Hoeveel m3 gas per dag in de winter normaal is
In een gemiddelde Nederlandse tussenwoning gaat er in januari ongeveer 6 tot 9 kuub gas per dag door de meter. Een goed geïsoleerd appartement zit rond de 3 tot 5 kuub, een oude vrijstaande woning haalt bij vorst makkelijk 15 tot 20 kuub. Je dagverbruik zegt pas iets als je het naast de buitentemperatuur van diezelfde dag legt, want tussen 8 graden en 5 graden vorst verdubbelt het stookdeel bijna.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- De gasmeter of het display van je slimme meter
- Een uitleesmodule op de P1-poort, of de app van je leverancier
- Een simpel schriftje of een spreadsheet met datum, meterstand en buitentemperatuur
- Losse thermometer voor de woonkamer, en één voor een onverwarmde ruimte
- Hygrometer om de luchtvochtigheid binnen te volgen
- Zaklamp voor de kruipruimte en de zolder
- Ontluchtsleutel voor de radiatoren
Materiaal
- Tochtstrips voor deuren naar onverwarmde ruimtes
- Tape voor het luchtdicht maken van het zolderluik
- Radiatorfolie voor buitenmuren achter radiatoren
- Reflecterende folie of isolatiemat voor de cv-leidingen buiten de warme schil
- Een emmertje en een doek voor het ontluchten
Wat een normaal dagverbruik in de winter is
Een normaal winterverbruik bestaat niet los van de woning. Hetzelfde stookgedrag levert in een appartement met label A een derde van het gasverbruik van een vrijstaand huis uit 1930. De getallen hieronder zijn wat wij in de praktijk terugzien op meterstanden in januari, bij een binnentemperatuur van rond de 20 graden en een gemiddelde etmaaltemperatuur buiten van 2 tot 4 graden.
Voor het jaargemiddelde over alle twaalf maanden heen kun je terecht bij onze uitleg over wat een kuub gas per dag over het hele jaar betekent. Deze pagina hangt onder de overzichtspagina met hulpmateriaal en meetgerei, waar ook de spullen staan waarmee je dit soort dingen zelf vastlegt.
Lees de tabel als bandbreedte, niet als norm. Twee identiek gebouwde tussenwoningen in dezelfde straat kunnen een factor anderhalf verschillen, puur door het aantal bewoners, de thuiswerkdagen en of iemand de slaapkamers meestookt.
| Woning | Jaarverbruik gas | m3 per dag in januari | m3 per dag bij strenge vorst |
|---|---|---|---|
| Appartement of tussenwoning, label A of B | 600 tot 900 m3 | 3 tot 5 | 5 tot 7 |
| Tussenwoning uit de jaren negentig, redelijk geïsoleerd | 1000 tot 1300 m3 | 6 tot 8 | 9 tot 12 |
| Hoekwoning, dubbel glas maar matige spouw | 1200 tot 1600 m3 | 7 tot 10 | 11 tot 14 |
| Jaren dertig woning, deels geïsoleerd | 1600 tot 2000 m3 | 9 tot 12 | 14 tot 18 |
| Twee-onder-een-kap, redelijk geïsoleerd | 1400 tot 1800 m3 | 8 tot 11 | 12 tot 16 |
| Vrijstaand nieuwbouw, goed geïsoleerd | 1400 tot 1800 m3 | 8 tot 11 | 12 tot 16 |
| Vrijstaand ouder huis, veel geveloppervlak | 2500 tot 3500 m3 | 14 tot 20 | 20 tot 30 |
Weet je je jaarverbruik en verder niets? Deel het door tweehonderd. Dat getal ligt verrassend dicht bij je gemiddelde januariverbruik per dag. Bij 1200 kuub per jaar kom je op 6 kuub per dag, en dat klopt aardig met de meterstanden.
Is 10 m3 gas per dag veel?
Of 10 m3 gas per dag veel is, hangt aan twee dingen: welke maand het is en in wat voor huis je woont. In een tussenwoning met redelijke isolatie is 10 kuub op een winterdag met lichte vorst hoog maar verklaarbaar. Diezelfde 10 kuub in oktober, bij 12 graden buiten, betekent dat er iets niet klopt.
In een oudere vrijstaande woning is 10 kuub per dag in januari juist aan de zuinige kant. Zo'n huis heeft twee keer zoveel gevel en dak per vierkante meter vloer als een tussenwoning die aan beide zijden buren heeft die meestoken.
Omgerekend naar geld: bij een tarief van 1,45 euro per kuub kost 10 kuub per dag ongeveer 14,50 euro, en dus ruim 440 euro over een maand januari. Kijk op je eigen jaarnota welk tarief voor jou geldt, want dat verschilt sterk per contract.
