Een coverboard wandpaneel over bestaande tegels plaatsen
Een coverboard wandpaneel is een grote watervaste plaat die je over een bestaande betegelde wand lijmt, zodat je geen tegel hoeft te slopen. De klus valt of staat bij drie dingen: een vlakke en vetvrije ondergrond, een lijmkit die zowel op de tegel als op de achterkant van het paneel hecht, en naden die zo zijn gedetailleerd dat water eroverheen loopt en er niet achter. Ga je daar slordig mee om, dan zie je daar niets van tot er maanden later vocht onder de plaat staat.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Rei van 2 meter en een lange waterpas
- Handcirkelzaag of invalzaag met een fijngetand blad
- Decoupeerzaag met een blad voor kunststof
- Gatzagen in de maten van je doorvoeren
- Kitpistool, bij voorkeur met een hoge overbrenging
- Rubberen hamer en een aandrukblok van hout met vilt
- Afbreekmes, schuurblok en een ontvetter
- Zuignap of twee, om grote platen te hanteren
Materiaal
- Watervaste wandpanelen in de juiste hoogte
- Hybride lijmkit of MS-polymeerlijm die de fabrikant van het paneel voorschrijft
- Sanitairkit met schimmelwerend middel, in de kleur van het paneel
- Hoekprofielen, aansluitprofielen en eventueel een H-profiel
- Dubbelzijdige montagetape om panelen te fixeren tijdens het uitharden
- Primer of hechtprimer voor gladde tegels, als de lijmleverancier die voorschrijft
- Spiritus of een siliconenvrije ontvetter
Wat een coverboard wandpaneel eigenlijk is
Coverboard is geen beschermde productnaam maar een verzamelterm die in bouwmarkten en bij badkamerspecialisten wordt gebruikt voor grote watervaste wandplaten. Je lijmt ze over een bestaande wand heen, meestal over oude tegels, zodat je niets hoeft te slopen. Waar een betegelde wand tientallen meters voeg heeft, houdt een paneelwand er een paar naden aan over.
Onder die ene naam zitten heel verschillende opbouwen, en juist dat verschil bepaalt hoe je monteert en welke lijm hecht. Kijk dus nooit naar de naam op de verpakking maar naar de kern van de plaat. Hoe deze panelen zich verhouden tot lattenpanelen, mdf-lambrisering en steenstrips staat in ons overzicht van wandpanelen en wandafwerking met platen.
De winst zit niet alleen in het uitgespaarde sloopwerk. Je verliest per wand maar een paar millimeter ruimte, er komt nauwelijks stof vrij en de wand is dezelfde dag dicht. De keerzijde is dat elke oneffenheid van de oude wand doorwerkt in de nieuwe, en dat je een verkeerd gekozen paneel er later moeilijker af krijgt dan de tegels die eronder zitten.
| Opbouw van het paneel | Waaraan je het herkent | Waar het past | Waar je op moet letten |
|---|---|---|---|
| Massief kunststof, pvc of spc | Zwaar voor de dikte, koud aanvoelend, snijrand is door en door dezelfde kleur | Douchehoek, wand achter het bad, wc | Zet uit bij temperatuurwisseling, dus nooit klemvast monteren |
| Kunststof paneel met holle kamers | Licht, je ziet de kamers aan de kopse kant | Wanden buiten de spatzone, plafond boven een douche | Buigt door bij puntbelasting, en een beschadiging is niet te repareren |
| Watervaste kern met een hpl- of decorlaag | Harde toplaag, kern van een andere kleur dan de decorzijde | Wandvullend werk in badkamer en keuken | De snijrand is de zwakke plek en moet altijd worden afgedicht |
| Vochtwerend mdf met kunststof toplaag | Kern voelt en ruikt als hout, is meestal groen of bruin gekleurd | Toilet, wasruimte, wand naast een bad | Hoort niet in de directe spatzone van een douche |
| Xps-plaat met cementcoating | Licht, schuimkern, ruw grijs oppervlak | Als drager onder tegels of stucwerk, niet als eindafwerking | Moet nog afgewerkt worden, dus reken op een extra werkgang |
| Gipsvezel- of cementgebonden plaat | Zwaar, hard, grijs tot lichtgrijs, poederige zaagsnede | Als vlakke ondergrond op een regelwerk | Is geen afwerking en niet waterdicht zonder coating |
Neem een afgezaagd hoekje van een paneel mee naar de winkel wanneer je profielen koopt. Profielen worden per paneeldikte gemaakt, en het verschil tussen 4 en 6 millimeter zie je pas als het profiel om de plaat rammelt.
