Witte schimmel op muur: herkennen, weghalen en voorkomen
Witte, pluizige aanslag op een muur is net zo vaak zoutuitbloei als schimmel, en die twee vragen een tegenovergestelde aanpak. Veeg met een natte doek over een klein stukje: lost het op zonder vlek, dan is het salpeter en haal je het juist droog weg. Smeert het uit tot een grijze veeg en ruikt het muf, dan is het schimmel en zit er bijna altijd een te koud oppervlak achter. Schoonmaken zonder de oorzaak weg te nemen levert je dezelfde plek binnen een paar maanden opnieuw op.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Thermo-hygrometer om de luchtvochtigheid in de kamer te volgen
- Infraroodthermometer voor de oppervlaktetemperatuur van de muur
- Plantenspuit
- Stofzuiger met fijnstoffilter
- Zachte handborstel voor droog werk
- Plamuurmes en een verfkrabber voor losse pleister
- Nitrilhandschoenen, stofmasker FFP2 of P3 en een ruimzichtbril
- Zaklamp voor de kruipruimte
- Afdekfolie, tape en stevige vuilniszakken
Materiaal
- Schimmelverwijderaar op chloorbasis voor gladde vlakken
- Spiritus of ethanol van ongeveer 70 procent voor poreus werk
- Wegwerpdoeken en keukenpapier
- Vochtregulerende voorstrijk
- Saneerpleister bij een muur met zoutbelasting
- Dampopen muurverf, bijvoorbeeld op silicaat- of kalkbasis
Wit op de muur is lang niet altijd schimmel
Een witte, pluizige aanslag op een muur komt uit twee heel verschillende hoeken: het is schimmel, of het is uitgebloeid zout dat in de volksmond salpeter heet. Allebei wijzen ze op vocht, maar de oorzaak ligt elders en de aanpak is tegengesteld. Welke vochtbronnen er in een woning spelen en hoe je ze uit elkaar houdt, staat op een rij in ons overzicht over vocht en schimmel in huis.
Het onderscheid is niet academisch. Schimmel behandel je nat en met een middel, zout haal je juist droog weg omdat water het alleen maar dieper de muur in duwt. Wie een zoutuitslag met een natte spons te lijf gaat, ziet hem twee weken later breder terug.
De tabel hieronder zet de zes dingen op een rij die wit op een muur kunnen zijn. Let vooral op twee kenmerken: op welke hoogte het zit en hoe het reageert op water. Die twee samen geven bijna altijd uitsluitsel.
| Wat je ziet | Hoe het reageert op een natte doek | Waar het meestal zit | Wat eronder ligt |
|---|---|---|---|
| Witte pluizige schimmel, zacht en spinragachtig | Wordt slijmerig, smeert uit tot een grijsbruine veeg en laat een vlek achter | Bovenhoeken van buitenmuren, langs het plafond, achter kasten, rond de dagkant van een raam | Condens op een te koud oppervlak, vochtigheid tegen de muur boven 80 procent |
| Salpeter en andere zoutuitbloei, wit en kristallijn | Lost op en verdwijnt zonder vlek, komt na dagen tot weken terug | Onderste 50 tot 100 centimeter van de muur, in en naast de voeg, kelder en kruipruimte | Optrekkend of doorslaand vocht dat zout uit steen, mortel of bodem meevoert |
| Kalkuitbloei, harde witte korst of sluier | Blijft zitten, water doet vrijwel niets, voelt hard en korrelig | Jong metsel- en betonwerk, onder balkons, kelderwanden | Kalk uit de mortel die met vocht meekomt en aan de lucht verhardt |
| Witte tot grijze strengen die je als een veter kunt oppakken | Voelt taai en leerachtig, laat zich niet wegvegen | Kruipruimte, kelder, achter plinten, op hout dat tegen metselwerk ligt | Houtaantastende zwam, mogelijk huiszwam, geen doe-het-zelfklus |
| Wit poeder dat op je hand blijft, ook op een kurkdroge muur | Veegt weg, komt niet terug op dezelfde manier | Oude, meermaals gesausde binnenmuren | Uitkrijtende kalk- of sausverf die zijn bindmiddel kwijt is, geen vochtprobleem |
| Fijne witte spikkels op vers stucwerk of jong beton | Vegen weg maar komen terug zolang het werk nog nat is | Nieuwbouw, pas gestuukte of net gemetselde muren | Bouwvocht dat er nog uit moet, in combinatie met te weinig ventilatie |
Salpeter of witte pluizige schimmel: het verschil zien
Er zijn vier controles die je zonder gereedschap doet en die samen genoeg zeggen. Neem ze in deze volgorde, want de eerste is meteen de scherpste.
