Wastafel en keukenblok: van ophangen tot aanrechtblad opknappen

Waar je begint bij een klus aan wastafel of keukenblok

Een wastafel die los zit, een gootsteen die niet doorloopt of een aanrechtblad dat er niet meer uitziet: het valt allemaal onder dit onderwerp, maar de aanpak verschilt sterk per probleem. Loopt het water niet weg, dan zit de oorzaak vrijwel altijd in de afvoer en zelden in de bak zelf. Zit iets los of lekt het aan de onderkant, dan gaat het om de montage en de rubbers.

Werk aan de leidingen zelf, van waterdruk tot riool, hoort bij het bredere overzicht van sanitair en loodgieterswerk. Op deze pagina houden we het bij alles wat aan of rond de wastafel, de spoelbak en het werkblad zit: bevestigen, aansluiten, afkitten, materiaal kiezen en onderhouden.

Kijk en voel eerst voordat je iets losdraait. Een natte bodem in het gootsteenkastje wijst meestal op een lekkende koppeling en niet op een kapotte bak, en een gootsteen die langzaam leegloopt betekent bijna nooit dat de sifon stuk is. Wie de oorzaak eerst opzoekt, koopt maar één keer onderdelen.

Standaardmaten voor wastafel, aanrecht en keukenblok

De meeste maten rond een keukenblok liggen redelijk vast, omdat ze zijn afgestemd op een gemiddelde werkhoogte. Voor de badkamer hebben we apart uitgewerkt op welke hoogte een wastafel in de badkamer hoort, want daar wegen kinderen en een meubel eronder mee.

Een aanrechtblad zit meestal tussen 85 en 92 cm boven de vloer. Wij houden als vuistregel aan dat de bovenkant van het blad 10 tot 15 cm onder je elleboog zit, omdat je dan zonder gebogen rug kunt snijden en afwassen. Een bestaand aanrechtblad verhogen kan met de stelpoten van de kastjes of met een dikker blad, en dan schuif je de plint eronder gewoon mee omhoog.

Zet je een eenvoudig keukenblok in een bijkeuken, garage of vakantiewoning, houd dan dezelfde hoogte aan als binnen. Staat zo'n blok tegen een koude buitenmuur of op een ongeïsoleerde vloer, dan voorkomt isolatie onder het keukenblok condens tegen de achterwand. Een plint voor onder het keukenblok houdt vocht en muizen buiten de kastjes.

De overige maten, van kraangat tot plinthoogte, staan hieronder en in onze naslag met standaardmaten in huis.

Maat	Gangbare waarde	Waar je op let
Hoogte aanrechtblad	85 tot 92 cm	Bovenkant blad 10 tot 15 cm onder de elleboog van de hoofdgebruiker
Hoogte wastafel badkamer	85 tot 95 cm bovenkant	Lager bij kinderen, hoger bij lange gebruikers
Diepte werkblad	60 cm	Bij inbouwapparatuur is 60 cm de standaard waar alles op is gemaakt
Ruimte tussen aanrecht en bovenkastjes	50 tot 60 cm	Bij 50 cm past een keukenmachine er net niet meer onder
Diameter kraangat	35 mm	Vrijwel alle eengreepskranen passen in een gat van 35 mm
Afvoer wastafel	32 mm, aansluiting 5/4 duim	Sifon en muurbuis of vloerbuis in dezelfde maat kiezen
Afvoer gootsteen	40 mm, aansluiting 6/4 duim	Dikkere buis omdat er vet en etensresten doorheen gaan
Plint onder keukenblok	10 tot 15 cm hoog	Terugliggend gemonteerd zodat je tenen ruimte hebben
Dikte werkblad	28 tot 40 mm	Dikker blad oogt zwaarder en maakt de sparing voor de spoelbak stijver

Een wastafel ophangen, op een zuil zetten of op een meubel monteren

De klassieke wastafel muurbevestiging bestaat uit een ophangset met twee M10 wastafelbouten: draadeinden die je met pluggen in de muur draait, waarna de wastafel er met kunststof ringen en moeren aan hangt. Teken de gaten af op de hoogte die je hebt gekozen, en bepaal die eerst met onze pagina over de juiste hoogte van een wastafel. Monteer meteen afsluitkraantjes op de hoekaansluitingen, dan hoef je bij een lekkende kraan later niet de hele woning af te sluiten.

