Doucheputje dat stinkt, traag wegloopt of aan vervanging toe is

Wat er allemaal in een doucheputje zit

Een doucheputje is van boven een roostertje van tien bij tien centimeter, maar eronder zitten drie of vier losse onderdelen die je stuk voor stuk kunt uitnemen. Wie weet welk onderdeel wat doet, lost de meeste klachten op zonder ook maar één tegel aan te raken. Hoe de leiding daarachter verder loopt, staat in ons overzicht over afvoer en riolering in huis.

Bovenop ligt het deksel, ook wel het afdekplaatje of de afdekkap genoemd. Dat plaatje ligt los op de rand of klikt vast op nokjes, en het water loopt langs de zijkant naar binnen in plaats van door het midden. Daaronder zit bij veel putten nog een los zeefje dat als haarfilter dienstdoet.

Het onderdeel dat het echte werk verzet is het waterslot, ook wel de kolk of het stankslot genoemd. Dat is een kunststof bakje of een naar beneden hangend randje dat in een laagje water hangt. Zolang daar water in staat kan er geen rioollucht langs, en zodra dat water zakt ruik je het meteen.

Het putlichaam zelf zit vast in de dekvloer en heeft een uitlaat van veertig of vijftig millimeter. Bij oudere putten wijst die uitlaat opzij, vlak onder de vloer, en zit er op een decimeter afstand al een bocht. Aan de bovenrand zit een flens waar de waterdichte laag onder je tegels op aangesloten hoort te worden.

Onderdeel	Wat het doet	Waar het misgaat	Los te vervangen?
Deksel of afdekkap	Sluit de put af en leidt het water langs de rand naar binnen	Klemt niet meer, is zoek, of is een vlak plaatje zonder kolk	Ja, universeel te vinden op diameter
Haarfilter of zeefje	Vangt haar en zeepresten op voordat ze de kolk in gaan	Loopt binnen een week dicht bij lange haren in huis	Ja, en hij mag er soms uit blijven
Waterslot of kolk	Houdt een laag water vast die de rioollucht tegenhoudt	Ontbreekt, staat te laag of wordt leeggezogen	Ja, mits je diameter en diepte opmeet
Putlichaam	Vangt het douchewater op en leidt het naar de afvoerbuis	Zit scheef, ligt te hoog of te laag, of komt los uit de vloer	Nee, daarvoor moet je hakken
Uitlaat van 40 of 50 mm	Verbindt de put met de liggende afvoerleiding	Te krap, verkeerd verloop of te weinig afschot	Alleen met breekwerk
Flens met kimband	Sluit de waterdichte laag onder de tegels op de put aan	Nooit aangebracht, waardoor water in de dekvloer trekt	Nee, dat zit onder het tegelwerk

Waarom een doucheputje gaat stinken

Een doucheputje stinkt zelden omdat het vies is. Bijna altijd komt het doordat de waterlaag die de rioollucht tegenhoudt er niet meer is of te laag staat. Er zijn vier oorzaken, en je loopt ze in deze volgorde na.

De eerste is verdamping. Een badkamer die twee weken niet gebruikt wordt of een logeerdouche die alleen met de feestdagen aan gaat, verliest zijn waterslot vanzelf. Een emmer water erin en de lucht is weg, en dat is meteen de goedkoopste test die je kunt doen.

De tweede is een waterslot dat er simpelweg niet zit. Bij een vlak deksel zonder kolk eronder kijk je recht het riool in, hoe schoon je het putje ook houdt. Dat kom je vaak tegen na een verbouwing of in een huis waar iemand ooit een deksel vervangen heeft door een plat plaatje dat toevallig paste.

De derde is onderdruk in de leiding. Trek je de wc door en hoor je in de doucheput een slok of een klok, dan zuigt het wegstromende water het waterslot mee leeg. Dat is geen putprobleem maar een luchtprobleem, en daarover lees je meer bij de beluchter in de afvoer.

De vierde is aanslag. Haar, zeep en douchegel vormen in de put een grijze, vettige laag die op zichzelf gaat rieken. Die lucht is muf en zurig in plaats van de scherpe zwavellucht van riool, en die gaat weg met heet water en soda in plaats van met een nieuw onderdeel.

Ruik je de lucht ook op andere plekken, dan zit het probleem niet in de douche. Loop dan alle stankafsluiters en de ontluchting na, zoals beschreven bij rioollucht in huis opsporen.

Wat je merkt	Wat er meestal aan de hand is	Wat je als eerste doet
Alleen stank na een week of twee niet douchen	Het waterslot is verdampt	Een emmer water in de put gieten
Stank is binnen een uur na water bijgieten terug	Het waterslot ontbreekt of is te ondiep	Deksel eruit en de opening opmeten
Je hoort een slok of klok in de put bij doortrekken	Onderdruk door gebrekkige beluchting	Dakontluchting en aansluiting op de standleiding nakijken
Muffe, zurige lucht in plaats van riool	Biofilm van haar, zeep en vet	Emmer heet water met een schep soda
Doucheputje stinkt na regen	Gemengd riool of een verstopte dakontluchter	Hemelwaterafvoer en ontluchting controleren
Stank in de hele badkamer, niet alleen bij de put	Een andere stankafsluiter of een lekke verbinding	Wastafel, wc en vloerputten stuk voor stuk natlopen
Water staat wel in de put maar niet hoog genoeg	Het waterslot dekt de opening niet af	Diepte van de kolk meten en vergelijken met de uitlaat

Het waterslot opmeten en vervangen

Ontbreekt het waterslot of past het niet goed, dan is dat het goedkoopste onderdeel om te vervangen. Ze zijn los te koop, maar er is geen standaardmaat, dus je meet eerst en bestelt daarna. Drie maten bepalen of een kolk past.

