De drukregelaar van je compressor instellen, nakijken en vervangen
De drukregelaar bepaalt met hoeveel druk de lucht bij je gereedschap aankomt, de drukschakelaar bepaalt wanneer de motor aanslaat. Wie die twee door elkaar haalt, draait aan het verkeerde onderdeel. Stel de werkdruk altijd van laag naar hoog in, lees de meter af terwijl het gereedschap draait en vergrendel de knop daarna. Blaast er continu lucht weg of zakt de druk vanzelf terug, dan zit het probleem meestal niet in de regelaar maar in de terugslagklep, het ontlastventiel of een te dunne slang.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Ring- en steeksleutels van 12 tot 27 mm
- Waterpomptang met brede bek
- Dopsleutelset met verlengstuk voor de aansluiting op de tank
- Kleine schroevendraaierset, plat en kruis
- Inbussleutels voor het deksel van de drukschakelaar
- Losse manometer of een bandenspanningsmeter om de afgelezen druk te controleren
- Zaklamp en een spiegeltje om achter de tank te kijken
Materiaal
- Filter-drukregelaarcombinatie met binnendraad van 1/4 of 3/8 inch
- Teflontape of vloeibare draadafdichting
- Reparatieset met membraan en o-ringen, als die voor jouw type te krijgen is
- Nieuwe terugslagklep of alleen het rubberen klepschijfje met veer
- Luchtslang met een binnenmaat van 9 mm en bijpassende snelkoppelingen
- Remmenreiniger of ontvetter en een paar pluisvrije doeken
De drukregelaar en de drukschakelaar zijn twee verschillende dingen
Op vrijwel elke compressor zitten twee onderdelen die met druk te maken hebben, en ze worden voortdurend door elkaar gehaald. De drukregelaar bepaalt met welke druk de lucht bij je gereedschap aankomt. De drukschakelaar, ook pressostaat genoemd, bepaalt wanneer de motor aanslaat en wanneer hij weer stopt. Wie het verschil kent, draait meteen aan de goede knop. Hoe een compressor zich verhoudt tot de rest van je uitrusting lees je in ons overzicht van machines voor de klus.
Draai je aan de knop van de regelaar, dan verandert alleen de druk achter de regelaar. In de tank blijft de druk gewoon staan die de drukschakelaar heeft bepaald, meestal tussen de 6 en 10 bar. Dat is ook precies de bedoeling: de tank slaat lucht op onder hoge druk, de regelaar tapt daar een lagere, constante werkdruk uit af.
Je herkent de regelaar aan de draaiknop in de luchtuitgang, vaak met een eigen manometer en meestal samengebouwd met een waterafscheider. De drukschakelaar is het kastje bovenop de tank waar de stroomkabel in verdwijnt en waar de aan-uithendel op zit. Aan dat kastje zit ook het dunne slangetje naar het ontlastventiel, en dat slangetje is de bron van een verrassend groot deel van de klachten.
| Onderdeel | Waar het zit | Wat het doet | Wat je merkt als het niet werkt |
|---|---|---|---|
| Drukregelaar | In de luchtuitgang, met draaiknop | Reduceert de tankdruk naar een vaste werkdruk | De ingestelde druk kruipt op of zakt weg tijdens het werk |
| Werkdrukmeter | Direct achter de regelaar | Toont de druk die naar de slang gaat | Wijst iets aan wat niet klopt met wat het gereedschap doet |
| Tankdrukmeter | Op de drukschakelaar of op de tank | Toont de opgeslagen druk in de ketel | Blijft steken of loopt langzamer op dan normaal |
| Drukschakelaar | Kastje bovenop de tank, met hendel | Schakelt de motor in en uit op een vaste in- en afslagdruk | Motor slaat te vroeg af, te laat af of blijft doorlopen |
| Ontlastventiel | Aan de drukschakelaar, met dun slangetje | Blaast de leiding tussen pomp en tank leeg na het uitschakelen | De motor komt zwaar op gang of slaat de zekering eruit |
| Terugslagklep | Onder de zeskant tussen pomp en tank | Houdt de tanklucht tegen zodat die niet terugloopt | Aanhoudend geblaas bij de drukschakelaar en een tank die leegloopt |
| Veiligheidsventiel | Op de tank of op de drukschakelaar, met ringetje | Blaast af als de druk te hoog oploopt | Blijft plakken, of blaast af terwijl de druk normaal is |
| Waterafscheider | Voor of samengebouwd met de regelaar | Vangt condens en vuil uit de perslucht | Water in de slang en spetters in het spuitwerk |
| Aftapkraan | Onder aan de tank, laagste punt | Laat condens en roestslib eruit | Roestwater komt via de leiding in de regelaar terecht |
Blijf van het veiligheidsventiel af. Dat ventiel is afgesteld op de tank en is de laatste bescherming als de drukschakelaar het laat afweten. Draai er niet aan en zet het nooit vast om van geblaas af te komen. Blaast het af bij normale druk, dan is de drukschakelaar verkeerd afgesteld of stuk, en dat is wat je oplost.