De vervolgvraag is belangrijker dan het getal zelf: zit die 10 kuub in verwarming of in iets anders? Draait de ketel op een dag van 8 graden even hard als bij min 5, dan is er geen sprake van een hoge stookvraag maar van een regeling die niet meebeweegt met het weer.
Een verbruik dat plotseling omhoog schiet zonder dat het kouder wordt, is een signaal. Vaak verliest de cv-installatie water en wordt ze telkens bijgevuld, of blijft een driewegklep hangen waardoor de ketel voor warm water door blijft stoken. Soms staat er gewoon een radiatorkraan op vijf in een kamer die niemand gebruikt. Ruik je gas, dan is dat een ander verhaal: sluit de hoofdkraan, gebruik geen schakelaars of telefoon binnen, ga naar buiten en bel het landelijke storingsnummer 0800-9009.
Hoe het jaarverbruik over de maanden verdeeld ligt
Ongeveer zeventien procent van je jaarverbruik gaat in januari door de meter. Juli en augustus zijn samen goed voor nog geen vijf procent. Die scheve verdeling is de reden dat mensen in het voorjaar schrikken van hun jaarafrekening terwijl ze in september nog dachten dat het meeviel.
De percentages hieronder gebruiken energieleveranciers zelf ook om een jaarverbruik over de maanden te verdelen. Ze gaan uit van een gemiddeld Nederlands stookseizoen. Een strenge februari of een zachte december schuift ze een paar procent op, maar de verhouding tussen de maanden blijft grofweg staan.
November voelt al als winter, maar kost per dag maar tweederde van januari. Maart staat op dertien procent en ligt daarmee boven december, terwijl bijna niemand maart als een dure maand ziet.
Voor het beoordelen van je termijnbedrag is deze verdeling handiger dan een jaargemiddelde. Wie in oktober een nieuw contract afsluit en zijn verbruik van die maand doortrekt, komt op een bedrag dat vanaf december niet meer klopt. Vermenigvuldig je oktoberverbruik liever met twee om te zien wat je in januari per dag mag verwachten.
| Maand | Aandeel van het jaarverbruik | m3 per dag bij 1200 m3 per jaar | m3 per dag bij 2000 m3 per jaar |
|---|---|---|---|
| Januari | 17 procent | 6,6 | 11,0 |
| Februari | 15 procent | 6,4 | 10,7 |
| Maart | 13 procent | 5,0 | 8,4 |
| April | 9 procent | 3,6 | 6,0 |
| Mei | 5 procent | 1,9 | 3,2 |
| Juni | 3 procent | 1,2 | 2,0 |
| Juli | 2 procent | 0,8 | 1,3 |
| Augustus | 2 procent | 0,8 | 1,3 |
| September | 3 procent | 1,2 | 2,0 |
| Oktober | 8 procent | 3,1 | 5,2 |
| November | 11 procent | 4,4 | 7,3 |
| December | 12 procent | 4,6 | 7,7 |
Van buitentemperatuur naar kuubs: rekenen met graaddagen
Een dagverbruik zegt pas iets als je het naast de buitentemperatuur van diezelfde dag legt. Daarvoor bestaat de graaddag: het verschil tussen 18 graden en de gemiddelde etmaaltemperatuur. Was het gemiddeld 4 graden, dan levert die dag 14 graaddagen op.
In de winter wegen die graaddagen zwaarder, omdat de zon nauwelijks meehelpt en de stralingsverliezen 's nachts groter zijn. De gangbare weegfactor is 1,1 voor november tot en met februari, 1,0 voor maart, oktober en april, en 0,8 in de zomermaanden.
Je eigen stookfactor haal je uit één rekensom. Trek van je jaarverbruik het deel af dat niet met verwarmen te maken heeft, ongeveer 0,8 kuub per dag oftewel bijna 300 kuub per jaar voor een gezin. Deel wat overblijft door het aantal gewogen graaddagen in een gemiddeld Nederlands jaar, ongeveer 2600. Bij 1200 kuub jaarverbruik kom je zo op 0,35 kuub per graaddag.
Met dat ene getal voorspel je elke winterdag. Vermenigvuldig de graaddagen met je stookfactor, tel de vaste 0,8 kuub erbij op, en je weet wat er ongeveer door de meter hoort te gaan. Wijkt de meter er structureel meer dan twintig procent van af, dan is dat het moment om te gaan zoeken.