Meet om te beginnen de binnendiameter van de ronde opening in de put. Waarden tussen tachtig en negentig millimeter zijn gangbaar en zesentachtig kom je opvallend vaak tegen. Doe dat met een schuifmaat en niet met een duimstok, want twee millimeter verschil bepaalt of de kolk erin valt of erbovenop blijft liggen.

Meet daarna de diepte tot het lipje waar de kolk op rust, en de hoogte van dat lipje zelf. Een put met vierendertig millimeter diepte tot het lipje vraagt om een ondiep waterslot, want een diep model steekt tot in de uitlaat en knijpt je afvoer af. Is een kolk net iets te diep, dan kun je de onderrand een stukje afzagen.

Voordat je bestelt kun je in tien minuten testen of een kolk je probleem oplost. Plak met dubbelzijdig tape een plastic bekertje onder het deksel, afgeknipt op een lengte waarbij het ongeveer anderhalve centimeter onder de waterrand hangt. Spoel de douche door, trek daarna de wc door en kijk of de stank wegblijft.

Blijft de lucht weg, dan weet je dat een deksel met kolk genoeg is. Komt hij terug, dan zit het probleem in de leiding en niet in het putje. Wat een waterslot precies moet doen en hoeveel water erin hoort te staan, staat bij de stankafsluiter en zijn waterkolom.

Een afdekplaatje zoeken zonder dat je het merk weet

Op het deksel van een doucheputje staat vrijwel nooit een merk, en op de put zelf ook niet. Zoek daarom niet op merk maar op maat: de diameter van het ronde deel, en of het plaatje vlak op de rand ligt of met nokjes vastklikt. Universele afdekplaatjes en afdekkappen bestaan in tientallen maten en kosten een paar tientjes.

Let er wel op dat je niet alleen een sierdopje koopt. Een vlak deksel voor de afvoer ziet er netjes uit maar laat de rioollucht ongehinderd door als er geen kolk onder hangt. Kies daarom een model waar het waterslot aan vastzit, of koop het waterslot er los bij in de maat die je hebt gemeten.

Twijfel je over de maat die je nodig hebt, dan helpt het om de gangbare maten van sanitair en afvoeren naast elkaar te leggen. Die staan bij elkaar in ons overzicht met standaardmaten in huis.

Maat of onderdeel	Wat je meestal tegenkomt	Waar je op let bij bestellen
Ronde opening in de put	80 tot 90 mm, vaak 85 of 86 mm	Meet de binnenmaat, niet de buitenrand van het deksel
Vierkante putrand	10 bij 10 cm, soms 15 bij 15 cm	Bepaalt of je bij vervangen tegels moet inslijpen
Diepte tot het steunlipje	30 tot 40 mm	Een te diepe kolk knijpt de doorstroming af
Hoogte van het steunlipje	2 tot 3 mm	Bepaalt hoe ver de kolk in het water zakt
Waterkolom in het waterslot	Ongeveer 5 cm	Minder water betekent dat hij sneller leeggezogen wordt
Uitlaat van de put	40 of 50 mm	Bepaalt welke renovatieset erop past
Deksel of afdekplaatje	Rond 85 tot 120 mm, of vierkant	Kijk of hij los op de rand ligt of op nokjes vastklikt

Het doucheputje loopt niet goed door

Loopt het water traag weg, dan is er een test die meteen richting geeft. Haal het deksel eraf en douche nog eens. Verdwijnt het water dan wel vlot, dan zit de weerstand in het bovenste deel en niet in de leiding.

Dat een doucheputje niet doorloopt met deksel erop komt bijna altijd door het zeefje eronder. Haar en zeepresten vormen daar een viltje dat water nog wel doorlaat, maar niet snel genoeg om een lopende douche bij te houden. Dat viltje haal je er met een pincet of een oude tandenborstel binnen een minuut uit.

Het haarfilter in het doucheputje is trouwens geen verplicht onderdeel. De meeste putten en douchegoten werken prima zonder, en het scheelt je een wekelijkse schoonmaakbeurt. Zijn er lange haren in huis, dan is dat zeefje juist je beste hulp: haren die doorschieten blijven in de kolk hangen en hevelen het waterslot langzaam leeg.

Blijft het traag met het deksel eraf, dan zit er een beginnende verstopping in de leiding. Begin met een plopper en niet met een fles ontstopper. Laat eerst een laag water in de douchehoek staan, want die waterkolom doet het werk, en pomp dan tien tot vijftien keer rustig op en neer.

Helpt dat niet, dan is een emmer heet water met een flinke schep soda de volgende stap. Zeep- en vetaanslag lost daarin op en het is onschadelijk voor je leidingen. Gebruik heet kraanwater en geen kokend water, want dunwandig pvc verweekt daarvan.