De werkdruk instellen zodat hij blijft staan
Een drukregelaar stel je altijd van beneden naar boven in. Trek de knop omhoog tot hij hoorbaar los komt, draai hem eerst helemaal terug naar nul en werk daarna langzaam omhoog tot de gewenste waarde. Draai je vanaf een te hoge stand terug, dan blijft de veer in de regelaar op spanning hangen en staat de werkelijke druk vaak een halve bar boven wat je hebt afgelezen.
Bij de meeste knoppen is rechtsom meer druk en linksom minder. Duw de knop na het instellen weer omlaag zodat hij vergrendeld is. Een compressor trilt flink, en een niet vergrendelde knop draait zichzelf in een uur werken merkbaar hoger.
De belangrijkste gewoonte is dat je de meter afleest terwijl het gereedschap draait. Statisch, met een dichte slang, wijst de meter de druk aan die er staat zonder dat er lucht doorheen gaat. Zodra een slagmoersleutel of een spuitpistool lucht vraagt, zakt die waarde in. Zet daarom het gereedschap aan, kijk wat de werkdrukmeter tijdens gebruik doet en corrigeer op dat getal.
Merk je dat de druk tijdens het werk toch geleidelijk oploopt in plaats van dat hij zakt, dan sluit de regelaar niet meer helemaal. Dat heet doorkruipen en het komt bijna altijd door vuil of een groef in de klepzitting.
Twijfel je aan je manometer? Sluit een bandenspanningsmeter aan op de snelkoppeling en vergelijk. Goedkope manometers zitten er een halve bar naast, en bij verfspuiten en bandenspanning is dat precies het verschil tussen wel en niet werken.
Welke werkdruk hoort bij welk luchtgereedschap
Bijna al het luchtgereedschap voor thuis is ontworpen op ongeveer 6,3 bar aan de ingang van het gereedschap. De uitzonderingen zijn er wel, en juist daar gaat het mis: een verfspuit vraagt veel minder druk maar veel meer lucht, en een bandje pomp je op met een fractie van wat een tacker nodig heeft.
Naast de druk telt het luchtverbruik, uitgedrukt in liter per minuut. Dat getal bepaalt of je compressor het volhoudt. Een tacker vraagt een klein slokje per schot en werkt daarom prima op een kleine machine. Een straalpistool of een schuurmachine op perslucht vraagt continu lucht en legt een hobbycompressor binnen een minuut plat.
De regelaar helpt daar niet tegen. Hij kan de druk verlagen, maar hij kan geen lucht maken. Loopt de tankdruk tijdens gebruik terug tot onder je ingestelde werkdruk, dan zakt de werkdruk gewoon mee, hoe ver je de knop ook opendraait.
| Gereedschap | Werkdruk aan het gereedschap | Luchtvraag, indicatie | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Blaaspistool | 3 tot 6 bar | Kort en stootsgewijs | Meer druk maakt het niet schoner, wel gevaarlijker met opspattend vuil |
| Bandenvulslang auto | 2 tot 3 bar in de band | Zeer weinig | Regelaar iets hoger zetten dan de banddruk, meten met een aparte meter |
| Nietpistool of tacker | 6 tot 7 bar | Weinig, per schot | Te lage druk laat de nieten half uitsteken, te hoge slaat ze door het hout |
| Spijkerpistool voor constructiewerk | 7 tot 8 bar | Gemiddeld | Kijk op het typeplaatje, veel tackers gaan niet boven 8 bar |
| Slagmoersleutel 1/2 inch | 6 tot 6,3 bar | Fors tijdens gebruik | Een dunne slang haalt hier meteen het koppel uit |
| Verfspuit met beker, hoge druk | 3 tot 4 bar | Continu en aanzienlijk | Instellen terwijl je de trekker overhaalt, niet statisch |
| Verfspuit van het HVLP-type | 2 tot 3 bar aan de spuit | Continu en hoog | Vraagt de meeste lucht van alles wat hier staat |
| Zandstraalpistool | 6 tot 8 bar | Continu en zeer hoog | De meeste hobbycompressoren houden dit niet bij |
| Airbrush | 1 tot 2,5 bar | Zeer weinig | Vraagt een fijne regelaar, een grove springt te veel |
| Uitblazen van een leiding of radiator | 2 tot 4 bar | Kort | Lage druk is hier veiliger voor de afdichtingen |
Blaas nooit perslucht op of naar je huid. Zelfs een paar bar kan lucht onder de huid drukken. Richt een blaaspistool ook niet op iemand anders en draag een bril, want wat je wegblaast komt met dezelfde snelheid ergens anders aan.
De meter wijst zes bar aan en het gereedschap doet het toch niet
Dit is de meest voorkomende klacht waarbij mensen naar de drukregelaar wijzen terwijl die niets fout doet. De regelaar levert netjes zes bar aan het begin van de slang, maar bij het gereedschap komt er beduidend minder aan. Dat verschil ontstaat in de slang, in de koppelingen en soms in de haspel.
