Laminaat en pvc leggen: ondervloer, plinten en afwerking

Welke vloer past bij welke ruimte

Een vloer leggen is voor het grootste deel een kwestie van wat eronder zit. De plank die je uitzoekt bepaalt het uiterlijk, maar de ondergrond en de ondervloer bepalen of het geheel vlak blijft liggen en stil blijft. Wat er bij jou mogelijk is hangt dus af van de constructie van het huis, en welke soorten je daarin tegenkomt lees je in ons overzicht van vloeren en vloerconstructies.

In de bouwmarkt liggen vier families door elkaar. Laminaat is een hdf-plaat met een fotolaag en een slijtvaste toplaag. Klikvinyl is pvc met een stugge kern die je op dezelfde manier in elkaar klikt. Gelijmd vinyl is een dunne strook die je vol op de ondergrond plakt, en zeil op rol is een baan die je los legt of verlijmt.

Het verschil dat je in huis merkt zit in vocht en in geluid. Laminaat zwelt op zodra er water in de naden komt en hoort daarom niet in een badkamer of een natte bijkeuken. Pvc kan tegen water, voelt op een koude vloer minder kil aan en maakt minder lawaai, maar het tekent elke oneffenheid in de ondergrond af.

In een appartement telt nog iets extra mee. Veel verenigingen van eigenaren eisen een contactgeluidreductie van tien decibel of meer, en dat haal je alleen met een ondervloer die daarop getest is. Klachten van bovenburen gaan bijna altijd over een vloer die zonder zo'n ondervloer is gelegd.

Voor de kwaliteit van een vinyl vloer of een laminaatvloer kijk je niet naar de merknaam maar naar drie getallen: de gebruiksklasse, de dikte van de slijtlaag en de treksterkte van het kliksysteem. Een goede kwaliteit vinyl vloer heeft een slijtlaag van minstens 0,3 mm en in de keuken of de hal liever 0,55 mm.

Een review van Bruynzeel laminaat of ervaringen met Meister zeggen minder dan die drie getallen op het etiket. Voor een woonkamer werkt klasse 32 met een kern vanaf 8 mm, voor een hal of een keuken klasse 33. Een vloer van 7 mm met een slappe klik voelt en klinkt anders dan een dikke plank, en dat verschil hoor je bij elke stap.

Vloer	Opbouw en dikte	Waar hij past	Waar hij op stukloopt
Laminaat	Hdf-kern met fotolaag, 7 tot 12 mm	Woonkamer, slaapkamer, hal, bovenverdieping	Water: de kern zwelt op en gaat niet meer terug
Klikvinyl met stugge kern	Pvc met minerale kern, 4 tot 6 mm	Keuken, hal, zolder, vloerverwarming	Volle zon achter glas, daar zet de vloer merkbaar uit
Soepel klikvinyl	Pvc met vezelversterkte kern, 4 tot 5 mm	Woonruimtes waar je zacht wil lopen	Zware kasten en dunne pootjes drukken blijvend in
Gelijmd vinyl	Strook of tegel van 2 tot 3 mm, vol verlijmd	Keuken, badkamer, garagevloer, bijkeuken	Elke bobbel in de ondergrond tekent binnen een week af
Vinyl zeil op rol	Baan van 2 tot 4 m breed, los of verlijmd	Zolder, kinderkamer, tijdelijke oplossing	Naden en krimp langs de wand bij grote vlakken
Linoleum en marmoleum	Natuurproduct van lijnolie, vol verlijmd	Keuken en hal, waar slijtvastheid telt	Vraagt een kurkdroge vloer en vakwerk bij de naden
Tapijt en vloerbedekking	Los, op kleefband of vol verlijmd	Slaapkamer, werkkamer, traploper	Een stoffige of oneffen ondergrond tekent door de pool heen af
Houten planken en parket	Massief of meerlaags eiken, 10 tot 21 mm	Woonkamer, ruimtes waar je wil schuren en oliën	Werkt met de seizoenen, dus krimpnaden in de winter
Gietvloer	Gietlaag van 2 tot 3 mm op een geëgaliseerde vloer	Begane grond in één doorlopend vlak	Scheuren in de ondergrond komen er vroeg of laat in terug

De ondergrond beoordelen en klaarmaken

Bijna elke klacht over een zwevende vloer begint eronder. Er zijn drie dingen die je meet voordat je iets bestelt: hoe vlak de ondergrond is, hoe droog hij is en hoe stevig hij ligt.

Vlakheid controleer je met een rei van twee meter die je op verschillende plekken neerlegt en ronddraait. De grens die vrijwel alle fabrikanten aanhouden is 3 mm holte onder een rei van 2 m. Zit er meer ruimte onder, dan gaat de vloer daar bij elke stap op en neer en hoor je de klikverbinding werken.

Een vloer egaliseren voor laminaat of pvc is daarom vaker nodig dan mensen denken, vooral bij een oude dekvloer en bij pvc leggen op een ongelijke vloer. Egalisatiemortel van 3 tot 10 mm vult holtes op, maar dan moet de ondergrond wel stofvrij en voorgestreken zijn.

Vocht is de tweede test en die kost je twee dagen. Leg een stuk plastic folie van ongeveer een vierkante meter op de dekvloer, plak de vier randen luchtdicht af en kijk na 48 uur of er condens onder staat. Staat er condens, dan is het vochtpercentage van de vloer te hoog en is er geen ondervloer die dat oplost.

