Welke waterdruk hoort jouw cv-ketel te hebben?

Wat de uitkomst van deze rekenhulp betekent

Om de cv-druk te berekenen heeft de hulp maar twee dingen nodig: waar de ketel hangt en hoeveel verdiepingen er boven die ketel liggen. De hulp geeft daarna twee waarden die je uit elkaar moet houden. Het grote getal bovenaan is de vuldruk bij een koude installatie, dus nadat de verwarming een paar uur uit heeft gestaan. De regel eronder laat zien wat de manometer mag aanwijzen als de ketel op temperatuur is.

Dat verschil van ongeveer 0,3 bar hoort er gewoon te zijn, want water zet uit als het warm wordt en in een gesloten systeem loopt de druk dan mee omhoog. Wie alleen warm afleest en daarop afstelt, staat koud te laag. Deze drukhulp staat bij onze andere rekenhulpen en opzoektabellen, waar je ook de storingscodes en maatvoering vindt.

De twee grenswaarden eronder zijn signaalwaarden, geen veiligheidsgrenzen. Zakt de koude druk onder de ondergrens, dan is bijvullen van je cv-installatie aan de orde. Komt de warme druk boven de bovengrens, dan zit er te veel water in het systeem of laat het expansievat het afweten.

De laatste regel van de uitkomst gaat over ontluchten. Vink je vloerverwarming aan, dan verandert de volgorde: dan ontlucht je eerst de radiatoren en pas daarna de verdeler, groep voor groep.

Waar hangt de ketel	Verdiepingen boven de ketel	Vuldruk koud	Warm mag oplopen tot	Bijvullen onder	Te hoog boven
Zolder	0	1,0 bar	1,3 bar	0,7 bar	1,8 bar
Zolder	1 (vliering of open verdieping erboven)	1,0 bar	1,3 bar	0,7 bar	1,8 bar
Eerste verdieping	1	1,2 bar	1,5 bar	0,9 bar	2,0 bar
Eerste verdieping	2	1,3 bar	1,6 bar	1,0 bar	2,1 bar
Begane grond of kelder	1	1,4 bar	1,7 bar	1,1 bar	2,2 bar
Begane grond of kelder	2	1,5 bar	1,8 bar	1,2 bar	2,3 bar
Begane grond of kelder	3	1,5 bar	1,8 bar	1,2 bar	2,3 bar

Waar de getallen vandaan komen

De rekenhulp begint bij een basisdruk die hoort bij de plek van de ketel: 1,4 bar als hij op de begane grond of in de kelder staat, 1,2 bar op de eerste verdieping en 1,0 bar op zolder. Daarbovenop komt een opslag voor het huis dat nog boven de ketel ligt, gerekend met 2,7 meter per verdieping.

Achter die basisdruk zit de waterkolom. Water weegt, en tien meter waterhoogte boven het meetpunt levert ongeveer een bar aan druk op de manometer. Hangt de ketel onderin het huis, dan drukt de hele installatie erop en moet de wijzer hoger staan om de bovenste radiator gevuld te houden. Hangt de ketel op zolder, dan zit het grootste deel van de installatie eronder en kun je lager blijven.

De 0,3 bar tussen koud en warm is een gemiddelde. In de praktijk zien we 0,2 tot 0,4 bar verschil, afhankelijk van de watertemperatuur waarop je stookt en van de maat en voordruk van het expansievat. Loopt jouw installatie meer dan 0,5 bar op tussen koud en warm, dan is dat op zichzelf al een aanwijzing dat het expansievat te weinig tegendruk heeft.

Wat de hulp niet weet, is wat de fabrikant van jouw ketel voorschrijft. Staat er in de handleiding een andere waarde of een ander bereik, dan gaat die voor op de uitkomst hier.

De manometer aflezen: welke stand vraagt welke actie

Bijna elke ketel heeft een manometer met een wijzer, vaak met een groen vlak erop. Dat groene vlak is ruim genomen en zegt niets over jouw huis: het loopt bij veel toestellen van 1 tot 2 bar, terwijl jouw installatie misschien op 1,1 bar hoort te staan. Lees dus het getal af en niet de kleur.

Bij een Intergas Kompakt HRe en bij veel moderne toestellen staat de druk in het display in plaats van op een wijzertje. Dat leest nauwkeuriger, maar het blijft dezelfde meting op dezelfde plek. Meet altijd bij een koude installatie, dus 's ochtends voordat de verwarming aanslaat, of enkele uren nadat je hem hebt uitgezet.

De onderstaande waarden gelden voor een gemiddelde eengezinswoning. Ligt jouw berekende vuldruk hoger of lager, schuif de grenzen dan mee op met het verschil.