De oude wand bepaalt of het paneel blijft zitten
Een paneel volgt precies de vorm van de wand eronder. Een tegelwand die twee centimeter uit het lood staat, geeft na het lijmen een paneelwand die twee centimeter uit het lood staat, en dat zie je meteen bij de aansluiting op het plafond. Zet daarom eerst een rei van twee meter in alle richtingen tegen de wand, ook diagonaal.
Blijft de speling onder de wand overal binnen een paar millimeter, dan kun je rechtstreeks lijmen. Zit er meer verschil in, dan egaliseer je de wand eerst of maak je een regelwerk waar je het paneel op schroeft. De keuze tussen die twee is vooral een kwestie van hoeveel ruimte je in de badkamer kunt missen.
Controleer daarna of de bestaande tegels wel vastzitten. Tik met het heft van een schroevendraaier langs de wand: waar het hol klinkt, ligt de tegel los van de ondergrond. Zo'n tegel gaat er onder een paneel niet beter op zitten, dus die haal je eruit en vul je vlak bij. Ligt er een decoratieve wandafwerking op de muur, dan moet die er eerst af; hoe je die loskrijgt zonder de ondergrond te slopen, staat bij steenstrips van de muur halen.
De laatste stap voor het lijmen is ontvetten. Oude kitranden snijd je weg en de plek waar ze zaten neem je af, want lijm hecht niet op een siliconenfilm. Glanzend glazuur schuur je licht op met een schuurblok, tot de glans dof is en het water niet meer in bolletjes blijft staan.
| Ondergrond | Zo bevestig je het paneel | Waar je op moet letten |
|---|---|---|
| Vaste, vlakke tegelwand | Lijmen met hybride lijmkit, verticale rupsen | Glazuur opschuren en ontvetten, anders hecht de lijm alleen aan de voegen |
| Tegelwand met losse tegels | Losse tegels eruit, gat vlak vullen, daarna lijmen | Een holklinkende tegel trekt onder het paneel vandaan en neemt de plaat mee |
| Gestucte of gesausde wand | Losse verf verwijderen, hechtprimer, daarna lijmen | Lijm hecht sterker dan oude muurverf, dus de verflaag wordt de zwakke schakel |
| Gipsplaat of gipsblokken | Lijmen op een droge, vaste plaat of schroeven in het regelwerk erachter | Kartonnen toplaag mag niet loslaten, en gips blijft achter het paneel kwetsbaar voor vocht |
| Scheve of bolle wand | Houten of metalen regelwerk, hart op hart rond 40 centimeter | Regels waterpas en in lijn stellen, want alles wat je hier scheeflaat zie je terug |
| Beton of kalkzandsteen | Rechtstreeks lijmen na ontstoffen en primeren | Stof is de grootste vijand van de hechting, dus zuig de wand af |
| Wand met vochtdoorslag of lekkage | Niets, eerst de oorzaak oplossen | Onder een dichte plaat kan vocht niet weg en verplaatst het probleem zich |
Voel of de wand koud en klam is. Een buitenmuur die aan de binnenkant condenseert, blijft dat doen achter een paneel. Het vocht kan er dan alleen nog aan de randen uit, en dat zie je pas terug als de plint of het plafond gaat schimmelen. Los een vochtprobleem op voordat je de wand dichtzet, niet erna.
Lijmen met de juiste kit en het juiste patroon
De lijmkit is het onderdeel waar de meeste mensen op improviseren en waar het daarna misgaat. Volg wat de paneelfabrikant voorschrijft, want dat advies is afgestemd op de achterkant van hun plaat. Bij de meeste watervaste panelen kom je uit op een hybride lijmkit of een MS-polymeerlijm.
Wat je in ieder geval niet gebruikt op panelen met een kunststof of polystyreen kern, is een montagekit op oplosmiddelbasis. Het oplosmiddel tast de kern aan en vreet zich in de plaat, waardoor je maanden later bobbels ziet op precies de plekken waar de lijmrupsen zitten. Een lijmkit op waterbasis is het andere uiterste: die kan onder een dichte plaat vrijwel niet drogen.
Breng de lijm aan in verticale rupsen op ongeveer twintig tot dertig centimeter van elkaar, plus een rups langs elke rand op een paar centimeter van de kant. Verticaal is geen willekeurige keuze: als er ooit vocht achter komt, kan het tussen de rupsen door naar beneden lopen in plaats van in een horizontaal bakje te blijven staan.