Voor een nieuwe cementdekvloer geldt als vuistregel een week droogtijd per centimeter dikte voor de eerste vier centimeter, en daarna langer per centimeter. Een meting met een cm-meter is de enige harde uitspraak: maximaal 2 procent zonder vloerverwarming en 1,8 procent met vloerverwarming.

Ondergrond	Wat je controleert	Wat er eronder of erop hoort	Meest gemaakte fout
Nieuwe cementdekvloer	Vochtpercentage en krimpscheuren	Pe-folie van 0,2 mm met 20 cm overlap	Te vroeg leggen, waarna het vocht in de vloer trekt
Oude betonvloer	Vlakheid, losse plekken, optrekkend vocht	Egaliseren en altijd een vochtwerende folie	Aannemen dat oud beton vanzelf droog is
Houten vloerdelen op balken	Doorbuiging, kieren, spijkers die omhoog komen	Plaatlaag van 18 mm osb of underlayment, geschroefd	Dampdichte folie op hout, waardoor het van onderaf nat blijft
Spaanplaat of underlayment	Schroeven natrekken, naden en randen	Vlakke drukvaste ondervloer erop	Losse platen laten liggen, die veren en kraken
Oude tegelvloer	Holle tegels aftikken, diepte van de voegen	Egaliseren zodra de voeg dieper is dan 3 mm	Rechtstreeks pvc op een grove voeg leggen
Vloer met vloerverwarming	Aanwarmprotocol en oppervlaktetemperatuur	Ondervloer met een lage warmteweerstand	Een dikke isolerende ondervloer, waardoor de warmte beneden blijft
Houten verdiepingsvloer op zolder	Draagkracht, trilling en de hart-op-hartmaat	Extra plaatlaag en een drukvaste ondervloer	Direct op oude vurenhouten delen leggen
Vloer boven een kruipruimte	Vocht en ventilatie in de kruipruimte	Bodemafsluiting beneden, dampopen opbouw erboven	De kruipruimte negeren en het vocht met folie opsluiten

De ondervloer kiezen, en waarom dikker niet beter is

De ondervloer is het onderdeel waarop het vaakst bezuinigd wordt en waar de meeste klachten vandaan komen. Hij doet vier dingen tegelijk: kleine oneffenheden uitvlakken, vocht tegenhouden, contactgeluid dempen en de druk van je voetstap opvangen zonder in te veren. Dat laatste is precies waar een zachte ondervloer onder een klikvloer misgaat.

Een sterk egaliserende ondervloer bestaat, maar verwacht er niet te veel van: twee tot drie millimeter opvullen is het maximum. Een holte van vijf millimeter vraagt om egaliseren en niet om een dikkere rol.

Onder laminaat werkt een pe-schuim van 2 tot 3 mm, maar een xps-plaat of zachtboard van 5 mm ligt stiller en drukt niet plat. Onder klikvinyl, in de winkel ook click pvc genoemd, geldt bijna het omgekeerde: die vloer is dun en stug en wil een harde, dunne ondervloer met een drukvastheid vanaf ongeveer 400 kPa. Welke soorten er zijn en waar je op de verpakking naar kijkt, staat in onze gids over de ondervloer onder een vinylvloer.

Veel klik pvc heeft al een rug van ixpe of kurk. Zit die erop, dan leg je er niets zachts meer onder, hooguit een dampremmende folie van 0,2 mm. Twee ondervloeren op elkaar of een dubbele ondervloer is de snelste manier om een pvc vloer te laten wiebelen en de klik te slopen.

De naam op het pak helpt je bij het vergelijken niet verder. Een xps-plaat die als Silent Comfort met 21dB en 10dB in het schap ligt, staat bij de volgende keten onder een andere naam of onder een typeaanduiding als BE22, terwijl het dezelfde plaat is. Vergelijk daarom drie dingen: de dikte, de drukvastheid in kPa en de warmteweerstand als er vloerverwarming onder ligt. Van die twee dB-waarden slaat de hoogste meestal op het contactgeluid dat de buren beneden horen en de lage op het loopgeluid in de kamer zelf.

Onder zeil, linoleum en tapijt gelden weer andere eisen. Daar wil je geen veerkracht maar een vlakke, harde laag, dus een plaatondervloer of hardboard in plaats van schuim. Wat er onder tapijt hoort en wat het verschil maakt voor de looplaag, lees je bij de ondervloer voor tapijt en zeil.

Ondervloer	Dikte	Drukvastheid	Geschikt voor	Let op
Pe-schuim, ook wel foam	2 tot 3 mm	Laag	Laminaat op een vlakke dekvloer	Drukt na een paar jaar plat en vlakt vrijwel niets uit
Xps-plaat	5 mm	Goed	Laminaat, ook op een houten vloer	Maclean Comfort Super XPS 22dB en vergelijkbare 5mm platen
Zachtboard of houtvezel	5 tot 7 mm	Goed	Laminaat waar je stilte wil	Zwaar en vochtgevoelig, niet op een vochtige dekvloer
Kurk	2 tot 4 mm	Goed	Laminaat en gelijmde vloeren	Neemt vocht op, dus altijd folie eronder
Rubber ondertapijt	3 tot 8 mm	Veert sterk	Tapijt en vloerbedekking	Onder een klikvloer de bekendste oorzaak van kraken
Harde plaatondervloer	4 tot 10 mm	Zeer goed	Een oneffen of verende houten vloer	Jumpax, Finifloor, Flexpro en Redupax; zoek ervaringen op de specificatie, niet op de naam
Dunne pvc-ondervloer	1 tot 1,5 mm	Zeer goed, 400 kPa en hoger	Klik pvc zonder ingebouwde rug	Dikker is hier echt niet beter
Ingebouwde rug van ixpe	1 tot 1,5 mm	Zeer goed	Klikvinyl met rug	Geen tweede laag eronder, dan gaat de vloer wiebelen
Combifolie met aluminiumlaag	0,2 tot 3 mm	Wisselend	Vloeren met vloerverwarming	Kijk naar de warmteweerstand, niet naar de glans

Laminaat en klik pvc leggen: richting, verband en uitzetruimte

Laat de pakken eerst 48 uur in de kamer liggen waar de vloer komt, plat gestapeld en ongeopend, bij een normale kamertemperatuur. Laminaat leggen zonder acclimatiseren is de reden dat een vloer een week later kieren van een millimeter laat zien of juist bol gaat staan.

