De betonpaal in je schutting: kiezen, zetten en erin boren
Een betonpaal voor een schutting is een prefab paal van hard, dicht beton met vier wapeningsdraden vlak achter de hoeken. Voor de stevigheid telt vooral hoe diep hij staat: reken op ongeveer een derde van de totale paallengte onder het maaiveld, dus een paal van 280 centimeter bij een scherm van 180 hoog. Wil je er iets aan hangen, boor dan in het midden van een vlak met een boorhamer en een betonboor, nooit in de sleufrand en niet in de bovenste centimeters. Een gat van 6 of 8 millimeter met een roestvaste betonschroef houdt in de praktijk meer dan de meeste mensen denken.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Boorhamer met SDS-plus opname, een gewone klopboormachine komt er nauwelijks doorheen
- Betonboren van 6, 8 en 10 mm en een diepteaanslag
- Stofzuiger of een blaasbalgje om het boorgat schoon te maken
- Rolmaat, potlood of een witte stift die op grijs beton leesbaar is
- Waterpas van 60 cm
- Ratelsleutel of steeksleutel voor draadeind en bouten
- Grondboor van 20 tot 25 cm met verlengstuk, voor een nieuwe paal
- Smalle spade en een emmer voor de uitkomende grond
- Handschoenen, veiligheidsbril en gehoorbescherming
Materiaal
- Betonpalen in de juiste lengte, als tussenpaal, eindpaal of hoekpaal
- Roestvaste betonschroeven van 7,5 mm en nylon pluggen van 6 en 8 mm
- Chemisch anker met draadeind M8 in roestvast staal voor zwaardere zaken
- Bandklemmen of paalbeugels als je liever niet boort
- Zakken snelbeton of los zand, grind en cement
- Grof zand of grind voor onder in het gat
- Betonreparatiemortel voor een uitgebroken hoek of sleufrand
- Een restje kit om oude boorgaten te dichten
Wat een betonpaal in een schutting anders maakt
Een betonpaal voor een schutting is een prefab paal die in een mal is gestort en onder gecontroleerde omstandigheden is uitgehard. Het beton is daardoor harder en dichter dan het beton en metselwerk dat je op de klus zelf aanmaakt. Dat voel je pas echt als je er met een boortje in gaat.
De winst zit onder de grond. Een houten paal begeeft het bijna altijd op precies één plek, op de scheiding van grond en lucht, waar hij afwisselend nat en droog is. Beton heeft van die wisseling geen last, dus een schutting op betonpalen blijft staan terwijl de schermen ertussen langzaam verweren.
De meeste palen hebben een sleuf van ongeveer vier centimeter diep en vierenhalve centimeter breed. Je schuift het scherm van bovenaf in die sleuf, zonder één schroef. Een paal met twee sleuven tegenover elkaar is een tussenpaal, met één sleuf een eindpaal, en met twee sleuven haaks op elkaar een hoekpaal.
In afwerking is er meer keus dan vroeger. Naast de gewone grijze paal zijn er gecoate palen in antraciet en palen met een houtmotief in de zichtzijde. De coating is een dunne laag: schuur of hak je er doorheen, dan komt het grijs eronder tevoorschijn en dat krijg je niet meer onzichtbaar bij.
| Paaltype | Waaraan je hem herkent | Waar hij komt te staan | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Tussenpaal | Twee sleuven recht tegenover elkaar | Overal in de rechte lijn | Bestel er altijd één extra, hij past nergens anders in |
| Eindpaal | Eén sleuf, drie gladde vlakken | Aan het begin en het einde van de rij, en naast een poort | Het gladde vlak is de beste plek om iets aan te bevestigen |
| Hoekpaal | Twee sleuven in een hoek van negentig graden | Waar de schutting van richting verandert | Hier komt trek uit twee richtingen, dus wat dieper zetten |
| Gladde of vlakke paal | Geen sleuf, soms gaten of nokken voor beugels | Bij schermen die je met beugels vastzet | Je bepaalt zelf de hart-op-hart-maat, dus meet per scherm |
| Paal met houtmotief | Reliëf in één of twee zichtvlakken | In het zicht vanaf de tuinzijde | Het reliëf maakt de dekking op die plek dunner, boor in een glad vlak |
| Gecoate paal in antraciet | Egale donkere laag over het beton | Bij schermen in dezelfde kleurstelling | Boorstof en beschadigingen vallen op, plak af voordat je boort |
| Opzetpaal of verlengstuk | Kort stuk paal met een koppelplaat of steekpen | Op een bestaande paal, om hoger te gaan | De onderliggende paal moet de extra windvang aankunnen |
Tel voordat je bestelt niet alleen de palen, maar ook de soorten. Een rij van tien schermen met een hoek erin vraagt meestal acht tussenpalen, twee eindpalen en één hoekpaal, en juist die laatste twee zijn in het schap het snelst uitverkocht.
