Houtrot aan de binnenkant van een kozijn herstellen
Houtrot binnenkant kozijn betekent bijna altijd dat er ergens water bij het hout komt dat er niet weg kan. De binnenlucht in een verwarmd huis is te droog om hout te laten rotten, dus zoek eerst de vochtbron: een opengegane hoekverbinding, een kapotte beglazingsnaad, een dichtgeschilderde beluchting of condenswater dat langs het glas naar de onderdorpel loopt. Pas als die bron dicht is, heeft vullen met een tweecomponentenvuller zin. Zit de rot dieper dan ongeveer een derde van de doorsnede of zit hij in de hoekverbinding zelf, dan hoort er nieuw hout in.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Priem of een smalle schroevendraaier om de plek af te prikken
- Steekbeitel van 10 en 20 mm, scherp geslepen
- Guts of een multitool met een segmentzaagblad voor holle plekken
- Houtvochtmeter met pennen
- Plamuurmessen van 2 en 6 cm, roestvast
- Schuurblok en schuurpapier in korrel 80, 120 en 180
- Stofzuiger met fijnstoffilter, aangesloten op de schuurmachine
- Verfschraper met een driehoekig blad voor de hoeken
- Mengplankje en een stijve spatel voor de tweecomponentenvuller
Materiaal
- Houtverharder op basis van impregneerhars
- Tweecomponenten epoxyvuller voor houtreparatie
- Roestvaste schroeven of glasvezelstaafjes als wapening in diepe vullingen
- Grondverf, geschikt voor kale kopse einden
- Lak op waterbasis of op terpentinebasis voor de afwerking
- Acrylaatkit voor de naad tussen kozijn en stucwerk
- Hybride beglazingskit voor de sponning
- Stukje hout van dezelfde soort als er een inzetstuk in moet
- Tweecomponenten constructielijm voor een inzetstuk
Waarom hout aan de binnenkant gaat rotten
Houtrot is het werk van schimmels die de cellulose en de lignine in het hout afbreken. Die schimmels hebben één ding nodig dat binnen normaal niet voorhanden is: hout dat langere tijd natter is dan ongeveer twintig procent. In een verwarmde woonkamer stelt hout zich in op acht tot twaalf procent, en daar gebeurt niets. Vind je toch een zachte plek aan de binnenzijde, dan is er een vochtbron, en die zit vrijwel nooit in de kamerlucht. Hoe dat proces verder verloopt en hoe je het buiten aanpakt, staat in ons overzicht over houtrot en het buitenwerk aan je huis.
Vier bronnen komen in aanmerking. Regenwater trekt via een opengegane hoekverbinding of een gescheurde kitnaad de dorpel in en komt aan de binnenzijde weer tevoorschijn. Condenswater slaat neer op koud glas en loopt langs de glaslat naar de onderdorpel. De aansluiting tussen kozijn en metselwerk kan lekken, en in de sponning blijft water staan zodra de beluchting daar dicht zit.
De verflaag maakt het probleem vaak groter in plaats van kleiner. Een dichte laklaag aan de binnenzijde houdt water tegen dat van buiten komt, waardoor het hout van binnenuit nat blijft. Rot begint daarom regelmatig achter een verflaag die er nog gaaf uitziet, tot de lak opbolt en er een bruine rand doorheen komt.
Kopshout is het zwakke punt. De open vaten aan een kopse kant zuigen water vele malen sneller op dan de zijkant van een plank. Daarom begint rot in een kozijn bijna altijd in de onderhoek, precies waar de stijl kops op de onderdorpel staat. Als je maar één plek grondig controleert, laat het dan die zijn.
Is het echt houtrot, of alleen verkleuring
Niet elke donkere plek is rot. Blauwschimmel geeft grijsblauwe strepen in het hout en onder de lak, maar tast de sterkte niet aan. Het hout blijft hard en de vezel blijft heel. Wel weet je dan dat de plek regelmatig nat wordt: een waarschuwing, geen schade.
De prikproef geeft binnen een minuut uitsluitsel. Duw een priem of een smalle schroevendraaier met lichte handdruk in het hout, op verschillende plekken rond de verdachte plek. Gezond vurenhout of meranti laat de punt hooguit twee of drie millimeter toe. Zakt de priem er zonder moeite een centimeter of dieper in, dan is de celstructuur al afgebroken en heb je met rot te maken.
Ook het breukbeeld vertelt iets. Bruinrot laat het hout in blokjes uiteenvallen, met scheuren dwars en langs, en het voelt kruimelig droog aan als het is uitgedroogd. Witrot maakt het hout juist bleek en vezelig, bijna als natte watten. Beide zijn echte aantasting. Een muffe keldergeur bij een gesloten raam hoort er meestal bij.