Hybride lijm hardt uit met vocht uit de lucht, en achter een gesloten paneel op een tegelwand is dat vocht er nauwelijks. Reken daarom op een langere uithardtijd dan de tube belooft, zeker in een koude, ongebruikte badkamer. In onze tabel met droogtijden per materiaal zie je hoe lang kit en lijm nodig hebben voordat je de wand echt mag belasten.
Plak naast de lijmrupsen om de halve meter een stukje dubbelzijdige montagetape en haal de beschermfolie er pas af als het paneel op zijn plek hangt. De tape houdt de plaat vast terwijl de lijm nog niets doet, en dan hoef je geen schoren tegen de wand te zetten.
Zagen, boren en uitsparingen maken zonder uitbreken
Panelen met een harde decorlaag breken uit aan de kant waar de zaagtand het materiaal verlaat. Dat weten geeft je meteen de juiste werkwijze. Bij een handcirkelzaag snijden de tanden van onder naar boven door het werkstuk, dus leg je de decorzijde naar beneden. Op een afkortzaag of tafelzaag gaat de tand er juist aan de bovenkant in, en daar leg je de mooie kant omhoog.
Gebruik een blad met veel tanden en een kleine tandsteek. Een grof bouwblad rukt het decor eraf en laat een rafelrand achter die je alleen nog met een profiel kunt verbergen. Zaag kunststof panelen bovendien niet op vol toerental, want dan smelt het materiaal en plakt de zaagsnede weer aan elkaar.
Voor kraangaten en doorvoeren neem je een gatzaag op een laag toerental, met een stuk afvalhout tegen de achterkant geklemd. Dat hout vangt de tand op zodat de plaat aan de uitloopzijde niet uitbreekt. Boor de uitsparing een paar millimeter ruimer dan de leiding of de doorvoer, zodat je er sanitairkit in kunt spuiten en de plaat vrij blijft werken.
Elke zaagsnede is een open kant. Bij een plaat met een houtachtige of schuimachtige kern zuigt die kant water op als je hem open laat. Strijk daarom over elke gezaagde rand die in de spatzone komt een dun laagje kit, ook als de rand straks achter een profiel verdwijnt.
Naden en hoeken zo detailleren dat water eroverheen loopt
Bij een paneelwand zit de waterdichtheid in de detaillering, niet in het paneel zelf. De plaat is dicht, dus alles wat er misgaat, gaat mis bij een naad, een hoek of een aansluiting. De vuistregel die je overal kunt toepassen: water moet altijd van het paneel af naar buiten lopen, nooit langs een naad naar binnen.
Panelen met tand en groef sluiten mooi aan, maar het is de kit in de groef die het water tegenhoudt. Spuit dus een rups in de groef voordat je het volgende paneel aanschuift, en veeg wat er uit puilt meteen weg met een droge doek en daarna met spiritus. Werk je met een H-profiel, dan gaat er in beide flanken van het profiel kit.
In een binnenhoek heb je de keuze tussen een hoekprofiel en een kitnaad tussen twee panelen die tegen elkaar aan komen. Het profiel is vergevingsgezinder wanneer de hoek niet haaks is, en dat is hij in een badkamer bijna nooit. Een kitnaad is strakker van beeld maar vraagt dat beide platen precies op maat zijn.
Loopt er een paneelwand langs een schuine lijn omhoog, bijvoorbeeld in een trapkast of onder een schuin dak, dan gelden dezelfde regels als bij lambrisering langs een trap plaatsen: de hellingslijn uitzetten voordat je zaagt, en niet paneel voor paneel gokken.
| Aansluiting | Wat je gebruikt | Waar het misgaat |
|---|---|---|
| Naad tussen twee panelen | Tand en groef met kit in de groef, of een H-profiel | Droog aanschuiven zonder kit, waarna water via de naad achter de plaat trekt |
| Binnenhoek | Inwendig hoekprofiel of een kitnaad tussen beide platen | Beide platen strak tegen elkaar drukken zonder ruimte voor uitzetting |
| Buitenhoek bij een dagkant | Uitwendig hoekprofiel of een gefreesde vouwnaad | Een op verstek gezaagde hoek zonder profiel; de scherpe punt beschadigt binnen een jaar |
| Bovenkant tegen het plafond | Aansluitprofiel of een elastische kitnaad, met enkele millimeters lucht | De plaat klemvast tegen het plafond zetten, waarna hij bij warmte gaat bollen |
| Onderkant op de vloer | Paneel enkele millimeters boven de vloer, afdichten met sanitairkit | De plaat op de dekvloer laten staan, zodat de kern water opzuigt |
| Rond een kraan of doorvoer | Ruim boren, rozet erover, kitrand achter het rozet | Strak boren, waardoor de kit nergens meer bij kan |
| Aansluiting op een spiegel of kastje | Door de plaat heen in de muur pluggen, boorgat volkitten | Alleen in het paneel schroeven, waarna het gewicht de plaat lostrekt |
De overgang naar douchebak, bad en wastafel
Dit is de plek waar het water komt, dus hier telt de volgorde. Zet de douchebak of het bad eerst waterpas en definitief op zijn plaats, en breng daarna pas de panelen aan. Andersom werken betekent dat je later een naad moet dichtkitten die je nooit meer strak krijgt.