Nog een test die je zonder gereedschap doet: draai de sifon onder de wastafel los en zet er een emmer onder. Loopt de douche daarna wel goed door, dan is er niet te weinig ruimte maar te weinig lucht. Ontstoppen helpt in dat geval niets en moet je de beluchting aanpakken.

Aanpak	Wanneer je hem inzet	Waar je op moet letten
Zeefje en kolk uitnemen en schoonmaken	Altijd als eerste stap	Leg de onderdelen op volgorde, ze passen maar op één manier terug
Plopper	Trage afvoer, water dat eerst blijft staan en dan ineens zakt	Eerst water laten staan, daarna rustig op en neer pompen
Heet water met soda	Zeep-, vet- en shampooaanslag	Heet kraanwater gebruiken, geen kokend water op dun pvc
Vloeibaar ontstoppingsmiddel	Als plopper en soda niets doen	Nooit gevolgd door een veer, dat spat terug in je gezicht
Ontstoppingsveer	Prop verderop in de liggende leiding	Haakse bochten bij de wastafel kunnen de veer vastzetten
Freeskop van een ontstoppingsbedrijf	Aankoeking over meters leiding	Werkt zonder de leiding onder druk te zetten
Camera-inspectie	Als het probleem steeds terugkomt	Laat van dak tot erfgrens filmen, niet alleen het stukje douche

Borrelen, klokken en een deksel dat omhoog komt

Als een doucheputje borrelt terwijl het water gewoon wegloopt, gaat het niet over vuil maar over lucht. Water dat door een leiding zakt duwt lucht voor zich uit en zuigt er lucht achteraan. Kan die lucht nergens heen, dan neemt hij de weg van de minste weerstand, en dat is dwars door het waterslot van je doucheput.

Een goed aangelegde binnenriolering heeft daarom een ontspanningsleiding die vanaf de standleiding doorloopt tot boven het dak. Die leiding laat lucht in en uit zonder dat er ergens een waterslot leeggetrokken wordt. Hoe die opbouw eruit hoort te zien, staat bij de standleiding en de ontspanningsleiding.

Bij verbouwingen gaat het op twee plekken mis. De eerste is de aansluiting zelf: een liggende leiding hoort met een schuin T-stuk of een Y-stuk op de standleiding te komen, niet haaks. Bij een haakse aansluiting botst het water tegen de stroom in de standleiding en sluit het de doorgang voor lucht af.

De tweede is de hoogte van die aansluiting. Wordt bij een nieuwe badkamer de afvoer hoger gelegd zonder dat het T-stuk in de standleiding meeverhuist, dan loopt de leiding met te weinig afschot en blijft er water in staan. Dat staande water werkt als een klep, en dan borrelt de doucheput bij elke wasmachine die afpompt.

Kun je de standleiding niet aanpassen, dan is een beluchter een werkbare tussenoplossing. Dat is een klepje dat lucht binnenlaat zodra er onderdruk ontstaat en dicht blijft bij overdruk, zodat er geen stank uit komt. Meestal plaats je er een op de hoogst gelegen aansluiting, bijvoorbeeld als sifon met beluchter onder de wastafel.

Blijft het na zo'n ingreep borrelen, dan zit de vernauwing of de verzakking verderop. Een camera-inspectie laat in een half uur zien waar het misloopt. Blijkt de leiding aangekoekt, verzakt of verkeerd aangetakt, dan gaat het over riolering vervangen en niet meer over je doucheputje.

Als het doucheputje omhoog komt

Er worden twee verschillende dingen bedoeld met omhoog komen. Het eerste is het deksel dat opwipt of klappert als de wc doorgetrokken wordt. Dat is overdruk in de leiding, dezelfde luchtklacht als het borrelen, en dat verhelp je bij de beluchting en niet bij het putje.

Het tweede is de put zelf die loskomt uit de vloer. Dat gebeurt als hij bij het storten niet overal is aangegoten en er een holte onder is blijven zitten. Bijkitten is dan zinloos: de put moet eruit, de holte moet vol, en de put moet opnieuw op hoogte worden aangegoten.

Een doucheputje vervangen zonder je hele vloer te slopen

Een put van dertig jaar oud zit meestal in de betonvloer gestort en is aan de uitlaat vastgelijmd op een pvc-buis van veertig millimeter. Losschroeven kan niet, dus een doucheputje losmaken betekent hier hakken. Hoeveel je moet hakken hangt af van één vraag: waar zit de eerste bocht?

Loopt de uitlaat recht naar beneden en heb je een kruipruimte, dan kun je de buis van onderaf doorzagen en de put van boven uit de vloer tillen. Zit er vlak onder de put een bocht van negentig graden, wat op verdiepingsvloeren vrijwel altijd zo is, dan moet je een ruimer gat maken voordat je er een verbinding in kunt maken. Reken op een gat dat flink groter is dan de put zelf.

Wil je de tegels sparen, dan bepaalt de maat van de nieuwe put alles. Een tegelvloer met tegels van tien centimeter laat zich met een put van tien bij tien mooi afwerken, maar in zo'n klein gat kun je niet zagen en niet lijmen. Ga je naar vijftien bij vijftien, dan slijp je de vier omliggende tegels in en heb je ruimte om te werken.