Meet daarna het houtvocht als je een meter hebt. Boven de twintig procent is de aantasting actief en gaat hij door. Tussen vijftien en twintig procent staat het proces zo goed als stil. Onder de vijftien procent kun je pas verantwoord gaan vullen, want een vuller sluit het resterende vocht anders in.
Zoek eerst de vochtbron, repareer daarna
Een reparatie op nog nat hout is weggegooid werk. De schimmel zit dan nog in het aangrenzende hout en gaat gewoon door achter je vulling, waar je het niet ziet tot de verf er weer doorheen komt. De volgorde is daarom altijd: bron dicht, hout droog, dan pas herstellen.
Aan de buitenkant zijn de gebruikelijke verdachten de kitnaad tussen kozijn en metselwerk, de beglazingsnaad in de sponning en de aansluiting van de dorpel op de onderdorpel van steen. De naad tussen kozijn en muur hoort niet alleen gekit te zijn: bij nieuwbouw en bij vervangingswerk zit daar meestal ook een voorgecomprimeerd band. Hoe die afdichting werkt en waarom een kitrand alleen te weinig is, lees je bij de afdichting van een kozijn met compriband.
Binnen speelt condens. Enkel glas en oude isolatieruiten met een metalen afstandhouder worden zo koud dat de lucht er tegenaan condenseert. Dat water loopt naar de onderkant en blijft daar staan op de glaslat en op de dorpel. Ventileren en de ruimte niet laten afkoelen scheelt hier meer dan welke reparatie ook, want je verlaagt de hoeveelheid vocht die kan neerslaan.
Zit het probleem in de sponning zelf, kijk dan of de beluchtingssleuven aan de onderkant open zijn. Die kleine gleufjes of gaatjes voeren water af dat langs het glas de sponning in loopt. In geschilderde kozijnen zitten ze na een paar schilderbeurten regelmatig dicht met verf, en dan staat het water in de sponning tegen het kopshout aan. Over de opbouw van een sponning en de onderdelen van een raamkozijn schreven we meer bij het onderhoud aan houten kozijnen.
Waar het hout zacht is, wijst je meestal de bron aan. Een dorpel die in het midden onder het glas zacht is, heeft een ander verhaal dan een hoek die zacht is, en dat verschil bepaalt wat je erna moet repareren. Loop deze tabel af voordat je een beitel pakt.
| Waar de zachte plek zit | Wat er meestal achter zit | Wat je eraan doet |
|---|---|---|
| Onderhoek, waar de stijl op de dorpel staat | De hoekverbinding is opengegaan en het kopshout van de stijl zuigt water uit die naad | Verbinding openleggen, rot wegsteken, naad dichtzetten met lijm en vuller |
| Midden op de onderdorpel, onder het glas | Beglazingskit gescheurd of de beluchtingssleuven in de sponning zitten dicht | Kit vervangen, sponning vrijmaken zodat water eruit kan lopen |
| Langs de binnenste glaslat | Condenswater van koud glas dat langs de ruit naar beneden loopt | Glaslat losnemen, hout drogen, ventilatie in de ruimte verbeteren |
| Onder de vensterbank tegen het kozijn | Water dat achter de bank loopt, of een koude binnenmuur waar condens op slaat | Naad onder de bank opnieuw kitten, isolatie van de dagkant nakijken |
| Stijl aan de zijkant, tegen het metselwerk | Gescheurde buitenkitnaad of ontbrekend afdichtband tussen kozijn en muur | Buitenaansluiting herstellen voordat je binnen iets repareert |
| Hele onderdorpel over de lengte zacht | Langdurige lekkage, vaak jaren, meestal via de sponning | Dorpel vervangen, vullen heeft hier geen zin meer |
| Bovendorpel binnen | Lekkage van boven: een gescheurde latei-aansluiting, een dakkapel of een verstopte goot | Eerst de lekkage boven oplossen, daarna het hout |
Houd bij twijfel een spiegel en een zaklamp onder de dorpel en kijk naar de onderzijde. Daar zie je verkleuring en open naden eerder dan aan de zichtzijde, omdat er geen verf overheen zit die het beeld verbloemt.
Vullen, aanhelen of vervangen
De keuze tussen een vulling en nieuw hout gaat over twee dingen: hoeveel doorsnede er nog gezond is, en of de plek constructief iets draagt. Een tweecomponentenvuller is sterk op druk maar hij beweegt niet mee. Hout krimpt en zwelt met het seizoen, dus een groot vlak epoxy op een werkend deel scheurt vroeg of laat langs de rand open. Een inzetstuk van hetzelfde materiaal beweegt wel mee.
