Hoeveel groepen en hoeveel watt per groep?

Wat de rekenhulp met je invoer doet

De berekening zelf is eenvoudig: alle vermogens bij elkaar opgeteld, gedeeld door de spanning. Bij 230 volt komt 3.680 watt dus precies uit op 16,0 ampere. Die uitkomst staat bovenin, en daaronder staan vijf regels die laten zien hoe hij is opgebouwd. Dezelfde opzet gebruiken we in de andere rekenhulpen en opzoektabellen van deze site: je invoer blijft in je eigen browser en gaat nergens heen.

De regel Totaal vermogen is de optelsom van je lijst, met het aantal per regel meegerekend. De regel Veilige grens laat zien wat we bij de gekozen zekering nog verantwoord vinden voor continu gebruik. De Bezetting is het percentage van die veilige grens, niet van het volle vermogen van de zekering. Sta je op 100 procent, dan zit je op 2.944 watt bij een groep van 16 ampere en niet op 3.680 watt.

De regel Advies deelt je totaal door die veilige grens en rondt naar boven af. Kom je op 6.600 watt uit, wat je met drie vaatwassers in de lijst al haalt, dan staat er dat je minstens drie groepen nodig hebt. Dat is een rekenkundige verdeling en geen installatieplan: welke apparaten je bij elkaar zet, bepaal je met de tabellen verderop.

Hoeveel watt per groep er echt op kan

De grens van een groep wordt bepaald door de installatieautomaat, de aders in de kabel en de klemmen onderweg. Een automaat van 16 ampere schakelt niet af zodra je 16,1 ampere trekt: hij heeft een thermische karakteristiek en laat een lichte overbelasting minutenlang toe. Precies daar zit het risico, want de bedrading en de doorverbindingen warmen in die tijd wel op.

Daarom rekenen we met tachtig procent van de nominale waarde als belasting die uren achter elkaar mag lopen. Bij 16 ampere komt dat neer op ongeveer 2.900 watt. Kortdurende pieken, bijvoorbeeld een waterkoker van twee minuten bovenop je gewone verbruik, kunnen daar prima boven uitkomen. Het gaat om wat er blijft staan, niet om wat er even doorheen schiet.

De onderstaande waarden gelden voor 230 volt. De aderdoorsnede in de laatste kolom is wat de rekenhulp adviseert voor nieuw aan te leggen leidingen; wat er in jouw muur ligt kan afwijken. Voor bestaande bedrading kijk je naar de opdruk op de mantel, en de draad- en kabelkiezer laat zien welke doorsnede bij welke lengte en belasting hoort.

Zekering	Vol vermogen bij 230 volt	Veilige grens in de rekenhulp	Aderdoorsnede die de hulp adviseert	Waar je hem tegenkomt
10 ampere	2.300 watt	1.840 watt	2,5 mm²	Oudere lichtgroep, daar ligt vaak nog 1,5 mm²
16 ampere	3.680 watt	2.944 watt	2,5 mm²	De standaardgroep in vrijwel elke Nederlandse woning
20 ampere	4.600 watt	3.680 watt	4 mm²	Zwaardere enkelfasegroep, in woningen zeldzaam
25 ampere	5.750 watt	4.600 watt	6 mm²	Kookgroep of de voeding van een laadpunt

Hoeveel stopcontacten op 1 groep kun je aansluiten

Er bestaat geen getal dat voorschrijft hoeveel stopcontacten per groep zijn toegestaan. Een wandcontactdoos die nergens op aangesloten staat, verbruikt niets. De grens zit in wat er tegelijk aan hangt, en daarom is het aantal doosjes hooguit een indicatie van het risico dat je een keer te veel tegelijk aanzet.

Toch is een vuistregel handig, want je weet nooit precies wat een volgende bewoner in welk stopcontact steekt. Wij houden acht tot tien wandcontactdozen aan op een gewone woongroep, en veel minder zodra het om een keuken of werkruimte gaat. In de keuken staat namelijk het zware spul, en daar telt een enkel stopcontact al snel voor twee. Hoe je die dozen onderling verbindt en hoeveel aders er in een klem passen, staat bij stopcontacten doorlussen vanaf een bestaande doos.

Kijk bij het invullen van de rekenhulp dus niet naar het aantal contactdozen, maar naar het zwaarste moment van de dag. Dat is meestal rond etenstijd: oven aan, waterkoker aan, afzuigkap aan en de vaatwasser die net begint. Dat moment moet passen, de rest van de dag past vanzelf.