Maten, lengte en gewicht van één paal
De gangbare tuinpaal meet tien bij tien centimeter. Daarnaast bestaat er een lichtere uitvoering van ongeveer achtenhalf bij achtenhalf voor lage schuttingen, en een zwaardere van twaalf bij twaalf voor hoge schermen of veel wind. Voor een gewone tuinschutting van 180 centimeter is tien bij tien de standaard, en die zou hier ook onze keuze zijn.
De lengte bepaal je van onderaf. De vuistregel die in de praktijk goed uitpakt: ongeveer een derde van de totale paallengte gaat de grond in, en dat derde deel reken je over de héle paal en niet over het stuk dat je boven de grond wilt hebben. Een scherm van 180 hoog met een betonplaat eronder vraagt daarom een paal van 280 centimeter, niet van 240.
Gewicht is de factor die mensen onderschat. Beton weegt rond de 2400 kilo per kubieke meter, en met dat soortelijk gewicht van beton reken je zo uit dat een paal van tien bij tien ongeveer 24 kilo per strekkende meter weegt. Een paal van 280 komt daarmee op zo'n 67 kilo. Dat til je niet alleen recht omhoog in een gat, zeker niet als je hem daarbij ook nog wilt sturen.
Voor een hele rij komt er meer bij kijken dan de paal alleen: de lijn uitzetten, de hart-op-hart-maat en het beton per gat. Dat staat allemaal bij een rij betonpalen uitzetten en waterpas zetten. Op deze pagina blijft het bij de paal zelf.
| Hoogte boven het maaiveld | Gangbare paallengte | Deel onder de grond | Gewicht bij 10 bij 10 cm |
|---|---|---|---|
| Ongeveer 90 cm | 160 tot 180 cm | 70 tot 90 cm | 38 tot 43 kg |
| Ongeveer 120 cm | 200 cm | 75 tot 85 cm | 48 kg |
| Ongeveer 150 cm | 235 cm | 80 tot 90 cm | 56 kg |
| 180 cm zonder betonplaat | 250 cm | 65 tot 75 cm | 60 kg |
| 180 cm met een betonplaat eronder | 280 cm | 80 tot 95 cm | 67 kg |
| 200 cm | 310 cm | 100 tot 110 cm | 74 kg |
Til een lange paal met twee personen en houd hem laag. Een paal van 67 kilo die je alleen probeert op te richten, kantelt op het moment dat het zwaartepunt voorbij je handen komt. Laat hem zakken in plaats van hem te willen vangen, want een betonpaal die op je voet of je hand komt, breekt botten.
Wat er in de paal zit en waar je dus niet in boort
Een schuttingpaal van beton is dun en slank, en dat kan alleen omdat er staal in zit. In vrijwel alle gangbare palen lopen vier draden of staafjes over de volle lengte, vlak achter de vier hoeken. Bij voorgespannen palen staan die draden onder trek en houden ze het beton in de lengte samengedrukt.
Voor jou betekent dat twee dingen. De hoeken zijn de plek waar je boor het staal het snelst raakt, want er zit daar maar zo'n anderhalve tot twee centimeter beton omheen. En als je een draad aanboort, snijd je niet alleen wapening door, maar geef je vocht ook een rechtstreekse weg naar het staal. Roestend staal zet uit en drukt het beton er later van binnenuit af.
Het midden van een vlak is daarom bijna altijd de goede plek. Daar zit de meeste dekking, daar loopt geen wapening en daar is de paal het dikst. Boor je op halve hoogte in plaats van vlak boven de grond, dan zit je bovendien niet op het punt waar de buigspanning het hoogst is.
De sleufrand is de plek waar het het vaakst misgaat. Dat is het smalste stukje beton van de hele paal, vaak niet meer dan twee centimeter, en het breekt zonder waarschuwing uit zodra de plug spant. Wat eraf is, komt er niet terug, want je kunt de sleuf niet zomaar bijvullen zonder dat het scherm er scheef in komt te staan.
