Afgebroken schroef verwijderen uit hout, muur en beslag
Een afgebroken schroef haal je er zelden uit door aan het staal zelf te trekken. In hout neem je het materiaal eromheen weg met een plugboor, in metaal werk je met een linksdraaiende boor die de schroef er tijdens het boren uitdraait. Steekt er nog een paar millimeter uit, dan is een griptang de snelste weg. Het gat herstel je daarna met een verlijmde deuvel, zodat de nieuwe schroef weer echt houvast heeft.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Griptang of waterpomptang met een scherpe bek
- Centerpons en hamer
- Plugboor of holle houtboor van 8, 10 of 12 mm
- Linksdraaiende boortjes, of een spanstift die je zelf aanslijpt
- Boormachine met linksomstand en een laag toerental
- Kobaltboortjes van 2 tot 4 mm voor gehard staal
- Schroefuitdraaierset met conische extractors
- Multitool of minislijper met een dun doorslijpschijfje
- Doorslag of nagelpons voor werk in de muur
- Verzinkboor
- Veiligheidsbril
Materiaal
- Beuken deuvels van 6, 8 en 10 mm
- Houtlijm D3 voor buitenwerk, D2 voor binnen
- Kruipolie
- Snijolie of gewone motorolie voor het boren in staal
- Nieuwe schroeven in rvs of verzinkt, een maat langer
- Houtvuller of tweecomponenten reparatiemortel voor cosmetisch herstel
Eerst kijken wat er is afgebroken en waar het in zit
De methode die werkt hangt af van twee dingen: hoeveel er nog uitsteekt en waar de schroef in zit. Een schroef in vurenhout pak je totaal anders aan dan dezelfde schroef in een stalen scharnier of in een nylon plug in de muur. Net als bij ander werk waarbij je iets vastzittends moet weghalen geldt hier dat je met haast meer kapotmaakt dan je oplost.
Kijk daarom eerst goed. Steekt de schaft nog twee millimeter of meer boven het hout uit, dan ben je er meestal binnen een minuut met een tang. Ligt de breuk gelijk met het oppervlak, dan kun je nog een sleuf zagen. Zit hij verzonken in het gat, dan moet er materiaal weg voordat je ergens grip op krijgt.
Kijk ook naar het schroefmateriaal. Moderne spaanplaatschroeven en snelbouwschroeven zijn gehard, en dat merk je meteen als je er een gewoon boortje op zet: de punt glijdt weg zonder een spaan te maken. Oude verzinkte houtschroeven zijn juist zacht en laten zich wel uitboren, maar ze zijn vaak zo verzwakt dat ze bij het minste geweld nog verder verkruimelen.
| Wat je ziet | Wat er dan werkt | Gereedschap | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|
| Schaft steekt 2 mm of meer uit | Vastpakken en langzaam linksom draaien | Griptang, eventueel waterpomptang | Met een gladde bek slipt de tang en maak je de schaft rond |
| Breuk ligt gelijk met het hout | Een sleuf zagen en er een platte schroevendraaier in zetten | Multitool met dun doorslijpschijfje | Te ondiepe sleuf, de schroevendraaier springt eruit |
| Schroef zit 3 tot 15 mm diep in hout | Het hout eromheen wegnemen | Plugboor van 8, 10 of 12 mm | De boor loopt weg over het staal zonder geleider |
| Schroef zit diep in een stalen scharnier of sluitplaat | Linksdraaiend uitboren | Linkse boor of aangeslepen spanstift | Rechtsdraaiend boren zet de schroef alleen maar vaster |
| Schroef is afgebroken in een plug in de muur | Plug en schroef samen eruit, of samen dieper wegdrijven | Griptang, doorslag, vulmiddel | Naast het oude gat boren loopt de boor het oude gat in |
| Kleine schroef van 3 of 3,5 mm, gehard, diep weg | Voorboren met kobalt en dan een extractor | Kobaltboor 2 mm, kleinste extractor, snijolie | Een afgebroken extractor is niet meer uit te boren |
| Schroef in verrot of murw hout | Ruim uitboren en het gat opvullen met hars of een deuvel | Houtboor, reparatiemortel of deuvel | Een nieuwe schroef in murw hout houdt geen dag |
Maak eerst een foto van het beslag voordat je iets losschroeft. Bij scharnieren en sluitplaten die je een paar keer heen en weer haalt, weet je later niet meer welk plaatje waar zat en welke kant boven hoorde.
Als de schaft nog uitsteekt: grijpen en linksom draaien
Dit is de gunstigste situatie en de enige waarbij je geen boor nodig hebt. Pak de schaft met een griptang, dus een tang die je op de dikte vastzet en die daarna vanzelf blijft klemmen. Een gewone combinatietang laat los zodra je kracht gaat zetten en dan draai je de schaft alleen maar rond.