Veeg met een schone, natte doek over een stukje van een paar centimeter. Zoutuitbloei lost op in het water en verdwijnt zonder vlek: de muur is daar even donker en daarna weer schoon. Schimmel wordt slijmerig, smeert uit tot een grijsbruine veeg en laat een vlek achter die er na het drogen nog steeds zit.
Ruik daarna van dichtbij aan de plek. Schimmel geeft een muffe kelderlucht, ook kort nadat je hem hebt schoongemaakt. Zout ruikt naar niets.
Wrijf wat van de aanslag tussen duim en wijsvinger. Zoutkristallen knerpen als heel fijn zand en voelen scherp aan. Schimmelpluis voelt zacht en veerkrachtig, ongeveer als een spinnenweb, en plakt aan je vinger.
Kijk als laatste naar de hoogte op de muur. Zout zit vrijwel altijd in de onderste vijftig tot honderd centimeter en juist in en naast de voeg, want daar verdampt het water. Schimmel zit meestal hoog: in de bovenhoek van een buitenmuur, langs het plafond, achter een kast of rond een raamdorpel.
Kalkuitbloei is weer iets anders
Blijft de witte laag gewoon zitten als je hem nat maakt, en voelt hij hard en korrelig, dan gaat het om kalkuitbloei. Dat is calciumcarbonaat uit de mortel dat met vocht naar buiten komt en aan de lucht verhardt. Je ziet het vooral op jong metselwerk, onder een balkon en tegen kelderwanden.
Kalkuitbloei lost niet op in water maar wel in een verdunde zure reiniger. Gebruik die pas als de muur droog is en spoel goed na, anders vreet het zuur door in de voeg. Meng dat middel nooit met een chloorhoudende schimmelverwijderaar.
Zet de macrostand van je telefooncamera op de plek en zoom daarna in op de foto. Schimmel groeit als een bolletje draden die alle kanten op steken. Zout groeit als rechte naaldjes of watjes die loodrecht uit een porie of uit de voeg komen. Dat verschil zie je op een foto beter dan met het blote oog.
Waarom witte schimmel juist op die ene plek groeit
Schimmelsporen zitten in elk huis in de lucht en dat is normaal. Ze ontkiemen pas als drie dingen samenkomen: een oppervlak dat vochtig genoeg is, iets eetbaars en een temperatuur boven een graad of vijf. De enige factor waar je in de praktijk aan kunt draaien, is de vochtigheid van dat oppervlak.
Wat de meter midden in de kamer aanwijst, zegt daar weinig over. Wat telt is de relatieve vochtigheid vlak tegen de muur, en die loopt op zodra het oppervlak kouder is dan de kamerlucht. Bij ongeveer tachtig procent aan het oppervlak krijgen de eerste soorten al voet aan de grond, ruim voordat er een druppel condens te zien is.
Daarom staat schimmel bijna altijd op de koudste plek: de buitenhoek van een kamer, de betonlatei boven een raam, de dagkant naast het kozijn, de strook achter een kast tegen de gevel. Voeding is er ruim voldoende. Behanglijm, papier, de bindmiddelen in muurverf, het karton van gipsplaat, en verder gewoon huisstof en huidschilfers.
De tabel laat zien hoe koud een oppervlak mag worden voordat het misgaat, uitgaande van twintig graden kamertemperatuur. Meet de muur met een infraroodthermometer en leg dat naast je hygrometer, dan weet je meteen of je een isolatieprobleem of een ventilatieprobleem hebt. Hoe je een luchtvochtigheid van 70 procent omlaag krijgt is een verhaal apart.
| Luchtvochtigheid in de kamer bij 20 graden | Dauwpunt: hieronder slaat condens neer | Vanaf deze oppervlaktetemperatuur omlaag krijgt schimmel al kans |
|---|---|---|
| 40 procent | 6,0 graden | 9,3 graden |
| 50 procent | 9,3 graden | 12,6 graden |
| 55 procent | 10,7 graden | 14,1 graden |
| 60 procent | 12,0 graden | 15,4 graden |
| 65 procent | 13,2 graden | 16,7 graden |
| 70 procent | 14,4 graden | 17,9 graden |
| 75 procent | 15,4 graden | 19,0 graden |
| 80 procent | 16,4 graden | 20,0 graden |
Richt je infraroodthermometer niet op het midden van de muur maar in de hoek, een centimeter of tien uit beide vlakken. Daar ligt de oppervlaktetemperatuur meestal twee tot vier graden lager dan op het vrije vlak, en precies daar begint het.