De legrichting bepaal je meestal op het licht: planken die in de lengte van de lichtinval liggen, laten de naden het minst zien. In een smalle hal legt bijna iedereen in de looprichting, want dat maakt de ruimte optisch langer. Loopt er een houten ondervloer met delen onder, dan leg je de nieuwe vloer haaks op die delen.

Beginnen doe je in de linkerhoek achter in de kamer, en dan is de vraag: met het mes of met de groef tegen de muur? Bij een kliksysteem klik je de veer van de nieuwe plank in de groef van de plank die al ligt, dus de groef moet de kamer in wijzen en de veer naar de muur. Zit de veer in de weg bij een strakke wand, dan zaag je hem er over de hele lengte af.

Reken voor je begint uit hoe breed de laatste rij wordt: kom je onder de 5 cm uit, dan zaag je de eerste rij smaller zodat je aan beide kanten een fatsoenlijke strook overhoudt. Doe hetzelfde in de lengte, want een kopse rest van 10 cm is te kort om vast te klikken. Voor laminaat recht leggen is de eerste rij bepalend, dus span daar een lijn of leg een lange rei tegen de rug van de planken.

De naden in opeenvolgende rijen laat je minstens 30 cm verspringen, bij lange planken liever 40 tot 50 cm. Laminaat in halfsteensverband leggen, dus elke rij precies de helft verspringend, mag maar geeft een regelmatig trapmotief dat je in daglicht goed ziet. Wildverband met wisselende afstanden oogt rustiger en je houdt minder afval over.

Laminaat in visgraat is een apart product met een linker- en een rechterplank en een eigen kliksysteem, dus dat kun je niet met gewone planken nabootsen. Reken daar op meer snijverlies en op een uitgezette middenas waar je vanaf werkt.

Laminaat diagonaal leggen kan op 45 graden ten opzichte van de wanden en werkt goed in een kamer die niet haaks is, maar reken op 15 procent snijverlies en begin met een uitgezette lijn in het midden van de ruimte. Laminaat schuin leggen verandert niets aan de uitzetruimte, die blijft rondom even breed.

Sla nooit rechtstreeks op de veer of de groef. Gebruik een slagblokje van kunststof en een rubberen hamer, en bij de laatste rij een trekijzer dat je tegen de wand haakt. Bij lange rijen klik pvc trekt een spanband over de hele lengte de naden mooier dicht dan tikken, want tikken duwt de andere kant weer los.

Maat	Laminaat	Klik pvc	Waarom
Uitzetruimte rondom	10 tot 15 mm	5 tot 8 mm	De vloer moet kunnen uitzetten zonder ergens op te duwen
Vuistregel per meter	1,5 mm per strekkende meter breedte	1 mm per strekkende meter	Grote vlakken zetten meer uit dan kleine
Verspringing van de naden	Minstens 30 cm	Minstens 20 cm	Kortere versprongen naden geven een zwakke plek in het vlak
Breedte van de laatste rij	Minimaal 5 cm	Minimaal 5 cm	Smaller klikt niet vast en breekt bij het aantikken
Maximale veldmaat zonder profiel	Ongeveer 8 bij 12 m	Per fabrikant, vaak 10 bij 10 m	Daarboven wordt de uitzetting te groot voor de randen
Acclimatiseren	48 uur, ongeopend	24 tot 48 uur, vlak liggend	De plank neemt de temperatuur en de luchtvochtigheid van de kamer aan
Temperatuur bij het leggen	15 tot 25 graden	18 tot 25 graden	Koud pvc is stug en krimpt na het leggen
Ruimte bij een verwarmingsbuis	10 mm rondom	8 mm rondom	Eén buis waar de vloer tegenaan zit zet het hele veld klem

Zagen en snijden zonder uitgescheurde randen

De toplaag van laminaat is keihard en juist daarom scheurt hij uit. De regel is simpel: de kant waar het zaagblad het materiaal verlaat, is de kant die rafelt. Bij een afkortzaag gaat het blad naar beneden, dus daar leg je de decorzijde naar boven. Bij een handcirkelzaag en een decoupeerzaag komt het blad naar boven en leg je de decorzijde juist naar beneden, tenzij je een zaagblad met omgekeerde tanding gebruikt.

Laminaat zagen met een decoupeerzaag gaat prima met een fijn blad en een lage snelheid, maar zonder pendelslag, anders trilt het blad de toplaag kapot. Voor lange rechte sneden en voor een plank die je in de lengte wil inkorten is een geleiderail op de cirkelzaag sneller en netter. Een afkortzaag met een blad van 60 tanden of meer is de beste keuze voor kopse sneden, en dat is meteen de zaag waar je de plinten mee doet.