Draai heel langzaam linksom en geef de schroef de tijd. Gaat het zwaar, spuit dan wat kruipolie op de breukrand en wacht een kwartier. In hout doet kruipolie iets anders dan in metaal: het smeert de draad in de houtvezel, waardoor de schroef minder gaat vreten terwijl hij naar buiten komt.
Loopt de schroef halverwege vast, draai hem dan een klein stukje terug en daarna weer verder naar buiten. Dat heen en weer werken breekt de vastgekoekte vezels stukje bij beetje los. Trekken aan een tang is bijna altijd verkeerd: je buigt de schaft, en een gebogen schaft klemt nog harder in het gat.
Bij een schroef die in metaal vastzit mag je hem voorzichtig verwarmen met een soldeerbrander, waarna de krimp bij het afkoelen de draad losbreekt. Doe dat niet in of tegen hout, en ook niet in de buurt van kit, verf of een leiding.
Zet een veiligheidsbril op zodra je gaat boren of slijpen in staal. Een afgebroken schroef is hard en bros, en de spaantjes die eraf springen zijn scherp en heet. Bij een schroefuitdraaier die knapt vliegen de brokjes met flinke snelheid weg.
Afgebroken schroef uit hout verwijderen met een plugboor
Een afgebroken schroef in hout verwijderen begint met een keuze die tegen je gevoel in gaat: je werkt niet aan het staal, maar aan het hout eromheen. Daarvoor gebruik je een plugboor, een holle boor met tandjes aan de rand die een rond kokertje uit het hout zaagt. Kies een maat die ruim om de schroef past, dus 8 mm bij een schroefje van 4 mm en 10 of 12 mm bij zwaarder werk.
Zet de plugboor precies rond de schroef en boor twee tot vijf millimeter dieper dan de breuk zit. De schroef staat dan vrij in een houten pijpje, en met een tangetje draai je hem er zonder moeite uit. Voor grip op de schaft haal je het losse hout eerst weg met een dun schroevendraaiertje.
Het lastige is centreren. Een plugboor heeft geen centreerpunt, dus zodra de tandjes het staal raken loopt de boor weg naar de zachte kant. De oplossing is een geleider: boor in een blokje hout van twee centimeter dik een gat op de maat van je plugboor, klem of houd dat blokje op de goede plek en boor daar doorheen. De eerste millimeters houdt het blokje de boor recht en daarna loopt hij netjes in zijn eigen spoor.
Zit er rond het beslag nog oude constructielijm, haal die dan eerst weg. Hoe je opgedroogde lijmresten van hout krijgt zonder het oppervlak te beschadigen, staat apart uitgelegd. Lijm die tussen de tandjes van je plugboor komt, laat de boor smeren en verbranden in plaats van zagen.
De linksdraaiende boor en de aangeslepen spanstift
Bij een schroef in metaal, of in hout waar je geen plugboor kwijt kunt, is de linksdraaiende boor het gereedschap dat het verschil maakt. Zo'n boor snijdt in de tegenovergestelde richting. Zet je hem op de afgebroken schroef en laat je de machine linksom draaien, dan doet het boren precies wat je wilt: de wrijving pakt het staal en draait de schroef naar buiten. In een deel van de gevallen komt de schroef al mee voordat de boor er echt in zit.
Boor op een laag toerental met stevige, gelijkmatige druk. Snel draaien laat de snijkant over het geharde staal glijden en poetst hem in een paar seconden bot. Een druppel snijolie of gewone motorolie op de punt scheelt merkbaar. Zet de boorplek eerst aan met een centerpons, anders wandelt de punt over de bolle breukvlakte weg.
Wie geen linkse boortjes heeft, kan er zelf een maken van een spanstift. Dat is een holle veerstalen pen met een spleet in de lengte, verkrijgbaar in maten van een paar millimeter tot een centimeter. Slijp de kop aan als een boortje, maar dan in spiegelbeeld, zodat de snijkanten linksom snijden. Die holle pen zet je over de afgebroken schroef, en met de machine linksom boor je hem over de schroef heen het hout in. Of de schroef draait los, of je boort hem helemaal weg.
Het aanslijpen is even zoeken en lukt zelden in één keer. Neem er een goedkope stift voor en probeer eerst op een stuk afvalhout met een schroef die je er expres in hebt afgedraaid. Zodra je weet hoe scherp de kanten moeten staan, doe je er de volgende keer twee minuten over.
Zet een boormachine met linksomstand op de laagste versnelling en niet op de klopstand. Een accuboormachine met koppelinstelling geeft je hier meer controle dan een sterke slagschroevendraaier, want zodra de boor pakt wil je kunnen doseren.
Schroefuitdraaiers: wat een extractorset wel en niet aankan
Een schroefuitdraaierset bestaat uit conische pennen met een linkse grove draad. Je boort een gaatje in het hart van de afgebroken schroef, slaat de extractor er licht in en draait linksom. De conus zet zich vast en neemt de schroef mee. Op een afgebroken bout van 8 of 10 mm werkt dat vaak prima.