De vuistregel die wij aanhouden: tot ongeveer een derde van de doorsnede en tot ongeveer een handpalm groot vullen we, daarboven zetten we hout in. Dat is een praktische afweging en geen norm, dus weeg mee hoe zichtbaar de plek is en hoeveel het deel te verduren krijgt. Welke vuller waar past en hoe je hem aanmaakt, staat verder uitgewerkt bij houtrotvuller op epoxybasis kiezen en verwerken. Hars en verharder meet je bij elk tweecomponentenproduct af volgens de verpakking, of je nu een kozijn repareert of een epoxy gietvloer met marmerlook giet.
| Wat je aantreft | Herstelmethode | Waar je op moet letten |
|---|---|---|
| Zachte plek tot ongeveer 10 mm diep, kleiner dan een handpalm | Uitsteken, houtverharder, vullen met epoxyvuller in lagen | Ook het grensgebied wegnemen, niet alleen wat pap is |
| Tot ongeveer een derde van de doorsnede, plaatselijk | Epoxyvuller met roestvaste schroeven of glasvezelstaafjes als wapening | Wapening minstens 10 mm onder het oppervlak houden, anders tekent hij af |
| Meer dan een derde van de doorsnede weg | Inzetstuk van dezelfde houtsoort, gelijmd met tweecomponenten constructielijm | Schuine lassnede maakt het lijmvlak groter en valt minder op in de verf |
| Hoekverbinding tussen stijl en dorpel is los of vergaan | Verbinding openleggen en opnieuw maken, of het onderste deel van de stijl aanhelen | Het raam blijft hier scheluw hangen zolang de verbinding niet klopt |
| Onderdorpel over de volle lengte zacht | Dorpel vervangen, het overige kozijnhout kan blijven zitten | Raam eruit, glas eruit en de stijlen tijdelijk stutten |
| Meerdere delen aangetast, ook boven en opzij | Kozijn vervangen | Maatvoering en het type aansluiting op het metselwerk bepalen de rest |
| Rot loopt door in de balkkop of het houten binnenspouwblad | Stoppen en een bouwkundige laten kijken | Dit raakt de constructie en niet meer alleen het kozijn |
Rot in een verbinding is geen vulwerk. Als je bij het uitsteken merkt dat de pen van de stijl in het gat van de dorpel los zit of verpulverd is, houdt de reparatie met vuller op. De verbinding draagt het raam en houdt het kozijn haaks. Vullen ziet er dan een seizoen goed uit en zakt daarna alsnog scheef.
Het rotte hout uitsteken tot je gezond hout voelt
Hoeveel aangetast hout je uit het kozijn wegneemt, bepaalt of de reparatie standhoudt. Werk met een scherpe steekbeitel en steek met de vezel mee, zodat je het gezonde hout niet openscheurt. Een guts of een multitool met een segmentzaagblad komt beter bij holle plekken achter een randje.
Ga door tot je onder je beitel weerstand voelt en de krul weer aaneen blijft in plaats van te kruimelen. Neem daarna nog ongeveer twee centimeter gezond hout eromheen weg, want de schimmeldraden lopen verder dan wat je met het oog als aangetast herkent. Juist die rand is de reden dat een reparatie na twee jaar aan de zijkant weer zacht wordt.
Maak de uitsparing daarna schoon met een stofzuiger en zorg dat er geen los stof achterblijft. Vuller hecht op houtvezel, niet op poeder. Schuur het randje van de omliggende verf af tot je een schuine overgang naar kaal hout hebt van een paar centimeter, zodat je vulling straks kan uitlopen op een ondergrond die hecht.
Oude verflagen wegschuren
Bij oudere kozijnen weet je niet wat er in de onderste verflagen zit. Droog schuren en zeker afbranden zijn dan niet verstandig. Werk met een schuurmachine die op een stofzuiger met fijnstoffilter is aangesloten, of schuur nat. Dek de vloer af en zuig na afloop op in plaats van te vegen, want vegen brengt het stof juist de lucht in.
Houtverharder gebruiken op de randen
Houtverharder is dunne hars die in de nog wat zachte vezel aan de rand trekt en daar uithardt. Breng hem aan tot het hout niets meer opneemt, meestal in twee of drie gangen met een paar minuten ertussen. Op volledig gezond hout heeft het weinig zin, dus spaar het voor de overgangszone.
Afwerken, en hoe lang je tussen de lagen wacht
Schuur de vulling terug tot het niveau van het hout, eerst met korrel 80 en daarna met 120 en 180. Vul iets bol op, want een vulling die je hol laat staan krijg je met verf nooit meer vlak. Voel met je vlakke hand in plaats van te kijken: je vingers zien een overgang van een tiende millimeter die je oog mist.