Het paneel hoort over de opstaande rand van de bak of het bad heen te lopen, met een paar millimeter ruimte tussen de onderkant van de plaat en de bak. Die ruimte vul je met sanitairkit. Water dat langs de wand naar beneden loopt, komt dan op de bak terecht en niet erachter, en de plaat staat niet met zijn kopse kant in het water.
Laat het paneel nooit op de bak steunen. Een acryl douchebak of een ligbad zakt bij belasting enkele millimeters, en als de plaat erop rust, drukt de bak bij elk douchemoment tegen de onderkant van het paneel. De kitnaad scheurt dan binnen een paar maanden open op precies de plek waar je hem het hardst nodig hebt.
Gebruik voor deze naad een sanitairkit met schimmelwerend middel en geen acrylaatkit. Acrylaatkit is bedoeld voor droge naden die je overschildert; hij krimpt bij het uitharden en houdt in een douchehoek geen stand. Voor de naad tussen een paneelwand en een geschilderd plafond in een droge ruimte is acrylaatkit juist wel de goede keuze.
Kit de onderste naad pas na de eerste vulling. Laat een ligbad vollopen met water voordat je de naad langs de bovenrand afkit, en tap pas af als de kit is uitgehard. Een bad zakt onder het gewicht van het water; kit je in lege toestand, dan trekt de naad bij het eerste bad meteen open.
Uitzetting, ventilatie en wat er achter de plaat gebeurt
Kunststof panelen zetten merkbaar uit bij warmte. Een badkamer gaat van vijftien graden 's nachts naar boven de dertig tijdens het douchen, en over een paneelhoogte van ruim twee meter levert dat enkele millimeters lengteverschil op. Klem je de plaat aan boven- en onderkant vast, dan moet die uitzetting ergens heen en gaat het paneel bol staan.
De oplossing is simpel en kost niets: laat boven en onder een paar millimeter ruimte, werk die randen af met een elastische kitnaad of een profiel, en druk de platen bij het lijmen niet met kracht tegen elkaar. Een elastische naad neemt de beweging op, een harde naad scheurt.
Achter de plaat mag geen vocht blijven hangen. Een gesloten paneelwand op een tegelwand is daar zelf niet het probleem, want de tegelwand was al dicht, maar een paneel op gips of stucwerk sluit een ondergrond op die wel vocht kan opnemen. Zorg dat de ruimte zelf goed geventileerd wordt, want het vocht dat je niet afvoert, zoekt de koudste plek in huis.
Ventilatie is bij paneelwanden niet minder belangrijk dan bij tegels, alleen valt het later op. Bij tegelwerk zie je schimmel in de voegen verschijnen; bij een gladde plaat zie je niets tot het aan de randen naar buiten komt. Hoe je vocht in de rest van het huis onder controle houdt, staat verspreid over ons vakgebied wanden en plafond afwerken.
Spullen ophangen aan een paneelwand
Een watervast paneel van een paar millimeter dik draagt zelf niets. Alles wat gewicht heeft, van een planchet tot een badkamerkast, moet zijn last kwijt in de muur erachter en niet in de plaat. Boor dus door het paneel heen tot in de tegel of de steen daarachter, en gebruik een plug die bij die ondergrond hoort.
Het boorgat is een gat in je waterdichte laag, dus dat vraagt een extra handeling. Spuit voordat je de plug erin drukt wat sanitairkit in het gat en om de rand ervan. Zo zit er een rubberachtige manchet om de schroef en kan er langs de schroefdraad geen water achter de plaat lopen.
Boor met een boor die past bij de plaat, en niet met een klopboor in de eerste millimeters. Een klopboor die op een kunststof paneel begint te hameren, slaat er een ster in. Boor het paneel eerst rustig door zonder klopstand en zet de klopfunctie pas aan zodra je de steen raakt.
Voor lichte spullen bestaan er zelfklevende systemen die je zonder boren op de plaat plakt. Die houden op een glad paneel vaak beter dan op een tegelwand met voegen, want ze hebben een volledig vlak draagvlak. Kijk wel naar het opgegeven gewicht en reken dat naar beneden af zodra de plek elke dag nat wordt.