Salpeter: het zout komt uit de muur zelf
Zoutuitbloei is geen levend organisme maar een transportverschijnsel. Vocht in het metselwerk lost zouten op die in de steen, de mortel of de bodem zitten. Dat vocht wandelt naar het vlak waar het kan verdampen, en op dat vlak blijft het zout achter. Het water verdwijnt, het zout stapelt zich op.
De naam salpeter slaat op nitraten. Die komen vaak uit de bodem onder oudere panden: voormalige stalruimtes, oude beerputten, een riolering die ooit gelekt heeft. Sulfaten en chloriden geven hetzelfde witte beeld en zijn minstens zo gewoon. Voor de aanpak maakt dat weinig uit, voor het gedrag wel: nitraten en chloriden trekken vocht uit de lucht aan, waardoor zo'n muur klam blijft aanvoelen ook als de bron al is weggenomen.
Kristalliseren gebeurt niet altijd netjes aan de buitenkant. Zit er een dichte verflaag of een gladde pleister overheen, dan groeien de kristallen daarachter, en die groei zet uit. De druk die daarbij ontstaat drukt verf van de muur en maakt pleisterwerk poederig. Dat verklaart waarom een zoutbelaste muur blijft bladderen hoe vaak je hem ook overschildert.
De volgorde is daarom: eerst de vochtbron droogleggen, dan het zout droog wegnemen, en pas afwerken als de muur werkelijk droog is. Bij optrekkend vocht betekent droogleggen dat er een waterkerende laag hersteld of geïnjecteerd wordt, bij doorslaand vocht ligt het werk aan de buitenzijde, en onder de begane grondvloer begint het in de kruipruimte.
Moet de muur na de sanering opnieuw gepleisterd worden, kies dan een saneerpleister in plaats van een gewone gipspleister. Die is bewust grofporeus: het zout kristalliseert in de poriën van de pleisterlaag in plaats van op het oppervlak, waardoor de afwerking veel langer heel blijft.
Neem salpeter nooit nat af. Water lost het zout op en voert het terug de muur in. Bij het volgende opdroogmoment komt het over een groter vlak terug en zit het bovendien dieper, waardoor de pleisterlaag eerder loslaat. Borstel droog, met de zuigmond van een stofzuiger met fijnstoffilter er vlak naast.
Witte schimmel in de kruipruimte
Witte pluizige plekken op de funderingsmuur of tegen de onderkant van de begane grondvloer zijn in een kruipruimte eerder regel dan uitzondering. De ruimte is koud, er staat vaak water op de bodem en er beweegt te weinig lucht. Precies de combinatie waar schimmel op afkomt.
De last die je ervan hebt, zit meestal niet onder maar boven de vloer. Lucht stroomt via kieren rond leidingdoorvoeren en langs het kruipluik de woning in en neemt sporen en een muffe geur mee. Een kelderlucht in de gang die je nergens kunt plaatsen, begint vaak onder de vloer.
Zoek eerst uit waarom de ruimte niet droogt. Muisdichte ventilatieroosters in de gevel slibben dicht, worden bij een verbouwing dichtgezet of verdwijnen achter een verhoogd terras. Een bodem zonder afsluitende laag laat continu vocht door. Een lekkende leiding of een verstopte hemelwaterafvoer voert er water naartoe. Veel van wat er bij isolatie en ventilatie misgaat, begint bij zulke roosters.
Herstel de doorstroming aan twee tegenover elkaar liggende gevels, want ventilatie werkt pas als lucht ergens in en ergens uit kan. Leg daarna een bodemafsluiting van folie of schelpen. Pas als de bodem droog blijft, heeft het isoleren van de vloer zin; doe je het andersom, dan sluit je het vocht in.
Wanneer het geen gewone schimmel meer is
Zie je in plaats van pluis dikke witte tot grijze strengen die je als een veter kunt oppakken, soms met gelige of lilaachtige randen, dan kijk je waarschijnlijk naar een houtaantastende zwam. Huiszwam groeit met zulke strengen dwars over metselwerk heen en kan meters van het aangetaste hout vandaan opduiken.