Grond daarna alles wat kaal is, en zet de kopse einden twee keer in de grondverf. Kopshout zuigt de eerste laag vrijwel volledig op, dus zonder tweede gang blijft daar een poreuze plek waar water weer naar binnen kan. Werk de lak in twee lagen af en houd bij een raam de sponningkant in de gaten, want lak die daar nog niet doorgehard is plakt vast als je het raam sluit.
Kit als laatste de naad tussen kozijn en stucwerk dicht met acrylaatkit, en de sponning met een hybride beglazingskit. Dat zijn twee verschillende producten met een reden: acrylaat is bedoeld om overgeschilderd te worden en beweegt weinig, terwijl de beglazingsnaad juist elastisch moet blijven en op glas moet hechten.
Ga je meteen het hele kozijn of alle kozijnen in de kamer meeschilderen, reken dan van tevoren uit hoeveel je nodig hebt met de rekenhulp voor het aantal liters verf. Kozijnwerk gaat per strekkende meter een stuk verder dan een muurvlak, dus de schatting uit je hoofd valt hier meestal te hoog uit. Pak je meteen de rest van de kamer mee, dan vind je de volgorde van voorbehandelen en aflakken terug bij het schilderwerk in en om huis.
De meeste mislukte reparaties komen niet door een verkeerd product maar door te vroeg doorwerken. Een epoxyvuller die je na twee uur schuurt smeert dicht en verstopt je papier, en een lak op een grondlaag die nog vocht loslaat hecht slecht. Deze tijden zijn richtwaarden bij ongeveer twintig graden en normale luchtvochtigheid; bij kou lopen ze fors op.
| Product | Stofdroog of klemtijd | Verder werken | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|
| Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig |
| Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in, dus vullen in lagen van maximaal 5 mm |
| Constructielijm op polyurethaanbasis | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad, vooraf afplakken scheelt schuurwerk |
| Houtlijm op pva-basis | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt |
| Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak |
| Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door |
| Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur de tweede laag | 5 tot 7 dagen | Een raam te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken |
| Acrylaatkit voor de naad langs het stucwerk | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes omdat de kit nog krimpt |
Sta je met een ander product of wil je de tijden van meer materialen naast elkaar zien, dan vind je ze in onze opzoektabel met droogtijden per materiaal. Handig als je op één dag zowel wilt vullen als schilderen en wilt weten of dat past.
Bijzondere plekken en het moment om te vervangen
Een dakkapel is de plek waar rot aan de binnenzijde het vaakst wordt gemist. De kozijnen zitten daar in een houten wand, de aansluiting op het zinkwerk en de boeidelen is kwetsbaar, en vocht dat in de constructie trekt komt binnen pas laat aan de oppervlakte. Waar je daar op moet letten bij de afwerking en de isolatie, staat bij de binnenkant van een dakkapel afwerken.
Op zolders en in slaapkamers speelt condens sterker dan beneden, omdat er 's nachts veel vocht in de lucht komt en de ruimte kouder is. Rot aan de binnenzijde van die kozijnen komt dan vaker uit de kamer zelf dan van buiten, en ventilatie doet daar het meeste werk.
Is de plek te ver heen om te repareren, dan is de volgende vraag of je in hout verdergaat of overstapt. Bij hout hou je hetzelfde profiel en dezelfde uitstraling, en dat werkt het beste in een gevel waar de andere kozijnen ook van hout zijn. Wat er dan komt kijken bij het uitnemen en stellen, beschrijven we bij het vervangen van houten kozijnen. Kies je voor onderhoudsarm, kijk dan bij het plaatsen van kunststof kozijnen welke aansluitdetails daar anders liggen.
Nog een reden om niet te lang te wachten: rot dat via het kozijn de aansluitende houten delen bereikt, is geen schilderwerk meer. Zodra de aantasting doorloopt in de constructie hoort er iemand bij te kijken die de draagkracht kan beoordelen.
Zo pak je een rotte plek aan de binnenzijde aan
Deze volgorde geldt voor een plaatselijke aantasting in een houten kozijn binnen, tot ongeveer een handpalm groot.
-
Zoek eerst waar het water vandaan komt
Loop de buitenkant af op gescheurde kitnaden en open verbindingen, kijk in de sponning of de beluchting vrij is, en let binnen op condens langs het glas. Repareer je zonder de bron te vinden, dan zit je over twee jaar op dezelfde plek. De tabel met plekken en oorzaken hierboven wijst je meestal binnen een paar minuten de goede richting.
