbalk onder de dopjes en die volgorde onthoud je niet. Slaat het draaimechanisme van een jaloezie door zonder dat de lamellen kantelen, dan is meestal het kunststof tandwiel in de kantelunit versleten, en dat is los te bestellen.

Bij een plissé gordijn repareren begint alles ook bij het koord, dat door de gaatjes in de stof loopt en met een rijgnaald en nieuw plissékoord te vervangen is. Dat geldt net zo goed voor een luxaflex duette. Is een duo rolgordijn gescheurd bij de bevestiging aan de buis, dan houdt herstel op bij de stof zelf, maar kun je vaak alleen het doek bestellen en de cassette hergebruiken.

Een rolgordijn met een kapotte veer of een versleten remsysteem vervang je goedkoper als compleet mechaniek dan dat je het uit elkaar haalt. Een rolluik met een gebroken lint repareer je door de kast te openen en de band in de wikkelaar te vernieuwen.

Bij dakramen en hordeuren draait het om het typenummer. Een Velux rolgordijn repareren, of dat nu een verduisterend rolgordijn, een rolhor of een insectenhor is, begint bij het plaatje met het typenummer aan de bovenkant van het dakraam. Op dat nummer bestel je de veer, het koord of de zijgeleiders.

Hetzelfde geldt voor een plissé hordeur van merken als Unilux, Hamstra of Luxaflex, waarbij een deur die stroef loopt meestal alleen een schoongemaakte onderrail en een nieuw koord nodig heeft. Textileen doek in tuinstoelen vervang je met nieuw doek en een pees, precies zoals bij een zonneschermdoek.

Deuren en lades vallen in dezelfde categorie. Een opdekdeur die aanloopt is zelden krom maar heeft een uitgesleten scharnier, en het scharnier van een opdekdeur repareren komt in de praktijk neer op het complete scharnier vervangen of de tegenplaat verzetten. Een keukenlade die niet meer netjes dichtloopt heeft meestal een kapotte softclose-demper, en dat is een onderdeel van een paar euro dat je zonder gereedschap uitklikt.

Veelgestelde vragen