Op een houtschroefje van 3,5 of 4 mm zonder kop ligt dat anders, en dat is precies de situatie bij scharnieren en sluitplaten. Je hebt dan een voorboring van rond de 2 millimeter nodig, en die moet in gehard staal. Met een gewoon HSS-boortje kom je er niet in: de punt glijdt weg en na tien seconden is hij blauw en bot. Gebruik een kobaltboortje of een hardmetalen boor, laag toerental, olie erop en constante druk.
Er is één fout die deze klus onherstelbaar maakt, en dat is doorzetten op een klemmende extractor. Die pennen zijn keihard en daardoor bros. Breekt er een af in het gat, dan zit er een stukje staal in dat geen enkele boor nog aankan, ook geen kobalt. Vanaf dat moment is het gat definitief verloren en blijft alleen een nieuw gat ernaast over.
Voel je dat de extractor niet pakt maar wringt, stop dan. Schakel over naar een plugboor als er hout omheen zit, of naar een nieuw gat als je in metaal werkt. Dat voelt als opgeven, maar het is de goedkoopste beslissing van de hele klus.
Zet nooit een verlengpijp op de sleutel van een extractor. Het extra koppel breekt de conus af in plaats van de schroef los te draaien, en dan is er geen weg terug meer.
Hardhout, gehard staal en waarom schroeven afbreken
Een schroef die afbreekt zonder dat je noemenswaardig kracht zet, was al kapot voordat je eraan begon. Dat zie je vooral bij oud buitenwerk. In kozijnen, scharnieren en sluitplaten roest de schaft vlak onder de kop weg, omdat daar het vocht blijft staan en het looizuur uit eiken en meranti het verzinklaagje aantast. Wat overblijft is een dunne hals die bij de eerste beweging knapt. Vind je bij één scharnier twee gebroken koppen, kijk dan meteen ook bij het raam ernaast, want die schroeven hebben hetzelfde jaar en dezelfde behandeling gehad.
De tweede oorzaak is te veel koppel op te weinig voorboring. Hardhout als merbau, azobé, eiken en oude meranti laat een schroef niet zomaar toe. Draai je hem er zonder voorboren in met een sterke slagschroevendraaier, dan bereikt het koppel de breukgrens van het staal voordat de kop tegen het hout ligt. In vurenhout mag je een schroef van 4 mm nog wel zonder voorboren indraaien, in hardhout is voorboren geen luxe maar de voorwaarde om hem heel te houden.
Boor het onderste deel op de kerndiameter en het bovenste deel op de schroefdiameter. Dat laatste gat zorgt dat de schroef de twee delen naar elkaar toe trekt in plaats van ze uit elkaar te duwen. Een streep bijenwas of een blokje kaarsvet op de draad halveert het benodigde koppel. Zeep werkt ook, maar die brengt vocht in het gat en dat is in buitenwerk precies waar de volgende breuk begint.
| Schroefmaat | Voorboren in vuren of grenen | Voorboren in hardhout | Doorboren bovenste deel |
|---|---|---|---|
| 3,0 mm | 1,5 mm of niet nodig | 2,0 mm | 3,0 mm |
| 3,5 mm | 2,0 mm | 2,5 mm | 3,5 mm |
| 4,0 mm | 2,5 mm | 3,0 mm | 4,0 mm |
| 4,5 mm | 2,5 mm | 3,2 mm | 4,5 mm |
| 5,0 mm | 3,0 mm | 3,5 mm | 5,0 mm |
| 6,0 mm | 4,0 mm | 4,5 mm | 6,0 mm |
Deze maten zijn een praktische vuistregel en geen norm. Fabrikanten zetten de aanbevolen voorboormaat vaak op de doos, en bij schroeven met een dikke kern of een frees onder de kop wijkt die af. Staat er niets op, boor dan een proefgat in een restje van hetzelfde hout.
Afgebroken schroef verwijderen uit muur
In de muur zit de schroef bijna altijd in een nylon plug, en dat verandert de aanpak. Je hoeft de schroef niet uit het staal te bevrijden, je haalt plug en schroef samen naar buiten. Pak de plug met een smalle tang bij de kraag en wrik hem er met een schroevendraaier onder als tegendruk uit. Zit er niets meer boven het pleisterwerk, draai dan een dikkere schroef half in het restant zodat de plug uitzet en klemt, en trek dan.
Lukt dat niet, dan is dieper wegdrijven de nette oplossing. Sla de schroef met een doorslag of een nagelpons vijf millimeter onder het oppervlak, druk het gat vol met vulmiddel en werk het glad. Boren naast een bestaand gat gaat vrijwel altijd mis: de boor zoekt het zachte gat op en loopt weg. Houd daarom minstens twee keer de plugdiameter afstand, dus bij een plug van 8 mm ongeveer twee centimeter.