| Plek op de paal | Boren? | Waarom |
|---|---|---|
| Midden van een vlak, op halve hoogte | Ja, dit is de goede plek | Maximale dekking, geen wapening, laagste spanning |
| Binnen 2,5 cm van een hoek | Nee | Daar lopen de wapeningsdraden met weinig beton eromheen |
| De rand langs de sleuf | Nee | Het smalste stuk beton van de paal, breekt uit zodra de plug spant |
| De bovenste vijf centimeter | Nee | Het beton spat er af en de plug heeft niets meer om zich tegen te zetten |
| Vlak boven het maaiveld | Liever niet | Daar is de buigspanning het hoogst en komt het meeste spatwater |
| Dwars door de paal heen | Alleen als er geen andere weg is | Je halveert de doorsnede op dat punt, gebruik dan een verdeelplaat aan de achterzijde |
| In de betonplaat onder de schutting | Ja, met beleid | De plaat is dunner dan de paal, dus niet dieper dan de helft boren |
Boren in een betonpaal van een schutting
Boren in een betonpaal van een schutting is goed te doen, maar niet met het gereedschap waarmee je een plankje in een binnenmuur hangt. Het beton is hard en er zit grind in. Een gewone klopboormachine glimt dan wel in de folder, in de praktijk staat hij na tien minuten nog steeds op vier millimeter diepte te stuiteren.
Wat wel werkt is een boorhamer met SDS-plus opname en een verse betonboor. Het pneumatische slagmechanisme daarvan slaat het beton echt weg in plaats van eraan te schuren. Zet de machine op de laagste klopstand waarmee het werk nog opschiet, want hard rammen op een slanke paal trekt een scheur die je pas na een vorstperiode terugziet.
De eerste millimeters bepalen of het gat op de goede plek komt. Begin zonder klopwerking, alleen draaiend, tot je een klein putje hebt. Zet daarna pas de klopstand aan. Zonder dat putje wandelt de boorpunt over het gladde oppervlak weg en zit je zo bij de hoek waar je juist vandaan wilde blijven.
Blaas of zuig het gat daarna echt schoon. Boorstof in het gat is de meest voorkomende reden dat een plug of een chemisch anker niet houdt, want de plug spant dan tegen los poeder in plaats van tegen beton. Wil je juist een lange gleuf in beton maken in plaats van een gat, dan is dat een andere machine, zie werken met een sleuvenfrees in beton.
| Wat je bevestigt | Boordiameter en diepte | Bevestiging | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Kabelklem, huisnummer, licht bordje | 6 mm, 35 mm diep | Nylon plug 6 mm met roestvaste schroef 4,5 mm | Eén punt volstaat, midden op het vlak |
| Buitenlamp of camera tot 3 kilo | 6 mm, 40 mm diep | Roestvaste betonschroef van 7,5 mm, zonder plug | Leg de kabel langs de paal met klemmen, niet door het boorgat |
| Beugel voor een rachel of klimrek tot 15 kilo | 8 mm, 50 mm diep | Twee betonschroeven of slagpluggen van 8 mm | Zet de twee punten verticaal, minstens 15 cm uit elkaar |
| Plantenbak of slanghaspel van 15 tot 30 kilo | 10 mm, 70 mm diep | Chemisch anker met draadeind M8 in roestvast staal | De bovenste bevestiging krijgt de trekkracht, dus die het zwaarst uitvoeren |
| Houten regel over de volle paalhoogte | 8 mm, 50 mm diep, drie punten | Betonschroeven met een rubberen ring tegen het hout | Boor het hout ruim voor, zodat het kan werken zonder te splijten |
| Poortscharnier of een zwaar hekwerk | Niet in de schuttingpaal boren | Eigen paal of een stalen poortstijl met eigen fundering | De wisselende trek van een poort trekt elke plug op termijn los |
Boorstof van beton wil je niet inademen. Er zit kwarts in, en de fijne fractie daarvan komt diep in je longen. Boor met een stofmasker op, houd je hoofd niet recht boven het gat en werk bij voorkeur met een stofzuiger vlak onder de boor. Een veiligheidsbril is bij bovenhands boren geen overdaad.
Iets aan de paal hangen zonder te boren
Elke bevestiging die je niet boort, is er één die het beton niet verzwakt en die je later spoorloos kunt weghalen. Bij een betonpaal met een vierkant profiel is klemmen vaak net zo sterk als schroeven, en soms sterker, omdat de kracht over een veel groter oppervlak wordt verdeeld.
De eenvoudigste vorm is een roestvaste bandklem of spanband rond de paal, met een haak of een blokje eronder. Voor iets meer draagkracht zijn er paalbeugels die je met twee bouten om de paal trekt: twee gebogen helften die tegen elkaar klemmen. Zet er een strookje rubber of een restje tuinslang tussen, dan bijt het staal niet in de coating en schuift de beugel niet.