De multitool is het gereedschap dat de rest onmogelijk maakt: uitsparingen in een gelegde vloer, een deurpost onderzagen, een randje bijwerken langs een muur. Laminaat zagen met een multitool doe je met een hardmetalen zaagblad, want een gewoon houtblad is na twee posten bot. Gelegd laminaat zagen langs de wand gaat ook met de multitool, met het blad vlak op de vloer.

Klik pvc zagen of snijden hangt af van de kern. Een stugge minerale kern zaag je, net als laminaat. Soepel pvc en zeil kras je in met een stanleymes langs een rei en breek je daarna over de kras, wat sneller en stofvrij is. Vinyl snijden langs de wand doe je met een haakmes en met vijf centimeter overlengte, die je pas na een dag bijsnijdt als de baan uitgelegen is.

Buizen van de verwarming pak je met een gatenzaag aan. Boor het gat 20 mm groter dan de buis, zaag het driehoekje naar de kopse kant eruit, leg de plank en lijm het driehoekje terug. De rozetten van de verwarming dekken de rest af, en die schuif je niet strak tegen het laminaat aan.

Machine of gereedschap	Waarvoor	Decorzijde	Let op
Afkortzaag of verstekzaag	Kopse sneden, plinten, trapdelen	Naar boven	Fijn zaagblad vanaf 60 tanden
Handcirkelzaag met rail	Lange sneden in de lengte	Naar beneden	Zaagdiepte net door de plank heen
Decoupeerzaag	Bochten, uitsparingen, rondingen	Naar beneden	Pendelslag uit, fijn blad, rustig zagen
Multitool	Deurposten, gelegd laminaat, kleine uitsparingen	Naar boven	Hardmetalen blad, anders is hij zo bot
Stanleymes met haakmes	Zeil, soepel vinyl, ondervloer	Naar boven	Vaak een nieuw mesje, want bot mes scheurt
Laminaatsnijder	Rechte kopse sneden, stofvrij	Naar boven	Alleen dwars, niet in de lengte
Gatenzaag	Buizen en leidingdoorvoeren	Naar boven	Altijd 20 mm ruimer dan de buis

Deurposten, dorpels en de overgang naar de volgende kamer

Het verschil tussen een vloer die netjes oogt en een vloer waar je langs kijkt, zit bijna altijd bij de deuren. Laminaat om een deurpost heen zagen levert een zichtbare kier op, hoe precies je ook werkt. Laminaat onder het deurkozijn door laten lopen levert een strakke lijn op en scheelt bovendien de plint bij de post.

Dat onderzagen doe je met een multitool. Leg een stukje ondervloer met een stukje laminaat erop als mal tegen de post, zet het zaagblad daarop en zaag de post en de aanslag van het kozijn over die hoogte af. Schuif de plank er daarna onder met een paar millimeter speling, zodat de vloer ook daar kan werken.

Laminaat doorleggen naar de volgende ruimte is de discussie waar de meeste vloeren op stuklopen. Elke fabrikant schrijft een onderbreking in de deuropening voor, en dat is geen pesterij: in een deuropening van 80 cm moet de uitzetting van twee kamers door een smalle hals, en die spanning komt op de kliknaden te staan. Wil je drempelloos laminaat leggen en toch doorleggen, dan blijft de vloer alleen goed als het totale veld binnen de maat van de fabrikant blijft en de vloer nergens vastzit.

Waar je begint bij doorleggen maakt uit. Start in de grootste ruimte, werk naar de deuropeningen toe en houd in elke opening je uitzetruimte aan als je daar een profiel plaatst. Laminaat in verschillende kamers in dezelfde richting doorzetten oogt rustig, maar het mag alleen als je ook echt doorlegt.

Voor de overgang zelf zijn er drie soorten profielen. Een dilatatieprofiel met een onderprofiel dat je op de dekvloer schroeft of lijmt is het stevigst. Een zelfklevend profiel plak je op de vloer en laat toch beweging toe. En er zijn overgangsstrips die je onder het laminaat schuift, met een kleeflaag aan de bovenkant die aan de onderkant van de plank plakt en niet aan de ondergrond.

Bij een dorpel zaag je het laminaat op tien millimeter van het hardsteen af en dek je die naad af met een afwerklat, een hoekstrip of een dorpelprofiel. Een stofdorpel of een lage aanslagdorpel kun je vaak beter vervangen dan omzagen. Een overgang naar tapijt werk je af met een overgangsprofiel dat het hoogteverschil opvangt, en bij een taatsdeur zaag je rond de taatspot en dek je die af met een rozet.

Plinten kiezen en aan de muur bevestigen

De plint dekt de uitzetruimte langs je laminaat of pvc af en zorgt dat je die nooit meer ziet. Hij hoort daarom aan de muur vast te zitten en niet aan de vloer, want de vloer moet eronder kunnen bewegen. Alles wat je in de vloer vastzet, of vastkit tussen plint en vloer, werkt tegen je.

De maat kies je op het huis. In een naoorlogse woning staat een plint van 40 tot 70 mm hoog niet gek, in een vooroorlogs huis met hoge plafonds oogt alles onder de 100 mm te klein. Een Amsterdamse plint is de klassieke hoge variant met een geprofileerde bovenrand, meestal 120 tot 200 mm hoog, en die vraagt om een deurkozijn dat breed genoeg is om hem tegenaan te laten stoppen.

Plakplinten van 12 bij 40 mm zijn het snelst, maar ze laten ook het vaakst los. Dat komt zelden door de kit en bijna altijd door de muur: stof, behangresten of een zanderige stuclaag geven de kit niets om zich aan vast te houden. Ontstoffen, eventueel voorstrijken en de kit in rupsen van 20 cm op twee hoogtes aanbrengen lost dat op.