Het hout eronder scheurt in blokjes en verkruimelt tussen je vingers. Dit is geen klus die je met een fles schimmelverwijderaar afdoet, want de aantasting zit dan in de constructie. Laat dit door een gespecialiseerd bedrijf beoordelen voordat je iets afdekt, isoleert of dichtmaakt.
Een kruipruimte is een besloten ruimte. Er kan zuurstofgebrek of rioolgas staan, zeker als de roosters dicht zitten. Zet het luik minstens een half uur open voordat je erin gaat, ga er nooit alleen in en laat iemand bij het luik blijven. Ruik je iets scherps of word je licht in het hoofd, kom er dan meteen uit.
Schoonmaken zonder de sporen door het huis te verspreiden
Bij schimmel is het schoonmaken zelf het moment waarop de meeste sporen vrijkomen. Droog borstelen of schuren blaast ze de kamer in, waar ze op elk ander koud vlak opnieuw kunnen kiemen. De hele aanpak draait er dus om alles nat en afgesloten te houden.
Sluit de deur naar de rest van het huis en zet in die kamer een raam open. Haal spullen weg of dek ze af met folie. Trek nitrilhandschoenen aan, zet een stofmasker van klasse FFP2 of P3 op en gebruik een ruimzichtbril, want juist bij het spuiten komt er van alles naar beneden.
Bevochtig de plek met een plantenspuit voordat je hem aanraakt. Breng daarna het middel aan dat bij de ondergrond past, laat het inwerken volgens de verpakking en neem het af met wegwerpdoeken die meteen in een dichte zak gaan. Poets in één richting en niet met ronde bewegingen, anders verdeel je de schimmel over een groter vlak.
Welk middel zin heeft, hangt vooral af van hoe poreus de ondergrond is. Chloor werkt uitstekend op tegels en kitranden en teleurstellend op stucwerk, omdat de waterige oplossing intrekt terwijl het werkzame deel aan het oppervlak achterblijft.
| Middel | Waar het goed werkt | Waar het weinig doet | Waar je op moet letten |
|---|---|---|---|
| Schimmelverwijderaar op chloorbasis | Gladde vlakken: tegels, kitranden, geverfd plaatmateriaal, kunststof | Poreus stucwerk en behang, het werkzame deel blijft aan het oppervlak | Nooit mengen met azijn of een zure reiniger, dat geeft chloorgas. Bleekt verf en textiel. |
| Spiritus of ethanol van ongeveer 70 procent | Poreus stucwerk, gips, hout, kale steen | Dikke schimmellagen zonder dat je ze eerst afneemt | Verdampt zonder rest, dus geen zoutvorming. Brandbaar, raam open, geen open vuur. |
| Waterstofperoxide van 3 procent | Lichte ondergronden waar chloor te agressief is | Diep in gips of hout ingegroeide schimmel | Werkt trager, langer laten inwerken, kan verfkleur licht doen verbleken |
| Schoonmaakazijn | Kleine plekjes op kunststof, glas en tegels | Kalkgebonden pleister en voegen, het zuur tast de ondergrond aan | Laat een organische rest achter waar schimmel weer voedsel aan heeft |
| Groene zeep of allesreiniger | Stof en vet wegnemen voordat je het echte middel gebruikt | Het doden van schimmel | Reinigt wel, desinfecteert niet, dus altijd een tweede stap nodig |
| Muurverf met schimmelwerende toevoeging | Als afwerking nadat de oorzaak is weggenomen | Als afdekker over levende schimmel of over een natte muur | Gaat een paar jaar mee en vervangt geen isolatie of ventilatie |
| Droge borstel met stofzuiger ernaast | Salpeter en andere zoutuitbloei | Schimmel, droog borstelen verspreidt juist de sporen | Alleen met een fijnstoffilter, een gewone stofzuiger blaast alles terug de kamer in |
Combineer nooit een chloorhoudend middel met azijn, ontkalker, ammonia of een andere zure reiniger. Uit die combinatie komt chloorgas vrij, en in een kleine badkamer of kelder is dat binnen enkele ademhalingen voelbaar. Werk met één middel tegelijk en spoel goed na voordat je iets anders gebruikt.
De oorzaak wegnemen, anders staat het er over twee maanden weer
Schoonmaken is het kleinste deel van het werk. Zolang het oppervlak koud en de lucht vochtig blijft, is de plek binnen enkele weken tot maanden terug, meestal precies op dezelfde plaats en iets groter dan de vorige keer.
