Warmtepomp, airco en kachel: plaatsen, aansluiten en storingen zoeken

Welk systeem past bij jouw huis: warmtepomp, airco, houtkachel of gaskachel

Duurzaam verwarmen gebeurt in de meeste huizen met een combinatie van apparaten. Er staat een cv-ketel of een warmtepomp voor de basis, er hangt een airco voor de zomer en in de woonkamer staat soms nog een houtkachel of een gaskachel. Hoe die apparaten zich verhouden tot je radiatoren, je vloerverwarming en je waterdruk staat in het overzicht over verwarming en cv in huis.

Welk systeem past, hangt minder af van het apparaat dan van je woning. Een goed geisoleerd huis met vloerverwarming werkt prima op een lucht/water warmtepomp, omdat die zijn rendement haalt bij een lage aanvoertemperatuur. Een tochtig huis met smalle radiatoren wordt daar zonder isolatie niet warm van, en dan is een hybride opstelling met de bestaande ketel als achtervang realistischer.

Een airco doet hetzelfde als een warmtepomp, alleen geeft hij zijn warmte af aan lucht in plaats van aan water. Dat maakt hem snel en goedkoop in aanschaf en hij kan in de zomer koelen, maar hij verwarmt alleen de ruimte waar de binnenunit hangt. Wie het hele huis met lucht wil verwarmen, komt uit op een multisplit met meerdere binnenunits of op een kanaalunit, en dan lopen de kosten hard op.

Hout en gas zitten aan de andere kant van het spectrum. Een moderne inbouw houtkachel met hoog rendement geeft veel warmte voor weinig geld, maar hij vraagt een goed rookkanaal, ruimte rond de kachel en elke winter onderhoud. Een gaskachel of gevelkachel is comfortabel en vertrouwd, maar je zit vast aan een gasaansluiting en aan een onderdelenvoorraad die voor de oudere modellen langzaam opdroogt.

Systeem	Wat het doet	Wat je zelf mag doen	Waar het in de praktijk misgaat
Lucht/water warmtepomp	Verwarmt cv-water en tapwater, koelt eventueel via de vloer	Sokkel of muurbeugel, leidingtracé graven, grondleiding leggen, buis en kabel trekken	Te hoge aanvoertemperatuur nodig, waardoor het verbruik tegenvalt
Split airco die ook verwarmt	Koelt en verwarmt één ruimte met lucht, rendement rond de 300 procent	Beugel, gat boren, leidingen trekken, elektra en condensafvoer aanleggen	Binnenunit op een plek waar de koude lucht meteen wegzakt
Multisplit met meerdere binnenunits	Eén buitenunit voor twee tot vijf ruimtes	Al het voorwerk, inclusief de leidingbundels en de goten	Leidinglengte per tak overschreden, waardoor het vermogen inzakt
Mobiele airco of monoblock	Koelt één kamer, voert warme lucht via een slang naar buiten	Alles, inclusief een raamafdichting of een muurdoorvoer	Slang verlengd of niet afgedicht, waardoor er warmte terugkomt
Watergekoelde airco	Geeft zijn warmte af aan water in plaats van aan buitenlucht	Alleen de opstelling, niet het koelcircuit	Waterverbruik of de benodigde bron maakt het in een woning zelden rendabel
Houtkachel of pelletkachel	Snelle stralingswarmte in de ruimte waar hij staat	Vloerplaat, hitteschild, achterwand, aftimmering en de doorvoer	Te dicht op een gestucte muur, of een rookkanaal met te weinig trek
Gaskachel of gevelkachel	Direct regelbare warmte, vaak met een waakvlam en een thermokoppel	Alleen schoonmaken en de kachel schoonhouden	Waakvlam die niet blijft branden door een versleten thermokoppel
Warmtepompboiler of ventilatiewarmtepomp	Maakt warm tapwater uit binnen- of ventilatielucht	Opstellen, luchtafvoer aanleggen, koud- en warmwater aansluiten	Te kleine ruimte, waardoor de opstelplaats koud en klam wordt
Zonneboiler	Voorverwarmt tapwater met een collector op het dak	Vullen met glycol, ontluchten, mengventiel afstellen	Glycol dat na jaren zuur wordt en de leidingen aantast
Elektrische kachel of konvector	Directe warmte zonder installatie, rendement altijd 100 procent	Alles, mits de groep het aankan	Duur in gebruik en niet bedoeld om een hele woning mee te verwarmen

Een schoorsteen die lekt: uitzoeken waar het water binnenkomt

Bij een huis met een kachel hoort een schoorsteen, en dat is het deel van de installatie dat alle regen en wind opvangt. Een schoorsteen lekkage is bijna nooit één gat. Water komt binnen via poreuze steen, via open of uitgesleten voegen, via lood dat niet ver genoeg is doorgezet en soms helemaal niet van buiten maar als condens uit je eigen binnenlucht. Wie meteen begint met kit spuiten, verplaatst het probleem en maakt het vaak erger.

Het patroon van het lek vertelt je het meeste. Wordt het pas nat na een hele dag regen of na natte sneeuw, en blijft het droog bij een korte bui, dan zuigt het metselwerk zich vol en komt het water er aan de binnenkant weer uit. Zie je juist vochtkringen als het al dagen droog is, dan is het condensvocht dat in het koude bovenstuk van het kanaal neerslaat en naar beneden zakt.

De snelste test kost bijna niets: trek een stevig zeil over de schoorsteen, zet het vast met spanbanden en wacht een paar flinke buien af. Blijft het binnen droog, dan zit het lek in de schoorsteen zelf en niet in het dakvlak of in de aansluiting op het dak.

Loop daarna de dakpannen rond de schoorsteen na. Een pan die twee centimeter te hoog ligt of een haarscheur in een pan naast het loodwerk geeft precies dezelfde vochtplek als een lekke schoorsteen, en dat kost je anders een renovatie die niets oplost. Kijk ook naar de aansluiting van een uitbouw op het dak, want daar zit vaker een lek dan mensen denken.

Lood aanbrengen bij een schoorsteen gebeurt in twee lagen. Onderaan ligt het voetlood dat over de pannen valt, en daarboven komen de loodloketten die per rij in het metselwerk worden ingewerkt en minstens vijftien centimeter omhoog lopen. Is het lood alleen in de voeg gedrukt, dan loopt het water er achterlangs en komt het aan de onderkant van de schoorsteen weer tevoorschijn, hoe netjes het van buiten ook oogt.

Levert dat allemaal geen resultaat op, dan is doorgaan met repareren zelden de goedkoopste route. Weghalen tot onder de pannen en het dak dichtleggen kost meestal minder dan een half opgemetselde schoorsteen die je over vijf jaar weer openbreekt. Hoe dat gaat, lees je bij het slopen van een schoorsteen boven het dak.