De binnenmaat van de slang doet daarbij meer dan de lengte. Een spiraalslang met een binnenmaat van 6 mm is prima voor een bandenspanningsmeter en voor een tacker, maar knijpt de luchtstroom af zodra een slagmoersleutel of een spuitpistool aan de beurt is. Bij dat soort gereedschap wil je een rubberen of hybride slang met een binnenmaat van 9 mm.
Snelkoppelingen zijn de tweede boosdoener. Een goedkope koppeling heeft vaak een doorlaat van nog geen 5 mm, en drie van die koppelingen achter elkaar kosten samen meer druk dan tien meter slang. Zit je gereedschap op een haspel, houd er dan rekening mee dat de wartel in het midden van de haspel opnieuw een vernauwing is. Rol de slang bij zwaar werk helemaal af, want een opgerolde slang wordt warm en dat kost extra.
Controleer het simpelweg: hang een manometer of een tweede regelaar direct voor het gereedschap en lees af terwijl je werkt. Zie je daar veel minder dan bij de compressor, dan ligt het aan de weg ertussen en niet aan de regelaar.
| Wat je gebruikt | Geschikt voor | Waar het knelt | Wat wij aanhouden |
|---|---|---|---|
| Spiraalslang 6 mm binnenmaat | Banden pompen, uitblazen, tacker | Trekt zichzelf strak en knijpt bij hoog verbruik dicht | Kort houden, maximaal een meter of vijf uitgerekt |
| Rubberslang 9 mm binnenmaat | Slagmoersleutel, spuitpistool, langere afstanden | Zwaarder en stugger in de hand | De standaardkeuze voor alles wat continu lucht vraagt |
| Slang 13 mm binnenmaat | Zandstralen, lange leidingen door de werkplaats | Onhandig aan klein gereedschap | Alleen als hoofdleiding, met een dunnere staart aan het eind |
| Goedkope snelkoppeling | Losse klusjes | Nauwe doorlaat, kost merkbaar druk | Zo min mogelijk koppelingen in één lijn |
| Koppeling met ruime doorlaat | Alles wat veel lucht vraagt | Kost iets meer per stuk | Overal hetzelfde type, dan passen ze onderling |
| Slanghaspel | Vaste werkplek | Wartel en opgerolde slang beperken de stroom | Bij zwaar gereedschap volledig afrollen |
Waterafscheider en filter: waar ze horen en in welke volgorde
Perslucht die uit de pomp komt is warm en zit vol vocht. In de tank koelt die lucht af en slaat het water neer, en dat is precies de reden dat je de aftapkraan onder de tank na elk gebruik openzet. Wat er dan nog aan damp in de leiding zit, moet de waterafscheider eruit halen.
In een combinatieset zit het filter met het afscheiderbakje vóór de regelaar en niet erachter. Zo krijgt de regelaar schone, droge lucht en slijt hij minder snel aan zijn zitting. Op het huis staat een pijl voor de doorstroomrichting, en dat is geen decoratie: andersom gemonteerd doet het filter vrijwel niets. Een olievernevelaar, als je die gebruikt voor slaggereedschap, komt altijd als laatste in de rij.
Hang de afscheider niet aan het eind van de slang bij het gereedschap. Doe je dat wel, dan verzamelt het water zich onderweg in de slang en komt het bij de eerste beweging alsnog in je gereedschap of in je verf terecht. De hoofdafscheider hoort bij de tank te zitten. Voor spuitwerk zet je daarnaast een klein fijnfilter vlak voor het pistool, als tweede zeef.
Komt er olieachtig vocht uit het bakje, dan lekt er smeerolie mee uit de pomp. Wat er wel en niet in hoort en wanneer het tijd is om te verversen, staat bij de olie van een compressor en hoe je het peil afleest.
| Plek in de lijn | Onderdeel | Waarom daar |
|---|---|---|
| Onder aan de tank | Aftapkraan | Laagste punt, hier verzamelt condens en roestslib zich |
| Uitgang van de tank | Filter met waterafscheider | De lucht is hier afgekoeld en het vuil komt niet verder |
| Direct daarna | Drukregelaar met werkdrukmeter | Krijgt schone lucht en houdt zijn afstelling langer |
| Optioneel daarna | Olievernevelaar | Alleen voor slaggereedschap, nooit voor spuitwerk |
| Vlak voor het spuitpistool | Fijnfilter of wegwerpfilter | Vangt het laatste vocht dat in de slang ontstaat |
Tap de tank af terwijl er nog een bar of één op staat. De resterende lucht blaast het slib mee naar buiten, terwijl bij een drukloze tank het vuil gewoon op de bodem blijft liggen. Houd een bakje eronder, want wat eruit komt is zwart en vet.
Wat er aan de drukregelaar zelf kapot gaat
Een drukregelaar is een veer die op een membraan drukt en een klepje dat daardoor verder open of dichter gaat. Veel meer is het niet, en dat maakt de mankementen overzichtelijk. Vuil op de zitting, een verhard membraan en een versleten o-ring zijn samen goed voor bijna alle klachten.