Zo plaats je een coverboard wandpaneel over een tegelwand
Deze volgorde gaat uit van een bestaande, vaste tegelwand in een badkamer.
-
Laat de panelen twee dagen acclimatiseren
Zet de platen plat of staand in de ruimte waar ze komen te hangen, met wat lucht ertussen. Een paneel dat uit een koude bus komt en meteen wordt gelijmd, krimpt daarna in de lijm en trekt de naden open. Twee dagen is genoeg om op ruimtetemperatuur te komen.
-
Meet de wand op en controleer de vlakheid
Zet de rei in alle richtingen tegen de wand en markeer de bolle plekken met potlood. Meet de hoogte op minstens drie punten per wand, want vloeren en plafonds lopen zelden gelijk. Met die maten bepaal je of je rechtstreeks lijmt of eerst een regelwerk maakt.
-
Maak de ondergrond schoon en hechtklaar
Snijd oude kitranden weg, haal losse tegels eruit en vul die plekken vlak bij. Schuur glanzend glazuur licht op en neem de hele wand daarna af met spiritus of een siliconenvrije ontvetter. Laat het volledig drogen voordat je de eerste lijmrups zet.
-
Zaag de panelen op maat en maak de uitsparingen
Zaag met een fijngetand blad en met de decorzijde in de goede richting, dus omlaag op een handcirkelzaag en omhoog op een afkortzaag. Boor de kraangaten en doorvoeren nu, met afvalhout tegen de achterkant. Houd elke uitsparing een paar millimeter ruimer dan de doorvoer.
-
Begin in de hoek die het meest zichtbaar is
Zet het eerste paneel te lood met een lange waterpas, want alle volgende platen volgen dit eerste. Werk vanuit de zichtbare hoek naar de plek waar een pas- of zaagstuk minder opvalt, meestal achter een deur of achter een meubel.
-
Lijm het paneel en druk het aan
Zet verticale lijmrupsen om de twintig tot dertig centimeter en langs elke rand. Druk de plaat aan, trek hem los, wacht een paar minuten en druk hem definitief op zijn plek, tenzij de lijmleverancier iets anders voorschrijft. Aandrukken doe je met een houten blok met vilt, niet met je vuist.
-
Sluit de naden en profielen af terwijl je vordert
Spuit kit in de groef of in het profiel voordat je het volgende paneel aanschuift, niet achteraf. Veeg wat eruit komt meteen weg met een droge doek en daarna met een beetje spiritus. Uitgeharde kit op een decorlaag krijg je er zonder krassen niet meer netjes af.
-
Kit de randen af en laat alles uitharden
Werk de aansluiting op douchebak, vloer en plafond af met sanitairkit, in één beweging en afgestreken met zeepwater. Laat de wand daarna staan zonder eraan te zitten en zonder te douchen, minstens zolang de kit nodig heeft om door te harden.
Droogtijden
Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens
| Soort werk | Materiaal | Stofdroog | Overschilderbaar of belastbaar | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kit | Acrylaatkit | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt. |
| Kit | Siliconenkit (sanitair) | 10 tot 20 minuten | niet overschilderbaar | 24 uur per 2 mm dikte | Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig. |
| Kit | Hybride kit (MS-polymeer) | 15 tot 30 minuten | na 24 uur overschilderbaar | 24 tot 72 uur | Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer. |
| Kit | Polyurethaankit | 30 tot 60 minuten | na 24 uur | 3 tot 5 dagen | Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is. |
| Kit | Montagekit | 30 minuten voorgrip | na 24 uur belastbaar | 3 tot 7 dagen op volle sterkte | Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt. |
| Stucwerk | Stucpasta of finishpasta | 2 tot 4 uur | na 12 tot 24 uur schuren | 24 tot 48 uur | Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij. |
| Stucwerk | Gips (raaplaag) | 12 uur per laag | na 24 uur verder werken | 1 week per centimeter dikte | Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf. |
| Stucwerk | Cementgebonden pleister | 24 uur | na 3 dagen | 2 tot 4 weken | Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven. |
| Stucwerk | Vulmiddel voor gaatjes | 20 tot 60 minuten | na 1 tot 2 uur schuren | 4 tot 8 uur | Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen. |
| Verf | Muurverf op waterbasis (latex) | 30 tot 60 minuten | na 4 tot 6 uur tweede laag | 2 tot 4 weken | De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast. |
| Verf | Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak. |
| Verf | Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door. |
| Verf | Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur tweede laag | 5 tot 7 dagen | Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken. |