Schrik niet van speling tussen de ringen en de binnenkant van het keramiek. De achterkant van een wastafel is nooit helemaal vlak, de bak rust op de bovenkant van de ovale gaten en de moeren houden hem alleen op zijn plek. Bij veel merken hangt de sifonkap met een beugel aan diezelfde bouten, dus draai de bouten iets verder uit als de kap er nog achter moet. Komt een wastafel los te zitten, dan zijn het bijna altijd deze moeren of uitgesleten pluggen.

Een wastafelzuil is meestal een staande zuil die je niet vastschroeft: je zet hem los neer, plaatst de wastafel erop, tekent de gaten af en hangt daarna de wastafel aan de muur. Kies zuil en wastafel van hetzelfde merk en type, en controleer voor de koop of de water- en afvoeraansluitingen binnen de zuil vallen. Bij een wastafel op een meubel geldt hetzelfde meetwerk: eerst passen, dan pas boren, en de bak monteren volgens de mal van de fabrikant.

De fonteinkraan en het fonteintje bij het toilet

Een fonteinkraan is een los koudwaterkraantje, en juist door die eenvoud gaat er weinig aan kapot behalve de binnenkant. Lekt een fonteinkraan uit de muur, dan zit het kraantje op een muurplaat in de wand geschroefd. Draai bij het vervangen de oude kraan uit, tel het aantal slagen, en dicht de nieuwe af met afdichtingskoord of zes tot acht wikkelingen teflontape met de klok mee. Wij werken zelf liever met afdichtingskoord, omdat je daarmee nog een stukje terug kunt draaien om de kraan recht te zetten zonder dat hij gaat lekken.

Bij een fonteinkraan op het fonteintje zelf zit de kraan met een bevestigingsmoer onder het keramiek. Gebruik je een kunststof wartel voor de fonteinkraan, draai die dan handvast plus een kwartslag, want kunststof scheurt eerder dan het gaat lekken. Het fontein ophangen gaat net als een wastafel, met pluggen of kleine draadeinden, en een fontein kastje zelf maken kan prima van watervast multiplex zolang je de zaagkanten in de lak of olie zet.

Er bestaan ook stortbakken met een fonteintje erop, waarbij het handenwaswater de stortbak vult en je dus twee keer met hetzelfde water spoelt.

Druppelt een fonteinkraan van Hansa, Aquavive of een ander merk, dan is het binnenwerk toe aan een schoonmaakbeurt of vervanging. Een Hansa Nova fonteinkraan demonteren begint bij het inbusschroefje in de knop, waarna de kap eraf kan en je bij de cartouche komt. Zit alles vast, dan is dat vrijwel altijd kalk en geen defect.

De overloop van wastafel en gootsteen

De overloop voorkomt dat een bak overstroomt als de stop erin zit en de kraan open blijft staan. Bij de meeste wastafels gaat dat via een interne overloop: een kanaal in het keramiek dat uitkomt in een holle ruimte rond de afvoerplug. De gootsteen overloop werkt hetzelfde, alleen zit daar het kanaal in de rand van de spoelbak en mondt hij uit op de afvoerplug, vastgezet met een lange schroef door het zeefje.

Er bestaan ook wastafels met een externe overloop: een rozet met een slangetje aan de buitenkant, vaak bij dunne of platte bakken. Die combinatie luistert nauw.