| Gemiddelde buitentemperatuur | Graaddagen (gewogen) | Verwacht dagverbruik bij 1200 m3 per jaar | Verwacht dagverbruik bij 2000 m3 per jaar |
|---|---|---|---|
| 10 graden | 8,8 | circa 3,9 m3 | circa 6,0 m3 |
| 8 graden | 11,0 | circa 4,7 m3 | circa 7,3 m3 |
| 6 graden | 13,2 | circa 5,4 m3 | circa 8,6 m3 |
| 4 graden | 15,4 | circa 6,2 m3 | circa 9,9 m3 |
| 2 graden | 17,6 | circa 7,0 m3 | circa 11,2 m3 |
| 0 graden | 19,8 | circa 7,7 m3 | circa 12,5 m3 |
| 2 graden vorst | 22,0 | circa 8,5 m3 | circa 13,8 m3 |
| 5 graden vorst | 25,3 | circa 9,7 m3 | circa 15,7 m3 |
Noteer bij elke meterstand ook de gemiddelde etmaaltemperatuur van die dag. Zonder dat cijfer vergelijk je later appels met peren en lijkt elke maatregel te werken zodra het buiten toevallig zachter wordt.
Warm water, koken en ventilatie lopen het hele jaar door
Niet alle kuubs gaan naar de radiatoren. Er is een bodem in je verbruik die er ook in juli is, en die bodem loopt in de winter juist iets op omdat het leidingwater kouder binnenkomt.
Een douche van tien minuten met een spaardouchekop kost ongeveer een derde kuub. Met een oude kop die twaalf liter per minuut geeft, zit je eerder op een halve kuub. Een gezin van vier dat elke dag doucht, stookt daarmee anderhalf tot twee kuub per dag alleen aan warm water. Een vol bad kost bijna een hele kuub.
Koken op gas valt in het niet bij de rest: 0,1 tot 0,2 kuub per dag voor een gezin, samen zo'n 40 tot 60 kuub per jaar. Een oude geiser of gaskachel met een waakvlam is een ander verhaal. Die brandt dag en nacht en kost al gauw 0,3 tot 0,5 kuub per dag, ongeveer 150 kuub per jaar, zonder dat er iemand van warm wordt.
De post die de meeste mensen onderschatten is ventilatielucht. Verse lucht komt binnen met de buitentemperatuur en moet naar kamertemperatuur, en dat kost gas.
| Post | Verbruik | Waar het van afhangt |
|---|---|---|
| Douche van tien minuten | 0,3 tot 0,5 m3 | Waterdoorlaat van de douchekop en de temperatuur van het leidingwater |
| Vol bad | 0,8 tot 1,0 m3 | Inhoud van het bad en hoe heet je het laat lopen |
| Koken op gas, gezin | 0,1 tot 0,2 m3 per dag | Aantal pannen, deksel erop of niet |
| Waakvlam van een oude geiser of gaskachel | 0,3 tot 0,5 m3 per dag | Brandt continu, ook in de zomer |
| Ventilatie 100 m3 per uur bij 5 graden buiten | circa 1,5 m3 per dag | Standje van de mechanische afzuiging en openstaande roosters |
| Eén slaapkamer meestoken naar 18 graden | 0,7 tot 1,5 m3 per dag | Buitenmuren, raamoppervlak en of de deur openstaat |
| Zomerbasis zonder verwarming | 0,6 tot 1,0 m3 per dag | Gezinsgrootte en douchegedrag |
Je eigen dagverbruik meten en vergelijken
De meterstand op twee vaste momenten is nauwkeuriger dan elke schatting. Lees af op een vast tijdstip, bijvoorbeeld elke avond om tien uur, en noteer naast het getal de gemiddelde buitentemperatuur van die dag. Twee winterweken bijhouden geeft je meer inzicht dan een jaar aan maandelijkse termijnbedragen.
Heeft je meter een P1-poort, dan leest een uitleesmodule het kwartierverbruik uit. Daarmee zie je iets wat je met dagstanden mist: het patroon binnen de dag. Een piek van drie kwartier rond zeven uur 's ochtends is douchen. Een gelijkmatige lijn de hele nacht door betekent dat de verwarming niet terugvalt, terwijl je dacht van wel. Welke meters en meethulpen daarbij handig zijn, staat in ons overzicht van gereedschap en materiaal voor klussen in en om huis.
Vergelijk nooit twee losse dagen zonder het weer erbij. Wil je weten of een maatregel werkt, zoek dan twee dagen met dezelfde etmaaltemperatuur en hetzelfde soort weer, één voor en één na. Wind maakt daarbij meer verschil dan de meeste mensen denken: een winderige dag van 5 graden kost meer gas dan een windstille dag van 3 graden.
Ga je meerdere maatregelen aanpakken, leg dan eerst je woning vast op papier. Een simpele plattegrond met de buitenmuren, de radiatoren en de onverwarmde ruimtes helpt enorm bij het bepalen van de volgorde. Hoe je zoiets netjes op maat tekent, staat bij het maken van een bouwtekening van je woning.
Waar het gas in een koud huis verdwijnt
Bij een verbruik dat hoger ligt dan de tabel voorspelt, zit het antwoord bijna altijd in lucht die ongehinderd van binnen naar buiten kan. Warme lucht stijgt, en de bovenkant van je huis is meestal het lekst.