Een tweede route loopt via de sleuf. Boven het scherm en onder de paalkop zit vaak nog een paar centimeter vrije sleuf. Daar schuif je een houten latje in dat je aan weerszijden op de schermen laat rusten, en aan dat latje hang je vervolgens wat je kwijt wilt. Zo hangt het gewicht aan het hout en niet aan het beton.
Voor het klassieke voorbeeld hiervan, een plantenbak tegen de schutting hangen, is dit bijna altijd de betere oplossing. Natte potgrond weegt veel meer dan mensen inschatten, en die last hoort verdeeld over twee palen te hangen in plaats van aan twee pluggen in één vlak. Datzelfde geldt als je massa aan de schutting toevoegt om geluid te weren, zoals bij een schutting die geluid moet tegenhouden: die platen zijn zwaar en horen te staan, niet te hangen.
Wil je toch schroeven en tegelijk de paal sparen: schroef in de betonplaat onder de schutting in plaats van in de paal. Die plaat is minder kritisch, staat stevig in de sleuven en de gaten zitten straks uit het zicht achter de beplanting.
Eén losse betonpaal zetten of vervangen
Soms hoeft er maar één paal bij of uit: naast een nieuwe poort, aan het einde van een rij, of omdat er eentje scheef is gezakt. Dat is een klus van een dagdeel, mits je het gat op diepte krijgt.
Graaf de eerste veertig centimeter met een smalle spade en kijk daarbij naar wat je tegenkomt. Kabels en leidingen liggen in een tuin zelden op de diepte waar ze horen te liggen. Vermoed je een gasleiding of een hoofdkabel in die strook, dan houdt het daar op en bel je eerst de netbeheerder, want zelf doorgraven levert een rekening op waar je maanden aan terugdenkt.
Ga daarna verder met een grondboor van twintig tot vijfentwintig centimeter. Voor de diepte die je nodig hebt heb je bijna altijd een verlengstuk op de boorstang nodig, en die combinatie huur je voor een paar euro per dag. Een grondboor haalt een strak rond gat waar nauwelijks grond uit hoeft, terwijl je met een spade een trechter graaft van een halve meter breed.
Onderin komt een laagje grof zand of grind van vijf centimeter, zodat water weg kan in plaats van in het gat te blijven staan. Vul daarna met snelbeton of met zelf gemengde specie. Hoeveel je nodig hebt is per gat zo uit te rekenen met de betoncalculator, inclusief het aantal kruiwagens zand als je zelf mengt. Wil je zonder cement werken, dan is aanstampen in lagen een reëel alternatief, en hoe dat gaat lees je bij stampbeton aanstampen in lagen.
Een oude paal met een betonklomp eromheen is het vervelendste deel van dit werk. Graaf hem aan twee zijden vrij, sla de klomp met een moker in stukken zodra hij los in de grond zit, en gebruik voor het laatste stuk een autokrik met een ketting om de paal in plaats van te trekken met je rug. Alles wat je van de klomp laat zitten, zit precies waar de nieuwe paal moet komen.
Boor niet blind door de laatste veertig centimeter heen bij een schutting op de erfgrens. Nutsleidingen liggen vaak juist langs die lijn. Een graafmelding is gratis en kost je een dag wachten, en dat weegt niet op tegen een kapotgetrokken gasleiding.
Schade aan een betonpaal herstellen
Betonpalen gaan lang mee, maar ze zijn niet onkwetsbaar. De drie dingen die je in tuinen tegenkomt zijn een uitgebroken sleufrand, een haarscheur en een plek waar het beton opbolt en afspat doordat de wapening eronder roest.
Een uitgebroken hoek of sleufrand herstel je met betonreparatiemortel. Hak het losse materiaal weg tot je op vast beton zit, maak de plek nat maar niet plassend, en breng de mortel in lagen aan met een plamuurmes. Voor een reparatie die op maat moet blijven en niet mag scheuren is een krimpvrije mortel de betere keuze, want gewone specie trekt bij het uitharden juist iets samen en laat dan langs de randen los.
Zie je een roestbruine streep met opbollend beton, dan zit er staal te roesten en helpt dichtsmeren niet. Hak weg tot achter de roestplek, borstel het staal blank, zet het in een wapeningsprimer en werk daarna pas dicht. Doe je dat niet, dan gaat het roesten onder je reparatie gewoon door en spat het er over twee jaar opnieuw af.
Een haarscheur van een paar centimeter in het oppervlak is meestal krimp en niet gevaarlijk. Loopt een scheur over de volle breedte door en staat de paal ook nog scheef, dan is het einde oefening en gaat de paal eruit. Een paal die op één punt door de wapening gescheurd is, houdt de windbelasting van een dicht scherm niet meer.