In beton en kalkzandsteen kun je het oude gat ook gewoon groter boren met een steenboor van een maat dikker en er een grotere plug in zetten. Het schroefrestant vermaalt daarbij mee. In gasbeton en gipsblokken werkt dat niet, want daar heeft de plug juist het omringende materiaal nodig en dat is dan weg.
Zit het gat in een betegelde wand, boor het nieuwe gat dan in de voeg in plaats van in de tegel. Moet de voeg daarna toch open, dan lees je bij het uithalen van oude voegen hoe je dat doet zonder de tegelrand te beschadigen. Is er bij het boren een tegel gescheurd, dan is een enkele tegel vervangen zonder de buren te slopen het volgende dat je nodig hebt.
Het gat herstellen zodat de nieuwe schroef weer houdt
Als de resten eruit zijn, ligt er een uitgeboord gat waarin een schroef nergens meer in bijt. Bij een scharnier dat een buitendeur van tientallen kilo's draagt, is dat het punt waar de meeste reparaties alsnog stukgaan. De oplossing die wel houdt, is een verlijmde deuvel.
Boor het gat rond op een deuvelmaat, meestal 8 mm en bij zwaarder beslag 10 mm. Kies een beuken deuvel, smeer hem rondom in met houtlijm en tik hem erin. Gebruik buiten een D3-lijm, want een gewone witte binnenlijm laat na een paar natte seizoenen los. Geef de lijm de tijd die op de verpakking staat, en kijk in de tabel met droogtijden per materiaal als je twijfelt hoe lang je moet wachten voordat je erop mag belasten.
Zaag de deuvel daarna gelijk af, boor voor op de kerndiameter en draai een nieuwe schroef in. Neem er meteen een die een halve centimeter langer is, zodat hij voorbij het gelijmde stuk in het gezonde hout grijpt. Uitgelopen lijm haal je weg voordat hij hard is; is dat mislukt, dan staat bij uitgeharde lijm van hout halen hoe je het alsnog netjes krijgt.
Een gat volproppen met lucifers, tandenstokers of houtvuller is bij licht beslag te doen, maar bij een dragend scharnier is het uitstel van executie. Houtvuller heeft geen vezel en scheurt bij trekbelasting los. Purschuim in een schroefgat is helemaal geen optie: het heeft nauwelijks druksterkte en uitgehard purschuim weghalen is een klus waar je later spijt van krijgt. Heb je kruipolie gebruikt, neem het gat dan eerst af met een doek met wasbenzine, want houtlijm hecht niet op een vettige ondergrond.
Een nieuw gat als het echt niet anders kan
Blijft er een stuk staal onbereikbaar zitten, dan boor je in het beslag een nieuw gat op ongeveer een centimeter van het oude en verzink je dat netjes, zodat de schroefkop weer vlak ligt. Bij één afgebroken schroef in een scharnier is dat een acceptabele reparatie. Bij twee of drie wordt het scharnierblad een gatenkaas en verlies je meer draagkracht dan je wint. Werk dan alsnog met deuvels, of vervang het scharnier.
Schroefjes in beslag, radiatorbeugels en apparaten
Niet elke afgebroken schroef zit in hout of steen. Bij radiatorbeugels, thermostaatknoppen en apparaatpanelen gaat het om kleine schroefjes van 3 of 4 millimeter, vaak met een inbuskop, en die draaien snel rond of breken af doordat er tien jaar lang niets aan bewogen heeft. Spuit hier eerst kruipolie in en laat het een kwartier trekken voordat je er kracht op zet.
Zit een schroefje in een radiatorbeugel tegen de muur, dan werk je met de radiator in de weg vrijwel altijd te krap. Het is dan sneller om de radiator eerst van de muur te halen en daarna rustig met een boormachine recht op het gat te kunnen. Bij een radiator hoort daar het aftappen en het afsluiten van de leidingen bij, dus reken op een halve dag in plaats van tien minuten.
Bij apparaten geldt één regel zonder uitzondering: haal de stekker eruit voordat je een paneel losschroeft. In een vaatwasser of wasmachine liggen de aansluitingen van de motor en de pomp vaak op enkele centimeters van de schroeven van de onderplaat. Ook als je alleen een afgebroken schroefje wilt uitboren, staat die bedrading er nog.
Werk een apparaat nooit open terwijl de stekker erin zit. Bij ingebouwde apparaten die op een vaste aansluiting zitten, schakel je de betreffende groep in de meterkast uit en controleer je met een spanningszoeker dat het apparaat echt dood is.
Zo haal je een afgebroken schroef uit hout
Deze volgorde werkt voor een schroef die verzonken is afgebroken in een kozijn, een deur of een meubelstuk.