Kijk eerst naar de zolder. Ligt daar een luik zonder tochtband, of zit er een vlizotrap in, dan trekt de verwarmde lucht van de verdieping eronder daar de hele winter doorheen. Bij oudere daken kun je op je buik liggend vaak letterlijk naar buiten kijken door de kier tussen het dakbeschot en de balk die op de muur rust. Dat gat werkt als een schoorsteen: onderin komt koude lucht binnen, bovenin gaat de warmte eruit.
Het luchtdicht maken van zo'n luik en van kabeldoorvoeren is goedkoop werk met een grote opbrengst. Doe het wel met tape die daarvoor bedoeld is en die zijn kleefkracht houdt. Welke rollen uit het schap dat wel en niet doen, hebben we uitgezocht bij tape uit de Action en waar die wel of niet voor deugt. Gewone verpakkingstape laat na één stookseizoen los en dan hangt het weer open.
Onderin het huis is de winst kleiner dan de meeste mensen verwachten. Een gesloten kruipruimte blijft door de bodemwarmte het hele jaar rond de 12 graden, dus je isoleert daar tegen een verschil van ongeveer 10 graden. Bij dak en gevel is dat verschil in de winter eerder 20 tot 25 graden. Vloerisolatie levert daarom vooral comfort op, dakisolatie levert kuubs op.
Zet ventilatieroosters niet dicht om gas te besparen. Koude buitenlucht bevat in absolute zin minder waterdamp dan de lucht binnen, dus juist met vriesweer voer je met ventileren het meeste vocht af. Sluit je alles, dan slaat het vocht neer op de koudste plek en heb je binnen een winter schimmel op de kozijnhoeken en achter de kasten.
Wat je verbruik in de winter echt omlaag brengt
De maatregel die het snelst en het goedkoopst werkt, staat op de ketel zelf: de aanvoertemperatuur. Veel HR-ketels staan af fabriek op 80 graden. Zet je die op 60 graden of lager, dan koelt het retourwater ver genoeg af om de waterdamp in de rookgassen te laten condenseren, en dat is precies waar een HR-ketel zijn rendement vandaan haalt. Een besparing van vijf tot tien procent op het stookdeel is realistisch.
Er zit een voorwaarde aan: bij 60 graden aanvoer moeten je radiatoren groot genoeg zijn om de kamer nog warm te krijgen op de koudste winterdag. Werkt het niet, zet hem dan op 65 of 70 in plaats van terug naar 80.
Eén graad lager op de thermostaat scheelt ongeveer zes tot zeven procent van je stookverbruik, bij 1200 kuub per jaar dus zo'n 60 tot 80 kuub. Nachtverlaging werkt in een matig geïsoleerd huis met radiatoren goed, mits je niet dieper dan drie of vier graden terugzet.
Bij vloerverwarming ligt dat anders. Die reageert zo traag dat een diepe nachtverlaging betekent dat de ketel 's ochtends uren op vol vermogen moet werken om de vloer weer op temperatuur te krijgen, en dan lever je de besparing weer in. Eén tot twee graden terug is daar het maximum dat nog iets oplevert.
Ruimtes die je niet verwarmt
Een berging, garage of logeerkamer die je in de winter niet stookt, bespaart alleen als de deur ernaartoe goed sluit. Een kier onder een binnendeur naar een koude ruimte kost meer dan de radiator die je daar uitzet oplevert. Houd zo'n ruimte wel boven het vriespunt als er waterleiding loopt.
Onthoud daarbij dat de vloer in een onverwarmde ruimte de koudste en vochtigste plek is. Karton, gereedschap en verf op de grond trekken vocht aan. Zet je spullen liever op een rek langs de muur, waarbij een stevige stellingkast voor de berging ze vrij van de vloer houdt en de lucht eromheen kan blijven bewegen.
Een weersafhankelijke regeling met een buitenvoeler doet automatisch wat je met de hand nooit volhoudt: op een dag van 10 graden een lagere aanvoertemperatuur draaien dan bij vorst. Op ketels die daarvoor geschikt zijn is dit de maatregel met de beste verhouding tussen kosten en opbrengst.
De ketel nakijken voordat het koud wordt
Een installatie die niet in orde is, gaat in de winter meer gas gebruiken en valt uit op de dag dat je het het minst kunt hebben. Een controleronde in oktober kost je een half uur.
Stook de cv een keer flink op en houd de manometer in de gaten. Bij een koude installatie hoort de druk rond de 1,5 bar te staan. Loopt hij bij het opstoken op naar 2,5 bar of hoger, dan neemt het expansievat de uitzetting van het water niet meer op. Boven de 3 bar gaat de overstort open en verlies je water, waarna de druk bij afkoelen te laag wordt en je weer moet bijvullen. Dat is precies het patroon dat je 's winters niet wilt.