Wat je ziet	Waarschijnlijke oorzaak	Wat er moet gebeuren
Pas nat na een hele dag regen, droog bij korte buien	Poreus metselwerk en oude voegen die zich volzuigen	Voegen uitslijpen en opnieuw voegen, daarna ruimhartig impregneren en dat elke vier jaar herhalen
Nat na natte sneeuw die blijft liggen	Smeltwater dat langdurig op de steen en de bovenplaat staat	Bovenkant schoorsteen waterdicht maken met een overstekende afdekplaat
Vochtkringen laag in het kanaal, ook in droge weken	Warme binnenlucht die condenseert in een afgesloten koud kanaal	Ventilatie herstellen met open stootvoegen boven en onder, en een kap in plaats van een dichte deksel
Water komt altijd op dezelfde hoek naar binnen	De betonnen schoorsteenplaat onder het metselwerk staat uit het lood	Plaat afschuinen of afsmeren zodat het water naar buiten loopt in plaats van naar binnen
Nat rondom de loketten, ook na nieuw loodwerk	Lood in de voeg gezet in plaats van in het metselwerk doorgezet	Stenen uitnemen, lood inwerken en minstens vijftien centimeter omhoog laten lopen
Zwart spoor onder de pijp van de buren	Regen die via een open pijp in het gedeelde kanaal loopt	Regenkap of Chinese hoedjes op de pijp, en het schoorsteen deksel controleren
Vochtplek precies onder één dakpan naast de schoorsteen	Pan die scheef ligt of een haarscheur heeft	Pan rechtleggen of vervangen voordat je aan de schoorsteen begint
Roet en vocht samen, met een bruine rand	Rookgascondens in een ongeisoleerd kanaal van een oude ketel	Kanaal voeren met flexibel rvs en het bovenstuk isoleren
De schoorsteen slaat vocht door aan de binnenmuur op zolder	Buitenblad verzadigd, geen spouw of ventilatie meer over	Buitenblad boven het dak vervangen of de schoorsteen boven daks weghalen

Schoorsteen afdekken, afdichten of helemaal weghalen

Zodra de kachel eruit is en de schoorsteen niet meer gebruikt wordt, komt de vraag wat je ermee doet. Volledig dichtmaken klinkt logisch maar is meestal de slechtste keuze, want een gemetselde schoorsteen is net als een spouwmuur en moet kunnen ademen. Sluit je hem hermetisch af, dan sluit je het vocht op en krijg je binnen een jaar kringen op de zolderwand.

Een schoorsteen afsluiten doe je daarom half open en niet helemaal dicht. Boven zet je een keramische kap of een regenkap zodat het niet inregent, en onder in het kanaal laat je een opening vrij of je zet er een prop steenwol in die lucht doorlaat. Boor daarnaast open stootvoegen in de zijkanten, in elk loket en in het voetlood, en zet er bijenbekjes in tegen ongedierte.

Wil je het bovenwerk waterdicht maken, dan is de volgorde belangrijk. Eerst het voegwerk herstellen, dan de bovenkant afsmeren met een lichte afschot naar buiten, en pas daarna impregneren of coaten. Een coating over slecht voegwerk houdt het water juist vast in de steen en laat de gevel op termijn afbladderen.

Steekt er nog een losse pijp door de bovenplaat, dan is dat vaak het punt waar het water naar binnen loopt. Een schoorsteenpijp afdichten waar hij door het beton komt, doe je met een flexibele kit in een schone, opgeruwde sponning, of netter nog met een loden manchet die over de plaat valt. Kit alleen op een stoffige betonplaat laat binnen twee winters los.

Inpakken met bitumen of de schoorsteen bekleden met dakleer werkt wel tegen regen, maar het ziet er zelden mooi uit en het maakt het damptransport nog slechter. Voor een schoorsteen aan de buitenkant van het huis die je vooral netjes wilt hebben, is stucen met een dampopen buitenstuc of een ombouw met steenstrips een betere route.

Blijft de schoorsteen ondanks alles lekken, dan is boven daks slopen en het dak dichtleggen vaak goedkoper dan opnieuw opmetselen. Hoe je dat aanpakt, wat je met de sparing in het dak doet en hoe je het rookkanaal opvangt lees je in de gids over een schoorsteen weghalen zonder je dak te slopen.

Wat je wilt bereiken	Hoe je het doet	Waar je op moet letten
Niet gebruikte schoorsteen afdekken tegen regen	Keramische kap, betonnen afdekkap of een schoorsteen deksel met een overstek	Nooit helemaal luchtdicht, anders sluit je vocht op
Bovenkant schoorsteen afdichten en afsmeren	Losse delen wegbikken, egaliseren met snelcement en afschot naar buiten maken	Laat de plaat een paar centimeter oversteken zodat water langs de steen valt
Schoorsteen isoleren tegen condens	Alleen het deel boven het dak, met een geisoleerd binnenkanaal	Isoleren zonder ventilatie maakt het condensprobleem groter
Schoorsteen afsluiten tegen tocht in de woonkamer	Ballon of steenwolprop laag in het kanaal, met een rooster in de wand	Laat altijd een kleine ventilatie over, ook onderin
Oude schoorsteen weer in gebruik nemen	Kanaal vegen, camera erin, trek testen en daarna voeren met flexibel rvs	Een gemetseld kanaal van voor 1970 is zelden dicht genoeg voor een moderne kachel
Schoorsteen boven daks afbreken	Steen voor steen afbreken tot onder de pannen, sparing dichtleggen met panlatten en pannen	Zonder pannen bestellen kom je een halve dag stil te liggen
Schoorsteen volledig verwijderen tot in de woning	Verdieping voor verdieping van boven naar beneden, met de constructie eerst opgevangen	Eerst uitzoeken of het metselwerk dragend is
Schoorsteen vervangen door een pijp	Prefab dubbelwandig rvs kanaal met een dakdoorvoer en muurbeugels	De pijp moet minstens even hoog uitkomen als de oude schoorsteen
Prefab schoorsteen zelf maken	Betonnen elementen stapelen of een houten kokerframe met steenstrips bekleden	Het detail bij de dakaansluiting bepaalt of het waterdicht blijft

Een rookkanaal aanleggen, aftimmeren en afdichten

Een rookkanaal aanleggen in een bestaande schoorsteen gaat vrijwel altijd met een flexibel rvs kanaal. Je laat een trekkoord van boven naar beneden zakken, trekt de flexibele buis in de schoorsteen omhoog of omlaag, en sluit boven af met een klemplaat en onder met een aansluitstuk naar de kachel. Een flexibel rookkanaal plaatsen kost aan materiaal grofweg 40 tot 70 euro per meter, en de kosten voor een compleet gevoerd kanaal met dakafwerking liggen meestal tussen de 900 en 2000 euro.

Zit er een knik of een versmalling in het oude kanaal, dan wil de flexibele buis niet mee. Meet daarom eerst met een lampje en een meetlint hoe recht het kanaal loopt en welke diameter er echt in past, want het verschil tussen 150 en 180 mm bepaalt of je kachel wel of niet trekt. Twee kachels op 1 rookkanaal is geen optie: dat geeft rookoverslag naar de kachel die niet brandt.

Loopt er geen schoorsteen, dan bouw je een dubbelwandig kanaal buitenlangs de gevel of recht omhoog door het dak. Een rookkanaal mag niet horizontaal lopen, maar een aansluitstuk mag een klein stuk vlak of licht stijgend overbruggen naar het verticale deel. Houd dat stuk zo kort mogelijk, want elke horizontale meter kost trek en verzamelt roet.