| Verf | Lak op terpentinebasis | 4 tot 8 uur | na 24 uur | 1 tot 2 weken | Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig. |
| Verf | Voorstrijkmiddel | 1 tot 2 uur | na 2 tot 4 uur verder | 12 uur | Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in. |
| Vloer | Egaliseermiddel | 3 tot 6 uur beloopbaar | na 24 uur vloer leggen | 1 dag per millimeter | Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc. |
| Vloer | Cementdekvloer | 24 tot 48 uur beloopbaar | na 3 weken belastbaar | 1 week per centimeter, daarna langzamer | Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag. |
| Vloer | Anhydriet gietvloer | 24 tot 48 uur | na 5 tot 7 dagen | 3 tot 6 weken | De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden. |
| Vloer | Betonvloer gestort | 24 uur ontkisten | na 7 dagen licht belastbaar | 28 dagen op sterkte | Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig. |
| Tegelwerk | Tegellijm (standaard) | niet belopen | na 24 uur voegen | 7 dagen | Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting. |
| Tegelwerk | Tegellijm (sneldrogend) | niet belopen | na 4 tot 6 uur voegen | 24 uur | Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd. |
| Tegelwerk | Voegmortel | 2 tot 3 uur nawassen | na 24 uur licht belastbaar | 7 dagen voor douchegebruik | Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen. |
| Tegelwerk | Smeerbare afdichting (kimband en pasta) | 3 tot 4 uur per laag | na 12 tot 24 uur tegelen | 24 uur | Twee dunne lagen werken beter dan een dikke. |
| Behang | Behangplaksel op vliesbehang | direct hangen | na 24 uur droog | 48 uur | Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan. |
| Behang | Glasweefsel met muurverf gelijmd | 6 uur | na 24 uur overschilderen | 48 uur | Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes. |
| Hout | Houtlijm (pva) | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt. |
| Hout | Constructielijm (polyurethaan) | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk. |
| Hout | Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm. |
| Hout | Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig. |
| Hout | Beits op waterbasis | 1 uur | na 4 uur tweede laag | 24 tot 48 uur | In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je het eerste paneel lijmt
Uit de praktijk
Bobbels in het paneel op de plek van de lijmrupsen
Regelmatige verdikkingen in een paneelwand, precies op de afstand waarop de lijm zit, wijzen op een montagekit op oplosmiddelbasis onder een plaat met een kunststof of polystyreen kern. Het oplosmiddel lost de kern plaatselijk op en de plaat zwelt daar op.
Dit is niet terug te draaien: de kern is weg en de plaat blijft vervormd. Het enige wat helpt is die plaat vervangen en de nieuwe met een hybride lijmkit of MS-polymeerlijm zetten. Controleer op de koker of er iets als oplosmiddelvrij of neutraal uithardend staat, en houd bij twijfel de opgave van de paneelfabrikant aan.
Een paneelwand die na een paar warme dagen bol gaat staan
Een plaat die in het midden loskomt van de wand terwijl de randen vastzitten, is te strak ingesloten. Kunststof zet uit bij warmte, en als de plaat boven, onder en aan beide zijden klem zit, kan die uitzetting alleen de ruimte in.
Vaak zie je het beeld pas na de eerste echte hittedag of na een reeks lange douches. Voorkomen kost niets: een paar millimeter ruimte boven en onder, elastisch afkitten in plaats van hard aanslaan, en panelen bij het lijmen tegen elkaar aan schuiven zonder ze met kracht op te sluiten. Zit hij al bol, dan moet de randafwerking eraf en de plaat opnieuw op maat.
Een muffe lucht en donkere randen langs de onderkant
Een paneelwand die er van voren onberispelijk uitziet maar waar het langs de onderrand donker verkleurt, laat water door bij de aansluiting op de bak of de vloer. Meestal staat de plaat met zijn kopse kant op de dekvloer of rust hij op de rand van de douchebak.
Bij een kern die vocht opneemt, is de zwelling van onderaf zichtbaar als een dikkere rand die het profiel wegduwt. Herstellen betekent hier de onderste aansluiting helemaal openmaken, de plaat vrijzetten van de vloer of de bak, alles laten drogen en opnieuw afkitten met een sanitairkit. Alleen een nieuwe kitrand over de oude leggen houdt het water niet tegen.
Veelgemaakte fouten
Lijmen op een wand die nog een siliconenfilm heeft
Waar een oude kitrand zat, zit een dunne siliconenfilm op de tegel, ook als je de rand er netjes uit hebt gesneden. Lijm hecht daar niet op. De plaat lijkt te zitten, maar rond de douchehoek laat hij als eerste los. Neem die stroken af met spiritus voordat je begint.