Een expansievat dat vol water blijkt te staan zodra je het drukloos maakt, is aan vervanging toe. Het is geen dure ingreep, maar wel een waarbij je het systeem aftapt, dus plan het voor het stookseizoen en niet tijdens de eerste vorst.
Loop daarna alle radiatoren langs. Een radiator die bovenin koud blijft terwijl hij onderin warm is, zit vol lucht en geeft misschien de helft van zijn vermogen. Ontluchten kost per radiator een minuut. Controleer na het ontluchten de waterdruk opnieuw en vul zo nodig bij tot 1,5 bar.
Aan de gasleiding en aan de gaszijde van de ketel werk je niet zelf. Een koppeling losdraaien, een gaskraan vervangen of de brander afstellen hoort bij een erkende installateur. Datzelfde geldt voor alles wat met de afvoer van rookgassen te maken heeft, want een lekkende afvoer geeft koolmonoxide en dat ruik je niet.
Zo bepaal je of jouw winterverbruik klopt
Deze ronde kost je een half uur werk en twee weken meterstanden noteren.
-
Zoek je zomerbasis op
Kijk op je verbruiksoverzicht wat je in juli en augustus per dag gebruikte. Dat is je basis: warm water, koken en een eventuele waakvlam. Voor de meeste huishoudens ligt die tussen 0,6 en 1,0 kuub per dag. Zit je daar ver boven zonder dat je in de zomer stookt, dan zit het probleem niet in isolatie maar in warm water of een waakvlam.
-
Bepaal je stookfactor per graaddag
Trek je basis maal 365 van je jaarverbruik af en deel wat overblijft door 2600. Bij 1200 kuub per jaar en 0,8 kuub basis kom je op 0,35 kuub per graaddag. Dit ene getal is de vingerafdruk van je woning, en je gebruikt het straks om elke dag na te rekenen.
-
Lees twee weken lang op een vast tijdstip af
Noteer elke avond op hetzelfde moment de meterstand, en zet erachter wat de gemiddelde etmaaltemperatuur van die dag was. Een vast tijdstip is belangrijker dan een precies tijdstip, want een uur verschil scheelt al snel een halve kuub in je dagcijfer.
-
Reken per dag na wat het had moeten zijn
Neem 18 min de etmaaltemperatuur, vermenigvuldig met 1,1 in de wintermaanden, en dan met je stookfactor. Tel je basis erbij op. Vergelijk dat met de meter. Kleine afwijkingen per dag zijn normaal door wind en zonuren; het gaat om het gemiddelde over die twee weken.
-
Zoek de oorzaak als je er structureel boven zit
Loop in deze volgorde: zolderluik en dakkieren, binnendeuren naar onverwarmde ruimtes, radiatoren die niet ontlucht zijn, en de aanvoertemperatuur van de ketel. Voel op een koude avond met de rug van je hand langs plinten, stopcontacten op buitenmuren en de dakrand. Waar je tocht voelt, verdwijnt gas.
-
Verander één ding tegelijk
Zet de aanvoertemperatuur lager, of maak het zolderluik dicht, maar niet allebei in dezelfde week. Anders weet je achteraf niet wat het gedaan heeft. Meet daarna opnieuw twee weken en vergelijk dagen met vergelijkbare buitentemperatuur.
-
Controleer de installatie voor de vorst
Stook de cv een keer op en kijk of de druk niet boven 2,5 bar loopt, ontlucht de radiatoren en vul bij tot 1,5 bar. Laat de ketel nakijken als hij dat nodig heeft. Werk aan de gasleiding of de rookgasafvoer laat je over aan een erkende installateur.
Voor het stookseizoen begint
Uit de praktijk
Twaalf kuub per dag in een tussenwoning door een open zolder
Een tussenwoning van rond de honderd vierkante meter stond in januari op 12 kuub per dag, terwijl de tabel voor dat type woning op 7 tot 8 uitkomt. De thermostaat stond op 19 graden en er werd niet gestookt op de bovenverdieping, dus het getal klopte niet met het gedrag.
Op zolder bleek de ruimte op geen enkele manier afgesloten van de rest van het huis. Het luik lag los in de sponning, de spouw stond bovenin nog open en langs de balk die op de muur rust zat een doorlopende kier waar je bij daglicht doorheen naar buiten kon kijken. De cv-ketel stond er ook, met een eigen radiator erop omdat het er anders te koud werd bij vorst. Die radiator stond feitelijk de buitenlucht te verwarmen.