Zelf een rookkanaal aanleggen mag, mits je de plaatsingsvoorschriften van de kachel aanhoudt en de vrije afstanden tot brandbaar materiaal haalt. Kijk ook wat je verzekering van zelfbouw zegt, want bij schade na brand wordt er precies naar die afstanden en naar de doorvoeren gekeken. Een kachel die helemaal geen kanaal kan krijgen vraagt om een andere aanpak, en die staat in de gids over stoken zonder bestaande schoorsteen.

Type kanaal	Waar je het toepast	Vrije afstand tot brandbaar	Waar je op let
Enkelwandige kachelpijp	Alleen zichtbaar in de ruimte, van kachel tot plafond	Meestal 40 cm, zie de plaatsingsvoorschriften	Enkelwandige kachelpijp afdichten doe je met hittebestendige kit of kachelkoord, niet met gewone tape
Dubbelwandig geisoleerd rvs	Door plafond, vloer, kap en buitenlangs	Meestal 5 tot 10 cm, afhankelijk van de isolatiedikte	Dubbelwandige kachelpijp isoleren hoeft niet, dat zit er al in
Flexibel rvs in bestaande schoorsteen	Gemetseld kanaal dat niet meer dicht is	Niet van toepassing, de schoorsteen zit ertussen	Boven en onder afwerken met een klemplaat en een inspectieluik
Gemetseld of stenen rookkanaal met elementen	Nieuwbouw of een volledige verbouwing	Volgens de opgave van de leverancier van de elementen	Elementen stapelen met de juiste mortel en niet met metselspecie
Aansluitstuk horizontaal naar het kanaal	Kachel tegen een muur met het kanaal erachter	Zelfde eis als de gebruikte pijp	Maximaal ongeveer een meter en licht stijgend, met een inspectieopening
Doorvoer door een houten wand	Kachelpijp door houten wand of een houtskeletbouw scheiding	Muurdoorvoerset met een geventileerde huls	Nooit een enkelwandige pijp door hout voeren
Plafonddoorvoer naar de verdieping	Rookkanaal door houten vloer of een verlaagd plafond	Brandwerende plaatdoorvoer met een luchtspleet rondom	De plafonddoorvoer moet los blijven van de balken, geen contact
Dakdoorvoer pannendak	Schuin dak met pannen	Volgens de doorvoerset	Dakpanplaat of loodslabbe met een stormkraag boven op de pijp
Dakdoorvoer sandwichpaneel	Schuur, aanbouw of overkapping met een sandwichdak	Extra ruime doorvoerhuls, het paneel bevat brandbaar schuim	Rondom minstens 5 cm luchtspleet en een afgewerkte kraag
Kachelpijp door polycarbonaat	Serre of terrasoverkapping	Niet toegestaan zonder een metalen doorvoerplaat	Polycarbonaat vervormt bij 120 graden, dus altijd een aparte plaat inzetten

Hoeveel vrije afstand een houtkachel nodig heeft, en wanneer er een hitteschild achter moet

De meeste problemen met een houtkachel beginnen bij de afstand tot de muur. Een moderne kachel van 5 kW straalt naar achteren verrassend veel warmte uit, en gips of stucwerk houdt dat maar tot ongeveer 70 graden vol. Daarboven verkleurt de wand eerst en scheurt het stucwerk daarna, en dan komt het los van de ondergrond.

De maat die telt staat in de plaatsingsvoorschriften van jouw kachel en nergens anders. Een kachel met een dubbele wand en een achteraansluiting mag soms al op 10 cm van een onbrandbare muur staan, terwijl een enkelwandige kachel er 40 tot 50 cm vandaan moet blijven. Dat de muur achter een houtkachel heet wordt, is geen defect: het betekent dat de afstand niet klopt.

Een hitteschild achter houtkachel werkt niet door de warmte tegen te houden, maar door er lucht achter te laten stromen. Een gladde stalen plaat van 2 mm op afstandhouders van 20 mm doet daarom net zoveel als een dure geisoleerde plaat, zolang de spleet boven en onder open blijft. Laat de plaat aan alle kanten minstens 20 cm buiten de omtrek van de kachel uitsteken, anders straalt het langs de randen alsnog door.

De kachelpijp vraagt dezelfde aandacht als de kachel. Zit de pijp op 14 cm van de wand en gaat hij enkelwandig naar het plafond, dan wordt die strook muur net zo heet als achter de kachel. Loopt het hitteschild niet door tot boven de pijp, dan verschuift de schade simpelweg een halve meter omhoog.

Wil je de kachel liever verplaatsen dan een schild ophangen, houd er dan rekening mee dat een S-bocht in de pijp een plek maakt die extra heet wordt en die extra roet vangt. Bij een houtkachel verplaatsen let je ook op de afstand naar voren. Wat daar moet, staat in de plaatsingsvoorschriften; wij houden zelf minstens een meter aan tot de bank of tot gordijnen, en bij een kachel met een groot glas liever anderhalve meter.

Staat de kachel op een plek waar helemaal geen gemetseld kanaal in de buurt zit, dan bepaalt de route van de rookgasafvoer waar hij komt te staan en niet je inrichting. Welke opties je dan hebt met een muurdoorvoer of een kanaal buitenlangs, staat bij een kachel plaatsen zonder gemetselde schoorsteen.

Opbouw van de wand achter de kachel	Hoe je het maakt	Wat het oplevert
Stalen hitteschild op afstandhouders	Plaat van 2 mm op bussen van 20 mm, boven en onder open	Snelste oplossing, verlaagt de wandtemperatuur met tientallen graden
Geisoleerd hittescherm kachel	Sandwichplaat met een kern van steenwol of kalciumsilicaat	Nodig bij een houten wand of een gipswand die je niet kunt vervangen
Brandwerende plaat op een metalen frame	Promatect of kalciumsilicaat van 12 mm, met een luchtspouw erachter	Kan gestuct en geschilderd worden, ziet er af als muur
Cellenbetonblokken van 5 tot 7 cm	Blokken lijmen met een spouw van een paar centimeter tot de bestaande wand	Robuust en stootvast, geschikt als afscheiding van een trapgat
Kalkzandsteen muurtje	Halfsteens metselen voor de bestaande wand	Veel massa, dempt geluid en houdt de warmte vast
Gipsplaat achter houtkachel	Alleen met een brandwerende plaat ervoor en een luchtspleet	Op zichzelf onvoldoende, gips scheurt en verpulvert boven 70 graden
Houten wand achter houtkachel	Altijd een hitteschild met ventilatie, plus extra afstand	Hout dat jaren op 90 graden staat, ontbrandt op den duur vanzelf
Tegels op de wand	Tegels schouw kachel op een steenachtige ondergrond met hittebestendige lijm	Mooi en schoon te maken, maar geen isolatie: de warmte gaat er dwars doorheen
Vloerplaat onder de kachel	Glas, staal of tegels onder kachel, minstens 30 cm voor de deur	Verplicht bij een brandbare vloer, ook bij een houtkachel op pvc vloer

Stoken, trek en het onderhoud van een hout- of pelletkachel

Bijna alle klachten over een houtkachel komen terug op twee dingen: de trek en de luchttoevoer. Trek ontstaat door het verschil tussen de warme rookgassen en de koude buitenlucht, en dus is een koud kanaal aan het begin van de avond je grootste vijand. Stook daarom altijd van boven aan, met de kleine houtjes bovenop, zodat het kanaal snel op temperatuur komt.