Wil je een grijze paal in de kleur van de schermen zetten, gebruik dan betonverf of een minerale gevelverf en geen gewone buitenlak. Een nieuwe paal geef je eerst vier tot zes weken om uit te wasemen, anders duwt het vocht van binnenuit de verffilm er weer af.
Hoger gaan op bestaande betonpalen
De vraag die na een paar jaar bijna altijd komt: kan er nog een stuk bovenop tegen de inkijk uit het nieuwe huis achter de tuin? Technisch kan dat, met opzetpalen of met een verlengstuk dat je op de bestaande paalkop koppelt. De vraag is alleen of de paal eronder het aankan.
Elke centimeter die je hoger gaat, vergroot de windvang en het moment op het punt waar de paal de grond uit komt. Een paal die op 65 centimeter diepte staat en nu 180 centimeter draagt, staat bij 220 centimeter met flink meer hefboom te werken. Bij een open bovenstuk van latwerk of een trellis valt dat mee, bij een dicht scherm loopt de belasting hard op.
Wat wij hier zouden doen: eerst duwen. Zet je schouder tegen het midden van elke paal en duw stevig. Voelt de paal in de grond bewegen, dan is hoger gaan geen goed plan zonder de paal opnieuw te zetten. Staat alles muurvast, dan is een open bovenstuk van maximaal veertig centimeter meestal geen probleem. De mogelijkheden en de regels rond hoogte staan bij een schutting verhogen tegen inkijk.
Houd er rekening mee dat er ook een vergunningkant aan zit. In de regel mag een erfafscheiding achter de voorgevelrooilijn tot twee meter hoog zonder vergunning, en aan de straatzijde blijft dat één meter. Gemeenten kunnen daar in een bestemmingsplan van afwijken, dus check het bij je eigen gemeente voordat je materiaal bestelt. Over het bouwen zelf en de rest van het schuttingwerk lees je meer bij schuttingpalen en schermen in de tuin.
Werk bij het verhogen niet vanaf een ladder tegen de schutting. Een schutting is geen steunpunt: hij kan meegeven op het moment dat je met een zwaar opzetstuk boven je hoofd staat. Gebruik een kleine rolsteiger of een stabiele tweedelige trap op een vlakke plaat, en doe het werk met twee mensen.
Zo boor je in een betonpaal en hang je er iets aan
Deze volgorde werkt voor een gewone schuttingpaal van tien bij tien centimeter met een sleuf aan één of twee zijden.
-
Bepaal het gewicht en de trekrichting
Weeg of schat wat eraan komt te hangen en bedenk of het gewicht recht naar beneden trekt of naar buiten. Een plantenbak trekt de bovenste bevestiging uit de paal, een bordje niet. Vanaf ongeveer vijftien kilo kies je een chemisch anker in plaats van een plug, of ga je klemmen.
-
Kies het vlak en teken de gaten af
Neem het midden van een glad vlak, minstens tweeënhalve centimeter uit de hoek en vijf centimeter onder de paalkop. Bij twee gaten boven elkaar houd je vijftien centimeter tussenruimte aan, zodat de kracht over een groter stuk paal wordt verdeeld. Teken af met een witte stift, want potlood zie je op grijs beton nauwelijks.
-
Plak de plek af en maak een aanzetputje
Plak bij een gecoate paal een stukje schilderstape over de plek, dat scheelt afspattende coating rond het gat. Boor daarna eerst zonder klopwerking, alleen draaiend, tot je een klein putje hebt. Zonder dat putje wandelt de boor over het gladde beton weg en zit je zo bij een hoek.
-
Boor op diepte met de klopstand aan
Zet nu de klopfunctie aan en boor recht op het vlak in, haaks en niet schuin. Gebruik een diepteaanslag of een stukje tape op de boor. Blijf ruim onder de halve paaldikte: bij een paal van honderd millimeter is veertig tot vijftig millimeter genoeg en houd je genoeg beton achter de plug over.
-
Maak het gat schoon
Zuig het gat leeg of blaas het uit met een balgje, en herhaal dat een keer. Boorstof is de meest voorkomende oorzaak van een plug die na een maand meedraait, want de plug spant dan tegen los poeder. Bij een chemisch anker borstel je het gat ook nog uit, anders hecht de hars niet.
-
Zet de bevestiging en draai met gevoel aan
Sla een nylon plug er net in tot hij gelijk ligt met het oppervlak en draai de roestvaste schroef met de hand of op een lage koppelstand aan. Een slagschroevendraaier op vol vermogen breekt het beton rond de plug uit, en dan heb je een gat dat je niet meer kunt gebruiken. Bij een chemisch anker laat je de hars eerst volledig uitharden voordat je belast.