De aanpak was in volgorde: eerst de kier langs de muurplaat dichtzetten, daarna het luik voorzien van tochtband en een sluiting die het echt aandrukt, en pas als laatste isolatie op de zoldervloer. Het dagverbruik zakte in twee stappen naar ruim 8 kuub bij vergelijkbaar weer. Het vochtige gevoel van spullen op de zoldervloer verdween in dezelfde winter, omdat er geen warme binnenlucht meer omhoog trok die daar afkoelde.
Vloerisolatie die veel minder opleverde dan gehoopt
Bij een woning met een gesloten kruipruimte zonder ventilatieopeningen werd vloerisolatie gezien als de grote besparing. Vooraf werd gerekend op twintig procent minder gas. Na de winter bleek het verschil bij vergelijkbaar weer nog geen acht procent.
De verklaring zat in de temperatuur onder de vloer. Een dichte kruipruimte blijft door de bodemwarmte het hele jaar rond de 12 graden. Bij een binnentemperatuur van 22 graden isoleer je dus tegen een verschil van 10 graden. Bij het dak en de gevel loopt dat verschil in de winter op naar 20 tot 25 graden, en de winst schaalt mee met dat verschil.
Wat de maatregel wel opleverde was comfort: geen koude voeten meer en een vloer die na het stoken zijn warmte langer vasthield. Staan dak en vloer allebei op je lijst, dan is de volgorde daarmee duidelijk. Eerst het dak en de kierdichting bovenin, dan de gevel, dan de vloer. Isoleren van de kruipruimtebodem zelf raden we af, want daarmee sluit je juist de bodemwarmte af die de ruimte op die 12 graden houdt.
Een expansievat dat het verbruik stilletjes opdreef
Bij een preventieve controle voor de winter liep de waterdruk bij het opstoken op van 1,5 naar 2,5 bar. Op de koudste dagen tikte hij de 3 bar aan en ging de overstort open. Daarna stond de installatie koud op nog geen 1 bar en moest er bijgevuld worden, soms twee keer per maand.
Toen het vat drukloos werd gemaakt kwam er flink wat water uit. Het rubbermembraan liet niet meer los, waardoor het vat de uitzetting van het opgewarmde water niet meer kon opvangen. Na het vervangen bleef de druk staan en was het bijvullen voorbij.
Het verbruikseffect zat in de bijvulling zelf. Elke liter vers, koud leidingwater die erin gaat, moet weer op temperatuur gebracht worden, en vers water brengt zuurstof mee die de installatie op termijn geen goed doet. Een vat vervangen is geen dure ingreep, maar wel een waarbij de installatie afgetapt wordt. Doe dat in het najaar en niet in de week dat het gaat vriezen.
Vloerverwarming die 's nachts te ver werd teruggezet
In een woning met vloerverwarming op de begane grond werd de thermostaat 's nachts van 20 naar 15 graden gezet, met het idee dat dat flink zou schelen. Het dagverbruik ging er nauwelijks van omlaag en de woonkamer was pas rond het middaguur op temperatuur.
Een dekvloer met leidingen erin is een groot warm blok dat traag reageert. Zak je vijf graden weg, dan moet de ketel de hele ochtend op vol vermogen draaien om er weer doorheen te komen, en juist bij hoge aanvoertemperatuur condenseert een HR-ketel niet meer en zakt het rendement in. De besparing van de nacht ging in de ochtend weer verloren.
Met een nachtverlaging van anderhalve graad en een lagere, constantere aanvoertemperatuur werd het huis 's ochtends op tijd warm en zakte het verbruik bij vergelijkbaar weer met ongeveer een halve kuub per dag. Bij radiatoren mag je verder terugzakken, want die brengen een kamer binnen een uur weer op temperatuur.
Veelgemaakte fouten
Het verbruik van één koude week omrekenen naar een heel jaar
Zeven kuub per dag maal 365 komt uit op ruim 2500 kuub, en dan schrik je. In werkelijkheid gaat ruim de helft van je jaarverbruik in vier maanden door de meter en zakt het in juli naar minder dan een kuub per dag. Gebruik de maandverdeling en niet je januarigetal maal twaalf.
Je verbruik vergelijken met de buren zonder naar de woning te kijken
Een hoekwoning heeft een hele gevel meer die aan de buitenlucht grenst dan een tussenwoning van hetzelfde bouwjaar. Twee personen die overdag werken stoken anders dan een gezin van vijf met thuiswerkdagen. Zonder die context zegt het getal van de buurman niets over jouw installatie.
De aanvoertemperatuur op 80 graden laten staan
Een HR-ketel haalt zijn rendement uit condenserende rookgassen, en dat gebeurt pas als het retourwater ver genoeg is afgekoeld. Op 80 graden aanvoer komt hij daar op de meeste dagen niet aan toe en stook je met het rendement van een oude ketel. Terug naar 60 tot 70 graden kost niets en werkt meteen.