Loopt de ingestelde druk vanzelf op zodra je even niets doet, dan sluit het klepje niet meer volledig. Roestdeeltjes uit een tank die nooit is afgetapt komen daar terecht en krassen de zitting in. Uit elkaar halen en schoonmaken helpt soms, maar zit er eenmaal een groef in het rubber, dan is vervangen het enige dat blijvend werkt.
Blaast er onophoudelijk lucht uit een klein gaatje in het huis, dan heb je vermoedelijk een ontlastende regelaar met een gescheurd membraan. Dat type laat bij het terugdraaien bewust een pufje weg, wat normaal is, maar een continu sissen is dat niet. Ook hier is de reparatieset de goedkoopste route, mits die voor jouw type te krijgen is.
Draai bij demontage nooit iets los terwijl er nog druk op staat. Trek de stekker eruit, blaas de tank leeg via de aftapkraan en controleer dat beide meters op nul staan voordat je een sleutel pakt.
| Wat je merkt | Meest waarschijnlijke oorzaak | Wat je doet |
|---|---|---|
| De ingestelde druk kruipt langzaam omhoog | Vuil of een groef in de klepzitting | Openmaken en reinigen, bij schade de regelaar vervangen |
| De knop draait maar de druk verandert niet | Gebroken veer of losgelopen spindel | Regelaar vervangen, losse delen zijn zelden te krijgen |
| Continu sissen uit een gaatje in het huis | Gescheurd of verhard membraan | Reparatieset met membraan, anders vervangen |
| De druk zakt zodra het gereedschap draait | Te dunne slang of te nauwe koppeling | Slang met 9 mm binnenmaat en ruimere koppelingen |
| De werkdruk komt niet boven een bepaalde waarde | Tankdruk te laag of afslagdruk verkeerd afgesteld | Tankdrukmeter aflezen, drukschakelaar nakijken |
| Water in het bakje loopt niet weg | Verstopte of geblokkeerde aftap van het filter | Bakje losdraaien, uitspoelen en het element vervangen |
| De knop staat na een uur werken hoger | Knop niet vergrendeld, trillingen verdraaien hem | Knop na het instellen omlaag drukken |
Aanhoudend geblaas na het uitschakelen: terugslagklep en ontlastventiel
Hoor je nadat de motor is afgeslagen een sissend geluid dat niet ophoudt, dan is de drukregelaar zelden de schuldige. Dat geluid komt bijna altijd uit het ontlastventiel bij de drukschakelaar, en de oorzaak zit een stukje verderop in de terugslagklep.
Die terugslagklep zit tussen de pomp en de tank, meestal onder een zeskant van 22 tot 27 mm waar ook de persleiding op aankomt. Hij laat lucht van de pomp naar de tank en houdt de tanklucht tegen als de motor stopt. Zit er koolaanslag of een verharde olieklodder op het klepschijfje, dan sluit hij niet meer af en loopt de tanklucht via de pomp terug naar buiten.
Het ontlastventiel maakt het geluid, maar doet zelf zijn werk. Zodra de drukschakelaar uitschakelt, opent dat ventiel de leiding tussen pomp en terugslagklep, zodat de motor zonder tegendruk kan starten. Is het slangetje ernaartoe verstopt, geknikt of losgetrild, dan start de motor tegen volle druk in. Je hoort hem dan zwoegen, en in het slechtste geval slaat de zekering eruit of gaat de thermische beveiliging eraf.
Het schoonmaken van een terugslagklep is dankbaar werk. Haal alle druk van de tank, draai de zeskant eruit en je vindt een veertje met een rubberen of kunststof schijfje. Ontvet het geheel met remmenreiniger, kijk of het schijfje een duidelijke afdruk of groef heeft en vervang de o-ring van de behuizing standaard mee. Draai bij het terugplaatsen matig aan en gebruik teflontape of vloeibare afdichting op het draad.
Werk nooit aan een compressor die nog onder druk staat. Trek de stekker uit het stopcontact, open de aftapkraan en wacht tot de tankdrukmeter echt op nul staat. Een zeskant losdraaien met acht bar erachter levert een projectiel op.
Een drukregelaar of drukschakelaar vervangen die past
Onderdelen op de gok bestellen is de duurste manier om een compressor te repareren. Een regelaar en een drukschakelaar kosten samen al snel meer dan een tweedehands machine, en bij veel compressoren moet het halve blok eraf om erbij te kunnen. Stel dus eerst vast welk onderdeel het echt is, en bestel daarna pas.
Een regelaar hoeft niet van hetzelfde merk te zijn. Wat moet kloppen is de aansluitmaat van het draad, meestal 1/4 of 3/8 inch gasdraad, het drukbereik, en de doorlaat in liters per minuut. Neem een regelaar die tot minstens de afslagdruk van jouw tank kan, dus bij een machine die op 10 bar afslaat geen regelaar met een maximum van 8 bar.