Kap eerst met een scherpe beitel rondom de rand vrij, zodat de vierkante bovenrand van de oude put eruit kan. Werk daarna om de buis naar beneden tot je genoeg lengte hebt om een sok of een manchet te plaatsen. Zit de oude put in een rubber overgangsstuk in plaats van gelijmd, dan heb je mazzel en trek je hem er zo uit.

Er is ook een tussenweg die veel breekwerk scheelt. Laat het onderste deel van de oude put zitten, plaats daarin een reparatiemof of een verloopstuk en zet daar een eenvoudig nieuw afvoerputje op. De oude putbak stort je vol met cement zodat er nergens water in kan blijven staan, en je stelt het nieuwe putje precies op hoogte en in het midden.

Die route werkt, mits je twee dingen goed doet. De verbinding moet waterdicht zijn en mag geen vernauwing veroorzaken, en de aansluiting op de waterdichte laag onder je tegels moet opnieuw gemaakt worden. Trekt er water langs de rand in de smeerlaag, dan merk je dat pas maanden later aan het plafond eronder.

Een doucheputje verhogen bij een dikkere vloer

Ligt de put te laag ten opzichte van een nieuwe vloer, dan hoef je hem niet altijd te vervangen. Voor de meeste modellen bestaat een renovatieset of een ophoogstuk dat in de bestaande put valt en de bovenrand een paar centimeter omhoog brengt. Dat is de snelste manier om een doucheputje te verhogen als het tegelwerk dikker wordt.

Houd er rekening mee dat een ophoogstuk de doorstroming iets vernauwt en dat het waterslot vaak meeverandert. Meet daarom opnieuw op hoeveel water er blijft staan zodra alles gemonteerd is. En houd de bovenrand van de put een halve centimeter lager dan de tegels eromheen, want anders loopt het water er niet vanzelf naartoe.

In oudere huizen kom je gresbuis en gietijzer tegen

Onder de vloer van een vooroorlogse woning ligt geen pvc maar gietijzer of aardewerk. Op zo'n buis lijm je niets, want de buitenkant is ruw en de maten wijken af. Je werkt daar met een rubber manchet of een klemzadel dat het maatverschil opvangt, en wat je met dat soort leidingen wel en niet kunt doen staat bij de gresbuis en zijn aansluitingen.

Warm een gietijzeren of aardewerken buis nooit op om er iets in te schuiven, en boor er niet zomaar een gat in om een leiding op aan te takken. Zeker in een standleiding van een appartementencomplex loopt daar het afvalwater van alle bovenburen langs. Een aansluiting die niet vlak in de wand van de buis eindigt, wordt gegarandeerd het punt waar de eerste verstopping ontstaat.

Aansluiten op een bestaande afvoer of een bestaand doucheputje

Wie een afvoer wil aansluiten op een bestaand doucheputje loopt bijna altijd tegen hetzelfde aan: de maten kloppen net niet. Een pvc-buis van vijftig millimeter heeft een binnendiameter van ongeveer drieënveertig millimeter, en een nieuwe put of douchegoot heeft standaard een uitlaat van veertig. Dat verschil van drie millimeter kost je zomaar een middag.

Er is een reparatieset te koop die van drieënveertig naar veertig gaat en die dicht keurig af. Er zit alleen een addertje onder het gras: je bouwt er een vernauwing mee in. Loopt de leiding eerst veertig, dan een stukje vijftig en daarna weer veertig, dan ontstaan er op die overgangen wervelingen die zowel de doorstroming als de beluchting hinderen.

De nette manier is de bestaande buis met een sok te verlengen tot aan het verloopstuk dat bij je nieuwe put geleverd wordt, en van daaraf in één diameter door te lopen. Dat kost een extra fitting en tien minuten werk. Het scheelt je de klacht dat het water bij een lange douche steeds trager weg gaat lopen.

Let bij elke aansluiting ook op het afschot van de liggende leiding. Ongeveer vijf millimeter verval per meter is de vuistregel: minder en het vuil blijft liggen, meer en het water loopt onder de vaste delen door zonder ze mee te nemen. Leg een rij met een waterpas op de buis voordat je hem inmetselt, want achteraf corrigeren betekent opnieuw hakken.

Een doucheputje vierkant uitgevoerd, met een vierkante uitlaat

In oudere woningen kom je soms een doucheputje vierkant tegen, met een vierkante uitlaat in plaats van een ronde. Daar past geen enkele standaardfitting op, want alles in de handel is rond. Vaak is zo'n put van abs gemaakt, en dat materiaal gaat bobbelen zodra je het verwarmt om er een buis in te duwen.

Zit er in de bodem van zo'n put ook een rond gat, kijk daar dan goed naar voordat je er iets op aansluit. Dat is meestal geen tweede afvoer maar een ontstoppingsopening die op dezelfde leiding uitkomt, zonder de bocht ertussen. Gebruik je die als aansluiting of laat je hem open, dan omzeil je het waterslot en heb je de rioollucht er gratis bij.

De enige echte oplossing is de put uithakken, de buis opzoeken en er een vaste verbinding op maken. In een huurwoning betekent dat eerst overleggen met de verhuurder, want je zit in de constructievloer en in de waterdichte laag van de badkamer. Verbetert de woning erdoor, dan is dat gesprek vaker succesvol dan mensen denken.