Ventilatie dichtzetten om kuubs te sparen
Het levert echt gas op, maar je koopt er een vochtprobleem voor terug. Koude buitenlucht bevat minder waterdamp dan de binnenlucht, dus in de winter is ventileren juist de manier om vocht kwijt te raken. Zonder afvoer slaat dat vocht neer op de koudste plek en groeit daar schimmel.
De thermostaat hoger draaien om sneller warm te worden
Een kamer wordt niet sneller warm van 23 graden op de thermostaat dan van 20. Het vermogen van de ketel en de radiatoren bepaalt de snelheid, de thermostaat bepaalt alleen wanneer hij stopt. Wat er wel gebeurt, is dat je hem vergeet terug te zetten en de rest van de avond drie graden te warm stookt.
Radiatoren wegwerken achter een bank of lange gordijnen
Een radiator werkt voor een groot deel op luchtcirculatie van onder naar boven. Staat er een bank strak tegenaan of hangt er een gordijn overheen, dan blijft de warmte in die spleet hangen en voelt de kamer koud terwijl de ketel gewoon doorstookt. Tien centimeter ruimte eronder en erboven is het minimum.
Alleen naar de kuubs kijken en niet naar het weer
Een zachte december geeft vanzelf een lager verbruik dan een strenge, ook als je niets veranderd hebt. Wie zonder graaddagen vergelijkt, schrijft een zachte winter toe aan zijn nieuwe tochtstrips en concludeert bij de volgende koude winter dat isoleren niet werkt.
De radiator bij de cv-ketel op zolder helemaal dichtdraaien
Staat de ketel op een onverwarmde zolder, dan is een beetje warmte daar geen verspilling maar vorstbeveiliging voor de leidingen. Draai die radiator niet volledig dicht, maar zet hem op het vorstvrijstandje en isoleer liever de leidingen die door de koude ruimte lopen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel m3 gas per dag is normaal in de winter?
In een gemiddelde Nederlandse tussenwoning met redelijke isolatie ligt dat in januari tussen 6 en 9 kuub per dag. Een goed geïsoleerd appartement zit op 3 tot 5 kuub, een oudere vrijstaande woning op 14 tot 20. Bij strenge vorst mag je daar ruwweg de helft bij optellen. Het getal zegt pas iets in combinatie met de buitentemperatuur van die dag en het type woning waarin je woont.
Is 10 m3 gas per dag veel?
Dat hangt van de maand af. 10 m3 gas per dag in januari is normaal voor een ruime of matig geïsoleerde eengezinswoning en zelfs zuinig voor een oud vrijstaand huis. Diezelfde 10 kuub in oktober of maart, als het buiten rond de 10 graden is, is duidelijk te veel en wijst op een regeling die niet meebeweegt met het weer, op een lekkende installatie of op ruimtes die onbedoeld meegestookt worden.
Hoeveel kuub gas gebruik ik per dag in de zomer?
Zonder verwarming blijft alleen warm water en koken over, en dat komt voor de meeste huishoudens neer op 0,6 tot 1,0 kuub per dag. Ligt jouw zomerverbruik daar duidelijk boven, kijk dan naar een waakvlam van een oude geiser of gaskachel, of naar lange douches. Dat zomergetal is nuttig, want je trekt het van je winterverbruik af om te zien wat er echt naar de verwarming gaat. Over het hele jaar bekeken staat dit uitgewerkt bij het gemiddelde gasverbruik per dag.
Waarom verbruik ik in januari zoveel meer gas dan in november?
Januari is goed voor ongeveer zeventien procent van je jaarverbruik, november voor elf procent. Per dag gebruik je in januari dus ongeveer anderhalf keer zoveel. Dat komt door het temperatuurverschil met buiten, door de korte dagen waarin de zon nauwelijks meehelpt en doordat de grond en de constructie in januari volledig uitgekoeld zijn. In november zit er nog restwarmte in het huis en in de bodem.
Hoeveel gas kost een douche van tien minuten?
Met een spaardouchekop die acht liter per minuut geeft, kost een douche van tien minuten ongeveer een derde kuub. Heb je een oudere kop van twaalf liter per minuut, reken dan op een halve kuub. In de winter loopt dat iets op, omdat het leidingwater kouder binnenkomt en dus verder opgewarmd moet worden. Een gezin van vier komt daarmee op anderhalf tot twee kuub per dag aan alleen warm water.
Hoeveel kuub gas gebruikt een vrijstaand huis per dag in de winter?
Een goed geïsoleerde vrijstaande nieuwbouwwoning zit in januari op 8 tot 11 kuub per dag. Een ouder vrijstaand huis met veel geveloppervlak en matige isolatie komt op 14 tot 20 kuub, en bij een week strenge vorst kan dat oplopen naar 25 tot 30. Een vrijstaand huis heeft per vierkante meter vloer veel meer buitenmuur en dak dan een tussenwoning, en daar zit het verschil vrijwel volledig in.