-
Maak de plek vrij en bekijk de breuk
Schroef het beslag los en haal het weg, zodat je recht op het gat kunt kijken en werken. Krab het gat schoon met een dun schroevendraaiertje. Zolang er nog verf, vuil of lijm op de breuk ligt, zie je niet hoe diep de schroef zit en dat bepaalt je methode.
-
Probeer eerst grip te krijgen zonder te boren
Steekt er nog iets uit, zet er dan een griptang op en draai langzaam linksom. Ligt de breuk net gelijk met het hout, zaag er dan een sleuf van een millimeter of twee in met een dun doorslijpschijfje en probeer het met een brede platte schroevendraaier. Dit kost je twee minuten en scheelt soms de hele rest.
-
Zet de boorplek aan met een centerpons
Tik met een centerpons een putje in het midden van de breuk. De breukvlakte is bol en ruw, en zonder dat putje wandelt elke boorpunt eraf naar de zachte houtkant. Eén tik met een lichte hamer is genoeg, harder slaan drijft de schroef alleen dieper.
-
Boor linksom met een lage snelheid
Zet een linksdraaiend boortje of een aangeslepen spanstift in de machine, schakel over naar linksom en zet de snelheid laag. Druk stevig en gelijkmatig, met een druppel olie op de punt. Vaak draait de schroef mee naar buiten voordat de boor er echt in zit.
-
Werkt dat niet, neem dan het hout eromheen weg
Zet een plugboor van 8 tot 12 mm rond de schroef, met een blokje hout met een gat erin als geleider voor de eerste millimeters. Boor tot enkele millimeters voorbij de breuk. Haal het losse hout weg en draai de vrijgekomen schroef er met een tangetje uit.
-
Lijm een deuvel in het gat
Boor het gat rond op deuvelmaat, smeer een beuken deuvel rondom in met houtlijm en tik hem erin. Buiten gebruik je een D3-lijm. Veeg uitgelopen lijm meteen weg met een vochtige doek, want opgedroogde lijm laat zich veel lastiger verwijderen.
-
Laat drogen, zaag af en schroef opnieuw
Geef de lijm de volle droogtijd voordat je gaat boren, anders duw je de deuvel er tijdens het voorboren weer uit. Zaag daarna gelijk af, boor voor op de kerndiameter en draai een nieuwe schroef in die iets langer is dan de oude.
Droogtijden
Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens
| Soort werk | Materiaal | Stofdroog | Overschilderbaar of belastbaar | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kit | Acrylaatkit | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt. |
| Kit | Siliconenkit (sanitair) | 10 tot 20 minuten | niet overschilderbaar | 24 uur per 2 mm dikte | Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig. |
| Kit | Hybride kit (MS-polymeer) | 15 tot 30 minuten | na 24 uur overschilderbaar | 24 tot 72 uur | Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer. |
| Kit | Polyurethaankit | 30 tot 60 minuten | na 24 uur | 3 tot 5 dagen | Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is. |
| Kit | Montagekit | 30 minuten voorgrip | na 24 uur belastbaar | 3 tot 7 dagen op volle sterkte | Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt. |
| Stucwerk | Stucpasta of finishpasta | 2 tot 4 uur | na 12 tot 24 uur schuren | 24 tot 48 uur | Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij. |
| Stucwerk | Gips (raaplaag) | 12 uur per laag | na 24 uur verder werken | 1 week per centimeter dikte | Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf. |
| Stucwerk | Cementgebonden pleister | 24 uur | na 3 dagen | 2 tot 4 weken | Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven. |
| Stucwerk | Vulmiddel voor gaatjes | 20 tot 60 minuten | na 1 tot 2 uur schuren | 4 tot 8 uur | Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen. |
| Verf | Muurverf op waterbasis (latex) | 30 tot 60 minuten | na 4 tot 6 uur tweede laag | 2 tot 4 weken | De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast. |
| Verf | Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak. |
| Verf | Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door. |
| Verf | Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur tweede laag | 5 tot 7 dagen | Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken. |
| Verf | Lak op terpentinebasis | 4 tot 8 uur | na 24 uur | 1 tot 2 weken | Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig. |
| Verf | Voorstrijkmiddel | 1 tot 2 uur | na 2 tot 4 uur verder | 12 uur | Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in. |
| Vloer | Egaliseermiddel | 3 tot 6 uur beloopbaar | na 24 uur vloer leggen | 1 dag per millimeter | Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc. |
| Vloer | Cementdekvloer | 24 tot 48 uur beloopbaar | na 3 weken belastbaar | 1 week per centimeter, daarna langzamer | Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag. |
| Vloer | Anhydriet gietvloer | 24 tot 48 uur | na 5 tot 7 dagen | 3 tot 6 weken | De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden. |