Begin met meten in plaats van gokken. Hang een hygrometer op in de koudste hoek van de kamer, niet vlak bij de radiator, en meet met een infraroodthermometer de muur op die plek. Ligt de oppervlaktetemperatuur onder de waarde uit de dauwpunttabel, dan heb je een isolatieprobleem. Ligt hij erboven terwijl de luchtvochtigheid hoog blijft, dan is er te weinig ventilatie of te veel vochtproductie.
Stoken en ventileren horen bij elkaar. Warme lucht kan meer vocht dragen, maar dat vocht moet er ook uit, anders verplaats je het probleem alleen naar de koudste hoek. Zet meubels vijf tot tien centimeter van een koude buitenmuur, laat kastdeuren in een slaapkamer op een kier en droog was niet binnen zonder afzuiging.
Blijft de muur te koud, dan is isoleren het enige dat werkelijk helpt. Bij een buitenmuur aan de binnenzijde isoleren gaat het erom dat er geen vochtige binnenlucht meer achter de isolatie kan komen, want dan schuif je het condensvlak alleen maar naar achteren. Bij een enkelsteens muur zonder spouw luistert dat nog nauwer. Hoeveel isolatie er nodig is om de wand warm genoeg te houden, reken je uit met de rekenhulp voor de Rc-waarde.
Afwerken als de muur eenmaal droog is
Verf en pleister sluiten vocht in, dus afwerken heeft geen zin zolang de ondergrond nog nat is. Een muur die van binnenuit nat was, heeft na het wegnemen van de bron weken nodig, en bij een dikke cementgebonden laag kan dat oplopen tot een maand of langer.
Haal eerst alles weg wat los zit: bladderende verf, poederig pleisterwerk, behang met lijmresten eronder. Zit er zout in het werk, dan gaat de aangetaste pleisterlaag er helemaal af tot op de steen. Hoe je de gaten en beschadigingen die dan overblijven wegwerkt, staat bij het repareren van een beschadigde muur, en voor het vlak krijgen van het hele wandvlak bij een muur glad maken.
Moet er een volledig nieuwe pleisterlaag op, dan bepalen de ondergrond en de laagdikte wat er kan. Het stucen van een muur vraagt op een vochtbelaste ondergrond een andere opbouw dan op droog binnenwerk, en een saneerpleister hoort daar in dat geval bij.
Kies voor de afwerking iets dat damp doorlaat. Kalkverf en silicaatverf laten de muur verder uitdrogen, dichte latex en zeker vinylbehang sluiten hem af. Muurverf op waterbasis voelt na een dag droog aan maar is pas na twee tot vier weken echt schrobvast, dus stel het schoonmaken van dat wandvlak nog even uit.
Zo pak je een witte plek op de muur aan
Deze volgorde werkt zowel bij schimmel als bij zoutuitbloei, met vanaf stap vijf een aparte route per soort.
-
Stel eerst vast wat er zit
Veeg met een natte doek over een klein stukje, ruik eraan en kijk op welke hoogte het zit. Oplossen zonder vlek en laag op de muur betekent zout. Uitsmeren tot een grijze veeg met een muffe geur betekent schimmel. Alles daarna hangt van deze uitkomst af.
-
Meet voordat je iets schoonmaakt
Noteer de luchtvochtigheid in de kamer en de oppervlaktetemperatuur van de muur op de plek zelf. Na het schoonmaken is dat bewijs weg, en zonder die twee getallen weet je straks niet of je moet ventileren of isoleren.
-
Zoek de vochtbron op
Loop de kandidaten af: condens op een koude wand, optrekkend vocht vanuit de fundering, doorslaand vocht van buiten, een lekkende leiding of een natte kruipruimte. Een plek die in de winter erger wordt en in de zomer verdwijnt, wijst op condens. Een plek die het hele jaar staat, doet dat niet.
-
Scherm de ruimte af en bescherm jezelf
Deur dicht naar de rest van het huis, raam open in de werkruimte, vloer en meubels afgedekt. Handschoenen, een stofmasker FFP2 of P3 en een bril op. Dit is de stap die voorkomt dat je de sporen door de hele woning verspreidt.
-
Bij schimmel: bevochtigen, behandelen, afvoeren
Spuit de plek nat, breng het middel aan dat bij de ondergrond past en laat het inwerken. Neem af met wegwerpdoeken in één richting en knoop ze meteen in een zak dicht. Behandel een strook van ongeveer een halve meter rondom mee, want de rand van de aantasting zie je niet altijd.