Horizontale lijmrupsen zetten
Horizontale rupsen liggen er wel snel op, maar ze werken als dammetjes. Komt er ooit vocht achter de plaat, dan blijft het op zo'n rups staan in plaats van naar beneden weg te lopen. Verticale rupsen laten het water naar de onderrand zakken waar het eruit kan.
De panelen meteen uit de bus monteren
Een koude plaat is korter dan dezelfde plaat op kamertemperatuur. Lijm je hem koud, dan zet hij daarna uit tegen de vastgezette naden aan, of hij krimpt juist en trekt de naad open. Twee dagen laten wennen in de ruimte zelf lost dat op.
Een grof zaagblad gebruiken
Een blad met weinig grote tanden scheurt de decorlaag aan de uitloopzijde open. Die rafelrand krijg je niet meer weg en kun je alleen nog verbergen achter een profiel dat je eigenlijk niet wilde. Een fijn blad en een lager toerental kosten je hooguit een minuut extra per snede.
Het paneel op de douchebak laten rusten
Een acryl bak of ligbad zakt onder gewicht enkele millimeters. Draagt de plaat mee op die rand, dan wordt de kitnaad bij elke douchebeurt samengedrukt en scheurt hij open. Houd altijd ruimte tussen de onderkant van het paneel en de bak, en vul die met sanitairkit.
Zware kastjes in de plaat schroeven
Een plaat van een paar millimeter houdt geen kast met een steen aan spullen erin. De schroef trekt door de plaat heen en neemt een stuk decorlaag mee. Boor door tot in de muur erachter, gebruik een plug die bij die ondergrond hoort en kit het boorgat af.
De zaagranden open laten
Elke zaagsnede opent de kern van de plaat. Bij een houtachtige of schuimachtige kern zuigt die rand vocht op, ook al zit hij achter een profiel. Een dun laagje kit over de snijkant kost vijf seconden per rand en scheelt je een opgezwollen paneel.
Veelgestelde vragen
Kun je een coverboard wandpaneel over bestaande tegels plaatsen?
Ja, dat is precies waar dit soort platen voor gemaakt is. De voorwaarden zijn dat de tegels vastzitten, dat de wand vlak genoeg is en dat het glazuur is opgeschuurd en ontvet. Tik de wand af met het heft van een schroevendraaier: waar het hol klinkt, ligt een tegel los en die haal je eruit voordat je lijmt. Een losse tegel trekt onder de plaat vandaan en neemt het paneel mee.
Welke lijm gebruik je voor een watervast wandpaneel?
Houd aan wat de fabrikant van het paneel voorschrijft, en dat is bij de meeste platen een hybride lijmkit of een MS-polymeerlijm. Gebruik geen montagekit op oplosmiddelbasis bij panelen met een kunststof of polystyreen kern, want het oplosmiddel tast die kern aan en geeft bobbels op de plaats van de lijmrupsen. Lijm op waterbasis is ook geen goede keuze, omdat die onder een gesloten plaat nauwelijks kan drogen.
Hoe lang moet de lijm uitharden voordat je mag douchen?
Reken op meer tijd dan de tube belooft. Hybride lijm hardt uit met vocht uit de lucht, en achter een dichte plaat op een tegelwand komt daar weinig van. De randafdichting met sanitairkit is meestal maatgevend, want die moet volledig doorgehard zijn voordat er water tegenaan komt. Hoe lang dat per soort duurt, staat in onze opzoektabel voor droog- en uithardtijden.
Hoe zaag je een wandpaneel zonder dat de decorlaag uitbreekt?
Gebruik een blad met veel tanden en let op de zaagrichting. Bij een handcirkelzaag gaan de tanden van beneden naar boven door het werkstuk, dus leg je de decorzijde naar beneden. Op een afkortzaag of tafelzaag snijdt de tand er aan de bovenkant in en leg je de mooie kant omhoog. Zaag kunststof panelen op een lager toerental, anders smelt het materiaal aan de snede.
Moet ik de oude tegels eerst verwijderen?
Nee, en dat is juist de reden om voor deze aanpak te kiezen. Zolang de tegels vastzitten en de wand vlak is, lijm je er rechtstreeks overheen. Slopen kost je een week rommel, stof en herstelwerk aan de ondergrond. De uitzondering is een wand met vochtdoorslag of een lekkage: die los je eerst op, want onder een gesloten plaat kan vocht niet weg.
Wat doe je als de muur scheef of bol is?