Kijk ook naar de plek van de meter zelf. Zit de manometer op de retourleiding onder de ketel en hangt de hoogste radiator acht meter hoger, dan meet je een druk die daarboven bijna een bar lager is. Dat is precies de reden dat een ketel laag in huis een hogere vuldruk vraagt dan dezelfde ketel op zolder.

Stand van de manometer (koud)	Wat er aan de hand is	Wat je doet
0 tot 0,5 bar	De ketel schakelt de beveiliging in en maakt geen warmte meer, meestal met een storingscode voor lage waterdruk	Bijvullen tot de berekende vuldruk en daarna uitzoeken waar het water gebleven is
0,5 tot 0,8 bar	Onder de ondergrens van de meeste toestellen, de ketel kan er tussentijds uitklappen	Bijvullen, en noteren hoe lang geleden je dat voor het laatst deed
0,8 tot 1,0 bar	Werkt nog, maar de bovenste radiator trekt lucht en wordt lauw	Bijvullen tot de berekende waarde en de bovenverdieping ontluchten
Rond de berekende vuldruk	Zoals het hoort	Eens per maand even kijken, verder niets
0,5 bar boven de berekende waarde	Te veel bijgevuld, of het expansievat is verzadigd	Water aftappen via een ontluchter of de aftapkraan tot je op de juiste waarde zit
2,5 bar en hoger	De installatie zit tegen het afblaaspunt aan	Direct aftappen, en het expansievat laten nakijken
3 bar	Het overstortventiel opent en er loopt water weg via de ontlastleiding	Aftappen, en het expansievat en de vulkraan controleren
Wijzer beweegt niet tijdens het vullen	De manometer zit vast of is defect, of je vult niet echt bij	Zachtjes tegen het glas tikken, en anders de vulkraan en de vulslang nalopen

Wanneer je van de berekende waarde afwijkt

De uitkomst is een startwaarde, geen norm. Er zijn vier situaties waarin je bewust iets anders aanhoudt.

De eerste is de handleiding van je ketel. Sommige fabrikanten schrijven een minimale werkdruk van 0,8 bar voor en andere pas vanaf 1,0 bar, en dat is de waarde waarop de beveiliging ingrijpt. Ligt de berekende vuldruk daar vlak boven, ga dan een tiende hoger zitten zodat een normale schommeling je niet meteen een storing oplevert.

De tweede is het expansievat. De voordruk van dat vat hoort bij dezelfde hoogte te passen als je vuldruk: de statische hoogte gedeeld door tien, plus ongeveer 0,2 bar. Klopt die voordruk niet, dan verandert het gedrag van de druk en werkt bijstellen op de manometer alleen tijdelijk. Hoe je dat controleert lees je bij het controleren en bijpompen van het expansievat.

De derde is vloerverwarming. Die zit vol lange kunststofleidingen en houdt lucht makkelijker vast dan een radiatorcircuit. Wij zitten hier liever aan de bovenkant van het bereik, omdat de verdeler dan beter doorstroomt en de vloerverwarming zich makkelijker laat ontluchten.

De vierde is een woning die hoger is dan de rekenhulp aankan, bijvoorbeeld een grachtenpand met vier woonlagen boven een kelderketel. Reken daar met de werkelijke hoogte tussen ketel en de hoogste radiator en houd minstens een halve bar boven dat punt aan.

Druk die niet blijft staan: wat de beweging je vertelt

Interessanter dan de stand van de wijzer is hoe die stand verandert. Een installatie die na het bijvullen maanden op dezelfde waarde blijft staan, is gezond. Een installatie die elke twee weken een tiende zakt, vertelt iets, en dat verhaal is met een beetje kijken goed te lezen.

Noteer daarom bij het bijvullen de datum en de druk, bijvoorbeeld met een watervaste stift op de zijkant van de ketel. Twee metingen op twee momenten zeggen meer dan tien keer een wijzertje bekijken zonder te onthouden wat er stond.

Let ook op het verschil tussen koud en warm. Springt de druk bij het opstoken meteen een bar omhoog en zakt hij bij afkoelen bijna terug naar nul, dan neemt het expansievat de uitzetting niet meer op. Dat is bijna altijd het echte probleem als iemand elke maand moet bijvullen.

Een installatie die net na de zomer voor het eerst weer stookt, zakt vaak een klein beetje. Dat komt door lucht die uit het stilstaande water is gekomen en er tijdens het ontluchten uit gaat. Eén keer bijvullen tot de berekende waarde en daarna een maand meekijken vertelt je of het daarbij blijft.