-
Bij zout: droog borstelen en afzuigen
Borstel de kristallen droog van de muur met de zuigmond van een stofzuiger met fijnstoffilter er vlak naast. Geen water, geen spons. Zit er poederige pleister onder, krab die dan meteen weg tot je op vast werk komt.
-
Neem de oorzaak weg
Zonder deze stap komt de plek terug. Meer ventileren en stoken bij condens, isoleren bij een te koud vlak, de kruipruimte drooghouden bij vocht van onderaf, en een waterkerende laag herstellen bij optrekkend vocht. Wat er nodig is aan isolatiedikte, kun je berekenen met de Rc-calculator.
-
Laat drogen en werk pas daarna af
Geef de muur weken in plaats van dagen en controleer met een vochtmeter of met je hand op verschillende hoogtes. Zet pas voorstrijk en verf op als het droog is, en kies een afwerking die damp doorlaat.
Rc-calculator
Stapel de lagen van je vloer, muur of dak en zie welke Rc-waarde je haalt met welke diktes. Open de volledige rc-calculator
Voordat je de muur weer afwerkt
Uit de praktijk
Witte pluizen die binnen een maand terug zijn na het schoonmaken
Schimmel die na een grondige beurt op precies dezelfde plek terugkomt, is zelden slecht schoongemaakt. Het middel doodde wat er aan het oppervlak zat, maar de draden zitten ook in de poriën van de pleister en in de behanglijm daaronder, en daar komt een doekje niet.
Doorslaggevend is dat de plek nog steeds de koudste van de kamer is. Zolang de oppervlaktetemperatuur onder de schimmelgrens uit de tabel blijft, kiemt er binnen weken opnieuw wat. Wie alleen poetst, herhaalt dat elk jaar vanaf de eerste koude nachten.
Salpeter die na het nat afnemen breder terugkomt
Een zoutuitslag die met een natte spons wordt weggehaald, ziet er die middag prima uit en staat er weken later twee keer zo breed. Het water heeft het zout opgelost en de muur in gevoerd, en bij het volgende opdroogmoment kristalliseert het over een groter vlak.
Wat je niet ziet, is nog vervelender. Een deel kristalliseert nu achter de verf of in de pleisterlaag in plaats van erop. Die kristallen zetten uit en drukken de afwerking van de ondergrond, waardoor je naast een witte waas ook loszittende pleister krijgt.
Schimmel die pas verschijnt nadat de ramen zijn vervangen
Nieuwe beglazing haalt de koudste plek uit de kamer weg. Waar het vocht eerst 's nachts op het enkele glas neersloeg en 's ochtends van de vensterbank werd geveegd, is dat vlak nu warm. Het vocht is er nog steeds en zoekt de volgende koude plek op: de buitenhoek of de dagkant naast het kozijn.
Hetzelfde gebeurt na het dichtzetten van kieren en na het isoleren van een deel van de gevel. De vochtproductie in huis blijft gelijk, de ongemerkte afvoer via kieren verdwijnt en de resterende koudebrug vangt alles op. Extra ventilatie hoort daarom bij elke kierdichting.
Veelgemaakte fouten
Schimmelwerende verf over de plek zetten en verder niets doen
De vlek is weg en de muur ziet er weken lang goed uit. Maar de verf verandert niets aan de temperatuur van het oppervlak of aan de vochtigheid van de lucht, en het fungicide in de verf raakt na verloop van tijd uitgewerkt. De schimmel komt terug, nu ook onder de nieuwe verflaag.
Schimmel droog wegborstelen of wegschuren
Dit voelt als het grondigst, en het is precies verkeerd. Droge sporen komen bij duizenden in de lucht en slaan neer op elk ander koud vlak in huis. Bevochtig de plek eerst met een plantenspuit, dan blijft het meeste zitten waar het zit.
Salpeter met water en een spons te lijf gaan
Zout lost op in water, dus het lijkt te werken. In werkelijkheid gaat het opgeloste zout mee de muur in en komt het bij het volgende opdroogmoment over een breder vlak terug, deels achter de verflaag waar de kristallen de afwerking wegdrukken.
Ventilatieroosters dichtzetten omdat het tocht
Een dichtgeschoven rooster boven het raam of in de gevel van de kruipruimte scheelt meteen wat kou. Het vocht dat er via die opening uit ging, blijft nu binnen en slaat neer op het koudste vlak. Bijna elk hardnekkig schimmelprobleem in een gerenoveerd huis begint hier.