Trek schoorsteen testen kan met een lange lucifer of een rookpatroon. Houd de vlam in de geopende kacheldeur en kijk of de rook stevig naar binnen trekt. Blijft de rook hangen of komt hij de kamer in, dan is het kanaal koud, vuil of verstopt, of er is te weinig luchttoevoer in de kamer.

Dat laatste komt in goed geisoleerde huizen steeds vaker voor. Een afzuigkap of een mechanische ventilatie op een hoge stand zuigt de kamer in onderdruk, en dan trekt de kachel de verkeerde kant op. Een luchttoevoer voor de houtkachel maken lost dat op: een leiding van 100 of 125 mm van buiten naar de kachel, met een afsluitbare klep zodat je hem in de zomer dicht kunt zetten.

Te veel trek in de schoorsteen bestaat ook. Bij een hoog kanaal brandt het hout dan te hard, verdwijnt de warmte door de pijp en loopt de kachel rood aan. Een smoorklep in de pijp of een trekregelaar temt dat, en dat is een betere oplossing dan de primaire lucht helemaal dichtdraaien.

Schoorsteen zelf vegen mag in Nederland, met een borstel op maat en flexibele stokken van beneden of van boven. Wij houden minstens één veegbeurt per stookseizoen aan; wat je verzekeraar of je gemeente van je vraagt, kan strenger zijn. Laat je het vegen na, dan verandert het roet in glanzende glazuurteer en dan krijg je hem er zonder speciaal gereedschap niet meer uit.

Een houtkachel kun je niet zomaar uitzetten zoals een gaskachel. Draai je de luchtschuif dicht om de kachel uit te laten gaan, dan smoor je het vuur en produceer je juist de teer die je kanaal dichtzet. Laat de laatste vulling gewoon uitbranden en sluit de lucht pas als er alleen nog gloeiende as ligt.

Bij een oude Franklin houtkachel of een ander open model met losse deuren is dat extra van belang, want die toestellen trekken veel lucht en koelen het kanaal snel af. Wat zo'n kachel doet, hangt vrijwel volledig aan de schoorsteen, en hoe dat samenhangt met de rest van je installatie staat in het overzicht over verwarmen en stoken in huis.

Klacht	Wat er aan de hand is	Wat je eraan doet
Houtkachel rookt bij openen deur	Onderdruk in de kamer of een te koud kanaal	Deur eerst op een kier zetten, luchttoevoer maken, afzuigkap uit
Houtkachel gaat steeds uit	Te weinig trek, te nat hout of de luchtschuif te ver dicht	Hout onder de 20 procent vocht stoken en de primaire lucht open laten tot het vuur staat
Houtkachel brandt te hard	Te veel trek of een luchtlek in de kachel	Smoorklep plaatsen, deurkoord en asbestkoord vervangen door keramisch koord
Houtkachel lekt rook langs de naden	Versleten koord of een verbinding die niet is afgedicht	Kachelkoord vervangen, naden met kachelkit dichtzetten
Kachelruit wordt snel zwart	Te lage verbrandingstemperatuur of de ruitspoeling staat dicht	Feller stoken met hout onder de 20 procent vocht en de secundaire lucht langs het glas openzetten
Ingebrande kachelruit met witte waas	As en zouten die zich bij hoge temperatuur in het glas hebben gebrand	Ingebrande kachelruit gaat er zelden helemaal uit, vervangen is vaak de enige route
Houtkachel ploft of pufft	Rookgassen die pas ontsteken als er zuurstof bij komt	Minder hout tegelijk, meer lucht bij het aanmaken
Houtkachel stinkt chemisch	Uitharden van de hittevaste lak bij de eerste stookbeurten	Twee tot drie keer flink doorstoken met de ramen open, daarna is het over
Roet in huis na het stoken	Vervuild kanaal of terugslaande rook door wind	Kanaal vegen en de kap controleren op een vogelnest of een wespennest
Houtkachel geeft weinig warmte	Te grote kachel die gesmoord draait, of alle warmte gaat het kanaal in	Feller en korter stoken, en de warmte van de houtkachel verspreiden met een deurventilator

Een gaskachel aansteken en de waakvlam, het thermokoppel en de ontsteking nalopen

In veel woonkamers staat nog een gaskachel van vroeger, en die apparaten gaan verrassend lang mee. Een oude Dru, een Pelgrim, een Etna, een Faber, een Fattori of een Thermocet werkt met een waakvlam die via een thermokoppel de gasklep openhoudt. Zolang de waakvlam brandt, maakt het thermokoppel een spanninkje van 20 tot 30 millivolt en blijft de magneetklep in het gasregelblok openstaan.

Een gaskachel aansteken gaat daarom in een vaste volgorde. Druk de linkerknop in en houd hem vast, druk de ontstekingsknop een paar keer in tot de waakvlam brandt, en blijf daarna nog 20 tot 30 seconden drukken zodat het thermokoppel opwarmt. Pas dan laat je los en draai je de bedieningsknop naar de gewenste stand. Bij een model met drie knoppen zit de derde knop op de hoofdbrander, bij een uitvoering met twee knoppen doet de bedieningsknop dat werk.

Blijft de waakvlam gaskachel niet branden, dan is het thermokoppel in acht van de tien gevallen de boosdoener. De punt raakt vervuild of vermoeid en levert dan te weinig spanning om de klep vast te houden. Thermokoppel gaskachel vervangen is op zich eenvoudig werk, maar het zit aan de gaszijde en dat maakt het werk voor een installateur met een gaspapier.

Vonkt de ontsteking van de gaskachel helemaal niet, kijk dan eerst naar de piezo en het ontstekingsdraadje. Een gebroken keramiekje of een losgeraakt aardcontact geeft precies dit beeld, en dan hoort de piezo met de ontstekingspen vervangen te worden. Aansteken met een lange lucifer werkt in de tussentijd wel, maar het is een noodgreep en geen oplossing.

Het verbruik van een oude gaskachel ligt fors hoger dan dat van een modern toestel, grofweg tweemaal zoveel voor dezelfde warmte, vooral door de permanent brandende waakvlam en het lage rendement. Een zuinige gaskachel met een gesloten verbranding en elektronische ontsteking scheelt daarin veel. Wanneer een oude gaskachel verwijderd wordt, moet de gasleiding altijd afgedopt worden en niet alleen dichtgedraaid.

In de zomer kun je de waakvlam gewoon uitzetten met de bedieningsknop, en dat scheelt al gauw enkele tientallen kubieke meter gas per jaar. Zet hem in het najaar weer aan volgens de aansteekvolgorde hierboven, en houd er rekening mee dat de eerste keer wat langer duurt omdat er lucht in de leiding zit. Alles rond de ketel, de radiatoren en de rest van je installatie vind je in het overzicht over cv en verwarming in huis.