Welke montagekit voor plinten je pakt, maakt meer uit dan de merknaam op de koker. Neem een montagekit op ms-polymeerbasis met hoge begingrip, want die houdt de plint meteen op zijn plek. Druk de plint aan, zet hem met schilderstape of een paar wiggen vast en laat de kit met rust; hoe lang dat duurt zie je in onze tabel met droogtijden per materiaal.

Spijkeren of nieten gaat sneller dan lijmen en is beter te herstellen. Met een tacker schiet je brads van 1,4 bij 35 mm om de 40 cm door de plint in het stucwerk, of je gebruikt draadnagels van 2,5 bij 50 mm die je verzinkt en met houtvuller wegwerkt. In beton of kalkzandsteen kom je daar niet doorheen, dan wordt het schroeven met pluggen of alsnog montagekit.

Zitten de oude plinten muurvast in het stucwerk, dan zijn overzetplinten de nette uitweg. Overzetplinten plaatsen betekent dat je een dunne mdf-plint van 6 tot 10 mm over de bestaande plint heen lijmt, zodat je de muur niet openbreekt. Overzetplinten monteren gaat met montagekit en een paar brads, en de kopse kant bij een deuropening werk je af met een schuin gezaagd kopstukje.

Een afwerkplint of koplat is het smalle latje waarmee je de aansluiting op een kozijn dichtzet. Koplatten en plinten komen elkaar tegen bij de kozijnaansluiting, en daar bepaalt de volgorde het resultaat: eerst de koplat tegen het kozijn, dan de plint ertegenaan.

Plintverwarming is een variant waar je de plint zelf laat verwarmen. Het werkt in een kamer zonder plek voor een radiator, maar de nadelen wegen in een keuken zwaar: een kastenwand staat pal voor de warmteafgifte en je kunt er lastig langs schoonmaken. Het aansluiten op de cv laat je aan een installateur over.

Plintsoort	Maat	Waar hij past	Bevestiging
Plakplint van mdf	12 bij 40 tot 70 mm	Snel werk, moderne woningen	Montagekit, eventueel met brads erbij
Hoge plint van mdf of hout	15 bij 90 tot 150 mm	Hoge vertrekken en oude huizen	Spijkeren of schroeven, kit alleen bij een vlakke muur
Amsterdamse plint	120 tot 200 mm hoog, geprofileerd	Vooroorlogse woning, monumentaal pand	Schroeven in de muur, koppen wegwerken
Kwartrond of ronde plint	18 bij 18 tot 25 bij 25 mm	Over een bestaande plint, langs een dorpel	Op de plint spijkeren, niet op de vloer
Driehoekplint of hoekstrip	20 bij 20 mm	Kier tussen vloer en kozijn afdekken	Lijmen op het kozijn
Overzetplinten	6 tot 10 mm dik	Over bestaande plinten die vastzitten in het stuc	Lijmen op de oude plint, kopse kant afwerken
Plintverwarming	60 tot 200 mm hoog	Ruimtes zonder plek voor een radiator	Aansluiten op de cv, dat is werk voor een installateur
Koplat of afwerkplint	10 bij 20 tot 40 mm	Aansluiting op een kozijn of een wandafwerking	Lijmen of nieten op het kozijn
Holle plint of kabelgootplint	20 bij 70 mm en hoger	Buizen, kabels en snoeren wegwerken	Clip op de muur, deksel erop
Spatplint van kunststof	10 bij 50 mm	Badkamer, bijkeuken, natte hoeken	Lijmen, naad boven met kit dichten
Keukenplint	100 tot 150 mm hoog	Onder keukenkasten, tussen de poten	Klemmen of clips op de poten
Sierlijst van xps of gips	60 tot 140 mm	Tegen het plafond, als plafondplint	Speciale lijm of montagekit

Krakend laminaat, bobbels en naden die opengaan

Een krakende laminaatvloer heeft bijna altijd dezelfde oorzaak: er zit beweging in de klikverbinding. Bij elke stap schuiven de veer en de groef een fractie langs elkaar en dat schuren hoor je. De vraag is dus niet hoe je het kraken wegpoetst, maar waar die beweging vandaan komt.

Er zijn drie bronnen. De ondervloer veert te veel, wat vooral gebeurt met rubber ondertapijt of een dik schuim onder een klikvloer. De ondergrond is niet vlak, waardoor de vloer boven een holte op en neer gaat. Of de vloer zit klem en staat onder spanning, meestal doordat hij doorgelegd is, doordat de plinten erop drukken of doordat er een verwarmingsbuis tegenaan zit.

Waarom laminaat kraakt is dus goed te herleiden. Loop de vloer af en luister waar het geluid zit. Overal betekent de ondervloer, op één plek een holte of een losse plaat in de ondergrond, en langs de wanden of in de deuropening spanning.

Een laminaatvloer die kraakt en veert tegelijk wijst zo goed als altijd op de ondervloer. Haal daarna de plinten eraf en let op zwelling van de naden, want opgezwollen randen wijzen op vocht en niet op spanning. Krakend laminaat verhelpen begint bij die vraag en niet bij een middeltje: met poeder ga je de oorzaak niet oplossen.

Spanning eraf halen is de enige ingreep die je zonder de vloer te slopen kunt doen. Haal de plinten weg, controleer of er overal ruimte zit en zaag de vloer waar dat niet zo is met een multitool los tot je tien millimeter over hebt. Doe hetzelfde bij de deuropeningen en plaats daar alsnog een dilatatieprofiel.