| Vloer | Betonvloer gestort | 24 uur ontkisten | na 7 dagen licht belastbaar | 28 dagen op sterkte | Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig. |
| Tegelwerk | Tegellijm (standaard) | niet belopen | na 24 uur voegen | 7 dagen | Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting. |
| Tegelwerk | Tegellijm (sneldrogend) | niet belopen | na 4 tot 6 uur voegen | 24 uur | Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd. |
| Tegelwerk | Voegmortel | 2 tot 3 uur nawassen | na 24 uur licht belastbaar | 7 dagen voor douchegebruik | Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen. |
| Tegelwerk | Smeerbare afdichting (kimband en pasta) | 3 tot 4 uur per laag | na 12 tot 24 uur tegelen | 24 uur | Twee dunne lagen werken beter dan een dikke. |
| Behang | Behangplaksel op vliesbehang | direct hangen | na 24 uur droog | 48 uur | Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan. |
| Behang | Glasweefsel met muurverf gelijmd | 6 uur | na 24 uur overschilderen | 48 uur | Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes. |
| Hout | Houtlijm (pva) | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt. |
| Hout | Constructielijm (polyurethaan) | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk. |
| Hout | Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm. |
| Hout | Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig. |
| Hout | Beits op waterbasis | 1 uur | na 4 uur tweede laag | 24 tot 48 uur | In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je de nieuwe schroef indraait
Uit de praktijk
Twee afgebroken koppen in één scharnier van een buitendeur
Bij het afstellen van een buitendeur werd het scharnier losgeschroefd om er een vulplaatje onder te leggen. Bij twee schroeven draaide alleen de kop mee terug, zonder dat er noemenswaardig kracht op stond. Beide schaften bleven een centimeter diep in het kozijn zitten. Bij het raam ernaast bleek de sluitplaat hetzelfde probleem te hebben.
Uitboren met een gewoon metaalboortje leverde niets op: de punt gleed van het geharde staal en werd binnen tien seconden blauw. Een extra gat in het scharnierblad boren lag voor de hand, maar met twee kapotte schroeven in één blad wordt dat een gatenkaas en houdt het scharnier weinig draagkracht over.
Wat hier werkte, was een plugboor van 10 mm met een houten blokje als geleider. Na een millimeter of twaalf stonden beide schroeven vrij in hun houten kokertje en kwamen ze er met een punttangetje zo uit. De gaten zijn opgeboord naar 8 mm, er is een beuken deuvel in gelijmd met D3-lijm, en de volgende dag zijn er rvs-schroeven van 4,5 bij 50 in gedraaid. Die zitten er nog steeds in.
Een spanstift die na drie pogingen een linkse boor werd
Bij een schroef die te dicht bij de kozijnrand zat om er een plugboor omheen te krijgen, was linksdraaiend uitboren de enige weg. Kant-en-klare linkse boortjes waren die zaterdag niet te krijgen, dus is er een spanstift van 8 mm gepakt: een holle veerstalen pen met een spleet in de lengte.
De kop is op een tafelslijpmachine aangeslepen als een boortje, maar dan gespiegeld, zodat de snijkanten linksom snijden. De eerste twee pogingen waren te stomp en de stift wreef alleen maar. Bij de derde stonden de kanten scherp genoeg. Met de machine linksom en op laag toerental over de afgebroken schroef gezet, en na een halve centimeter kwam de schroef gewoon meedraaiend naar buiten.
Wat we ervan hebben onthouden: het aanslijpen kost meer tijd dan het boren, en het lukt zelden in één keer. Oefen op een schroef die je zelf in een stuk afvalhout hebt afgedraaid, dan weet je hoe het pakt voordat je het op het echte werk probeert.
Een extractor die afbrak in een schroefje van 4 mm
In een sluitplaat zat een afgebroken schroefje van 4 bij 30, diep verzonken in het metaal. Uit een schroefuitdraaierset kwam de kleinste extractor, maar de voorboring wilde niet lukken: het HSS-boortje van 2 mm liep steeds van het geharde staal af. Toch is de extractor er halfslachtig ingetikt en met een sleutel aangedraaid.
Bij de tweede ruk knapte de conus af, midden in de schroef. Dat staal is harder dan elke boor die je in een bouwmarkt koopt, dus daarmee was het gat definitief dicht. Kobalt hielp niet, hardmetaal ook niet.
Uiteindelijk is er een nieuw gat geboord op een centimeter van het oude, netjes verzonken zodat de schroefkop weer vlak lag, en het oude gat is dichtgezet. Achteraf was de goede beslissing geweest om te stoppen zodra het voorboren niet lukte. Een extractor die wringt in plaats van pakt, gaat het niet redden.
Veelgemaakte fouten
Met een gewone HSS-boor in gehard staal beginnen
Spaanplaatschroeven en snelbouwschroeven zijn gehard. Een standaard HSS-boortje maakt daar geen spaan in, het glijdt weg, wordt blauw en is daarna bot. Neem een kobaltboor of hardmetaal, draai laag toerental en gebruik olie. Zonder die drie samen kom je er niet in.