Een petroleumkachel van het type Zibro of Qlima is iets anders dan een gaskachel op een leiding, want die verbrandt in de kamer zelf zonder afvoer naar buiten. De verbrandingsgassen en het vocht komen daardoor in de ruimte terecht, en dat is bij onvoldoende ventilatie ongezond. Gebruik zo'n kachel hooguit tijdelijk, nooit in een slaapkamer, en altijd met een raam op een kier.

Klacht	Meest waarschijnlijke oorzaak	Wat er nodig is
Waakvlam gaskachel gaat niet aan	Lucht in de leiding na een lange zomer, of een verstopte waakvlambrander	Knop langer ingedrukt houden, waakvlambek laten reinigen
Waakvlam brandt maar de kachel gaat niet aan	Magneetklep of de knop naar de hoofdbrander sluit niet door	Gasregelblok laten nakijken
Waakvlam gaskachel blijft niet branden	Thermokoppel vervuild, verbogen of versleten	Thermokoppel vervangen, altijd door iemand met een gasbevoegdheid
Gaskachel gaat steeds uit na een tijdje	Oververhittingsbeveiliging of een te lage schoorsteentrek	Trek en afvoer van de gaskachel controleren, kanaal vegen
Ontsteking gaskachel vonkt niet	Piezo defect, draadje los of het keramiek gebroken	Piezo en ontstekingspen vervangen
Gaskachel stinkt bij het aanzetten	Stof op de brander na de zomer, of een aanslag op de warmtewisselaar	Eén keer flink doorstoken met een raam open, daarna schoonmaken
Waakvlam afstellen	Vlam te klein, te groot of te ver van het thermokoppel	Regelschroef in het gasblok, uitsluitend door een monteur
Kachel slaat niet aan na stroomstoring	Elektronische ontsteking zonder spanning of een lege batterij	Batterijen vervangen, aansluiting op het stopcontact controleren

Waar de binnenunit en de buitenunit van een airco horen te hangen

De plek van de binnenunit bepaalt of een airco lekker werkt of vooral geld kost. Koude lucht is zwaar en valt naar beneden, dus alles wat je boven een trapgat of in een open hal hangt, koelt uiteindelijk de benedenverdieping. Een airco op de overloop is daarom de klassieke teleurstelling: de overloop wordt ijskoud en de slaapkamers merken er nauwelijks iets van.

Wil je het toch op de overloop, dan zijn er twee voorwaarden. De trapopgang moet af te sluiten zijn met een deur, en je neemt een unit die een maat groter is dan je op papier nodig hebt. Een 3,5 kW model verplaatst te weinig lucht om via een gang twee kamers te bedienen, terwijl een 5kW-unit dat op een lage stand wel doet. Zachter kan altijd, harder niet.

Beter werkt een unit in de kamer zelf, of een multisplit met kleinere binnenunits per slaapkamer. Voor een slaapkamer van rond de 60 kubieke meter op het zuiden is 2,5 kW ruim voldoende. Hang de binnenunit dan boven het hoofdeinde van het bed en laat hem recht vooruit blazen, want in de koude straal liggen is de snelste weg naar een stijve nek.

Bij een schuine wand op zolder of in een dakkapel is de vrije ruimte boven en onder de unit het knelpunt. De meeste binnenunits vragen 10 tot 15 cm boven de kast en een halve meter vrije uitblaas, en een platte airco unit of een vloermodel is dan vaak de nettere oplossing. Aan de zijkant van een dakkapel kan het ook, mits je de leidingen achter de betimmering kwijt kunt.

Voor de buitenunit tellen drie dingen: schaduw, geluid en trilling. Op een plat dak wordt het in de zon bloedheet en dat kost rendement, terwijl een noordgevel er koel bij blijft. Tegelijk hoort een buitenunit op het dak de buren minder dan een unit die op vijftig centimeter van hun slaapkamerraam hangt, en dat weegt zwaarder.

Het geluid dat overblijft komt zelden van de ventilator en bijna altijd van de compressor. Merken als Daikin, Mitsubishi, LG en Haier geven het geluidsvermogen gewoon in de specificaties op, en staat dat getal er niet bij, dan zegt dat ook iets. Moderne toestellen met een frequentieregelaar draaien het grootste deel van de tijd op een laag toerental en zijn dan nauwelijks te horen.

Een buitenunit die bromt of die op een plat dak trilt, resoneert meestal via zijn bevestiging en niet via de lucht. Zet hem op trillingdempers en gebruik een zware beugel of tegeldragers, want een lichte muurbeugel maakt van je gevel een klankkast. Airco vastzetten op plat dak doe je op tegeldragers of op een frame met ballast, en nooit door de dakbedekking heen geschroefd.

Helpt dat niet genoeg, dan is een omkasting of suskast rond de unit de volgende stap. Die dempt alleen als de lucht vrij weg kan: houd aan de aanzuigzijde minstens 30 cm en aan de uitblaaszijde minstens een meter vrij, anders zuigt het toestel zijn eigen lucht rond en zakt de capaciteit in. Een ombouw voor de buitenunit zelf maken kan prima van geschaafde latten met ruime spleten; maak vooraf een simpele bouwtekening met die vrije maten erin.

Het voorwerk van de installatie mag je vrijwel helemaal zelf doen, van de beugel tot de doorvoer. Hoe je dat stap voor stap aanpakt en waar de grens ligt met het gecertificeerde deel staat in de gids over een split airco zelf installeren.

Opstelplaats	Wat het oplevert	Waar je op moet letten
Binnenunit in de slaapkamer zelf	Het beste koelresultaat per kW	Geluid van de binnenunit hoor je 's nachts, kies een stille stand
Airco op de overloop of boven het trapgat	Eén unit voor meerdere kamers, goedkoper	Koude zakt via het trapgat naar beneden, deuren moeten open blijven staan
Airco op zolder onder een schuin dak	Koelt de warmste ruimte van het huis	Vrije ruimte boven de unit en een condensafvoer die op afschot ligt
Binnenunit laag plaatsen of vloermodel	Prettig bij verwarmen, warme lucht stijgt vanzelf	Minder effectief bij koelen, de koude blijft op vloerniveau hangen
Airco in de badkamer	Ontvochtigt en verwarmt snel	Alleen buiten de spatzones en met een geaarde voeding
Buitenunit aan de muur op een muurbeugel	Makkelijk bereikbaar, korte leidingen	Resonantie via de muurbeugel, gebruik rubber dempers en een zware beugel
Buitenunit op een plat dak	Uit het zicht en minder geluidsoverlast	Op balkjes of tegeldragers, niet direct op de bitumen, en de trillingen dempen
Buitenunit onder een overkapping	Schaduw en minder vuil in de lamellen	Minstens een meter vrije uitblaas, anders zuigt hij zijn eigen warme lucht aan
Buitenunit in de volle zon	Werkt, maar het rendement zakt merkbaar	Een warmtepomp of airco in de zon plaatsen kost al gauw tien procent capaciteit

Airco aansluiten op stroom: groep, kabel en werkschakelaar

De vraag of een airco op een aparte groep moet, komt bijna altijd voort uit een misverstand. Het getal op de doos, bijvoorbeeld 5 kW, is het koelvermogen en niet het opgenomen elektrisch vermogen. Een split airco 5kW neemt in werkelijkheid rond de 1500 tot 2100 watt op, en dat past prima op een bestaande groep waar verder alleen wat verlichting op zit.