Er zit wel een grens aan. Heeft een vloer jarenlang onder spanning gestaan, dan is de kliklip in het hdf opgerekt of gebroken, en dan blijft er beweging in de naad zitten ook als je de spanning weghaalt. Op dat punt is opnieuw leggen met een betere ondervloer de eerlijke conclusie. Kan krakend laminaat kwaad? Voor de constructie niet, maar het is wel het geluid van een verbinding die langzaam kapotgaat.

Talkpoeder in de naden is de klassieke noodgreep en die werkt echt, alleen tijdelijk. Strooi wat talkpoeder of babypoeder over de piepende naad, veeg het met een zachte borstel de naad in en haal de rest weg. Grafietpoeder doet hetzelfde maar geeft grijze randen. Olie hoort er nooit in, want olie kruipt in het hdf, laat de kern zwellen en maakt het probleem groter dan het was.

Wat je merkt	Meest voorkomende oorzaak	Wat je eraan doet
De vloer kraakt op de hele verdieping	Ondervloer die te veel veert	Proefstuk op een drukvaste ondervloer leggen, daarna opnieuw leggen
Kraken op één plek, verder niets	Holte in de ondergrond of een losse plaat	Vloer daar openen, ondergrond vlak maken of de plaat vastschroeven
Laminaat veert en zakt door bij lopen	Te dikke of te zachte ondervloer, verende houten vloer	Plaatlaag aanbrengen en een harde ondervloer gebruiken
Laminaat komt omhoog langs de muur	Geen uitzetruimte meer, vloer zit klem	Plinten eraf, randen vrijzagen tot 10 mm, plinten terug
Bobbel midden in de kamer	Vloer klem bij een dorpel, buis of zware kast	Het klempunt opzoeken en vrijmaken, daarna de vloer laten zakken
Naden komen omhoog staan	Vocht van onderaf of een beschadigde kliklip	Vochtbron aanpakken, betreffende planken vervangen
Vloer schuift uit elkaar, naden zichtbaar	Vloer verschuift op een gladde ondervloer, of te grote veldmaat	Rijen terugtikken met trekijzer of spanband, profielen plaatsen
Laminaat klikt niet goed tijdens het leggen	Vuil in de groef of een beschadigde veer	Groef uitblazen, plank omkeren of vervangen
Laminaat laat los na 3 jaar	Kliklip opgerekt door langdurige spanning	Opnieuw leggen; lijmen of vastschroeven maakt het erger

Water, vocht en schimmel onder de vloer

Waterschade aan laminaat is een race tegen de klok. De hdf-kern zuigt water op als een spons, zwelt op en gaat daarna niet meer terug: de naden komen omhoog, de randen worden donker en het oppervlak wordt ruw. Binnen een dag handelen scheelt vaak de halve vloer.

Water onder laminaat droogt niet weg terwijl de vloer blijft liggen. De toplaag is dicht en de folie eronder houdt het vocht vast, dus een bouwdroger op een gesloten vloer zetten is verloren tijd. Haal de plinten weg, klik de vloer vanaf de muur uit elkaar en zet de planken op hun kant zodat er lucht langs kan.

De ondervloer voer je af, ook als hij droog aanvoelt. Schuim en folie houden vocht tegen de dekvloer aan en juist dat is de plek waar schimmel begint. Zet daarna een bouwdroger of een paar kachels neer met de ramen op een kier. Meet de dekvloer voordat je een nieuwe vloer legt; hoe lang een dekvloer nodig heeft, staat in onze tabel met droogtijden per materiaal.

Schimmel onder laminaat ziet er dreigender uit dan het meestal is en de gezondheid van gezonde bewoners loopt bij een lekkage van een paar weken zelden blijvende schade op. Zonder vocht sterft de schimmel af, dus drogen is de behandeling en niet het bestrijdingsmiddel. Neem de ondergrond af met een schimmelreiniger of met schoonmaakazijn, draag bij grotere vlakken een stofmasker en ventileer stevig. Klachten als prikkende ogen en een verstopte neus verdwijnen zodra het droog en schoon is. Meng nooit bleek en azijn, want dan komen er giftige dampen vrij.

Schimmel op plinten is een ander verhaal. Die zit er meestal door condens tegen een koude buitenmuur of door bouwvocht in nieuwbouw, en dan komt de groene of zwarte aanslag terug zolang de muur koud en vochtig blijft. Verwarmen en ventileren helpt, schoonmaken alleen niet.

Een enkele beschadigde plank vervangen kan zonder de hele vloer te slopen. Ligt de plank dicht bij de muur, dan klik je de rijen tot daar los en zet je alles terug. Ligt hij midden in de kamer, dan zaag je hem eruit met een cirkelzaag op de dikte van de plank, snijd je de veer van de nieuwe plank af en lijm je hem in. Voor kleine plekken en beschadigde randen komt laminaat repareren met wasstift of reparatiepasta vaak verder dan vervangen.