Een bad aansluiten op het doucheputje

Een bad aansluiten op een doucheputje klinkt aantrekkelijk omdat de afvoer er al ligt, maar de maten werken tegen. Een bad vraagt vijftig millimeter en de meeste doucheputjes zitten op veertig. Sluit je toch aan, dan loopt het bad tergend langzaam leeg en loop je kans dat het water terugkomt in de douchehoek.

Wil je het met een klein vrijstaand bad toch proberen, dan is er een pragmatische route. Laat de badafvoer boven het putje uitstromen in plaats van er vast op aan te sluiten, bijvoorbeeld via een dunne slang met een verdeelstuk. Je houdt het waterslot van de put dan intact en je kunt er altijd bij om schoon te maken.

Zorg wel dat het bad langzamer loost dan de put kan verwerken, anders staat je badkamer blank voordat je de stop terug hebt gedaan. Kies daarbij een verplaatsbaar bad en metsel niets in. In een huurwoning is dit sowieso de enige route waarbij je niets aan de vaste installatie verandert.

Aansluiting	Gangbare maat	Waarom die maat
Uitlaat doucheput of douchegoot	40 mm, bij nieuw werk vaak 50 mm	50 mm geeft rustiger doorstroming en minder luchtklachten
Bad	50 mm	Een bad loost 150 tot 200 liter in korte tijd
Wastafel	32 of 40 mm	Klein volume, maar wel de plek voor een beluchter
Wasmachine en vaatwasser	40 mm op een leiding van 50 mm	Pompt onder druk af, dus er moet lucht bij kunnen
Keukenafvoer	50 mm	Vet en etensresten vragen om ruimte
Toilet	110 mm	Vaste delen moeten in één spoeling meegaan
Standleiding	110 mm, doorlopend tot boven het dak	Voert af én belucht de hele woning
Afschot liggende leiding	Ongeveer 5 mm per meter	Te vlak laat vuil liggen, te steil laat het water vooruitlopen

Doucheputje afkitten, voegen en tegelen

De vraag of je een doucheputje moet afkitten levert altijd discussie op, en dat komt doordat twee dingen door elkaar lopen. De waterdichtheid van je douchevloer hoort niet van kit te komen maar van de kimband en de smeerlaag onder je tegels. Kit is de zichtbare afwerking van een naad, geen afdichting waar je op mag bouwen.

Zit de kimband netjes rondom de flens en is de smeerlaag doorgetrokken tot op die flens, dan is de naad tussen tegel en put alleen nog cosmetisch. Toch is doucheputje afkitten dan verstandig, want een dichte naad houdt haar en zeepresten uit de kier. Ontbreekt de kimband, dan lost kit dat niet op en moet je terug naar het tegelwerk.

Voor het doucheputje kitten geldt één harde voorwaarde: er moet een naad zijn. Ligt de tegel strak tegen de putrand, dan smeer je kit op een naad van nul millimeter en laat hij binnen drie maanden weer los. Slijp in dat geval een paar millimeter van de tegelkant af, of vul de ruimte met flexibele voegmortel in plaats van met kit.

Bij een rvs putrand komt daar nog iets bij. Gewone sanitairsiliconen hecht matig op roestvast staal en laat na een paar jaar los, ook als het bij oplevering perfect zat. Ontvet de rand en de tegelkanten met spiritus of een echte ontvetter en gebruik een hybride kit op ms-polymeerbasis, die hecht op rvs wel betrouwbaar.

Werk de naad royaal vol in plaats van er een dun laagje overheen te strijken. Een kitnaad heeft ongeveer evenveel diepte als breedte nodig om te kunnen bewegen zonder te scheuren. Haal oude kit er altijd eerst helemaal uit, want kit hecht niet op kit en aan één tube heb je bij een putje ruim genoeg.

Doucheputje tegelen en het afschot bepalen

Bij het doucheputje tegelen werk je van de put naar buiten en niet andersom. De bovenrand van de put is je vaste punt en alle tegels lopen daar met een licht verval naartoe. Houd de tegels rondom een paar millimeter hoger dan de putrand, zodat er nooit een randje ontstaat waar water achterblijft.

Leg een rij of een lange waterpas kruislings over het vlak voordat de tegellijm aantrekt en controleer of er nergens een vlak stuk zit. Datzelfde denken in verval per meter kom je tegen bij het afschot van een plat dak, en de rekenwijze is hetzelfde.

Heb je de put in verse zandcement gezet, geef die specie dan een paar dagen voordat je erop tegelt. Cement bereikt zijn volle sterkte pas na weken, maar voor tegelwerk op een dunne reparatie is een dag of drie genoeg. Douchen doe je pas als de voeg en de kit allebei volledig uitgehard zijn, en die tijden staan op de verpakking.