Een afvoerplug voor een interne overloop heeft zijopeningen die in de holle ruimte van een dik blad vallen, en die moeten voor het overloopkanaal van jouw bak liggen. Op een dunne bak met een los slangetje past zo'n plug niet: de overloop loopt dood tegen de gesloten wand van de plug. Daarvoor bestaat een verlengd tussenstuk waarop de overloop wastafel aansluit, en dat vind je eerder bij een sanitairgroothandel dan bij de bouwmarkt.

Een clickwaste of drukstop, waarbij je de stop met een tik opent en sluit, is een prettig alternatief voor de trekstang die na een paar jaar stroef wordt. Laat de overloop daarbij niet vervallen. Stinkt de overloop van de gootsteen, maak het kanaal dan schoon met een flessenborstel en spoel na met heet water en soda, want in dat kanaal blijft aanslag hangen die je bij gewoon afwassen nooit wegspoelt.

De pop-up plug van een gootsteen zit met één lange montageschroef vast. Die schroef gaat van bovenaf door het zeefje, door het overloopgat in de plug, en trekt de plug omlaag tegen de rubberen kraag onder de rand van de bak. Draai hem met een kruiskopschroevendraaier aan tot het rubber rondom net aanligt en stop daar, want doortrekken vervormt de kraag en geeft precies de lekkage die je wilde voorkomen.

Draait die montageschroef rond zonder nog aan te trekken, dan is het draad in de plug uitgesleten en vervang je de hele plug in plaats van alleen de schroef. Hangt er een watervalkraan boven de bak, houd dan rekening met de brede vlakke straal: die vult een ondiepe spoelbak snel en spat over de rand zodra de bak halfvol staat.

Een gootsteen die niet of langzaam doorloopt

Als de gootsteen in het keukenblok niet goed doorloopt, begint iedereen bij de sifon. Terecht, maar meestal zit daar het probleem niet.

Vet lost op in heet afwaswater, koelt verderop in de leiding af en koekt daar jaar na jaar aan tegen de wand. De vernauwing zit dan meters achter de muur, op een plek waar je met losse onderdelen niets kunt.

Laat je daarbij niet misleiden door een los stroompje water dat wel wegloopt. Een halfvolle leiding voert een dun straaltje prima af en loopt pas vast bij een volle bak of een pompende vaatwasser. Komt het water van de vaatwasser meteen omhoog in de gootsteen, dan is dat hetzelfde signaal: de gezamenlijke afvoer is te krap geworden.

Mechanisch reinigen is dan de enige aanpak die blijft werken. De dunne ontstoppingsveertjes van een paar euro zijn hiervoor te slap, die vouwen dubbel in de eerste bocht. Huur een stevige veer in een trommel of een hogedrukspuit met ontstoppingskogel, of laat het doen.

Vloeibare ontstopper kan een beginnende vervetting oplossen, maar komt een echte prop zelden door. Andere problemen aan leidingen en kranen vind je terug bij de rest van het loodgieterswerk in huis.

Wat je ziet of hoort	Waarschijnlijke oorzaak	Wat werkt
Gootsteen loopt langzaam leeg, sifon is schoon	Aangekoekt vet meters verderop in de leiding	Stevige ontstoppingsveer of hogedrukspuit met kogel
Water zakt met horten en klokkend geluid	Onderdruk in de leiding, beluchtingsprobleem	Beluchtingssifon plaatsen, leidingverloop controleren
Water komt omhoog in de gootsteen bij regen	Hoofdriool of gemeenteriool kan de regen niet aan	Melden bij de gemeente, ontstoppingsbedrijf tot de erfgrens
Water van de vaatwasser komt omhoog	Gedeelde afvoer vernauwd door vet	Zelfde aanpak als bij langzaam leeglopen
Stank uit de gootsteen	Drooggevallen sifon of aanslag in overloop en leiding	Sifon vullen, overloop en leiding reinigen
Gootsteen borrelt als een ander toestel loost	Te krappe of verzakte gezamenlijke leiding	Afschot controleren, leiding op diameter brengen

Materiaal kiezen voor een aanrechtblad of werkblad

Welk aanrechtblad op je keukenblok past, hangt minder af van de kleur dan van wat je ermee wilt kunnen: hete pannen neerzetten, zelf zagen, plaatselijk repareren. Het gangbaarste blad is HPL, een laminaat toplaag op spaanplaat. Dat is licht, goedkoop en prima te zagen, maar zwelt onherstelbaar op zodra er water bij de naden of de spoelbaksparing in het spaanplaat trekt.