Die getallen zoek je op in de installatiehandleiding of de catalogus, niet op de webshop. Zoek in de pdf naar de tabel met technische gegevens en kijk op de regel power input onder electrical data, in de kolom van jouw typenummer. Let op: de binnenunit en de buitenunit hebben verschillende typenummers, en je hebt die van de buitenunit nodig, want die bepaalt het verbruik.

Bij een duo split of multisplit tel je alleen de buitenunit mee, want de binnenunits worden meestal vanuit de buitenunit gevoed en gebruiken zelf nauwelijks stroom. Zo neemt een buitenunit van 5 kW koelvermogen ongeveer 2050 watt op bij koelen en 1550 watt bij verwarmen, met een opgegeven afzekerwaarde van 10 ampère. Twee airco's op 1 groep kan daarmee, zolang de som onder de belasting van de groep blijft en er verder weinig op zit.

De uitvoering doe je netjes met een vaste aansluiting in plaats van een stekker door een kozijn. Vanaf de groepenkast of vanaf een aftakking bij een inbouwdoos leg je een ymvk kabel van 3x2,5 mm2 naar buiten, met een werkschakelaar bij de buitenunit ertussen. Wil je toch met een snoer werken, gebruik dan neopreen of rubber van 3x2,5 mm2 met adereindhulsjes en een stopcontact waar doorlussen op 16 ampère is toegestaan.

De stroomaansluiting van een split airco zit bij vrijwel alle merken op de buitenunit. De binnenunits worden vanuit dat toestel gevoed via de kabel tussen binnen- en buitenunit, meestal een vieraderige stuurkabel die tegelijk de communicatie verzorgt. Loopt de stroomvoorziening bij jouw model juist via de binnenunit, dan komt de stroomkabel binnen aan en gaat er een aparte verbinding naar buiten.

Met een werkschakelaar bij de airco maak je het toestel spanningsvrij zonder de hele groep uit te schakelen. Neem een spatwaterdichte uitvoering, drie polig, en hang hem op een plek waar je er ook echt bij kunt. Of je 16 of 25 ampère neemt, hangt af van de zekering van de groep: de schakelaar moet die waarde kunnen dragen, en wat hij aankan staat op het typeplaatje van de schakelaar zelf. Meer over het complete aansluitwerk staat in de gids over de airco zelf aansluiten en in bedrijf stellen.

Vermogen op de doos	Werkelijk opgenomen vermogen	Aansluitwaarde en kabel	Eigen groep nodig
2,5 kW koelvermogen, één binnenunit	Ongeveer 700 tot 900 watt	16 A groep, 2,5 mm2 kabel	Nee, kan op een bestaande lichtgroep
3,5 kW koelvermogen	Ongeveer 1000 tot 1300 watt	16 A groep, 2,5 mm2 kabel	Nee, mits de groep verder licht belast is
Aansluitwaarde airco 5 kW	1550 watt verwarmen tot 2100 watt koelen	16 A groep, 2,5 mm2, afzekerwaarde vaak 10 A	Aanbevolen maar niet verplicht
Aansluitwaarde airco 7 kW	Ongeveer 2200 tot 2800 watt	16 A eigen groep, 2,5 mm2	Ja, een 7 kW airco op 1 groep met andere apparatuur is vragen om problemen
Duo split, buitenunit 5 kW met twee binnenunits	Alleen de buitenunit telt, ongeveer 2050 watt	16 A groep, voeding via de buitenunit	Aanbevolen, zeker als beide units tegelijk draaien
Twee losse split units	Optellen van beide buitenunits	Samen onder 3000 watt op één 16 A groep	Kan op 1 groep, maar een extra groep voor de airco is netter
Mobiele airco	800 tot 1400 watt	Gewoon stopcontact, geen verlengsnoer op een haspel	Nee
Saunakachel tot 3,5 kW	Volledig opgenomen vermogen	16 A eigen groep op 230V, 2,5 mm2	Ja
Saunakachel boven 3,5 kW	Volledig opgenomen vermogen	400V krachtgroep met een geschikte kabel	Ja, en aansluiten door een installateur

Koelleidingen trekken en een muurdoorvoer of dakdoorvoer maken

De koelleiding van een split airco bestaat uit twee zachte koperen buizen, meestal 6 en 10 mm bij een kleine unit, met daaromheen een isolatieschuim. Je mag ze buigen, maar alleen met een veerbuiger of een buigveer en met een royale straal. Een airco leiding met een haakse bocht knikt aan de binnenkant dicht, en dan zakt het koudemiddeldebiet in zonder dat je van buiten iets ziet.

De leidinglengte luistert nauwer dan mensen denken. De minimale lengte van een airco leiding is bij de meeste merken 3 meter, omdat er een minimumhoeveelheid olie moet circuleren. De maximale lengte van een koelleiding ligt meestal tussen de 15 en 30 meter, afhankelijk van het model. Bij Mitsubishi en LG staat per type een tabel met de maximale leidinglengte en het hoogteverschil, en boven een bepaalde lengte moet je extra koudemiddel bijvullen.

Het leidingwerk van een airco is meer dan die twee koperen buizen. In dezelfde bundel lopen de stuurkabel, de isolatie en de condensleiding mee, en die bundel moet je in één keer door de doorvoer kunnen trekken. Wikkel hem daarom pas af nadat hij door de muur is, want een omwikkelde bundel past net niet meer door een gat van 65 mm.

Solderen of knellen is bij een gewone huisinstallatie geen echte keuze: de leidingen worden met een flare of knelkoppeling aangesloten, en die draai je met een momentsleutel op de voorgeschreven waarde aan. Solderen gebeurt bij grotere installaties en dan onder doorstroming van stikstof, want zonder stikstof slaat er koperoxide neer dat het expansieventiel verstopt.

Voorgevulde sets veranderen wat je zelf mag doen. Een split airco met voorgevulde leidingen en snelkoppelingen kun je zelf aansluiten, omdat het circuit gesloten blijft en er niets gevacumeerd hoeft te worden. Bij een gewone set met flare koppelingen moet er afgeperst, gevacumeerd en gevuld worden, en dat mag alleen iemand met een F-gassen certificering.

Bij het gat boren voor een muurdoorvoer van een airco houd je 60 tot 65 mm aan, met een diamantboor bij steen of beton en met een gatzaag bij hout. Boor met een lichte afschot naar buiten van ongeveer vijf millimeter per tien centimeter, zodat condenswater en regen naar buiten lopen, en niet andersom.

Bij een spouwmuur is de spouw het aandachtspunt. Voer de leidingbundel door een mantelbuis zodat je later nog iets kunt trekken en er geen isolatie in de weg zit, en dicht de doorvoer aan beide kanten af met flexibele kit of manchetten. Gaten in de muur van een oude airco dicht je met mortelvulschuim en daarna een mortelplug, niet met alleen pur.