Bij de drukschakelaar telt meer. Die moet passen bij het vermogen en de spanning van de motor, en er is verschil tussen een uitvoering voor 230 volt en een driefasige voor 400 volt. Voor een tank heb je vrijwel altijd een vierwegs uitvoering nodig met ingebouwd ontlastventiel en een aan-uithendel. Stel hem nooit hoger af dan de maximale werkdruk die op het typeplaatje van de ketel staat.
Zoek het typenummer op van je machine voordat je gaat bestellen; dat staat op de sticker op de tank of op het motorhuis. Fabrikanten zetten hun onderdelenlijsten en handleidingen zelf online, en hoe je zo'n lijst leest staat bij het opzoeken van onderdelen en handleidingen bij Makita. Voor het gereedschap dat je op die lucht aansluit is het overzicht van gereedschap en materiaal het startpunt.
| Wat moet kloppen | Waar je het vindt | Veelgemaakte misser |
|---|---|---|
| Draadmaat van de aansluiting | Meten aan de oude regelaar, meestal 1/4 of 3/8 inch | Een verloopnippel erbij die de doorlaat weer vernauwt |
| Maximale druk van de regelaar | Op het huis of in de specificatie | Regelaar tot 8 bar op een tank die op 10 bar afslaat |
| Doorlaat in liter per minuut | In de specificatie van de regelaar | Een fijne regelaar voor airbrush op zwaar gereedschap |
| Manometeraansluiting | Meestal 1/8 of 1/4 inch | Oude meter past niet, terwijl er geen nieuwe bij zat |
| Spanning en vermogen bij de drukschakelaar | Typeplaatje van de motor | Een 230 volt schakelaar op een driefasige motor |
| Afslagdruk van de drukschakelaar | Typeplaatje van de ketel | Hoger afstellen om meer druk te krijgen |
| Aantal aansluitingen op de drukschakelaar | Tellen aan het oude exemplaar | Een uitvoering zonder ontlastventiel bestellen |
Maak voordat je iets losdraait een paar foto's van de aansluitingen en van de bedrading in de drukschakelaar. Bij het terugbouwen zoek je anders een half uur naar welk draadje waar zat, en bij de aardleiding wil je daar geen twijfel over hebben.
Onderhoud waarmee de regelaar het jaren volhoudt
Een drukregelaar sneuvelt zelden door gebruik en bijna altijd door wat er doorheen komt. Roest en condenswater uit een tank die nooit wordt afgetapt, vreten de zitting aan en zetten het membraan vast. Het aftappen na elk gebruik is daarmee het goedkoopste onderhoud dat er is.
Zet de regelaar aan het eind van de dag terug naar nul. De veer staat dan niet maandenlang onder spanning en het membraan verhardt minder snel. Laat de tank ook niet permanent onder volle druk staan als je de machine een tijd niet gebruikt, want elke afdichting in de lijn staat dan continu te werken.
Staat de compressor in een onverwarmde schuur, dan bevriest het water in het filterbakje bij vorst en kan het bakje scheuren. Tap dus af voordat het gaat vriezen. Koude olie geeft bovendien een zware start, en wat daar de juiste keuze in is lees je bij de keuze voor compressorolie en het verversschema.
Trek een paar keer per jaar even aan het ringetje van het veiligheidsventiel terwijl er druk op de tank staat. Hij hoort dan kort af te blazen en daarna weer dicht te gaan. Gebeurt dat niet, dan is hij vastgekoekt en moet hij worden vervangen. Verder is het een kwestie van kijken en luisteren: een compressor die anders klinkt dan vorige week, is meestal een compressor die iets vraagt.
| Wanneer | Wat je doet | Waarom |
|---|---|---|
| Na elk gebruik | Aftapkraan onder de tank openen | Condens en roestslib blijven anders in de ketel staan |
| Na elk gebruik | Regelaar op nul en druk van de leiding af | Veer en membraan blijven niet onder spanning staan |
| Elke paar weken | Bakje van de waterafscheider legen | Een vol bakje laat water door naar de regelaar |
| Elk halfjaar | Filterelement bekijken en zo nodig vervangen | Een dichtgeslibd element kost merkbaar doorstroming |
| Elk halfjaar | Veiligheidsventiel kort optrekken | Controleren dat het ventiel niet is vastgekoekt |
| Jaarlijks | Oliepeil en olietoestand nakijken | Olie in de perslucht komt door slijtage of te veel olie |
| Voor de winter | Tank en filterbakje leeg achterlaten | Bevriezend water scheurt het bakje en de aftap |
Zo stel je de werkdruk in en controleer je hem onder belasting
Deze volgorde werkt op elke compressor met een regelaar in de uitgang, van een klein hobbymodel tot een machine met een tank van honderd liter.
-
Tap de tank af voordat je begint
Open de kraan onder de tank kort terwijl er nog wat druk op staat, zodat het condens mee naar buiten wordt geblazen. Doe je dit niet, dan komt het roestwater vroeg of laat in de regelaar en in je gereedschap terecht.