Chloor combineren met azijn of een ontkalker
De gedachte is dat twee middelen sterker zijn dan één. Uit die combinatie komt chloorgas vrij, en in een badkamer of kelder met weinig lucht is dat binnen enkele ademhalingen voelbaar in keel en longen. Gebruik één middel tegelijk en spoel goed na.
Een kast strak tegen de koude buitenmuur zetten
De kast houdt de warme kamerlucht van de muur af, waardoor het oppervlak daarachter een paar graden kouder wordt. Vochtige lucht komt er wel achter via de kieren. Daarmee schuift de vochtigheid tegen dat vlak juist over de schimmelgrens heen, terwijl je er niets van ziet tot je de kast verplaatst.
Vinylbehang of dichte latex op een muur die nog vocht kwijt moet
Een dampdichte afwerking sluit het resterende vocht in de muur op. Het zoekt dan de weg naar buiten via de randen en via naden, en achter het behang ontstaat een vochtige, donkere ruimte waar schimmel vrij spel heeft. Werk op zo'n muur af met een dampopen verf.
Veelgestelde vragen
Is witte pluizige schimmel op muur gevaarlijk?
Een plek van een paar handpalmen groot is voor gezonde mensen vooral hinderlijk en ruikt onaangenaam. Sporen kunnen wel luchtwegklachten uitlokken, en mensen met astma, een allergie of een verminderde weerstand merken dat eerder en heftiger. Werk daarom met een stofmasker en ventileer tijdens en na de klus. Gaat het om meer dan een paar vierkante meter, of houden klachten aan terwijl de plek weg is, laat het dan beoordelen en bespreek de klachten met een huisarts.
Hoe weet ik of het salpeter of witte pluizige schimmel op de muur is?
Veeg met een schone natte doek over een klein stukje. Salpeter en andere zouten lossen op in water en verdwijnen zonder een vlek achter te laten, om na dagen tot weken op dezelfde plek terug te komen. Schimmel wordt slijmerig, smeert uit tot een grijsbruine veeg en laat een blijvende vlek achter. Ruik er ook aan: schimmel geeft een muffe kelderlucht, zout ruikt naar niets. Zout zit bovendien meestal laag op de muur en schimmel juist hoog in de hoeken.
Wat doe ik aan witte schimmel in de kruipruimte?
Los eerst het vocht op, want schoonmaken in een kruipruimte is dweilen. Kijk of de ventilatieroosters in de gevel open en schoon zijn, aan twee tegenover elkaar liggende zijden, en of er water op de bodem staat. Leg een bodemafsluiting van folie of een laag schelpen om het opstijgende vocht te stoppen. Dicht daarna de kieren rond leidingdoorvoeren en het kruipluik, zodat die lucht niet meer de woning in trekt. Ga nooit alleen naar binnen en lucht de ruimte eerst.
Kan ik witte schimmel met azijn of soda weghalen?
Op glas, tegels en kunststof haalt schoonmaakazijn een klein plekje er wel af. Op stucwerk, gips en kalkgebonden voegen is het geen goede keuze: het zuur tast de ondergrond aan en de azijn laat een organische rest achter waar schimmel opnieuw voedsel aan heeft. Soda reinigt en ontvet, maar doodt geen schimmel. Voor poreus binnenwerk kom je verder met spiritus van ongeveer 70 procent, dat intrekt en zonder rest verdampt.
Waarom komt de witte schimmel elk jaar in de winter terug?
In de winter zakt de oppervlaktetemperatuur van een buitenmuur, terwijl de vochtproductie binnen juist stijgt door douchen, koken, wassen en ademen. De vochtigheid vlak tegen de koudste plek loopt dan over de tachtig procent en dat is genoeg om te kiemen. In de zomer warmt datzelfde vlak op en droogt de schimmel weg zonder dat de aantasting echt verdwijnt. Pas als de plek warmer of de lucht droger wordt, blijft hij weg.
Helpt een ontvochtiger tegen witte schimmel op de muur?
Een ontvochtiger verlaagt de luchtvochtigheid in de kamer en daarmee ook de vochtigheid vlak tegen de muur. Dat helpt tijdelijk en is uitstekend gereedschap na een lekkage of tijdens het uitdrogen van bouwvocht. Als blijvende oplossing schiet hij tekort, want de kou van het oppervlak verandert er niet door en hij verbruikt stroom zolang hij draait. Slaat het apparaat niet meer aan of loopt de compressor maar kort, dan is een doorgeslagen aanloopcondensator een van de eerste dingen om uit te sluiten. Hoe je een condensator doormeet staat apart beschreven.