-
Controleer na de eerste storm
Loop er na een paar weken en na de eerste stevige wind nog eens langs en probeer of er speling is ontstaan. Zit het los, ga dan niet harder aandraaien maar boor een nieuw gat een stuk verderop en dicht het oude met kit. Water dat in een leeg boorgat vriest, drukt het beton eromheen weg.
Betoncalculator
Van kuub naar zakken, kruiwagens en emmers, met de mengverhouding erbij. Open de volledige betoncalculator
Voordat je in de paal boort
Uit de praktijk
Een half in beton gezet hekwerk dat nergens steviger stond
Bij een gaashekwerk was een deel van de palen destijds in snelbeton gezet en het andere deel gewoon in de grond, zonder plan daarachter. Jaren later was er met de hand geen verschil in stevigheid te voelen tussen beide helften. Duwen tegen een paal met een betonklomp eromheen gaf precies hetzelfde resultaat als duwen tegen een paal zonder.
Waar dat op neerkomt: de stevigheid komt uit de diepte en uit de grond die over die hele lengte tegen de paal drukt, niet uit een zak beton rond de bovenste veertig centimeter. Voor een betonpaal geldt hetzelfde. Beton om de paal is wel iets waard op de plekken waar de trek uit één richting komt, dus bij hoekpalen en bij de paal naast een poort. Bij een rechte tussenpaal in stevige zandgrond is diep genoeg zetten belangrijker dan het zakje snelbeton.
Twintig jaar oude hardhouten palen tegenover de keuze voor beton
In een tuin stonden hardhouten palen van zeven bij zeven centimeter, zonder cement in de grond gezet en met ongeveer een derde van de paal onder het maaiveld. Bij de vervanging van de schutting, twintig jaar later, bleek er op de kwetsbaarste plek nog vijf bij vijf centimeter gezond hout over. Ze werden alleen vervangen omdat de rest van de schutting toch aan de beurt was.
Dat maakt duidelijk waar de keuze voor beton echt over gaat. Hardhout van voldoende dikte houdt het lang vol, geïmpregneerd grenen op diezelfde plek niet, en dat verschil wordt niet opgelost door er beton omheen te gieten. Waar een betonpaal wint, is bij een schutting die vijfentwintig jaar of langer moet staan en bij mensen die niet nog eens willen graven. Wat je ervoor inlevert is gewicht, een grijs of antraciet uiterlijk en een paal waar je niet zomaar een schroef in draait.
De truc met de laatste klappen die bij beton juist misgaat
Bij houten palen is er een handige werkwijze: boor het gat net niet op diepte en geef de paal de laatste centimeters een paar klappen met de moker, zodat de onderkant zich vastzet in ongeroerde grond. Dat werkt goed, want de paal staat dan onderin klem in plaats van in losse aanvulgrond.
Bij een betonpaal ging dat mis. Op de paalkop slaan gaf eerst een afgeslagen hoek en bij de volgende paal een scheur die vanaf de kop naar beneden liep. Beton is sterk op druk maar niet op een puntbelasting van een moker, en op de kop is de dekking over de wapening het dunst. Wat hier wel werkte: het gat op de juiste diepte boren, een laagje grof zand onderin storten en de paal met zijn eigen gewicht laten zakken, waarna hij met een houten blok als tussenstuk voorzichtig werd nagetikt.
Veelgemaakte fouten
Boren met een gewone klopboormachine
Het beton van een prefab paal is harder en dichter dan een binnenmuur. Een klopboormachine schuurt zich er nauwelijks doorheen, waarna mensen harder gaan duwen en de boor gloeiend heet wordt. Dan is de hardmetalen punt eraf en het gat nog steeds niet op diepte. Een boorhamer met SDS-plus doet het in dertig seconden.
Vlak naast de sleuf boren
De rand langs de sleuf lijkt een prima plek, want daar is het scherm in de buurt. Het is het smalste stuk beton van de paal en het breekt uit zodra de plug spant. De schade is blijvend en het scherm gaat er daarna scheef in staan.
Verzinkte schroeven en beugels gebruiken
Elektrolytisch verzinkt materiaal houdt het buiten in een natte tuin geen jaar. Het roest en die roest loopt in strepen over de paal, en op een gecoate antracietpaal is dat niet meer weg te poetsen. Roestvast staal kost een paar euro meer en blijft schoon.