Hoeveel scheelt een graad lager op de thermostaat per dag?
Reken op zes tot zeven procent van je stookverbruik. Bij een woning die in januari 8 kuub per dag gebruikt, waarvan ruim 7 kuub naar de verwarming gaat, is dat bijna een halve kuub per dag. Over een heel stookseizoen kom je bij 1200 kuub jaarverbruik uit op 60 tot 80 kuub. De winst is groter in een slecht geïsoleerd huis dan in een goed geïsoleerd huis, omdat het verlies daar sterker meebeweegt met de binnentemperatuur.
Hoe reken ik met graaddagen om mijn verbruik te beoordelen?
Neem 18 graden min de gemiddelde etmaaltemperatuur. Was het gemiddeld 3 graden, dan zijn dat 15 graaddagen. Vermenigvuldig met 1,1 in de maanden november tot en met februari. Deel je jaarlijkse stookverbruik door 2600 om je eigen factor per graaddag te vinden, bij 1200 kuub is dat ongeveer 0,35. Vermenigvuldig de graaddagen met die factor en tel je vaste basisverbruik erbij op.
Mijn verbruik is ineens hoger dan vorig jaar, hoe komt dat?
Vergelijk eerst het weer, want een strenge winter geeft zonder verdere oorzaak al twintig procent verschil. Klopt het weer wel, kijk dan naar de waterdruk van de cv, want een installatie die telkens bijgevuld moet worden verliest warm water. Loop daarna de radiatorkranen langs in kamers die niemand gebruikt, controleer of de aanvoertemperatuur niet is teruggezet naar de fabrieksinstelling na een reparatie, en let op een ventilatiestand die permanent op drie is blijven staan.
Wat kost 10 kuub gas per dag over een hele maand?
Bij een tarief van 1,45 euro per kuub, inclusief belastingen, kost 10 kuub per dag 14,50 euro. Over een maand van 31 dagen is dat ongeveer 450 euro alleen aan gas. Kijk op je eigen jaarnota welk tarief in jouw contract staat, want de verschillen tussen vaste en variabele contracten zijn groot. Reken het bedrag om met jouw eigen prijs voordat je je termijnbedrag beoordeelt.
Levert vloerisolatie in de winter veel gas op?
Minder dan de meeste mensen verwachten. Een gesloten kruipruimte blijft door de bodemwarmte rond de 12 graden, dus je isoleert tegen een verschil van ongeveer 10 graden. Bij het dak en de gevel is dat verschil in de winter 20 tot 25 graden, en daar zit dus veel meer winst. Vloerisolatie levert vooral comfort op: geen koude voeten en een vloer die zijn warmte langer vasthoudt. Wil je op kuubs sturen, begin dan bovenin het huis.
Moet ik in de winter minder ventileren om gas te besparen?
Nee. Het verwarmen van ventilatielucht kost inderdaad gas, ongeveer anderhalve kuub per dag bij honderd kuub per uur en 5 graden buiten. Toch is de winter juist de tijd waarin ventileren het meeste oplevert, want koude buitenlucht bevat in absolute zin minder waterdamp dan de lucht binnen. Zet je alles dicht, dan slaat het vocht neer op koude kozijnhoeken en achter kasten. Ventileer normaal en haal de besparing uit kierdichting en de instelling van de ketel.
Wanneer je beter een vakman belt
Het meten en narekenen van je verbruik doe je gewoon zelf, net als het ontluchten van radiatoren, het bijvullen tot 1,5 bar en het lager zetten van de aanvoertemperatuur. Voor het gas zelf ligt de grens strak, en die is niet onderhandelbaar.
Aan de gasleiding, aan de gaskraan en aan de gaszijde van de ketel werk je niet zelf. Een koppeling die je losdraait en niet vakkundig terugzet, lekt niet altijd meteen zichtbaar. Datzelfde geldt voor de brander, de gasklep en alles wat met de rookgasafvoer te maken heeft, want een lekkende afvoer geeft koolmonoxide en dat is reuk- en kleurloos.
Ruik je gas, doe dan geen enkele schakelaar aan of uit en gebruik binnen ook je telefoon niet. Sluit de hoofdkraan bij de meter, zet ramen open, ga naar buiten en bel het landelijke storingsnummer 0800-9009.
Bel ook een installateur bij een ketel die telkens op storing gaat, bij drukverlies waarvan je de oorzaak niet vindt en bij het vervangen van een expansievat als je het systeem niet zelf durft af te tappen. Blijft je verbruik na kierdichting en het bijstellen van de regeling ver boven wat de graaddagenberekening voorspelt, dan is een warmtescan door een adviseur meestal sneller dan zelf blijven zoeken.