-
Prik de plek af en teken de grens
Prik met een priem in een raster van ongeveer een centimeter rond de verdachte plek en zet met potlood een streep waar de punt niet meer wegzakt. Zo weet je hoe groot de aantasting werkelijk is voordat je begint. Bijna altijd blijkt de plek groter dan wat je aan de verf zag.
-
Steek het aangetaste hout weg
Werk met een scherpe steekbeitel met de vezel mee en ga door tot de krul weer aaneen blijft. Neem daarna nog twee centimeter gezond hout eromheen weg, want de schimmeldraden lopen verder dan het oog ziet. Zuig de uitsparing goed uit, want een vuller hecht op vezel en niet op stof.
-
Laat het hout drogen en meet het na
Zet de verwarming aan en houd de ruimte een paar dagen droog en geventileerd. Meet daarna met een houtvochtmeter: onder de vijftien procent kun je verder. Vullen op nat hout sluit het vocht in, en dan gaat de aantasting achter je reparatie gewoon door.
-
Breng houtverharder aan op de randen
Smeer de overgangszone in met houtverharder tot het hout niets meer opneemt, in twee of drie gangen. Die hars trekt in de vezel die net iets zachter is dan de rest en maakt daar een stevige ondergrond van. Laat hem uitharden volgens de verpakking voordat je gaat vullen.
-
Vul in lagen en laat het iets bol staan
Meng de tweecomponentenvuller precies in de voorgeschreven verhouding en werk binnen de verwerkingstijd, die bij twintig graden vaak op een halfuur ligt en bij warmte korter is. Vul diepe plekken in lagen in plaats van in één keer, en breng de laatste laag iets boller aan dan het hout. Bij vullingen dieper dan ongeveer een centimeter draai je eerst een paar roestvaste schroeven schuin in het gezonde hout als wapening.
-
Schuren, gronden en aflakken
Schuur vlak met korrel 80 en werk terug naar 180. Grond alles wat kaal is en zet kopse einden twee keer in de grondverf, want die zuigen de eerste laag helemaal op. Lak daarna in twee lagen af en gun de lak zijn tijd voordat je het raam sluit.
-
Herstel de afdichting en houd het droog
Kit de naad langs het stucwerk met acrylaatkit en de sponning met een hybride beglazingskit. Maak de beluchtingssleuven in de sponning weer vrij als die dichtgeschilderd zaten. Zonder deze laatste stap heb je alleen het gevolg weggewerkt en niet de oorzaak.
Droogtijden
Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens
| Soort werk | Materiaal | Stofdroog | Overschilderbaar of belastbaar | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kit | Acrylaatkit | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt. |
| Kit | Siliconenkit (sanitair) | 10 tot 20 minuten | niet overschilderbaar | 24 uur per 2 mm dikte | Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig. |
| Kit | Hybride kit (MS-polymeer) | 15 tot 30 minuten | na 24 uur overschilderbaar | 24 tot 72 uur | Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer. |
| Kit | Polyurethaankit | 30 tot 60 minuten | na 24 uur | 3 tot 5 dagen | Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is. |
| Kit | Montagekit | 30 minuten voorgrip | na 24 uur belastbaar | 3 tot 7 dagen op volle sterkte | Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt. |
| Stucwerk | Stucpasta of finishpasta | 2 tot 4 uur | na 12 tot 24 uur schuren | 24 tot 48 uur | Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij. |
| Stucwerk | Gips (raaplaag) | 12 uur per laag | na 24 uur verder werken | 1 week per centimeter dikte | Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf. |
| Stucwerk | Cementgebonden pleister | 24 uur | na 3 dagen | 2 tot 4 weken | Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven. |
| Stucwerk | Vulmiddel voor gaatjes | 20 tot 60 minuten | na 1 tot 2 uur schuren | 4 tot 8 uur | Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen. |
| Verf | Muurverf op waterbasis (latex) | 30 tot 60 minuten | na 4 tot 6 uur tweede laag | 2 tot 4 weken | De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast. |
| Verf | Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak. |
| Verf | Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door. |
| Verf | Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur tweede laag | 5 tot 7 dagen | Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken. |
| Verf | Lak op terpentinebasis | 4 tot 8 uur | na 24 uur | 1 tot 2 weken | Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig. |
| Verf | Voorstrijkmiddel | 1 tot 2 uur | na 2 tot 4 uur verder | 12 uur | Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in. |
| Vloer | Egaliseermiddel | 3 tot 6 uur beloopbaar | na 24 uur vloer leggen | 1 dag per millimeter | Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc. |