Doorvoer	Wat je gebruikt	Waar het misgaat
Muurdoorvoer airco leidingen	Kernboor 65 mm, mantelbuis en een muurdoorvoerset met rozetten	Recht of hellend naar binnen geboord, waardoor er water naar binnen loopt
Airco leidingen wegwerken in muur	Muurfrees, pvc mantelbuis, daarna dichtzetten met gipsmortel	Leidingen zonder mantelbuis instorten, dan zijn ze nooit meer vervangbaar
Airco leidingen in de muur frezen bij een dragende wand	Alleen verticaal frezen, niet dieper dan een derde van de wanddikte	Horizontale sleuven in een dragende wand verzwakken de muur
Airco wegwerken in plafond	Verlaagd plafond met een inspectieluik bij elke koppeling	Koppelingen dichtmaken zonder luik, terwijl daar juist lekkage ontstaat
Leidinggoot langs de gevel	Kunststof goot, verkrijgbaar in wit, crème, grijs en antraciet	Een leidinggoot in kleur uit de bouwmarkt verkleurt in de zon, kies een uv-bestendige
Dakdoorvoer airco pannendak	Kunststof doorvoerpan in het model van je dakpannen	Een universele pan die niet aansluit, waardoor er inregening ontstaat
Dakdoorvoer airco plat dak	Plakplaat of bitumen doorvoer met een kraag, uit één stuk	Een doorvoer op de naad tussen twee daken, of een gesplitste plaat
Airco leiding onder dakpannen	Isolatie in een uv-bestendige mantel, met beugels op de panlatten	Blote isolatie die door marters wordt opengetrokken
Airco leiding over een plat dak	Op tegeldragers of in een goot, nooit los op de bitumen	Leidingen die bij zon in de bitumen wegzakken en gaan schuren
Airco leiding in de regenpijp	Niet doen, alleen een aparte mantelbuis naast de regenpijp	Verstopping van de hemelwaterafvoer en schuurschade aan de isolatie
Airco leiding onder de grond	Geïsoleerde leiding in een mantelbuis op minstens 60 cm diepte	Water in de mantelbuis dat de isolatie doorweekt

Condenswater van airco en warmtepomp afvoeren

Een koelende airco haalt vocht uit de lucht en dat moet ergens heen. Hoeveel condenswater een airco maakt, hangt af van de luchtvochtigheid en van hoe hard hij draait. Op een benauwde dag is een halve tot anderhalve liter per draaiuur normaal, en op een droge dag komt er bijna niets uit. Zet er in het begin gewoon een emmertje onder, dan weet je binnen een dag wat jouw situatie doet.

De condensafvoer van de binnenunit loopt altijd op afschot, minstens één centimeter per meter. Zakt de slang ergens door, dan blijft er water staan, groeit er slijm in en dan loopt de bak op een gegeven moment over de muur. Lekt er condenswater langs de binnenunit, dan is de afvoer meestal verstopt of ligt hij te vlak. Een defect toestel is het zelden.

Aansluiten op het riool is technisch de mooiste route, maar dan moet er een sifon in. Zonder waterslot zuig je rioollucht de kamer in en dan ruikt de hele slaapkamer naar de put. Een kant-en-klare airco sifon of een vlakke condenspot met een waterslot is daarvoor gemaakt en kost een paar tientjes.

Loost de afvoer op de regenpijp, maak dan nooit een dichte verbinding. De beproefde oplossing is een aanboorzadel met een haaks bochtje en een kort stukje pijp van 32 mm omhoog, waar je de slang van 25 mm los in hangt. Raakt de hemelwaterafvoer verstopt, dan loopt de pijp over de rand in plaats van dat het regenwater terugstuwt door de slang je woning in.

De condensleiding zelf mag niet dunner worden onderweg en moet aan het einde vrij kunnen uitstromen. Loopt de condenswaterafvoer over een langer stuk, leg dan om de meter een beugel zodat er nergens een buikje in zakt. Een condenswaterpomp gebruik je alleen als de unit lager hangt dan het afvoerpunt, want de ervaringen met die pompjes zijn wisselend: ze tikken hoorbaar en ze zijn het onderdeel dat als eerste stukgaat.

De simpelste variant is nog steeds de slang achter de regenpijp langs naar beneden voeren tot vlak boven het maaiveld. Dat beetje condens zet je tuin niet blank en je hoeft niets aan de hemelwaterafvoer te knoeien. Loopt de condensafvoer van de airco in de muur, gebruik dan geen dunne meegeleverde slang maar een pvc elektrabuis van 20 mm of een meerlagenbuis met mantelbuis, want de standaardslang is te kwetsbaar om in te storten.

Manier van afvoeren	Wanneer het de beste keuze is	Waar je op moet letten
Vrij afwaterend naar buiten	Binnenunit op een buitenmuur, tuin of terras eronder	Slang eindigt vrij, nooit in een plas of tegen de gevel
Condensafvoer airco op riool	Binnenunit bij een badkamer of keuken	Altijd via een sifon met waterslot, anders komt de rioollucht binnen
Afvoer airco op regenpijp	Buitenunit of binnenunit dicht bij een hemelwaterafvoer	Aanboorzadel met een open verbinding, geen vaste koppeling
Condensafvoer airco in muur	Strak weggewerkte installatie zonder zichtbare goot	Pvc buis van 20 mm of meerlagenbuis, met een schoonmaakpunt
Condenspomp bij de binnenunit	Unit die lager hangt dan het afvoerpunt, bijvoorbeeld in een kelder	Een condenspomp airco geeft geluid en storingen, gebruik hem alleen als het niet anders kan
Condenswater opvangen in een bak	Mobiele airco of een tijdelijke opstelling	Dagelijks legen, anders loopt het bakje over en stopt het toestel
Condensafvoer warmtepomp buitenunit	Lucht/water warmtepomp die in de winter ontdooit	Grindkoffer of een afvoer onder de unit, want in vorst wordt het een ijsbaan
Condensafvoer warmtepompboiler	Boiler binnen, meestal in een bijkeuken of berging	Op de binnenriolering met sifon, en een lekbak eronder

Warmtepomp, wtw en zonneboiler: opstellen, instellen en storingen zoeken

Een lucht/water warmtepomp staat of valt bij de opstelling. De buitenunit moet vrij kunnen aanzuigen en uitblazen, bij voorkeur uit de zon en uit de wind, en hij mag op de perceelgrens niet meer dan 40 dB geluid geven. Op een betonnen sokkel met rubberen dempers staat hij het rustigst, en een warmtepomp aan de gevel of aan de muur hangen aan een muurbeugel geeft sneller resonantie in de woning dan mensen verwachten.

Op een plat dak speelt dat nog sterker. Een warmtepomp op een plat dak brengt zijn trillingen via de dakconstructie het hele huis in, en een houten dak versterkt dat. Zet de unit daarom op trillingdempende voeten en op een frame dat de last verdeelt over meerdere balken, niet op één punt.

Staat de buitenunit op afstand, dan komt er een grondleiding tussen. Leg de leidingen van de warmtepomp buitenunit in een mantelbuis op minstens 60 cm diepte, en isoleer ze met gesloten cel isolatie van minimaal 13 mm die waterdicht is afgewerkt. Leidingen van een warmtepomp isoleren die nat worden verliezen hun waarde volledig, en het verschil in verbruik merk je meteen terug.