Steenachtige bladen zoals composiet, graniet en keramiek zijn hard en hittebestendig, maar juist daardoor lastig zelf te bewerken. Een keramiek aanrechtblad krijgt bovendien soms vlekken die geen vlekken zijn: grijze strepen van pannen en bestek zijn metaalafslag óp het blad, en die poets je weg met een niet-krassend reinigingsmiddel.

Hout is het enige blad dat je eindeloos kunt opschuren en opnieuw behandelen. Een versleten of gedateerd blad is soms ook op te frissen door het aanrechtblad te verven, met een speciale bladverf of betonverf als nieuwe toplaag.

Materiaal	Sterk	Zwak	Zelf te bewerken
Massief hout (beuken, eiken)	Op te schuren en te herstellen, warm uiterlijk	Vlekken en zwarte randen bij achterstallig onderhoud	Ja, zagen, schuren en oliën gaan met gewoon gereedschap
HPL of laminaat op spaanplaat	Goedkoop, licht, grote keuze	Zwelt op bij vocht in naden, toplaag niet te herstellen	Ja, met fijngetand zaagblad en afgeplakte zaagsnede
Composiet (kwarts)	Hard, vlekbestendig, naadloos te lijmen	Kan niet tegen hete pannen, zwaar	Beperkt, alleen met diamantgereedschap en veel stof
Graniet	Zeer slijtvast, hittebestendig	Moet periodiek geïmpregneerd, zuurgevoelig	Nauwelijks, zagen en boren met diamant en water
Keramiek	Kras- en hittebestendig, dun en strak	Bros bij puntbelasting, schilfert bij randen	Nee, zagen is werk voor de leverancier
Beton of polybeton	Naadloos, elke vorm mogelijk	Zuigt vlekken zonder impregneer, haarscheuren	Ja, gieten en schuren kan zelf, met veel geduld
Trespa en ander volkernmateriaal	Watervast door en door, geen kwetsbare kern	Beperkte dikte, klinkt en oogt kunststof	Ja, met hardmetalen zaagblad voor trespa of aluminium
MDF, gelakt of met toplaag	Goedkoop, strak te lakken	Zwelt bij de minste beschadiging van de lak	Ja, maar alleen zinvol op droge plekken
Betegeld aanrechtblad	Hittebestendig, tegel per tegel te vervangen	Voegen zijn poreus en vergen epoxyvoeg voor hygiëne	Ja, tegelen op watervast plaatmateriaal

Een werkblad zagen, koppelen en aan de muur bevestigen

Een werkblad zagen zonder splinters begint aan de onderkant. Bij een handcirkelzaag slaat het zaagblad naar boven uit, dus leg een laminaatblad met de zichtzijde omlaag, plak de zaaglijn af met tape en snijd de toplaag eerst in met een scherp mes. Gebruik een fijngetand blad en een geleiderail of een vastgeklemde rechte lat.

De zijkant van het blad werk je daarna af met opstrijkbaar kantenband of een aluminium eindstrip. Bij een hoekopstelling verbind je twee delen met een rechte of verstekhoekverbinding, aangetrokken met bladverbinders in uitgefreesde sparingen en met kit in de naad.

Composiet is een ander verhaal, want dat is grotendeels gemalen steen. Een composiet aanrechtblad zagen doe je met diamantgereedschap, en een granieten aanrechtblad zagen of erin boren lukt alleen met diamantboren en waterkoeling. Twee losse composietdelen koppelen kan wel netjes: composiet lijmen gaat met een tweecomponentenlijm of een MS-polymeerkit in de kleur van het blad. Voor keramiek geldt dat zagen thuis vrijwel altijd op schade uitdraait en dat je de maat aan de leverancier doorgeeft.