Ruimte of functie	Stopcontacten die wij op één groep van 16 ampere aanhouden	Wat de grens hier bepaalt
Woonkamer en hal	8 tot 10	Televisie, laders en verlichting halen samen zelden 1.000 watt
Slaapkamers samen	10 tot 12	Alleen bij een straalkachel of een stofzuiger loopt het op
Keuken, aanrechtgroep	4 tot 6	Waterkoker en airfryer tegelijk zit al op 3.800 watt
Zolder of hobbyruimte	6 tot 8	Zaag- en schuurmachines trekken bij het starten kort veel meer
Garage of schuur	4 tot 6	Een compressor en een heteluchtpistool lopen samen tegen de grens
Wasruimte	2	Wasmachine en condensdroger samen zitten op 4.900 watt en passen niet
Vaste apparaten zoals oven, kookplaat en vaatwasser	geen andere doos erbij	Deze krijgen een eigen groep zonder verdere afname erop

Welk vermogen we per apparaat aanhouden

Achter elk apparaat in de keuzelijst zit een vast vermogen. Dat zijn gangbare waarden voor een gemiddeld huishouden, geen meting aan jouw apparaat. Staat er een typeplaatje op de achterkant of in de handleiding, houd dan dat getal aan en pas je keuze aan met een tweede regel of een hoger aantal.

Twee waarden verdienen uitleg. De koelkast staat op 150 watt, en dat is het vermogen van de compressor terwijl hij draait, niet het gemiddelde over de dag. Over vierentwintig uur ligt het verbruik veel lager, zoals we uitleggen bij het werkelijke verbruik van een koelkast. Voor een groepsberekening tel je juist wel het draaiende vermogen mee, want de compressor kan aanslaan op het moment dat alles anders ook aanstaat.

De tweede is de wasdroger. Een condensdroger van 2.700 watt en een warmtepompdroger van 900 watt zijn twee verschillende werelden op dezelfde groep. Weet je niet welke je hebt, dan is de vuistregel dat een warmtepompdroger langer doet over een programma en veel minder warm wordt aan de achterkant. Loopt het drogen slecht, dan is het vermogen zelden de oorzaak; die zoek je eerder bij een droger die zijn was niet droog krijgt.

Apparaat	Vermogen in de rekenhulp	Wat je in de praktijk ziet	Eigen groep?
Oven	3.000 watt	2.500 tot 3.600 watt, afhankelijk van de stand	Ja
Vaatwasser	2.200 watt	Vrijwel alleen tijdens het opwarmen van het water	Ja, in nieuwbouw standaard
Wasmachine	2.200 watt	Piek bij het verwarmen, daarna een paar honderd watt	Ja
Wasdroger (condens)	2.700 watt	Element loopt bijna het hele programma door	Ja
Wasdroger (warmtepomp)	900 watt	Lager, maar het programma duurt langer	Liefst wel
Magnetron	1.400 watt	Het opgenomen vermogen ligt hoger dan het vermogen op de knop	Nee, mits niet samen met de oven
Waterkoker	2.200 watt	Twee minuten vol vermogen, meerdere keren per dag	Nee
Koffiemachine	1.500 watt	Korte pieken bij opwarmen en doorspoelen	Nee
Airfryer	1.600 watt	Vrijwel continu tijdens het bakken	Nee
Kokendwaterkraan	1.400 watt	Alleen bij naverwarmen, maar wel op willekeurige momenten	Ja
Boiler 10 liter	2.000 watt	Verwarmt na elke aftap opnieuw op	Ja
Kachel of straalkachel	2.000 watt	Uren achter elkaar, dit is de klassieke overbelaster	Nee, maar tel hem altijd mee
Stofzuiger	900 watt	Bij het starten kort een veelvoud daarvan	Nee
Computer met scherm	300 watt	Meestal minder, tenzij er zwaar gerekend wordt	Nee
Televisie	120 watt	Moderne toestellen blijven ruim onder de 200 watt	Nee
Verlichting per ruimte (led)	60 watt	Met oude halogeenspots loopt dit naar 300 watt per ruimte	Nee
Koelkast	150 watt	Alleen als de compressor draait	Nee
Vriezer	200 watt	Slaat vaker aan bij warm weer	Nee
Afzuigkap	250 watt	Op de hoogste stand, motoren van recirculatiekappen liggen lager	Nee
Cv-ketel	150 watt	Pomp en ventilator, geen verwarmingselement	Nee, maar wel op een groep die niet snel afschakelt

De aannames achter de uitkomst en wanneer je ervan afwijkt

De rekenhulp gaat ervan uit dat alles wat je invult tegelijk kan draaien. Dat is bewust aan de veilige kant, want een groep hoeft maar één keer per jaar te ver te gaan om je op een vervelend moment zonder stroom te zetten. Draaien twee apparaten aantoonbaar nooit samen, bijvoorbeeld omdat de droger pas start als de wasmachine klaar is, dan mag je de zwaarste van de twee invullen en de andere weglaten.

De tweede aanname is dat de inschakelstroom buiten beschouwing blijft. Motoren van een compressor, een stofzuiger of een pomp trekken bij het aanlopen kort vijf tot acht keer hun nominale stroom. Een installatieautomaat van het type B laat dat toe, een oudere smeltveiligheid ook, maar op een groep die al voor negentig procent bezet is kan zo'n aanloop net de druppel zijn.