| Vloer | Cementdekvloer | 24 tot 48 uur beloopbaar | na 3 weken belastbaar | 1 week per centimeter, daarna langzamer | Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag. |
| Vloer | Anhydriet gietvloer | 24 tot 48 uur | na 5 tot 7 dagen | 3 tot 6 weken | De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden. |
| Vloer | Betonvloer gestort | 24 uur ontkisten | na 7 dagen licht belastbaar | 28 dagen op sterkte | Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig. |
| Tegelwerk | Tegellijm (standaard) | niet belopen | na 24 uur voegen | 7 dagen | Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting. |
| Tegelwerk | Tegellijm (sneldrogend) | niet belopen | na 4 tot 6 uur voegen | 24 uur | Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd. |
| Tegelwerk | Voegmortel | 2 tot 3 uur nawassen | na 24 uur licht belastbaar | 7 dagen voor douchegebruik | Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen. |
| Tegelwerk | Smeerbare afdichting (kimband en pasta) | 3 tot 4 uur per laag | na 12 tot 24 uur tegelen | 24 uur | Twee dunne lagen werken beter dan een dikke. |
| Behang | Behangplaksel op vliesbehang | direct hangen | na 24 uur droog | 48 uur | Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan. |
| Behang | Glasweefsel met muurverf gelijmd | 6 uur | na 24 uur overschilderen | 48 uur | Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes. |
| Hout | Houtlijm (pva) | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt. |
| Hout | Constructielijm (polyurethaan) | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk. |
| Hout | Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm. |
| Hout | Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig. |
| Hout | Beits op waterbasis | 1 uur | na 4 uur tweede laag | 24 tot 48 uur | In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Nalopen voordat je gaat vullen
Uit de praktijk
Verf die aan de binnenzijde bol staat terwijl de buitenkant er gaaf uitziet
Een blaas in de binnenlak boven een onderdorpel betekent bijna altijd dat er vocht ónder de verffilm zit en dat het daar niet weg kan. Water dat via een open verbinding of een gescheurde beglazingsnaad de dorpel is ingetrokken, verdampt naar de warme kant van het kozijn en loopt daar tegen een dichte laklaag aan.
De verf aan de buitenzijde ziet er dan nog jaren netjes uit, want daar zit geen drukverschil. Wie alleen de blaas wegschuurt en overschildert, zet de damp opnieuw op slot. Wat hier helpt is de plek openleggen tot kaal hout, de instroom aan de buitenzijde dichtmaken en het hout eerst laten uitdrogen voordat er weer verf op komt.
Een epoxyvulling die na één winter langs de rand loslaat
Een vulling die als een scherpe lijn rondom aftekent, is te groot gemaakt voor een deel dat werkt. Hout krimpt en zwelt met de seizoenen en met de luchtvochtigheid, terwijl een uitgeharde epoxyvuller vrijwel niets beweegt. Op een groot vlak lopen die twee uit elkaar en scheurt de verffilm precies op de overgang.
Er is nog een variant met hetzelfde beeld: vullen op hout dat nog te nat was. De hechting is dan van begin af aan matig en de eerste vorstperiode maakt het zichtbaar. Het antwoord op allebei is dezelfde grens aanhouden: kleine plekken vullen, grotere aanhelen met hout, en pas vullen als de meter onder de vijftien procent staat.
Rot dat op precies dezelfde vierkante centimeters terugkomt
Aantasting die na een goede reparatie op dezelfde plek terugkeert, wijst op een vochtbron die is blijven bestaan. In een onderdorpel zijn de dichtgeschilderde beluchtingssleuven de meest voorkomende oorzaak. Water dat langs het glas de sponning in loopt kan er niet uit en staat permanent tegen het kopshout van de stijl.
Een tweede oorzaak is een reparatie die niet ver genoeg is doorgezet. De zichtbaar aangetaste vezel is weggehaald, maar de zone eromheen waar de schimmeldraden al in zaten is blijven zitten. Die groeit onder de vulling verder en komt een paar centimeter verderop weer aan de oppervlakte. Ruim daarom altijd ruimer op dan wat je ziet.
Veelgemaakte fouten
Vullen terwijl het hout nog nat is
Een vuller sluit het vocht in plaats van het eruit te laten. De schimmel heeft dan nog steeds water en gaat achter de reparatie door, uit het zicht. Wacht tot de meter onder de vijftien procent staat, ook als dat een paar dagen extra kost.
Alleen weghalen wat pap is
De grens van de aantasting ligt verder dan de grens die je met het oog ziet. Blijft de overgangszone zitten, dan werkt de schimmel daar door en wordt de rand van je vulling binnen een paar jaar weer zacht. Neem er twee centimeter gezond hout omheen bij.