Een aanrechtblad verlengen met een plank of een extra werkblad in de keuken maken is vaak de goedkoopste verbetering in een kleine keuken. Een los werkblad van de bouwmarkt op stalen poten of stevige plankdragers volstaat, en een tussenstuk met werkblad van Miele of een ander merk maakt datzelfde vlak boven op de wasmachine.

Wil je een zwevend werkblad bevestigen zonder poten, gebruik dan zware consoles of ingemetselde schetsplaten: een blad van 60 cm diep werkt als een flinke hefboom zodra iemand erop leunt. Voor een sparing voor losse gaspitten in het aanrechtblad volg je de mal van het toestel op de millimeter.

Zelf een wastafel of aanrechtblad maken

Zelf een wastafel maken of een wastafelmeubel bouwen begint bij de ondergrond. Watervast multiplex kan, maar voor natte delen werkt een cementgebonden bouwplaat zoals wediplaat prettiger: die is stijf, licht en door en door watervast. Een wastafelonderkast zelf maken is vooral kastenbouw, waarbij je alle zaagkanten afdicht en de achterwand uitspaart voor sifon en afsluitkraantjes.

Beton ciré op een wastafel of meubel oogt prachtig, maar het aanbrengen is het lastigste deel van de klus. De ondergrond moet spiegelglad zijn, de lagen zijn dun en de sealer bepaalt of het geheel echt waterdicht wordt. Wij raden aan om eerst op een proefplaat te oefenen of een korte cursus te doen, want de meeste teleurstellingen over een beton cire wastafel gaan over het aanbrengen en niet over het materiaal.

Een gegoten polybeton of polystone wastafel kopen is het alternatief: naadloos en glad, maar krasgevoeliger dan keramiek en bij schade alleen op te polijsten.

Voor een betonnen aanrechtblad gebruik je een fijne, liefst zelfverdichtende gietmortel en geen grove betonmortel met kiezels. Houd als vuistregel een minimale dikte van 4 tot 5 cm aan met een wapeningsnet erin, want dunner scheurt bij het uitharden of het tillen. Storten kan ter plekke in een bekisting op de kastjes, of ondersteboven in een gladde mal zodat de zichtzijde strak uit de vorm komt.

Daarna volgt het betonnen aanrechtblad schuren, nat en in stappen van grof naar fijn, en impregneren tegen vet en koffie. Een epoxy toplaag lijkt een kortere weg, maar de nadelen van een epoxy aanrechtblad zijn wezenlijk: het vergeelt in zonlicht, kan slecht tegen hete pannen en een kras herstel je niet plaatselijk.

Een houten aanrechtblad opknappen en opnieuw behandelen

Een dof, vlekkerig houten aanrechtblad op het keukenblok is bijna altijd te redden, want je kunt hout diepschuren tot er weer een schone laag ligt. Ontvet het blad eerst grondig met een sterke ontvetter als St Marc en herhaal dat tot een schone doek geen olie meer opneemt. Sla je die stap over, dan loopt je schuurpapier meteen vol met oude olie en schuur je het vuil terug het hout in.

Schuur daarna met de nerf mee, beginnend met korrel 120 en eindigend met korrel 240. Grover papier zoals korrel 80 is alleen nodig bij diepe brandplekken of deuken, want het laat krassen achter die je er daarna weer uit moet halen. Plak langs de tegels een strook schilderstape, dan tikt de schuurmachine de wand niet kapot.

Is het hout plaatselijk grijs of donker verkleurd, dan haalt ontweringswater de oorspronkelijke kleur terug: aanbrengen met een vochtige doek, kort laten inwerken en liever twee keer kort dan één keer lang.