De paallengte rekenen vanaf de zichthoogte
Wie voor een scherm van 180 een paal van 240 bestelt, houdt maar zestig centimeter over voor de grond en dan is de betonplaat er nog niet bij. De vuistregel is een derde van de totale paallengte in de grond, dus reken vanaf de hele paal en niet vanaf het stuk dat je wilt zien.
De boorgaten niet uitzuigen
Het gat zit vol boormeel en de plug gaat er toch wel in. Twee maanden later draait de schroef mee en trekt de plug los, want hij heeft zich vastgezet tegen los poeder in plaats van tegen beton. Bij een chemisch anker is het effect nog groter, omdat de hars dan aan stof hecht.
Een poort aan een schuttingpaal hangen
Een poort geeft telkens een ruk aan de paal, in wisselende richting en op één punt. Een plug in een schuttingpaal houdt dat niet, hoe zwaar je hem ook uitvoert. Een poort krijgt een eigen stijl met een eigen fundering, en de schuttingpaal ernaast blijft daar buiten.
Op de paalkop slaan om hem dieper te krijgen
Beton neemt geen puntbelasting van een moker op. De hoek slaat eraf of er loopt een scheur vanaf de kop naar beneden, precies waar de dekking over de wapening het dunst is. Boor het gat op de juiste diepte en gebruik een houten blok als tussenstuk als er echt nagetikt moet worden.
Oude boorgaten open laten staan
Een verlaten boorgat vult zich met regenwater. Dat water vriest, zet uit en drukt het beton rond het gat weg, en na een paar winters loopt daar een scheur. Een dopje kit of een restje reparatiemortel voorkomt dat en kost een minuut.
Veelgestelde vragen
Kun je boren in een betonpaal van een schutting?
Ja, dat kan prima, mits je op de goede plek boort. Neem het midden van een glad vlak, blijf minstens tweeënhalve centimeter uit de hoeken waar de wapening loopt, en blijf uit de rand langs de sleuf en uit de bovenste vijf centimeter. Gebruik een boorhamer met SDS-plus en een betonboor, want met een gewone klopboormachine kom je nauwelijks door het harde beton heen. Boor niet dieper dan ongeveer de helft van de paaldikte.
Welke boor heb ik nodig voor een betonpaal?
Een betonboor met hardmetalen punt in een boorhamer met SDS-plus opname. Voor lichte bevestigingen is zes millimeter genoeg, voor beugels acht en voor een chemisch anker tien. Koop een verse boor: een versleten punt schuurt in plaats van te snijden, waardoor het gat te wijd wordt en de plug niet meer klemt. Een steenboor in een accuschroefmachine zonder klopfunctie is voor dit beton geen serieuze optie.
Hoe diep mag ik in een betonpaal boren?
Houd ongeveer de helft van de paaldikte aan als bovengrens. Bij een gangbare paal van tien bij tien centimeter is dat vijftig millimeter, en in de praktijk red je het met veertig millimeter voor een plug van acht. Dieper boren levert geen extra houvast op, maar wel het risico dat je aan de achterzijde beton wegdrukt of dat vocht dwars door de paal trekt. Zet een diepteaanslag of een stukje tape op de boor, want in de vaart van het werk boor je zo tien millimeter te ver.
Hoe diep moet een betonpaal voor een schutting de grond in?
Reken op ongeveer een derde van de totale paallengte onder het maaiveld. Voor een scherm van 180 centimeter met een betonplaat eronder betekent dat een paal van 280 centimeter met zo'n 80 tot 95 centimeter in de grond. In losse, opgehoogde of veenachtige grond ga je dieper of neem je een dikkere paal. De stevigheid komt uit die diepte en uit de grond die over de hele lengte tegen de paal drukt.
Moet een betonpaal in beton worden gezet?
Niet altijd. Bij een rechte tussenpaal in stevige zandgrond is diep genoeg zetten belangrijker dan het beton eromheen, en een paal zonder betonklomp is later ook veel makkelijker te vervangen. Beton is wel verstandig bij hoekpalen, bij eindpalen naast een poort, bij hoge schuttingen en in losse of natte grond, omdat daar trek uit één richting op de paal staat. Werk de kraag dan iets boven het maaiveld af en laat hem schuin van de paal af lopen, zodat er geen water op blijft staan.
Hoeveel weegt een betonpaal van 280 centimeter?
Bij een profiel van tien bij tien centimeter kom je op ongeveer 67 kilo. Je rekent dat zelf na met het soortelijk gewicht van beton van rond de 2400 kilo per kubieke meter: tien bij tien centimeter is 0,01 vierkante meter, keer 2,8 meter lengte, keer 2400. Een paal van 250 centimeter komt daarmee op zo'n 60 kilo en een lichte paal van achtenhalf bij achtenhalf een stuk lager. Til met twee personen en houd de paal laag bij het richten.