Een gewone houtvuller gebruiken op een plek die nat wordt
Houtvuller op waterbasis is gemaakt voor gaatjes en oneffenheden binnen. Op een plek waar condens of doorslaand vocht komt, neemt hij zelf vocht op en laat hij los. Voor een reparatie in een kozijn hoort er een tweecomponenten epoxyvuller in.
De beluchting in de sponning dichtschilderen
De sleufjes onderin de sponning voeren water af dat langs het glas naar beneden loopt. Zitten ze dicht met verf, dan blijft dat water staan tegen het kopshout van de stijl. Dat is precies de plek waar rot van binnenuit begint, en met een boortje of een mesje maak je ze in een minuut weer vrij.
Epoxy in een losgeraakte hoekverbinding smeren
De pen-en-gatverbinding tussen stijl en dorpel houdt het kozijn haaks en draagt het raam. Zit die verbinding los, dan is een vulling er alleen een cosmetische laag overheen. Het raam blijft klemmen of scheluw hangen en de reparatie zakt mee.
Kopse einden maar één keer gronden
Kopshout zuigt de eerste laag grondverf vrijwel volledig op, waardoor er een poreus vlak achterblijft waar de lak niet op sluit. Water vindt dat vlak feilloos terug. Twee keer gronden op de kopse kanten is het goedkoopste onderhoud dat er bestaat.
Oude verf droog wegschuren zonder afzuiging
Van de onderste verflagen in een oud kozijn weet je de samenstelling niet. Droog schuren of afbranden verspreidt dat stof door de hele kamer. Werk met een schuurmachine op een stofzuiger met fijnstoffilter, of schuur nat, en zuig de vloer na afloop op in plaats van te vegen.
De tweecomponentenvuller op het oog aanmengen
De verhouding tussen hars en verharder bepaalt of de vuller doorhardt. Te weinig verharder geeft een plek die maanden zacht en kleverig blijft, te veel maakt hem bros. Weeg of meet af volgens de verpakking en maak niet meer aan dan je binnen de verwerkingstijd kwijt kunt.
Veelgestelde vragen
Hoe ontstaat houtrot aan de binnenkant van een kozijn?
Vrijwel altijd door water dat van buiten of uit de sponning naar binnen trekt, of door condens dat langs koud glas naar de dorpel loopt. De lucht in een verwarmde kamer is te droog om hout boven de twintig procent vocht te brengen, en onder die grens werkt een houtrotschimmel niet. Vind je dus rot aan de binnenzijde, zoek dan de bron in de hoekverbindingen, de beglazingsnaad, de aansluiting op het metselwerk of in het condenswater op de ruit.
Hoe weet ik of het houtrot is of alleen schimmel op de verf?
Prik met een priem of een smalle schroevendraaier onder lichte handdruk in het hout. Gezond hout laat de punt hooguit twee of drie millimeter toe, aangetast hout laat hem zonder moeite een centimeter of dieper wegzakken. Blijft het hout hard en zie je alleen grijsblauwe of zwarte verkleuring, dan gaat het om schimmel of blauwverkleuring. Dat verzwakt het hout niet, maar het vertelt je wel dat de plek regelmatig nat wordt.
Hoe diep moet ik het rotte hout wegsteken?
Ga door tot je beitel weerstand voelt en de krul weer aaneen blijft in plaats van te kruimelen. Neem daarna nog ongeveer twee centimeter gezond hout eromheen mee. De schimmeldraden zitten al in hout dat er met het oog nog goed uitziet, en dat is de reden dat reparaties na een paar jaar juist aan de rand weer zacht worden. Ruimer opruimen kost je tien minuten extra en scheelt een tweede reparatie.
Kan ik houtrot binnen repareren met gewone houtvuller?
Voor een klein gaatje op een droge plek kan een houtvuller op waterbasis, maar op een plek die rot is geweest hoort er een tweecomponenten epoxyvuller in. Die neemt zelf geen vocht op, hecht op de vezel en blijft hard. Een vuller op waterbasis zuigt vocht aan en laat na een winter los, precies op de plek waar het toch al nat werd. Voor diepe reparaties werk je bovendien in lagen, want een dikke laag in één keer zakt in en warmt sterk op.
Bij welke temperatuur kan ik epoxyvuller verwerken?
Houd minstens tien graden aan voor zowel het hout als de ruimte. Onder die grens hardt de vuller traag door en kan hij blijvend rubberig blijven, ook als het later warmer wordt. Warmte werkt de andere kant op: bij vijfentwintig graden of meer is de verwerkingstijd van een aangemaakte portie flink korter en zit je met een halfharde klont in je bakje. Maak dan kleinere hoeveelheden aan en werk sneller door.