Situatie rond de put	Wat je gebruikt	Waarom
Rvs putrand tegen geglazuurde tegel, naad van 4 tot 6 mm	Hybride kit op ms-polymeerbasis, na ontvetten	Siliconenkit hecht matig op roestvast staal
Kunststof putrand, naad van 4 tot 6 mm	Sanitairsiliconen met schimmelwerende toevoeging	Blijft flexibel en hecht goed op kunststof
Tegel ligt strak op de putrand, geen naad	Eerst inslijpen tot een naad van 4 mm	Kit op nul millimeter laat altijd los
Put ligt lager dan de tegels, gezaagde kant zichtbaar	Flexibele voegmortel tot tegen de putrand	Vult de hele kier in plaats van alleen de bovenkant
Nieuwe douchevloer in aanbouw	Kimband op de flens, dan smeerlaag, dan pas tegellijm	De waterdichting hoort onder de tegels te zitten
Naad tussen douchevloer en wand	Kimband in de hoek, daarna afkitten	Hier loopt het meeste water langs, zeker bij een put dicht bij de muur

Lekkage bij het doucheputje herkennen

Lekkage bij een doucheputje meldt zich zelden met een plas water op de vloer. De dekvloer onder je tegels werkt als een spons: die zuigt het water op, verdeelt het en geeft het pas maanden later af aan het plafond eronder. Een vochtplek in de kamer onder de badkamer is dus meestal al een oud lek.

De meest voorkomende oorzaak is een haarscheurtje bij de overgang van sok naar mof, vlak onder de put. Boven de uitlaat zit maar een dun laagje specie, en als daar tijdens de bouw iemand op is gaan staan is de scheur er zo. Hij lekt dan niet in één keer leeg, maar geeft bij elke douchebeurt een beetje water aan de vloer.

De tweede oorzaak is de aansluiting van de waterdichte laag op de flens van de put. Ontbreekt daar de kimband, of is de smeerlaag niet doorgetrokken tot over die flens, dan loopt het water gewoon langs de rand de dekvloer in. Van bovenaf ziet dat er jarenlang keurig uit.

Wil je weten of de put zelf lek is, dan kun je dat testen. Sluit de uitlaat af met een goed passende stop of een opblaasbare afsluitbal, zet de put en de douchehoek een paar centimeter onder water en zet een streepje op het waterniveau. Staat het na een etmaal nog op dezelfde streep, dan zit het lek niet in de put maar hoger, bijvoorbeeld in de kitnaad langs de wand.

Die naad langs de wand is de derde plek waar het misgaat, zeker als de put dicht bij de muur ligt. Daar hoort kimband en daar hoort een volle kitnaad. Op een badkamervloer boven een andere woning is dat het verschil tussen een klusje van een uur en een gesprek met twee verzekeraars.

Zo vervang je een doucheputje dat in de vloer vastzit

Deze volgorde geldt voor een put die in beton of zandcement gestort zit en met de uitlaat op een pvc-buis is aangesloten.

1. Meet en fotografeer eerst wat er ligt

   Neem de maten van de putrand, de opening en de diepte, en kijk waar de uitlaat naartoe wijst. Peil met een stukje draad hoe ver de eerste bocht van de put af zit. Dat bepaalt of je vijf tegels moet opofferen of alleen de vier omliggende, en die keuze wil je maken voordat de eerste beitel de vloer raakt.

2. Kies de maat van de nieuwe put

   Een put van tien bij tien houdt je tegelwerk intact maar geeft je nauwelijks werkruimte in het gat. Wordt het vijftien bij vijftien, dan slijp je de omliggende tegels in en kun je in het gat zagen en lijmen. Leg reservetegels klaar, want er sneuvelt er altijd één meer dan je denkt.

3. Hak de put rondom vrij

   Werk met een scherpe beitel rondom de vierkante bovenrand en niet met volle kracht op de put zelf. Ga daarna langs de buis naar beneden tot je genoeg lengte hebt vrijgelegd om een sok of manchet te kunnen plaatsen. Kom je wapening tegen in een betonnen verdiepingsvloer, stop dan: die mag je niet doorslijpen, want dat is werk aan een dragende constructie.

4. Maak de afvoerbuis schoon en haaks af

   Zaag de buis met een ijzerzaag of pijpsnijder haaks af en ontbraam de rand met schuurpapier. Een scheve of gerafelde snede krijg je nooit waterdicht in een lijmmof. Stop een prop in de buis zolang je werkt, want gruis dat nu naar beneden valt is de prop van volgend jaar.

5. Maak de verbinding zonder een vernauwing te bouwen

   Verleng de bestaande buis met een sok tot aan het verloopstuk dat bij de nieuwe put hoort, zodat de leiding in één diameter doorloopt. Zit je met een oude gietijzeren of aardewerken buis, gebruik dan een rubber manchet in plaats van lijm. Een reparatiemof die de doorlaat van drieënveertig naar veertig knijpt werkt wel, maar levert je later klachten over trage afvoer en borrelen op.

6. Stel de put op hoogte en giet hem aan

   Leg een rij over de omliggende tegels en stel de bovenrand van de put een halve centimeter lager af dan het tegelwerk. Maak een cementpapje aan, gooi dat nat in het gat en werk het met een kwast tot in de hoeken, en breng daarna de zandcement aan. Prop de specie met je vingers goed onder de flens, want een holte onder de put is de reden dat een doucheputje later omhoog komt.

7. Maak de aansluiting op de waterdichte laag

   Breng afdichtpasta aan op de dekvloer en de flens en leg de kimband er rondom in, met voldoende overlap op de vloer. Trek daarna de smeerlaag door tot over die band. Dit is de laag die het water tegenhoudt, dus alles wat je hierna doet is afwerking en geen afdichting.