Voor de afwerking kies je tussen olie en lak, en die keuze is blijvend. Olie, zoals de onderhoudsolie van Ikea voor hun eigen bladen, trekt in het hout en is per plek bij te werken. Een voedselveilige hardwaxolie wordt harder dan gewone olie en is toch herstelbaar, en dat gebruiken wij zelf het liefst op een aanrechtblad.

Polyurethaan lak of bootlak geeft een sterke dichte film, maar hecht slecht op hout waar ooit olie in heeft gezeten en laat zich bij schade alleen in zijn geheel overdoen. Wil je een dekkende kleur in plaats van blank hout, kijk dan bij de aanpak voor het verven van een aanrechtblad.

Zwarte vlekken rond de spoelbak zijn vochtplekken. Schoonmaken is dan niet genoeg: behandel na het schuren ook de kopse kanten en de sparingsrand met olie, en vernieuw de kitrand rond de bak. Een houten aanrechtblad waterdicht maken lukt niet met één wonderlaag, wel met een sluitende behandeling aan alle kanten en onderhoud van een tot twee keer per jaar.

Schoonmaken, kalkaanslag en kleine beschadigingen

Kalkaanslag van de wastafel verwijderen gaat het makkelijkst met schoonmaakazijn: spuit het met een plantenspuit op keukenpapier, leg dat op de aanslag en laat het een uur weken. Keramiek kan daar goed tegen, dus de wastafel schoonmaken met azijn is geen probleem. Houd het zuur wel weg van verchroomde kranen en van natuursteen, want chroom laat los na langdurig contact en kalkhoudende steen wordt door zuur dof gevreten.

Kalkaanslag van het aanrechtblad verwijderen doe je op dezelfde manier, met dezelfde uitzonderingen. Natuursteen geef je na het reinigen af en toe een dunne beurt met een impregneer of een daarvoor bedoelde olie op lijnzaadbasis.

Een beschadigd aanrechtblad hoeft niet meteen vervangen. Een HPL aanrechtblad repareren kan met een hardwasstift of een tweecomponenten vulmiddel voor het aanrechtblad in de juiste kleur, en een keramiek aanrechtblad repareren gaat met een reparatieset op epoxybasis met kleurpigment. Het blijft zichtbaar werk van dichtbij, maar het houdt vocht uit de kern en dat is waar het om gaat.

Lekt de wastafel aan de onderkant, dan zit het lek vrijwel nooit in het keramiek maar in de rubbers van de afvoerplug of de wartels van de sifon. Opnieuw monteren met nieuwe ringen lost het meestal op, en een lekbak in het gootsteenkastje verklikt een volgende druppel voordat de bodem opzwelt.

Een gootsteen vervangen begint met de oude kitrand rondom lossnijden en de spanclips onder het blad losdraaien. Het demonteren van een wastafel gaat andersom om: eerst de afsluitkraantjes dicht, dan de sifon los en pas daarna de moeren van de bouten.

Maatvoering

De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Ruimte of vakgebied Alle Sanitair Elektra Keuken Trap Deuren Ventilatie