De derde aanname zit in het vermogen zelf. Bij verwarmingselementen en gloeidraden is watt gedeeld door volt een eerlijke omrekening naar ampere. Bij apparaten met een schakelende voeding of een grote motor ligt de opgenomen stroom iets hoger dan die deling suggereert. Voor een woninginstallatie is het verschil klein genoeg om te negeren; bij een werkplaats met een draaibank of een zware compressor laat je de groep doorrekenen door een installateur.

Wijk verder af zodra het typeplaatje iets anders zegt dan de lijst. Een inductiekookplaat is daar het duidelijkste voorbeeld van: die varieert van 3.700 watt voor een tweepitter tot ruim 7.000 watt voor een breed model. Wat zo'n vermogen voor de aansluiting betekent, staat bij het aansluiten van een inductiekookplaat.

Bij 400 volt en krachtstroom lees je de uitkomst anders

Zet je de spanning op 400 volt, dan deelt de rekenhulp je totale vermogen door 400 en vergelijkt het met de zekering maal 400 maal tachtig procent. Bij 16 ampere komt de veilige grens daarmee op 5.120 watt. Dat is een grove benadering en bewust een voorzichtige.

Bij een echte driefasegroep verdeelt de belasting zich namelijk over drie fasen. De stroom per fase is dan het vermogen gedeeld door ongeveer 693, niet door 400. Een verdeeld belaste driefasegroep van 16 ampere kan in werkelijkheid dus flink meer aan dan de rekenhulp aangeeft. Gebruik de uitkomst hier als eerste indicatie en niet als ontwerp: welke aansluiting je nodig hebt en hoe de fasen verdeeld worden, staat bij krachtstroom en perilex.

Bij een tweefase-aansluiting, zoals veel kookplaten en fornuizen die hebben, ligt het weer anders. Daar zitten twee fasen en een nul op één stekker en zijn de kookzones over die twee fasen verdeeld. Hoe die aders horen te liggen staat bij een perilex-aansluiting op twee fasen. Wissel fase en nul daarbij niet om, ook niet als het apparaat het daarna gewoon lijkt te doen: de markering op de klemmenstrook is een voorschrift en geen suggestie.

Wat je met de uitkomst doet: verdelen of bijplaatsen

Blijf je onder de tachtig procent bezetting, dan heb je marge en hoef je niets te doen. Zit je tussen de tachtig en de honderd procent, dan werkt de groep, maar je hebt geen ruimte meer voor een extra apparaat of een straalkachel in de winter. Boven de honderd procent moet er iets veranderen.

De goedkoopste oplossing is verdelen. Een enkele wandcontactdoos overzetten naar een andere groep is vaak genoeg, zeker als het om een apparaat gaat dat de hele dag doorloopt. Loopt de kast helemaal vol, dan is uitbreiden aan de orde, en wat daarbij komt kijken staat bij het uitbreiden van een groepenkast. Reken er ook op dat een aardlekschakelaar niet onbeperkt groepen mag bedienen; de gangbare indeling is maximaal vier eindgroepen per aardlek van 30 milliampere.

Hier ligt ook een grens die we niet oprekken. Werk achter de hoofdzekering in de meterkast, dus het bijplaatsen van een automaat, het aanpassen van de verdeelrail of het verzwaren van de aansluiting, laat je uitvoeren door een erkend installateur. Wat je daar zelf wel aan mag doen en wat niet, staat in ons overzicht over de meterkast en de groepenindeling.

Fouten die we bij het doorrekenen van een groep zien

De meest gemaakte fout is het hele huis in één lijst zetten. De rekenhulp gaat over één groep, niet over je aansluiting. Wil je weten of je hoofdaansluiting het aankan, dan is dat een andere som en meestal een gesprek met je netbeheerder.

Vaak wordt de verlichting weggelaten. Zestig watt per ruimte lijkt verwaarloosbaar, maar op een groep die verlichting en stopcontacten deelt, tikt het aan zodra er nog oude halogeenspots hangen. Een plafond vol spots van 35 watt haalt zonder moeite 300 watt.

Riskanter is het overnemen van de aanbevolen aderdoorsnede zonder in de muur te kijken. De hulp adviseert wat je bij nieuwe leidingen zou leggen. Ligt er 1,5 mm² achter een groep die je nu wilt verzwaren, dan verzwaar je niet de zekering maar vervang je de kabel.

De laatste fout is kijken naar het symptoom in plaats van naar de belasting. Slaat de groep eruit terwijl je totaal onder de veilige grens blijft, dan is overbelasting waarschijnlijk niet de oorzaak. Een aardlek die uitvalt heeft een lekstroom als reden, en die zoek je op de manier die staat bij een aardlekschakelaar die blijft uitvallen.

Veelgestelde vragen