Zonder centerpons boren
Het breukvlak van een afgebroken schroef is bol en onregelmatig. Elke boorpunt zoekt daarop de weg van de minste weerstand en loopt naar de zachte houtkant. Eén tikje met een centerpons houdt de boor in het hart en scheelt je een scheef gat dat je niet meer kunt herstellen.
Doorzetten op een extractor die wringt
Extractors zijn keihard en daarmee bros. Zodra je merkt dat de conus klemt zonder de schroef mee te nemen, is de kans op afbreken groot. Een afgebroken extractor krijg je er met geen enkele boor meer uit, en dan is een nieuw gat je enige optie.
Rechtsom blijven boren in de schroef
Een rechtsdraaiende boor drukt de schroef bij elke omwenteling verder de draad in. Je maakt hem daarmee vaster in plaats van losser. Schakel de machine om naar linksom, ook als je gewoon van plan bent om de schroef helemaal weg te boren.
Een nieuwe schroef schuin naast de oude indraaien
Dit lukt soms nog bij een schroef van 4 mm, maar bij 4,5 mm en dikker breekt de nieuwe schroef of springt hij weg over het oude staal. En zelfs als het lukt, staat de kop scheef in de verzinking en hangt het beslag niet meer vlak. Als noodgreep tot volgende week prima, als eindoplossing niet.
Het gat opvullen met vuller, lucifers of purschuim
Houtvuller heeft geen vezel en laat bij trekbelasting los, lucifers geven een onregelmatige kern en purschuim heeft nauwelijks druksterkte. Bij een scharnier dat het gewicht van een deur draagt, hangt de deur binnen een jaar weer scheef. Een verlijmde beuken deuvel is het enige herstel dat blijvend is.
Boren zonder bril
Bij het boren in gehard staal springen er scherpe, hete spaantjes weg, en een knappende extractor schiet met kracht uiteen. Dit is werk van hooguit een half uur waarbij het misgaan direct je ogen raakt. Een bril kost een paar euro en hoort hier gewoon op.
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik een afgebroken schroef uit hout verwijderen als er niets meer uitsteekt?
Dan werk je niet op het staal maar op het hout eromheen. Zet een plugboor van 8 tot 12 mm rond de schroef en boor een paar millimeter voorbij de breuk. De schroef staat dan vrij in een houten kokertje en komt er met een punttangetje uit. Gebruik voor de eerste millimeters een blokje hout met een gat erin als geleider, anders loopt de plugboor weg over het staal.
Kan ik een afgebroken schroef uitboren met een metaalboortje?
Bij oude, zachte verzinkte houtschroeven lukt dat vaak nog wel. Bij moderne spaanplaat- en snelbouwschroeven niet, want die zijn gehard en een gewone HSS-boor glijdt eroverheen zonder te snijden. Je hebt dan een kobaltboor of een hardmetalen boor nodig, een laag toerental, wat snijolie en flinke constante druk. En zet de plek eerst aan met een centerpons.
Hoe verwijder ik een afgebroken schroef uit hardhout?
Een afgebroken schroef verwijderen uit hardhout als merbau, eiken of azobé gaat anders dan in vuren, want het hout klemt de schaft veel steviger vast en op linksom uitdraaien hoef je hier weinig te rekenen. De plugboor is hier de betrouwbaarste route, met een maat ruimer dan je bij zacht hout zou nemen. Boor langzaam en trek de boor regelmatig terug om de spanen te lossen, want hardhout laat de tandjes snel dichtslibben en dan gaat de boor branden in plaats van zagen.
Hoe kan ik een afgebroken schroef verwijderen uit een muur?
In de muur zit de schroef meestal in een nylon plug, en die haal je er samen met de schroef uit. Draai een dikkere schroef half in het restant zodat de plug uitzet en klemt, en trek dan met een tang terwijl je met een schroevendraaier tegendruk geeft. Lukt dat niet, sla het geheel dan met een doorslag vijf millimeter onder het oppervlak weg en vul het gat. Boor een nieuw gat op minstens twee keer de plugdiameter afstand, anders loopt de boor het oude gat in.
Werkt een schroefuitdraaierset op een klein schroefje zonder kop?
Meestal niet, en dat is precies het formaat waar mensen ermee vastlopen. Voor de kleinste extractor heb je een voorboring van rond de 2 millimeter nodig, en die moet in gehard staal gemaakt worden. Lukt dat voorboren niet netjes in het hart, dan pakt de conus niet maar wringt hij, en dan breekt hij af. Een afgebroken extractor is met geen enkele boor meer te verwijderen. Bij schroefjes van 3,5 of 4 mm in hout is een plugboor een veiliger keuze.
Wat is een linksdraaiende boor en waarom werkt die zo goed?