Hoe lang moet het hout drogen voordat ik ga vullen?
Dat hangt af van hoe nat het was en hoe dik het deel is, dus een vaste termijn is er niet. Reken bij een dorpel die echt doorweekt was op dagen tot weken met de verwarming aan en het raam regelmatig open. Meet met een houtvochtmeter in plaats van te gokken. Onder de vijftien procent kun je verantwoord vullen, tussen vijftien en twintig procent staat de aantasting stil maar is de hechting nog matig.
Wanneer is vullen niet meer genoeg en moet er nieuw hout in?
Wij houden aan: meer dan ongeveer een derde van de doorsnede weg, of een plek die groter is dan een handpalm, en er komt hout in. Dat is een vuistregel en geen voorschrift, dus weeg mee hoeveel het deel te dragen heeft. Zit de aantasting in de pen-en-gatverbinding tussen stijl en dorpel, dan geldt de regel wel absoluut: die verbinding houdt het kozijn haaks en daar hoort geen vulling maar hout in.
Verspreidt houtrot zich naar de rest van het kozijn?
De schimmel groeit door in hout dat nat genoeg is, dus zolang de vochtbron er is breidt de aantasting zich uit langs de weg van het water. Droog hout wordt niet aangetast, ook niet als het aan een rotte plek grenst. Daarom werkt drogen als middel: neem het water weg en het proces stopt. Wat al is afgebroken herstelt zich niet, dus dat blijft weg en moet je vervangen of vullen.
Kan condens op de ruit alleen al houtrot veroorzaken?
Ja, als het lang genoeg aanhoudt. Bij enkel glas en bij oude isolatieruiten met een koude randafwerking slaat er in de winter dagelijks water neer dat langs de ruit naar de glaslat en de dorpel loopt. Blijft dat water daar staan, dan zit het hout maandenlang boven de twintig procent en gaat het rotten. Beter ventileren, de ruimte niet te ver laten afkoelen en het water wegnemen scheelt hier meer dan een reparatie.
Moet ik het raam eruit halen om de onderdorpel te repareren?
Voor een plaatselijke reparatie aan de binnenzijde niet. Zit de aantasting in de sponning of onder de glaslat, dan moet de lat eraf en soms het glas eruit om er goed bij te komen en om het hout te kunnen laten drogen. Bij een dorpel die over de volle lengte zacht is, komt het raam er sowieso uit, want dan wordt het dorpel vervangen en moeten de stijlen tijdelijk gestut worden.
Kan ik over de epoxyvulling gewoon schilderen?
Dat kan, en het is ook de bedoeling. Schuur de vulling na vier tot zes uur vlak, ontstof en breng dan grondverf aan over de vulling en het aangrenzende hout. De vulling zelf zuigt niet, het hout eromheen wel, dus de grondlaag zorgt dat de lak overal even mat wegtrekt. Zonder grondlaag zie je de reparatie later aftekenen als een glimmende plek in de lak.
Wat kan ik zelf doen en waar houdt het op?
Een plaatselijke reparatie tot handpalmgrootte, het vrijmaken van de beluchting en het opnieuw kitten van de naden zijn goed zelf te doen. Het wordt ander werk zodra er een dorpel vervangen moet worden, een hoekverbinding opnieuw gemaakt moet worden of het raam eruit moet. Loopt de aantasting door in de balkkop of in een houten binnenspouwblad, stop dan en laat iemand kijken die de draagkracht kan beoordelen.
Wanneer je beter een vakman belt
Een plaatselijke rotte plek aan de binnenzijde van een kozijn is prima zelf te herstellen. Er zijn vier situaties waarin je beter iemand belt.
De eerste is aantasting in de hoekverbinding of in een deel dat het raam draagt. Daar hoort nieuw hout in met een goed gemaakte verbinding, en dat is timmerwerk waarbij de maten precies moeten kloppen.
De tweede is een dorpel of een stijl die over de lengte vergaan is. Dan gaan het glas en het raam eruit en moeten de overblijvende delen worden gestut. Gaat dat mis, dan zakt het kozijn en breekt het glas.
De derde is rot dat doorloopt in de constructie, bijvoorbeeld in een balkkop of in het houten binnenspouwblad achter het kozijn. Dat is geen schilderwerk meer en vraagt om iemand die de draagkracht kan beoordelen.
De vierde is werken op hoogte. Kozijnen op de eerste verdieping en hoger, en het buitenwerk aan een dakkapel, doe je vanaf een deugdelijke steiger en niet vanaf een ladder met een beitel in je hand. Kun je de plek niet stabiel en met twee handen bereiken, huur dan een steiger of laat het werk doen.