Ruimte of vakgebied	Onderdeel	Gangbare maat	Marge die in de praktijk werkt	Waar je op moet letten
Sanitair	Wastafel, bovenkant	85 cm boven de vloer	80 tot 90 cm	Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm.
Sanitair	Wastafelkraan, uitloop	25 tot 30 cm boven de wastafelrand	wat past bij de kom	Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder.
Sanitair	Fonteintje in het toilet	80 tot 85 cm	75 tot 90 cm	Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is.
Sanitair	Toiletpot, bovenkant zitting	40 tot 43 cm	38 tot 48 cm	Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger.
Sanitair	Hangend toilet, onderkant pot	40 cm boven de vloer	38 tot 45 cm	De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast.
Sanitair	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 80 cm	Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit.
Sanitair	Douchekraan, thermostaat	100 tot 110 cm	95 tot 120 cm	Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan.
Sanitair	Doucheglijstang, bovenkant	180 tot 200 cm	afhankelijk van de lengste gebruiker	Reken op minstens 20 cm boven de kruin.
Sanitair	Regendouche, onderkant kop	205 tot 215 cm	200 tot 220 cm	Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd.
Sanitair	Handdoekradiator, onderkant	20 tot 30 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen.
Sanitair	Afvoer wastafel, muurdoorvoer	50 tot 55 cm	45 tot 60 cm	Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling.
Elektra	Stopcontact in een woonruimte	30 cm hart boven de vloer	25 tot 40 cm	Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen.
Elektra	Stopcontact boven een aanrechtblad	115 tot 125 cm	10 tot 20 cm boven het blad	Uit de spatzone van de kraan blijven.
Elektra	Lichtschakelaar	105 cm hart boven de vloer	90 tot 120 cm	Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld.
Elektra	Deurklink	100 cm hart boven de vloer	95 tot 105 cm	Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen.
Elektra	Meterkast, groepenkast	150 tot 180 cm	bereikbaar zonder trapje	De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn.
Elektra	Wandcontactdoos buiten	minimaal 30 cm boven maaiveld	hoger bij kans op opspattend water	Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten.
Elektra	Bedrade deurbel, drukknop	110 tot 130 cm	100 tot 140 cm	Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel.
Elektra	Wandlamp naast een spiegel	160 tot 170 cm	op ooghoogte van de gebruiker	Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven.
Elektra	Televisieaansluiting	40 cm of op de hoogte van het scherm	afhankelijk van de opstelling	Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm.
Keuken	Werkblad, bovenkant	90 tot 95 cm	85 tot 100 cm	Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger.
Keuken	Bovenkasten, onderkant	50 tot 60 cm boven het blad	45 tot 65 cm	Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken.
Keuken	Afzuigkap boven een elektrische kookplaat	60 cm	55 tot 70 cm	Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht.
Keuken	Afzuigkap boven een gaspit	65 cm	65 tot 75 cm	Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam.
Keuken	Plint onder de keukenkasten	10 tot 15 cm	standaard 15 cm	Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan.
Keuken	Inbouwoven op ooghoogte	onderkant op 85 tot 90 cm	naar de gebruiker	Scheelt bukken met een hete plaat in je handen.
Trap	Trapleuning	90 cm boven de voorkant van de trede	85 tot 100 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer.
Trap	Leuning langs een bordes	100 cm	90 tot 110 cm	Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap.
Trap	Optrede, hoogte per trede	18 tot 20 cm	maximaal 21 cm binnen een woning	Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste.
Trap	Aantrede, diepte van de trede	22 tot 24 cm	minimaal 22 cm	Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm.
Trap	Vrije doorloophoogte boven de trap	230 cm	minimaal 210 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond.
Trap	Spijlafstand van een balustrade	maximaal 10 cm	kleiner bij kinderen	Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen.
Deuren	Binnendeur, standaardmaat	83 bij 201,5 cm	78 tot 93 cm breed	De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad.
Deuren	Voordeur, standaardmaat	88 bij 201,5 cm	83 tot 100 cm breed	Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator.
Deuren	Speling onder een binnendeur	1 tot 1,5 cm	2 cm bij mechanische ventilatie	De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet.
Deuren	Speling rondom in het kozijn	3 mm	2 tot 4 mm	Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt.
Deuren	Scharnieren, afstand tot de hoek	20 cm van boven en onder	15 tot 25 cm	Bij een zware deur een derde scharnier in het midden.
Ventilatie	Ventilatierooster in een raam	boven in het kozijn	op de bovenregel	Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder.
Ventilatie	Afzuigpunt in een badkamer	hoog in de ruimte	20 tot 30 cm onder het plafond	Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet.
Ventilatie	Muurrooster kruipruimte	net boven het maaiveld	minimaal 15 cm	Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht.
Ventilatie	Dakdoorvoer, afstand tot de nok	minimaal 50 cm	afhankelijk van het type	Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind.

Veelgestelde vragen