-
Laat de compressor volledig op druk komen
Wacht tot de motor vanzelf afslaat en lees de tankdrukmeter af. Die waarde is je bovengrens. Een werkdruk instellen terwijl de tank nog aan het vullen is, geeft een waarde die daarna gewoon verandert.
-
Zoek op welke druk je gereedschap vraagt
Op het typeplaatje of in de handleiding staat de werkdruk aan de ingang van het gereedschap. Een tacker zit rond 6 tot 7 bar, een verfspuit van het HVLP-type rond 2 tot 3 bar. Gokken kost je nieten die half uitsteken of verf die eruit spat.
-
Draai de regelaar eerst helemaal terug naar nul
Trek de knop omhoog tot hij ontgrendelt en draai linksom tot de werkdrukmeter op nul staat. Vanaf nul naar boven werken geeft een waarde die klopt, terwijl terugdraaien vanaf een te hoge stand de veer op spanning laat hangen.
-
Sluit slang en gereedschap aan en draai langzaam op
Koppel eerst alles aan en draai daarna rechtsom tot je in de buurt van de gewenste waarde komt. Neem de laatste halve bar rustig, want de meeste regelaars reageren met een kleine vertraging op wat je doet.
-
Lees af terwijl het gereedschap draait
Haal de trekker over of laat de machine een halve minuut lopen en kijk wat de werkdrukmeter dan aanwijst. Zakt die waarde ver weg, dan zit het knelpunt in de slang of de koppeling en niet in de regelaar. Corrigeer op de waarde tijdens gebruik.
-
Vergrendel de knop en controleer nog een keer
Druk de knop omlaag tot hij vastklikt en kijk na een paar minuten opnieuw. Loopt de druk vanzelf op terwijl je niets doet, dan sluit de regelaar niet meer volledig en is schoonmaken of vervangen aan de orde.
-
Ruim af zoals je begon
Zet na het werk de regelaar terug naar nul, haal de druk van de leiding en tap de tank af. Dat scheelt roest in de ketel en het membraan van de regelaar blijft soepel.
Nakijken voordat je de compressor aan het werk zet
Uit de praktijk
Een tweedehands Atlas Copco waar niet de regelaar het probleem was
Een gratis meegekregen Atlas Copco met een nominale werkdruk van 7 bar en een maximum van 10 bar leek twee dure kwalen te hebben: de terugslagklep hield niets tegen en de drukregelaar regelde niet meer. De eerste ingeving was een complete set bestellen en beide onderdelen vervangen.
Dat is precies de verkeerde volgorde. Zo'n set kost geld en de machine moet er ver voor uit elkaar, dus eerst is uitgezocht wat wat is. Het onderdeel met de gele sticker bleek geen regelaar maar de ontlastklep, die de leiding leegblaast zodat de motor makkelijker start. Het dunne slangetje daarnaartoe zat verstopt. Na het doorblazen van dat slangetje werkte de regeling weer gewoon.
Wat overbleef was het terugstromen van lucht zodra de tank op druk was, en dat wees op de terugslagklep verderop onder de zilverkleurige zeskant. Die is losgedraaid met de tank volledig drukloos, ontvet met remmenreiniger en voorzien van een nieuwe o-ring. Twee onderdelen die samen geen tien euro kostten, in plaats van de complete set.
Water dat pas bij het spuitpistool tevoorschijn kwam
Bij het spuiten van een deur kwamen er om de paar seconden waterspetters in de lak. De waterafscheider was aanwezig, maar hing vlak voor het pistool aan het eind van vijftien meter slang. De eerste minuut ging goed, daarna begon het spetteren.
De oorzaak lag in de slang zelf. De lucht koelt onderweg af, het vocht slaat in de slang neer en blijft in de lussen staan tot een beweging het meeneemt. Een afscheider aan het uiteinde kan dat water niet meer tegenhouden, want het is al voorbij.
De oplossing was de hoofdafscheider met de regelaar bij de tankuitgang te zetten en een klein wegwerpfilter vlak voor het pistool te houden als tweede zeef. Daarbij is de tank vanaf toen na elk gebruik afgetapt. Het spetteren was daarmee weg, en als bijvangst bleef de ingestelde druk stabieler omdat er geen water meer door de regelaar ging.
Nieten die half bleven uitsteken bij zes bar op de meter
Een tacker sloeg de nieten bij het eerste schot netjes weg en liet ze daarna half uitsteken, terwijl de werkdrukmeter onveranderd zes bar aanwees. De reflex was om de regelaar hoger te zetten, waarna de eerste schoten door het hout heen sloegen en de rest nog steeds bleef staan.
Met een tweede manometer direct voor de tacker werd duidelijk wat er gebeurde. Statisch stond er zes bar, maar tijdens het schieten zakte het tot ver daaronder. Het knelpunt was een uitgerekte spiraalslang van 6 mm met twee goedkope snelkoppelingen ertussen.
Na het vervangen door een rubberslang met een binnenmaat van 9 mm en één ruime koppeling bleef de druk tijdens het schieten wel staan. De regelaar kon terug naar de normale stand en de nieten gingen allemaal even diep. De regelaar had al die tijd gedaan wat hij moest doen.