Een linksdraaiende boor snijdt in de tegenovergestelde richting van een normale boor. Zet je hem op een afgebroken schroef en laat je de machine linksom draaien, dan pakt de wrijving het staal in de richting waarin de schroef eruit moet. Vaak draait de schroef daardoor mee naar buiten voordat je er echt in zit. En lukt dat niet, dan boor je hem alsnog weg. Werk op een laag toerental met olie op de punt.
Hoe slijp ik zelf een spanstift aan als linkse boor?
Neem een spanstift die net iets ruimer is dan de schroef en slijp de kop aan als een boortje, maar gespiegeld, zodat de snijkanten linksom snijden. Werk op een tafelslijpmachine, koel de stift tussendoor in water en houd de kanten symmetrisch. Reken op een paar pogingen voordat het pakt: te stomp en de stift wrijft alleen. Probeer het resultaat eerst op een schroef die je in een stuk afvalhout hebt afgedraaid.
Waarom breken schroeven in oude kozijnen zo makkelijk af?
De schaft roest vlak onder de kop weg. Daar blijft vocht staan en het looizuur uit eiken en meranti tast het verzinklaagje aan, zodat er een dunne hals overblijft. Die knapt bij de eerste beweging, ook als je nauwelijks kracht zet. Zit er bij één scharnier een afgebroken schroef, kijk dan meteen bij de sluitplaat en het raam ernaast, want die schroeven zijn even oud en even ver heen.
Kan ik gewoon een nieuwe schroef naast de oude draaien?
Als noodgreep soms wel. Bij schroeven van 4 mm lukt het meestal nog om er eentje schuin langs te draaien, bij 4,5 mm en dikker gaat dat vrijwel altijd mis. De nieuwe schroef breekt of loopt weg over het oude staal, en de kop komt scheef in de verzinking te staan waardoor het beslag niet meer vlak ligt. Voor een scharnier dat een deur draagt, is een verlijmde deuvel de reparatie die het houdt.
Welke deuvel gebruik ik om een uitgeboord schroefgat te herstellen?
Beuken deuvels van 8 mm zijn de standaardkeuze voor scharnieren en beslag, en bij zwaar beslag ga je naar 10 mm. Boor het gat precies rond op die maat, smeer de deuvel rondom in met houtlijm en tik hem erin. Buiten hoort daar een D3-lijm bij, want gewone witte binnenlijm laat na een paar natte seizoenen los. Laat de lijm volledig drogen voordat je voorboort en een nieuwe schroef indraait.
Hoe voorkom ik dat de volgende schroef ook afbreekt?
Voorboren en doseren. In hardhout boor je het onderste deel op de kerndiameter en het bovenste deel op de schroefdiameter, zodat de schroef de delen naar elkaar toe trekt. Zet de koppeling van je machine laag in plaats van vol vermogen te geven met een slagschroevendraaier. Een streepje bijenwas of kaarsvet op de draad scheelt veel koppel. Kies bij buitenwerk rvs-schroeven, dan roest de hals niet weg.
Hoe krijg ik een afgebroken schroefje uit een apparaat of radiatorbeugel?
Haal bij een apparaat altijd eerst de stekker eruit, want de bedrading van motor en pomp ligt vaak vlak achter de schroeven van het onderpaneel. Spuit het schroefje in met kruipolie en laat het een kwartier trekken. Zit het in een radiatorbeugel, dan werk je met de radiator ervoor te krap om recht te kunnen boren en is het sneller om de radiator er eerst af te halen.
Wanneer je beter een vakman belt
Een afgebroken schroef is in bijna alle gevallen zelf op te lossen. Het is geduldwerk en een kwestie van de juiste boor, geen specialistenwerk. Er zijn wel een paar situaties waarin bellen verstandiger is.
De eerste is een kozijn of deurstijl waarvan het hout rond het schroefgat murw of verrot is. Dan houdt geen enkele deuvel, want de kracht komt uit op hout dat er niet meer is. Een timmerman zet daar een nieuw stuk hout in, wat meer werk is dan het lijkt maar wel de enige reparatie die blijft zitten.
De tweede is beslag dat een functie heeft die verder gaat dan ophangen. Bij een zelfsluitende of brandwerende deur, bij een sluitplaat die deel uitmaakt van het inbraakwerende hang- en sluitwerk en bij scharnieren van een zware tuindeur is een gat naast het oude gat geen gelijkwaardige oplossing. Daar hoort het originele boorpatroon hersteld te worden.
De derde is werk op hoogte. Een afgebroken schroef in een dakkapel, een dakraam of een gevelluik betekent dat je met een boormachine en tegendruk op een ladder staat. Dat is precies de combinatie waarbij het misgaat, dus daar hoort een rolsteiger bij of een vakman die er de goede spullen voor heeft.
En als er een bout of schroef afbreekt aan een gasleiding, een gasgestookt toestel of het gasblok van de ketel: daar blijf je vanaf. Dat is werk voor een erkende installateur, ongeacht hoe eenvoudig de reparatie er van buiten uitziet.