Meet eerst met een rei van twee meter hoeveel het scheelt. Blijft het binnen een paar millimeter, dan lijm je rechtstreeks. Loopt het verder uit, dan egaliseer je de wand of maak je een regelwerk waar je het paneel op schroeft, met de regels hart op hart rond veertig centimeter. Een regelwerk kost je een paar centimeter ruimte, maar geeft een wand die overal te lood staat.
Hoe maak je de naad tussen twee panelen waterdicht?
Bij tand en groef spuit je een rups kit in de groef voordat je het volgende paneel aanschuift, dus niet achteraf over de naad heen. Werk je met een H-profiel, dan gaat er kit in beide flanken. Wat er tijdens het aanschuiven uit puilt, veeg je meteen weg met een droge doek en daarna met wat spiritus. Uitgeharde kit op een decorlaag krijg je er nooit meer helemaal netjes af.
Kun je deze panelen ook in de douche zelf gebruiken?
Dat kan met platen die daarvoor gemaakt zijn, en dat is meestal massief kunststof of een plaat met een watervaste kern en een gesloten toplaag. Vochtwerend mdf hoort niet in de directe spatzone: de kern is hout en zwelt onherstelbaar op zodra water bij een zaagrand komt. Kijk niet naar de productnaam maar naar de opbouw van de kern, en dicht elke zaagsnede af.
Kun je een spiegel of kastje aan een paneelwand hangen?
Alleen als je de last afdraagt op de muur erachter. Boor door de plaat heen tot in de tegel of de steen, zonder klopfunctie in de eerste millimeters, en zet er een plug in die bij die ondergrond past. Spuit voor het pluggen wat sanitairkit in het gat, zodat er langs de schroef geen water achter de plaat komt. Voor lichte spullen werken zelfklevende systemen op een glad paneel prima.
Hoe krijg je een paneelwand er later weer af?
Dat is bewerkelijker dan het plaatsen. Snijd eerst alle randafdichting los, en trek de plaat dan van boven naar beneden los; met een dunne spatel of een stuk staaldraad achter de plaat kun je de lijmrupsen doorsnijden. Reken erop dat er tegels of stukken stucwerk meekomen, want de lijm hecht sterker dan een oude verflaag of een matig gezette tegel. Plan meteen wat er daarna met die wand moet gebeuren.
Wat is het verschil met een lattenpaneel of steenstrips?
Een lattenpaneel en steenstrips zijn decoratie voor droge ruimtes: ze hebben open naden en vangen vocht op. Een watervast wandpaneel is juist bedoeld om een wand dicht te maken en te vervangen wat tegelwerk deed. De vergelijking tussen de soorten en waar ze thuishoren staat op onze pagina over panelen en steenstrips op de wand.
Hoeveel ruimte moet je boven en onder vrijlaten?
Een paar millimeter aan beide kanten is genoeg, en die vul je met een elastische kitnaad of dek je af met een profiel. Kunststof zet uit bij warmte, en over een paneelhoogte van ruim twee meter loopt het verschil tussen een koude badkamer en een warme doucheruimte op tot enkele millimeters. Een plaat die klem zit tussen vloer en plafond gaat op enig moment bol staan.
Wanneer je beter een vakman belt
Het lijmen van panelen op een bestaande wand is werk dat je met twee mensen prima zelf doet. Er zijn wel vier momenten waarop je beter stopt en iemand belt.
Het eerste is een vochtige of natte wand. Vochtdoorslag van buiten, een lekkende leiding of condens op een koude buitenmuur los je op bij de oorzaak. Zet je zo'n wand dicht, dan verplaats je het probleem naar de aansluitende muren en plafonds en zie je het pas terug als het er aan de andere kant uitkomt.
Het tweede is elektra in de badkamer. Een wandcontactdoos of een lichtpunt verplaatsen omdat het paneel een paar millimeter dikker uitkomt, klinkt eenvoudig, maar in een natte ruimte gelden aparte eisen aan waar schakelmateriaal mag zitten en hoe het beschermd is. Werk achter de hoofdzekering in de meterkast laat je sowieso aan een erkende installateur over.
Het derde is asbest. In woningen van voor 1994 kan asbest zitten in oude tegellijm, in vinylzeil en in bepaalde wandplaten. Kom je bij het weghalen van losse tegels iets tegen dat je niet vertrouwt, leg het werk dan stil en laat het onderzoeken; asbest verwijderen is geen doe-het-zelfwerk.
Het vierde is een wand die je wilt aanpassen in plaats van afdekken. Zodra er een sparing in moet of een deel weg, is de vraag of die wand meedraagt, en dat beoordeelt een constructeur. Een paneel over een dragende wand plakken mag altijd; een gat erin maken niet zonder berekening.