Situatie	Wat je binnen 24 uur doet	Wat je daarna doet
Gemorst water, snel opgemerkt	Direct opnemen, plint eraf en de rand controleren	Meestal geen schade; naad in de gaten houden
Lekkende wasmachine of vaatwasser	Vloer openen bij de natte plek, ondervloer eruit	Planken los drogen, dekvloer meten voor je terugklikt
Lekkende cv-ketel of leiding	Lek dichten, vloer weghalen, drogers plaatsen	Verzekeraar inschakelen, ondervloer en isolatie vervangen
Water onder een gelijmde pvc-vloer	Randen losmaken waar het water zit	Vloer laten uitdrogen tot de lijm weer hecht, anders vervangen
Schimmel op houten balken	Ventileren, drogen, oppervlak reinigen	Hout laten beoordelen als het zacht of verkleurd blijft
Vocht van onderaf uit de kruipruimte	Vloer openen en de kruipruimte controleren	Bodemafsluiting en ventilatie regelen voor je opnieuw legt

Laminaat en vinyl op de trap

Een trap bekleden met laminaat is de klus met het grootste prijsverschil van allemaal. Offertes voor traprenovatie van drie- tot vijfduizend euro zijn heel gewoon, terwijl hetzelfde werk met laminaat of pvc en een set profielen op een paar honderd euro aan materiaal uitkomt. De kosten zitten bij een vakman vooral in de uren en in het maatwerk aan de zijkanten, en dat is precies het deel dat je met geduld zelf kunt doen.

Op de trap ligt de vloer niet zwevend maar vast. Elke strook lijm je met montagekit op de trede, en waar je erbij kunt schroef je erdoorheen. Dat is het verschil met de vloer beneden: op een trap komt de kracht schuin op de neus te staan en alles wat los ligt, gaat op termijn klapperen.

De volgorde die het netste resultaat geeft: eerst de oude bekleding, spijkers en nietjes eruit en de treden vlak schuren. Dan de stootborden lakken of bekleden, want daar kom je later niet meer bij. Daarna de treden bekleden en als laatste de kopse kant van de trede met een strook laminaat afwerken, zodat de zaagkant wegvalt onder het trapprofiel.

Zaag die stroken met een scherp, fijn zaagblad. Een bot blad rafelt de toplaag en dat zie je op een trede op ooghoogte meteen. Een aluminium hoekprofiel of een echt trapprofiel dekt de hoek af en beschermt de neus; trapprofielen zijn er vooral voor vinyl, maar een hoekprofiel werkt onder laminaat net zo goed.

Bij een open trap is de zijkant van de trede zichtbaar en dat maakt het werk duurder in tijd. Wat hier goed uitpakt is dezelfde strook laminaat ook op de zijkant plakken en het hoekprofiel om de hoek buigen: zaag een V uit het profiel, buig het over twee klosjes hout tot 90 graden en je hebt een doorlopende rand. De plint bovenaan en langs de trapzijkant zaag je in verstek, precies zoals bij plinten in verstek zagen beschreven staat.

Vinyl op de trap is soepeler en buigt om de neus heen, waardoor je met één strook over de trede en het stootbord kunt. Wel is het glad met natte schoenen, net als laminaat, en dat is op een trap een reëel risico. Plak antislipstrips op de neus of kies een structuur met grip, zeker als er kinderen of ouderen in huis zijn. Een traploper is de veiligste variant, en losse trapmatten leggen in een bocht doe je met spievormige stukken die je per trede op maat snijdt.

Afwerking bovenaan de trap	Wanneer je die kiest	Wat je nodig hebt
Laminaat doorleggen tot de traprand	Als de vloer op dezelfde hoogte uitkomt	Hoekprofiel over de rand, lijm en schroeven
Overgangsprofiel op de rand	Als er een klein hoogteverschil is	Overgangsprofiel, eventueel een strook laminaat
Weltrede opdikken	Als de bovenste trede te laag uitkomt	Multiplex of hardboard om uit te vullen
Uitvullen met dunne strookjes	Als de vloer scheef loopt en de hoogte varieert	Strookjes hardboard of modelbouwhout, houtlijm
Profiel onder het laminaat schuiven	Als de vloer al ligt en strak eindigt	Profiel met kleeflaag aan de bovenzijde
Plint langs de trapzijkant	Om de naad tussen vloer, trap en muur te dichten	Plint of kwartrond, in verstek gezaagd

Asbest in oud zeil en oude ondervloeren

Voordat er laminaat of pvc in gaat, moet de oude vloer eruit. Onder een oude keukenvloer komt dan vaker asbest tevoorschijn dan mensen verwachten. Het zit niet in het zeil zelf maar in de onderlaag: een grijs, lichtbeige of groenig laagje dat eruitziet als grof papier of dun karton. Buig je een stuk om met de onderkant naar buiten, dan barst die laag zoals karton barst.

Asbest vinyl herkennen gaat dus via de rug en niet via de bovenkant. Vinylvloertegels met asbest zijn tot ongeveer 1985 gelegd, vooral in keukens, toiletten en bijkeukens. Ook onder oud zeil van het type Novilon is asbestpapier gebruikt. Wat je wel gerust kunt uitsluiten is een jute rug: geweven, bruine draadjes in een vierkantpatroon staan niet bekend als asbesthoudend.

Linoleum en marmoleum zijn natuurproducten op basis van lijnolie en daar is nooit asbest in verwerkt. Het verschil met vinyl zie je aan de doorsnede: bij linoleum loopt de kleur door het hele materiaal heen, bij vinyl zit de kleur in een toplaag en is de kern wit of geel. Twijfel je, dan is er maar één antwoord dat telt.

Dat antwoord komt uit het laboratorium. Een monster laten analyseren kost een paar tientjes en is de enige manier om asbest in een ondervloer aan te tonen of uit te sluiten. Neem het monster licht bevochtigd en in een afgesloten zakje, of laat het nemen. Een vloerenlegger of een taxateur kan een eerste inschatting geven, maar een inschatting is geen uitslag.