Veelgemaakte fouten
De werkdruk van boven af terugdraaien
Wie vanaf een te hoge stand terugdraait naar de gewenste waarde, houdt de veer in de regelaar op spanning. De werkelijke druk staat dan vaak hoger dan wat de meter aangeeft. Draai altijd eerst naar nul en bouw daarna van beneden af op.
De knop niet vergrendelen na het instellen
De trillingen van een zuigercompressor draaien een losse knop langzaam open. Bij spuitwerk merk je dat pas aan een spuitbeeld dat gaandeweg verandert. Duw de knop na het instellen omlaag tot hij klikt.
De drukschakelaar hoger afstellen om meer druk te krijgen
Meer tankdruk lijkt de oplossing als het gereedschap te weinig lucht heeft, maar de tank is gekeurd op de druk die op het typeplaatje staat. Bovendien lost het niets op als het knelpunt in de slang zit. Hoger afstellen belast de ketel en het veiligheidsventiel.
Onderdelen bestellen voordat je weet wat er stuk is
Een regelaar en een drukschakelaar zijn samen zo duur als een tweedehands machine, en er gaan uren montage in zitten. Zoek eerst uit of het geblaas uit het ontlastventiel komt, of het slangetje verstopt zit en of de terugslagklep dicht gaat.
De waterafscheider aan het eind van de slang hangen
Het water ontstaat onderweg in de slang, dus een afscheider bij het gereedschap komt te laat. De hoofdafscheider hoort bij de tank te zitten, met eventueel een klein filter vlak voor het spuitpistool als tweede zeef.
Aan de regelaar werken terwijl er nog druk op staat
Een koppeling of zeskant losdraaien met acht bar erachter laat onderdelen wegschieten en blaast vuil je gezicht in. Stekker eruit, aftapkraan open, beide meters op nul en dan pas de sleutel erop.
Het filter andersom monteren
Op het huis van een filter-regelaarcombinatie staat een pijl voor de doorstroomrichting. Zit het omgekeerd, dan draait de cycloon in het bakje niet en gaat het vocht gewoon door naar het gereedschap. Het lijkt te werken en dat is precies het lastige eraan.
De tank nooit aftappen
Het water dat in de ketel blijft staan roest de bodem van binnenuit weg en spoelt slib mee naar de regelaar. Dat slib beschadigt de klepzitting, waarna de druk gaat doorkruipen. Een halve minuut per keer voorkomt beide problemen.
Veelgestelde vragen
Wat doet de drukregelaar op een compressor precies?
Hij zet de hoge druk uit de tank om in een lagere, constante werkdruk voor je gereedschap. De tank staat bijvoorbeeld op 8 bar, terwijl je verfspuit maar 3 bar wil zien. De regelaar houdt die 3 bar vast terwijl de tankdruk zakt, tot het moment dat de tankdruk onder je ingestelde waarde komt. Vanaf dat punt kan hij niets meer regelen en zakt de werkdruk mee.
Hoe stel ik de drukregelaar van mijn compressor in?
Laat de tank eerst volledig vollopen tot de motor afslaat. Trek daarna de knop omhoog, draai hem helemaal terug naar nul en werk langzaam omhoog naar de druk die je gereedschap vraagt. Koppel het gereedschap aan en lees de meter af terwijl het draait, want statisch aflezen geeft een te rooskleurig beeld. Druk de knop daarna omlaag zodat hij vergrendeld is en niet meetrilt.
Mijn compressor drukregelaar houdt de druk niet vast, wat is er aan de hand?
Kijk eerst of de druk wegzakt of juist oploopt. Zakt hij weg zodra het gereedschap lucht vraagt, dan zit het knelpunt meestal in een te dunne slang, een nauwe snelkoppeling of een tank die te snel leeg is voor dat gereedschap. Loopt de druk juist vanzelf op terwijl je niets doet, dan sluit het klepje in de regelaar niet meer volledig, meestal door vuil of een groef in de zitting.
Waarom blaast er continu lucht uit de buurt van mijn drukregelaar?
Een kort pufje bij het terugdraaien hoort erbij, want veel regelaars laten de overdruk achter zich bewust ontsnappen. Blijft het sissen, dan is het membraan gescheurd of zit de zitting vol vuil. Komt het geluid eigenlijk van het kastje van de drukschakelaar, dan blaast het ontlastventiel en is de terugslagklep tussen pomp en tank de echte oorzaak.
Kan ik een drukregelaar van een ander merk op mijn compressor zetten?
Dat kan meestal prima, zolang drie dingen kloppen. De draadmaat van de aansluiting moet passen, vaak 1/4 of 3/8 inch gasdraad. Het drukbereik moet minstens tot de afslagdruk van jouw tank reiken. En de doorlaat moet groot genoeg zijn voor het gereedschap dat je gebruikt, want een fijne regelaar voor een airbrush knijpt een slagmoersleutel af. Een origineel onderdeel is dus niet verplicht, een passend onderdeel wel.