8. Tegel, voeg en kit in die volgorde

   Tegel met een licht verval naar de put toe en laat de tegelkanten een paar millimeter boven de putrand uitkomen. Voeg pas als de tegellijm hard is en kit als de voeg droog is, met een naad van minstens vier millimeter breed. Laat de kit volledig uitharden voordat je gaat douchen, en zet de put daarna een etmaal onder water om te controleren of het niveau blijft staan.

Maatvoering

De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Ruimte of vakgebied Alle Sanitair Elektra Keuken Trap Deuren Ventilatie

Ruimte of vakgebied	Onderdeel	Gangbare maat	Marge die in de praktijk werkt	Waar je op moet letten
Sanitair	Wastafel, bovenkant	85 cm boven de vloer	80 tot 90 cm	Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm.
Sanitair	Wastafelkraan, uitloop	25 tot 30 cm boven de wastafelrand	wat past bij de kom	Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder.
Sanitair	Fonteintje in het toilet	80 tot 85 cm	75 tot 90 cm	Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is.
Sanitair	Toiletpot, bovenkant zitting	40 tot 43 cm	38 tot 48 cm	Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger.
Sanitair	Hangend toilet, onderkant pot	40 cm boven de vloer	38 tot 45 cm	De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast.
Sanitair	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 80 cm	Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit.
Sanitair	Douchekraan, thermostaat	100 tot 110 cm	95 tot 120 cm	Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan.
Sanitair	Doucheglijstang, bovenkant	180 tot 200 cm	afhankelijk van de lengste gebruiker	Reken op minstens 20 cm boven de kruin.
Sanitair	Regendouche, onderkant kop	205 tot 215 cm	200 tot 220 cm	Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd.
Sanitair	Handdoekradiator, onderkant	20 tot 30 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen.
Sanitair	Afvoer wastafel, muurdoorvoer	50 tot 55 cm	45 tot 60 cm	Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling.
Elektra	Stopcontact in een woonruimte	30 cm hart boven de vloer	25 tot 40 cm	Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen.
Elektra	Stopcontact boven een aanrechtblad	115 tot 125 cm	10 tot 20 cm boven het blad	Uit de spatzone van de kraan blijven.
Elektra	Lichtschakelaar	105 cm hart boven de vloer	90 tot 120 cm	Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld.
Elektra	Deurklink	100 cm hart boven de vloer	95 tot 105 cm	Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen.
Elektra	Meterkast, groepenkast	150 tot 180 cm	bereikbaar zonder trapje	De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn.
Elektra	Wandcontactdoos buiten	minimaal 30 cm boven maaiveld	hoger bij kans op opspattend water	Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten.
Elektra	Bedrade deurbel, drukknop	110 tot 130 cm	100 tot 140 cm	Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel.
Elektra	Wandlamp naast een spiegel	160 tot 170 cm	op ooghoogte van de gebruiker	Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven.
Elektra	Televisieaansluiting	40 cm of op de hoogte van het scherm	afhankelijk van de opstelling	Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm.
Keuken	Werkblad, bovenkant	90 tot 95 cm	85 tot 100 cm	Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger.
Keuken	Bovenkasten, onderkant	50 tot 60 cm boven het blad	45 tot 65 cm	Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken.
Keuken	Afzuigkap boven een elektrische kookplaat	60 cm	55 tot 70 cm	Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht.
Keuken	Afzuigkap boven een gaspit	65 cm	65 tot 75 cm	Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam.
Keuken	Plint onder de keukenkasten	10 tot 15 cm	standaard 15 cm	Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan.
Keuken	Inbouwoven op ooghoogte	onderkant op 85 tot 90 cm	naar de gebruiker	Scheelt bukken met een hete plaat in je handen.
Trap	Trapleuning	90 cm boven de voorkant van de trede	85 tot 100 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer.
Trap	Leuning langs een bordes	100 cm	90 tot 110 cm	Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap.
Trap	Optrede, hoogte per trede	18 tot 20 cm	maximaal 21 cm binnen een woning	Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste.
Trap	Aantrede, diepte van de trede	22 tot 24 cm	minimaal 22 cm	Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm.
Trap	Vrije doorloophoogte boven de trap	230 cm	minimaal 210 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond.
Trap	Spijlafstand van een balustrade	maximaal 10 cm	kleiner bij kinderen	Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen.
Deuren	Binnendeur, standaardmaat	83 bij 201,5 cm	78 tot 93 cm breed	De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad.
Deuren	Voordeur, standaardmaat	88 bij 201,5 cm	83 tot 100 cm breed	Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator.
Deuren	Speling onder een binnendeur	1 tot 1,5 cm	2 cm bij mechanische ventilatie	De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet.
Deuren	Speling rondom in het kozijn	3 mm	2 tot 4 mm	Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt.
Deuren	Scharnieren, afstand tot de hoek	20 cm van boven en onder	15 tot 25 cm	Bij een zware deur een derde scharnier in het midden.
Ventilatie	Ventilatierooster in een raam	boven in het kozijn	op de bovenregel	Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder.
Ventilatie	Afzuigpunt in een badkamer	hoog in de ruimte	20 tot 30 cm onder het plafond	Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet.
Ventilatie	Muurrooster kruipruimte	net boven het maaiveld	minimaal 15 cm	Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht.
Ventilatie	Dakdoorvoer, afstand tot de nok	minimaal 50 cm	afhankelijk van het type	Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind.