Kun je een betonpaal korter maken of doorzagen?
Dat kan met een haakse slijper en een diamantschijf voor beton, maar bedenk eerst waar je zaagt. Bij een voorgespannen paal komt de spanning aan het zaagvlak vrij, waardoor het beton daar kan afspatten en de draden een klein stukje kunnen terugtrekken. Zaag daarom bij voorkeur het ondergrondse uiteinde af en niet de kop, en zaag rondom in plaats van in één keer door. Werk met een stofmasker, een bril en gehoorbescherming, en houd de schijf nat als de machine dat toelaat.
Hoe hang ik een plantenbak aan een betonpaal?
Bij voorkeur niet aan de paal alleen. Natte potgrond weegt snel dertig tot vijftig kilo per bak en die last trekt aan de bovenste bevestiging. De nette oplossing is een houten regel tussen twee palen, geklemd met roestvaste bandklemmen of paalbeugels, waaraan je de bak hangt. Moet het toch met pluggen, gebruik dan een chemisch anker met draadeind M8 in roestvast staal, in het midden van een glad vlak, met de twee punten minstens vijftien centimeter uit elkaar.
Kun je een betonpaal schilderen of overspuiten?
Ja, met betonverf of een minerale gevelverf die damp doorlaat. Een gewone buitenlak sluit het oppervlak af, waarna vocht van binnenuit de verffilm er weer af drukt. Geef een nieuwe paal vier tot zes weken de tijd om uit te wasemen voordat je begint, borstel het oppervlak af en ontvet de plek waar mallenolie kan zitten. Bij een gecoate antracietpaal is bijwerken lastig, want de nieuwe verf dekt zelden precies dezelfde kleur.
Hoe vervang ik één scheve betonpaal zonder de hele schutting te slopen?
Schuif eerst de twee schermen ernaast omhoog uit de sleuven en zet ze aan de kant. Graaf de paal aan twee zijden vrij en sla de betonklomp in stukken zodra hij los in de grond zit. Voor het laatste stuk werkt een autokrik met een ketting om de paal beter dan trekken met je rug. Boor daarna het gat opnieuw op diepte, want alles wat je van de oude klomp laat zitten, zit precies waar de nieuwe paal moet komen.
Kan een betonpaal scheuren door vorst?
Een gezonde paal niet, want het beton is dicht en neemt weinig water op. Het gaat mis op plekken waar water blijft staan: in een oud boorgat dat je open hebt gelaten, in een scheurtje of achter een stukje afgebladderde coating. Het water vriest daar, zet uit en drukt het beton weg, en dat wordt elke winter erger. Dicht oude boorgaten daarom af met kit of reparatiemortel.
Zijn betonpalen of een gemetseld muurtje beter als erfafscheiding?
Dat hangt vooral af van wat eronder zit. Een schutting op betonpalen kan mee met kleine grondbewegingen en je zet hem in een dag of twee. Een muurtje metselen geeft meer massa en meer geluidsdemping, maar vraagt een doorgaande fundering onder de vorstgrens en scheurt anders binnen een paar jaar. Voor een gewone erfafscheiding tussen twee tuinen zijn betonpalen met schermen sneller, goedkoper en makkelijker aan te passen.
Wanneer je beter een vakman belt
Een paal zetten en er iets aan hangen is werk dat je zelf goed kunt doen. Er zijn drie momenten waarop wij zouden stoppen.
Het eerste is graven op een plek waar kabels of leidingen kunnen liggen en je niet weet waar precies. Doe een graafmelding en laat de netbeheerder aanwijzen wat er ligt voordat de grondboor de grond in gaat. Raak je een gasleiding, dan sta je in een situatie die je niet zelf oplost en de kosten komen bij jou terecht.
Het tweede is een schutting die op of tegen een keermuur, een damwand, een kelderdek of de rand van een sloot komt. Die constructies vangen zijwaartse gronddruk op en zijn niet berekend op een gat van een meter diep ernaast. Laat dat beoordelen door iemand die de constructie kent.
Het derde is een schutting die hoger wordt dan twee meter of een dicht scherm op een open, winderige plek. De krachten op de palen lopen daar snel op en de paallengte en gatdiepte van een gewone tuinschutting zijn dan niet meer genoeg. Wat er verder bij dat soort constructiewerk in en om het huis komt kijken, is de moeite waard om vooraf uit te zoeken, want de rij een jaar later opnieuw zetten is duurder dan één keer goed advies.