Kan ik gewoon over witte schimmel heen schilderen?
Dat dekt de plek af zonder er iets aan te doen. De schimmeldraden zitten in de ondergrond en groeien onder de verse verflaag door, waardoor de vlek binnen enkele maanden weer doorkomt en de verf slecht hecht op de aangetaste laag. Behandel de plek eerst, laat de muur echt drogen en zet daar pas een dampopen verf op. Verf met een schimmelwerende toevoeging is een aanvulling en geen vervanging voor het wegnemen van de oorzaak.
Waarom slaat er wit uit op een nieuwe muur of op vers stucwerk?
Nieuw metsel-, beton- en stucwerk bevat veel aanmaakwater, en dat neemt bij het opdrogen kalk en zouten mee naar het oppervlak. Wat je ziet is meestal kalkuitbloei of zoutuitbloei, geen schimmel. Het verdwijnt vanzelf naarmate het werk uitdroogt, mits er genoeg geventileerd wordt. Blijf er tijdens de droogperiode van af met water en wacht met verven, want verf op nog vochtig werk sluit het vocht in en geeft later bladderende plekken.
Gaat salpeter in een kelder ooit vanzelf weg?
Zolang er vocht door de wand blijft trekken, blijft er zout naar buiten komen, want de voorraad in het metselwerk en in de bodem is groot. Het houdt pas op als de wand droog wordt, en dat vraagt werk aan de buitenzijde, aan de drainage of een waterkerende laag. Droog wegborstelen en afzuigen helpt tegen de aanblik, en een grofporeuze saneerpleister zorgt dat het zout in de pleisterlaag kristalliseert in plaats van op je afwerking.
Is witte schimmel op een muur anders dan de schimmel op een badkamerplafond?
Het mechanisme is hetzelfde, alleen de omstandigheden verschillen. In een badkamer piekt de luchtvochtigheid tijdens het douchen tot bijna honderd procent en slaat het vocht neer op het koudste vlak, meestal het plafond of de kitrand. Daar zijn ventileren en het vocht meteen afvoeren de belangrijkste maatregelen. Wat er specifiek speelt bij schimmel op het badkamerplafond hangt verder af van de afwerking en de afzuiging.
Hoeveel moet ik ventileren om witte schimmel te voorkomen?
Genoeg om de luchtvochtigheid in de woonruimte tussen ruwweg veertig en zestig procent te houden, gemeten in de koudste hoek en niet naast de radiator. Praktisch komt dat neer op ventilatieroosters altijd open, een afzuiging die tijdens en na het douchen en koken doordraait, en een raam dat er een paar keer per dag kort tegenaan gaat. Kort en krachtig luchten kost minder warmte dan een raam dat de hele dag op een kier staat.
Wanneer je beter een vakman belt
Een witte plek van een halve vierkante meter op een binnenmuur haal je zelf weg, mits je de oorzaak vindt. Er zijn wel vier situaties waarin je beter iemand laat kijken voordat je verder werkt.
De eerste is een aantasting die groter is dan een paar vierkante meter, of die telkens terugkomt terwijl je de kamer al warmer en droger hebt gekregen. Dan zit er een bouwkundige oorzaak achter die met meten en soms met sloopwerk gevonden moet worden.
De tweede is elke vorm van houtaantasting in de kruipruimte, de kelder of achter een plint: witte strengen over metselwerk, hout dat in blokjes scheurt of een paddenstoelachtige geur. Huiszwam tast dragend houtwerk aan en dat is werk voor een gespecialiseerd bedrijf, niet voor een fles schimmelverwijderaar.
De derde is het aanbrengen van een waterkerende laag in een bestaande muur bij optrekkend vocht. Injecteren vraagt de juiste boorafstand, de juiste hoogte ten opzichte van het maaiveld en het juiste middel voor die steensoort, en een half uitgevoerde injectie verplaatst het probleem naar boven.
De vierde is het vermoeden van asbesthoudend materiaal, bijvoorbeeld oude plaat achter een gevel, rond een schoorsteenkanaal of onder de vloer. Dat mag je niet zelf breken of schuren. Laat het bemonsteren en verwijder het via een gecertificeerd bedrijf.