Nalopen voordat je de vloer weer dichtmaakt

• De put staat waterpas en de bovenrand ligt een halve centimeter lager dan de tegels eromheen
• De verbinding met de afvoerbuis is gelijmd of met een manchet gemaakt en nergens vernauwd
• De liggende leiding heeft ongeveer vijf millimeter verval per meter en er blijft nergens water in staan
• Er zit geen holte onder de put, hij is rondom aangegoten en de specie zit tot onder de flens
• De kimband ligt rondom op de flens en de smeerlaag is eroverheen doorgetrokken
• Het waterslot zit erin, hangt vrij en houdt ongeveer vijf centimeter water vast
• De put heeft een etmaal vol water gestaan zonder dat het niveau zakte
• Het deksel ligt of klikt vast zonder te wiebelen en laat het water langs de rand door

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Het waterslot eruit laten omdat het dan beter doorloopt

Loopt het water alleen goed weg met de kolk eruit, dan is er een verstopping of een luchtprobleem. Het onderdeel weglaten verplaatst de klacht: je hebt vanaf dat moment een open verbinding met het riool en dus permanent stank in de badkamer. Zoek de oorzaak en zet de kolk terug.

Beginnen met een fles ontstopper

Agressieve ontstoppers lossen haar en zeep op, maar ze blijven ook in de bocht staan als de prop niet weggaat. Ga je daarna met een veer in de leiding poeren, dan spat dat spul terug op je handen en in je ogen. Begin met een plopper en met heet water met soda, en houd chemie achter de hand.

Een hogedrukreiniger op het binnenriool zetten

De rioolslang bij een hogedrukreiniger is bedoeld voor een buitenriool en niet voor pvc met gelijmde moffen onder je vloer. Die druk kan een verbinding openduwen, en dan loopt het water in de dekvloer in plaats van naar het riool. Dat merk je pas als het plafond eronder gaat vlekken.

Kit gebruiken als waterdichting

Kit werkt een naad af, het houdt geen douchevloer waterdicht. Ontbreekt de kimband op de flens van de put, dan trekt het water gewoon langs de rand de dekvloer in en zie je dat pas als er een vochtplek verschijnt. Een kitnaad koopt je hooguit een jaar uitstel.

Een vernauwing bouwen in de aansluiting

Een reparatiesok van drieënveertig naar veertig millimeter lost het maatprobleem op maar legt een drempel in de leiding. Op die overgang ontstaan wervelingen en blijft vuil hangen, en de klachten over trage afvoer en borrelen komen daarna terug. Verleng de bestaande buis liever tot aan het verloop van de nieuwe put.

Een beluchter plaatsen zonder de oorzaak te zoeken

Een beluchter onder de wastafel helpt tegen onderdruk, maar hij doet niets tegen een verzakte leiding of een aansluiting die haaks op de standleiding zit. Blijft het na plaatsing borrelen, dan heb je alleen een klepje toegevoegd aan een leiding die verkeerd ligt. Zoek dan verder in plaats van er nog een bij te zetten.

De put strak tegen de wand plaatsen

Een put die vlak tegen de muur ligt, laat aan die kant nauwelijks ruimte voor kimband en voor een fatsoenlijke kitnaad. Juist daar loopt bij het douchen het meeste water langs de wand naar beneden. Houd bij nieuw werk een paar centimeter aan, of kies een goot die daar wel tegenaan hoort te liggen.

Kokend water in de afvoer gooien

Kokend water lost vet op, maar pvc begint rond zeventig graden te verweken en gelijmde verbindingen komen daarbij onder spanning te staan. Bij een dunwandige afvoer of een oude lijmverbinding is dat vragen om een lek dat je niet ziet. Heet kraanwater met soda pakt zeepaanslag net zo goed aan.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een waterslot vervangen, een put schoonmaken en een prop wegploppen doe je gewoon zelf. Er zijn vier situaties waarin het verstandiger is om te stoppen en te bellen.

De eerste is hakken in een betonnen verdiepingsvloer. Daar zit wapening in en soms een leiding, en een vloer boven een andere woning is een dragende constructie waar je geen gat naar eigen inzicht in maakt. In een appartement of huurwoning ga je eerst langs de vereniging van eigenaren of de verhuurder.

De tweede is een grijze, vezelige afvoerbuis in een huis van voor 1994. Asbestcement komt in oude rioolleidingen voor, en zagen of slijpen maakt van een klus in één klap een sanering. Laat een monster onderzoeken voordat je gereedschap pakt.

De derde is een luchtklacht die blijft in een gebouw met meerdere woningen. Speelt het borrelen ook bij de buren, of zit de ontspanningsleiding boven het dak dicht, dan kom je met een klepje onder de wastafel niet verder. Een camera-inspectie van dak tot erfgrens laat zien waar de fout zit, en het werk op het dak laat je aan iemand met de juiste beveiliging.

De vierde is een vochtplek op het plafond onder de badkamer. Dan is er al langer water in de vloer getrokken en gaat het niet meer over een kitnaad. Laat de omvang vaststellen voordat je gaat tegelen of kitten, anders sluit je het probleem in. Wat je bij ander loodgieterswerk prima zelf oplost, staat verzameld bij sanitair en loodgieterswerk.