Wat je ziet	Waar het meestal aan ligt	Wat je eraan doet
Druk zakt langzaam over weken	Lucht die na het ontluchten uit het water komt, of een kleine lekkage bij een kraan of koppeling	Een keer bijvullen en het opnieuw volgen; blijft het zakken, dan de radiatorkranen en koppelingen droog afvegen en dagen later teruggekeken
Druk zakt binnen een dag zichtbaar	Een echte lekkage, of het overstortventiel dat er water uit laat lopen	De ontlastleiding buiten of boven de ketel controleren op druppels, en de vloer onder radiatoren nalopen
Druk schiet omhoog bij opstoken en valt terug bij afkoelen	Expansievat zonder tegendruk of met een gescheurd membraan	Voordruk meten op het ventiel met de installatie drukloos, bijpompen of het vat vervangen
Druk loopt op zonder dat je hebt bijgevuld	Vulkraan of vulslang die niet helemaal dicht is, of een lekkende warmtewisselaar	Vulslang na het vullen loskoppelen en de vulkraan controleren
Druk zakt alleen als de vloerverwarming aanslaat	Lucht in een groep van de verdeler die zich verplaatst	Groep voor groep ontluchten en daarna opnieuw op druk brengen
Druk goed, maar bovenste radiator blijft koud	Lucht bovenin, niet te weinig water	Ontluchten van laag naar hoog en daarna de druk opnieuw controleren

Bijvullen tot precies de berekende waarde

Bijvullen doe je bij een koude installatie, want anders vul je bij een druk die door de warmte al is opgelopen en sta je de volgende ochtend te laag. Zet de ketel uit of in de zomerstand en wacht tot het water is afgekoeld.

Sluit de vulslang aan op de koudwaterkraan en op de vulaansluiting, en laat hem eerst aan beide kanten doorlopen zodat er geen lucht in het systeem gaat. Een slang vol lucht die je leeg in de installatie duwt, kost je daarna een uur ontluchten. Welke aansluiting je bij jouw toestel hebt, staat bij de vulkraan van de cv-ketel, en de verschillen tussen slangen bespreken we bij het kiezen van een vulslang.

Draai de kraan daarna een klein stukje open en luister naar het stromen. Je wilt de wijzer langzaam zien lopen, want bij een wijd opengedraaide kraan schiet je er zo een halve bar overheen. Zit je op de berekende waarde, dan sluit je eerst de vulkraan en daarna de waterkraan, en koppel je de slang los.

Vul je vaker dan twee keer per jaar bij, stop dan met bijvullen als oplossing. Elke liter vers leidingwater brengt zuurstof en kalk mee, en dat kost je op termijn radiatoren en de warmtewisselaar van de ketel.

Ontluchten in de goede volgorde, en waarom de druk daarna zakt

Lucht in de installatie verzamelt zich op het hoogste punt, dus je werkt van beneden naar boven. Begin bij de radiator die het dichtst bij de ketel staat op de laagste verdieping en eindig bij de bovenste radiator van het huis. Ga je andersom te werk, dan zuig je de lucht van boven weer naar beneden en ben je twee keer bezig.

Zet de pomp en de ketel een halfuur van tevoren uit. Stilstaand water laat de luchtbellen naar boven komen, terwijl een draaiende pomp ze rondpompt en je bij elke ontluchter alleen water krijgt.

Na het ontluchten staat de druk lager, want je hebt volume uit het systeem gehaald. Vul dus na afloop opnieuw bij tot de berekende waarde en controleer de volgende ochtend nog een keer. Blijft er een radiator koud terwijl er geen lucht meer uit komt, dan zit het probleem elders en helpt de uitleg bij een radiator die niet warm wordt je verder.

Heb je vloerverwarming, dan komen de radiatoren eerst en de verdeler daarna. Elke groep zet je apart open en spoel je door tot er alleen water komt, met de andere groepen dicht.

Fouten die met deze uitkomst gemaakt worden

De meest gemaakte fout is bijvullen tot het midden van het groene vlak op de manometer. Dat vlak is voor alle woningen tegelijk bedoeld, en voor een lage woning met de ketel op zolder is 1,5 bar simpelweg te veel. Te hoge druk zet het expansievat vol, waarna de warme installatie het overstortventiel bereikt en er stiekem water wegloopt.

De tweede fout is meten met een warme installatie en dan de koude waarde aanhouden. Je vult dan structureel te weinig, met een ketel die op koude ochtenden op storing gaat.

De derde is de druk als hoofdoorzaak zien van een storing die er niet mee te maken heeft. Een F4-melding bij de cv-ketel heeft een andere achtergrond, en welke code bij welk toestel hoort zoek je op in onze opzoekhulp voor storingscodes.

De vierde is blijven bijvullen bij een installatie die leegloopt. Zakt de druk sneller dan een tiende per maand, dan is er een lekkage of laat het vat het afweten, en dan is het vervangen van het expansievat vaak de echte oplossing.

Waar je stopt: de ketel zelf gaat niet open. Alles achter de mantel raakt de gasgestookte kant en het rookgasafvoersysteem, en dat is werk voor een installateur met de juiste papieren. Ruik je gas, dan sluit je de hoofdkraan, zet je ramen open en bel je van buiten af.

Veelgestelde vragen