Ben je al begonnen voordat je het wist, stop dan met slopen en laat het liggen. Stofzuigen is de ergste reactie die je kunt hebben, want een gewone stofzuiger blaast de vezels de kamer in. Neem alles nat af met wegwerpdoeken, houd de ruimte dicht en voer de doeken af als asbestafval.

Asbesthoudend zeil met een kartonachtige rug is niet-hechtgebonden materiaal en dat mag je als particulier niet zelf verwijderen. Dat is werk voor een gecertificeerd saneringsbedrijf, en de gemeente wil er een melding van zien. Zit het onder een vloer die je toch niet aanraakt, dan is netjes afdekken en laten liggen vaak de verstandigste keuze.

Wat je aantreft	Verdacht?	Wat je doet
Grijs of beige kartonachtig laagje aan de onderkant	Ja	Niet verder slopen, monster laten analyseren
Jute weefsel met bruine draden	Nee	Gewoon verwijderen, wel nat werken tegen het stof
Zeil met doorlopende kleur door de hele dikte	Nee, dat is linoleum of marmoleum	Verwijderen met een steekschop, lijmresten natmaken
Harde vinyltegels van 25 bij 25 cm van voor 1985	Ja	Laten zitten of laten saneren
Zwarte teerachtige lijmlaag onder de tegels	Ja, vaak asbesthoudend	Laten onderzoeken voordat je gaat bikken
Schuimrug of viltrug van na 1995	Nee	Gewoon verwijderen

Ander legwerk waar dezelfde vragen spelen

Wie binnen laminaat of pvc heeft gelegd, staat een maand later buiten met dezelfde drie vragen: hoe vlak moet de ondergrond zijn, hoeveel ruimte laat ik en waar begin ik? De antwoorden verschillen per klus, en de meeste fouten ontstaan doordat iemand de aanpak van binnen buiten herhaalt.

Bij bestrating zit alles in de fundering. Bestaande bestrating opnieuw leggen betekent uitgraven, een laag zand van vier tot vijf centimeter aanbrengen, afreien en pas daarna leggen. Klinkers en waaltjes in cement leggen doe je alleen op een plek waar de ondergrond nooit meer beweegt, want in gestabiliseerd zand of in cement kun je een klinker niet meer bijstellen.

Klinkers leggen zonder stabilisé kan prima, en voor een tuinpad of een terras is een afgereid zandbed meestal de betere keuze: de klinker trilt zich vast en je kunt hem jaren later nog uitnemen om een leiding te leggen. Een gestabiliseerde onderlaag houd je voor de oprit en voor randen die niets naast zich hebben, want daar wandelt het verband anders uit. In zand doet een opsluitband langs beide zijden dat werk net zo goed.

Op het dak gelden weer eigen regels, en daar is de overlap het hele verhaal. Bij golfplaten leg je met de wind mee en volg je de tekening van de fabrikant voor de lengteoverlap, en dakpannen leggen begint bij de panlatten op de juiste afstand. Hoe je die latafstand uitrekent en in welke volgorde je werkt, staat in onze gids over dakpannen leggen en de latafstand bepalen.

Werk op een dak of een steiger is werken op hoogte, en dat is de plek om eerlijk te zijn over je eigen grens. Een dakvlak met mos is spekglad, een enkele lat draagt je gewicht niet en een val van vier meter is geen ongelukje. Huur een rolsteiger, gebruik een dakladder en doe dit nooit alleen in huis.

Klus	Ondergrond of onderconstructie	Waar het meestal misgaat
Bestrating opnieuw leggen	Afgereid zand van 4 tot 5 cm op een stabiele onderlaag	Te weinig afschot, waardoor water tegen de gevel blijft staan
Klinkers en waaltjes leggen	Zand, of in cement bij een vaste ondergrond	In cement leggen zonder dat de fundering echt vast ligt
Kinderkopjes en flagstones leggen in zand	Dikkere zandlaag, want kinderkoppen zijn ongelijk van dikte	Elke steen apart afstellen vergeten, waardoor je struikelrandjes krijgt
Natuursteen terras leggen	In gestabiliseerd zand of in een mortelbed	Vlekken door de verkeerde mortel onder poreuze steen
Grindvloer of siergrindvloer zelf leggen	Vlakke, draagkrachtige ondergrond met afschot	Te dun aanbrengen, waardoor de kiezels loskomen
Kiezels in cement leggen	Betonplaat of stabiele fundering	Cement te droog aanmaken, dan hechten de kiezels niet
Terrazzo vloer leggen	Kurkdroge, vlakke en scheurvrije ondergrond	Zelf doen: het slijp- en polijstwerk is echt vakwerk
Graszoden leggen op zand	Losgemaakte, aangewalste grond met een dun zandbed	Direct bemesten; graszoden bemesten na leggen doe je pas na een week of drie
Overkapping met vlondervloer	Onderregels op tegels of poeren, met ruimte voor lucht	Planken strak tegen elkaar leggen, waardoor ze bol trekken
Steenschotten en osb-platen leggen	Vlakke ondergrond, verspringende naden	Platen zonder ruimte leggen, waardoor ze in de winter opbollen
Golfplaten leggen	Gordingen op de afstand uit de tekening	Te weinig overlap aan de zijkant en bij de eindnaad
Dakleer of bitumen dakbedekking zelf leggen	Droog, vlak en stofvrij dakbeschot	Zonder branden werken kan met zelfklevend dakleer, maar niet in de kou
Dakleien, shingles en nokvorsten leggen	Dakbeschot en panlatten, droog weer	Shingles leggen in de regen: de zelfklevende strook hecht dan niet

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Veelgestelde vragen