Zakt de druk in het systeem, dan is dat bij een warmtepomp net zo goed een teken van lucht of van een lek als bij een cv-ketel. Vul bij tot de waarde die op de unit staat en houd het daarna in de gaten, want een systeem dat elke maand moet worden bijgevuld heeft een probleem. Met onze rekenhulp voor de cv-druk zie je welke druk bij jouw bouwhoogte hoort.

Haalt de warmtepomp de temperatuur niet, dan is de oorzaak zelden het toestel. Meestal is de flow door het systeem te laag door een vervuild filter of een te kleine pompstand, of de afgifte is te klein en dan komt de warmtepomp in pendelen terecht: kort aan, kort uit. De storingscode op het display vertelt je welke kant je op moet, en die zoek je op in de storingzoeker per merk en code.

Een review van een Hitachi warmtepomp of van een Stiebel Eltron warmtepompboiler zegt minder over jouw huis dan de temperatuur die jouw radiatoren nodig hebben. Twee identieke toestellen presteren in twee woningen totaal verschillend, en dat verschil zit in de afgifte en de isolatie: reken eerst je eigen situatie door en kies daarna pas een merk.

Bij de rekensom hoort ook de vraag hoe je stroom afrekent. Zonder salderen levert eigen zonnestroom minder op, en dan verschuift het voordeel van een warmtepomp naar de uren dat de zon schijnt of naar een dynamisch contract. Een onderhoudscontract voor warmtepomp en wtw samen kost meestal 150 tot 250 euro per jaar, en dat is vooral zinvol vanwege het jaarlijkse nakijken van de filters en de drukwaarden.

Klacht	Waar je begint met zoeken	Wat het meestal is
Warmtepomp krijgt huis niet warm	Aanvoertemperatuur en de stooklijn vergelijken met de buitentemperatuur	Stooklijn te vlak ingesteld of de buitenvoeler zit op een verkeerde positie
Warmtepomp haalt de ingestelde temperatuur niet	Verschil tussen aanvoer en retourtemperatuur meten	Te laag waterdebiet, meestal een vuil filter of een te lage pompstand
Warmtepomp blijft draaien of pendelt	Hysterese en het nominaal debiet in de instellingen	Te weinig afgifte of een te ruim gekozen toestel, een buffervat lost het op
Warmtepomp slaat niet aan	Bedrijfsstand, vakantiestand en de warmtevraag van de thermostaat	Toestel staat uit bedrijf omdat er geen vraag is, of de driewegklep hangt
Geen warm water, wel verwarming	Stand van de 3-wegklep tussen cv en tapwater	Driewegklep van de warmtepomp die vastzit of de motor die stuk is
Druk warmtepomp zakt	Manometer, ontluchters en de inlaatcombinatie	Lucht in het systeem of een expansievat dat zijn voordruk kwijt is
Buitenunit warmtepomp lekt water	Onder de unit kijken tijdens en na een ontdooicyclus	Normaal condenswater, tenzij het glycolachtig ruikt
Ventilator warmtepomp draait niet	Blad met de hand ronddraaien met de spanning eraf	Vastgevroren blad, een defecte condensator of de ventilatormotor
Warmtepomp koelt niet goed passief	Instelling van de dauwpuntsensor en de vloertemperatuur	Beveiliging grijpt in om condens op de vloer te voorkomen
Warmtepomp maakt lawaai in huis	Leidingbeugels en de doorvoer door de gevel	Resonantie via een starre beugel, oplossen met rubber en een flexibele slang

Storingzoeker

Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens

Zoeken Merk Alle Intergas Nefit Remeha Vaillant AWB Bosch vaatwasser Siemens vaatwasser AEG vaatwasser Miele vaatwasser Bosch wasmachine AEG wasmachine Quooker

Merk	Code	Wat er aan de hand is	Wat je zelf kunt doen	Bellen of niet
Intergas	1	De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op	Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak.	Blijft hij terugkomen: monteur
Intergas	2	Storing in de aanvoer- of retoursensor	Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem.	Monteur
Intergas	3	De maximaalthermostaat heeft ingegrepen	Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie.	Blijft het: monteur
Intergas	4	Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan	Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer.	Doet gas het wel: monteur
Intergas	5	Slecht of wegvallend vlamsignaal	Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking.	Monteur
Intergas	6	Fout in de vlamdetectie	Reset een keer.	Monteur
Intergas	7	Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor	Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad.	Monteur, dit raakt de veiligheid
Intergas	8	Het ventilatortoerental klopt niet	Reset een keer.	Monteur
Intergas	10 tot en met 14	Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie	Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog.	Blijft het: monteur
Nefit	A01	Geen vlam of vlam valt weg	Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	C6	De ventilator draait niet op het juiste toerental	Reset een keer.	Monteur
Nefit	D1	Te weinig waterdruk in de installatie	Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten.	Zelf te doen
Nefit	EA	Vlam wordt niet waargenomen	Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	F0 of F7	Interne storing in de besturing	Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf.	Monteur
Remeha	Reset knop	Vergrendelde storing	Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset.	Afhankelijk van de code
Remeha	E00	Aanvoersensor defect of niet aangesloten	Reset een keer.	Monteur
Remeha	E01	Te weinig waterdruk of geen doorstroming	Bijvullen en ontluchten.	Zelf te doen
Remeha	E04	Geen vlam bij het opstarten	Gaskraan controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.22	Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging	Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten.	Zelf te doen
Vaillant	F.28	Ontsteking mislukt bij het opstarten	Gastoevoer controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.75	Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat	Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten.	Monteur, meestal het expansievat
AWB	Vlamstoring	Geen ontsteking	Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Bosch vaatwasser	E15	Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan	Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam.	Blijft het terugkomen: monteur
Bosch vaatwasser	E24 of E25	Water loopt niet weg, afvoer verstopt	Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E22	Filters verstopt	Zeven eruit en schoonmaken.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E09	Verwarmingselement defect, water wordt niet warm	Niets zelf te doen.	Monteur
Siemens vaatwasser	E15	Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief	Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten.	Blijft het: monteur
Siemens vaatwasser	E24	Afvoer geblokkeerd	Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
Siemens vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i20 of 20	Afvoerprobleem, water loopt niet weg	Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i30 of 30	Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd	Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken.	Blijft het: monteur
AEG vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F11	Water loopt niet weg	Filters en afvoerpomp schoonmaken.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F70	Vlotter of niveaubeveiliging	Controleer op lekkage onderin.	Monteur
Bosch wasmachine	E18 of F18	Water loopt niet weg	Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren.	Zelf te doen
Bosch wasmachine	F21	Motorstoring, trommel draait niet	Niets zelf te doen.	Monteur
Bosch wasmachine	E23	Water in de lekbak	Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken.	Blijft het: monteur
AEG wasmachine	E20	Afvoerprobleem	Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
AEG wasmachine	E40	Deur niet goed dicht	Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 1 keer	Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking	Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 2 keer	Reservoir bereikt de temperatuur niet	Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect.	Blijft het: monteur
Quooker	Knippert 3 keer	Storing in de temperatuursensor	Een keer stroomloos maken.	Monteur
Quooker	Geen kokend water, wel gewoon water	Reservoir uit of niet op temperatuur	Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen.	Zelf te doen

Veelgestelde vragen