Waarom komt mijn compressor niet boven de ingestelde druk uit?
Kijk naar de tankdrukmeter in plaats van naar de werkdrukmeter. Blijft de tankdruk steken, dan is de pomp aan het lekken, staat de afslagdruk laag afgesteld of blaast het veiligheidsventiel te vroeg af. Loopt de tankdruk wel netjes op maar de werkdruk niet, dan zit de beperking in de regelaar zelf, in een dichtgeslibd filterelement of in een verloopnippel met een te nauwe doorlaat.
Hoe hoog mag ik de druk op de compressor zetten?
Nooit hoger dan de maximale werkdruk die op het typeplaatje van de ketel staat, vaak 8 of 10 bar. Dat cijfer hoort bij de tank en niet bij de motor, en het veiligheidsventiel is daarop afgestemd. De werkdruk voor je gereedschap zet je met de regelaar, niet door de drukschakelaar op te schroeven. Meer tankdruk levert ook geen extra lucht op als de slang het knelpunt is.
Waarom slaat de motor steeds opnieuw aan terwijl ik niets doe?
Er lekt lucht weg. Begin bij de aftapkraan onder de tank en bij de snelkoppelingen, want die zijn het makkelijkst te controleren met een kwastje zeepsop. Blijft het sissen bij de drukschakelaar hoorbaar, dan sluit de terugslagklep niet en loopt de tanklucht via de pomp terug. Die klep is meestal los te draaien, schoon te maken en met een nieuwe o-ring weer dicht te krijgen.
Waar hoort de waterafscheider ten opzichte van de compressor drukregelaar?
Bij de tankuitgang, en het filter met de afscheider staat vóór de regelaar in de lijn. Zo krijgt de regelaar schone en droge lucht en slijt de klepzitting minder snel. Let op de pijl met de doorstroomrichting op het huis, want andersom gemonteerd vangt het bakje vrijwel niets. Een olievernevelaar komt altijd als laatste, en die gebruik je niet als je gaat spuiten.
Waarom loopt er water uit mijn luchtslang tijdens het spuiten?
Perslucht bevat vocht dat neerslaat zodra de lucht afkoelt, en dat gebeurt voor een deel pas in de slang. Water dat daar ontstaat, komt langs een afscheider die aan het eind hangt. Tap de tank na elk gebruik af, houd de hoofdafscheider bij de tank en zet voor spuitwerk een klein fijnfilter vlak voor het pistool. Rol de slang helemaal af, zodat er geen lussen ontstaan waar water in blijft staan. Zie je een olieachtige waas in plaats van water, dan komt er smeerolie uit de pomp mee en kijk je eerst het oliepeil en de toestand van de olie na.
Moet ik de drukregelaar na het werk terugzetten naar nul?
Het is geen voorschrift, maar wij doen het wel. De veer in de regelaar staat dan niet maandenlang op spanning en het membraan blijft langer soepel. Haal in dezelfde beweging de druk van de leiding en tap de tank af. Staat de machine in een onverwarmde ruimte, dan voorkomt een leeg filterbakje ook dat er bij vorst een barst in het kunststof komt.
Is een drukregelaar te repareren of moet hij vervangen worden?
Uit elkaar halen en de zitting reinigen is bijna altijd het proberen waard, zeker als het probleem doorkruipende druk is. Zit er een duidelijke groef in het rubber of is het membraan verhard en gescheurd, dan houdt reinigen het hooguit een paar weken vol. Voor sommige types is een reparatieset met membraan en o-ringen te krijgen. Is die er niet, dan is een complete filter-drukregelaarcombinatie meestal goedkoper dan losse onderdelen.
Wanneer je beter een vakman belt
Het instellen van de werkdruk, het schoonmaken van een terugslagklep en het vervangen van een filter-drukregelaarcombinatie zijn klussen die je zelf doet. Er zijn drie punten waar het verstandig is om te stoppen.
Het eerste is de tank zelf. Zie je roestputten, een uitgesleten aftapopening of een bobbel in het plaatwerk, gebruik de machine dan niet meer. Een luchtketel is een drukvat en dat las of plamuur je niet bij, ook niet tijdelijk. Vervangen is dan de enige route.
Het tweede is het elektrische deel van de drukschakelaar bij een driefasige machine op 400 volt, of bij een aansluiting met motorbeveiliging in de meterkast. Een eenfasige schakelaar wisselen op een stekkermachine is te overzien, maar werk in de groepenkast achter de hoofdzekering laat je aan een elektricien over.
Het derde is het veiligheidsventiel. Blaast dat af bij normale druk of zit het vast, dan hoort er een nieuw ventiel in met de juiste afblaasdruk voor jouw ketel. Aan de afstelling draaien is geen optie. Weet je niet welk ventiel erbij hoort, laat het dan uitzoeken bij een servicepunt in plaats van er iets op te schroeven dat toevallig past. Voor de overige machines in de schuur staat de aanpak per apparaat bij de machines en het onderhoud daarvan.