Steenstrips verwijderen zonder de muur erachter te slopen
Steenstrips zitten met flexibele tegellijm of steenstripmortel op de wand geplakt, en hoe zwaar het verwijderen wordt hangt volledig af van wat erachter zit. Op metselwerk, beton of kalkzandsteen werk je met een brede beitel en veel korte tikken, en is de achtergebleven lijmlaag het echte werk. Zitten de strips op gipsplaat, cementgebonden plaat of isolatie, dan haal je de hele beplating weg in plaats van strip voor strip te beitelen. Klop de wand eerst af: wat hol klinkt komt er vaak met de hand af, en dat scheelt uren.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Brede steenbeitel van 40 tot 50 mm en een klopbeitel
- Vuistje van 1 kilo, geen zware moker
- Sloophamer met spadebeitel voor grote vlakken
- Koevoet of kort breekijzer
- Multitool met hardmetalen segmentblad
- Reciprozaag met lang bimetaalblad voor plaatmateriaal
- Vlakke steekbeitel of lijmschraper voor de lijmresten
- Bouwstofzuiger met voorafscheider
- Veiligheidsbril, stofmasker FFP3, werkhandschoenen en gehoorbescherming
Materiaal
- Stofschot van folie met plakband en een kierdichting onder de deur
- Afdekzeil en dik karton op de vloer
- Puinzakken of big bags, niet meer dan halfvol
- Reparatiemortel of uitvlakmortel voor de kale wand
- Voorstrijkmiddel dat past bij de zuigkracht van de ondergrond
- Verse mesjes voor het snijwerk langs kozijnen en plinten
Waar de steenstrips op geplakt zitten bepaalt alles
Steenstrips zijn plakjes baksteen of natuursteen van ruwweg 15 tot 25 millimeter dik, vastgezet met flexibele tegellijm of met een speciale steenstripmortel. Het lostikken zelf is geen ingewikkeld werk, maar de aanpak verschilt volledig per ondergrond. Kijk dus eerst wat er achter zit voordat je de beitel pakt. In ons overzicht over wandbekleding met panelen en steenstrips zie je welke opbouwen je in Nederlandse woningen tegenkomt.
Zit de wand van metselwerk, kalkzandsteen of beton, dan mag je er stevig tegenaan. De strips en de lijm gaan eraf, de muur wordt ruw maar blijft heel, en je houdt een ondergrond over die je gewoon kunt uitvlakken.
Zit er gipsplaat, gipsvezelplaat, cementgebonden plaat of een isolatieplaat achter, dan is beitelen zinloos. De plaat geeft mee bij elke tik, dus de energie gaat in de plaat zitten in plaats van in de lijmvoeg. Je drukt het paneel kapot voordat de strip loskomt. Bij zo'n opbouw haal je de hele beplating weg, inclusief de lijm en de strips die eraan hangen. Hoe die wandopbouwen in elkaar zitten, staat bij de basis van wanden en plafonds.
| Ondergrond | Hoe je hem herkent | Zo haal je de strips eraf | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|
| Metselwerk of beton | Klinkt massief bij aankloppen, boorstof is grofkorrelig | Brede beitel of sloophamer met spadebeitel, daarna de lijm afsteken | Bij een te steile beitelhoek springen de voegen open |
| Kalkzandsteen of gipsblokken | Licht van kleur, zacht, boorstof is fijn en stuift | Handbeitel met korte tikken, geen sloophamer | Het blok brokkelt mee en je houdt kuilen over |
| Stucwerk op steen | Dunne harde laag, hier en daar een holle klank | Strips eraf, daarna de losgetrilde stuclaag helemaal weg | De stuclaag komt in vellen mee en de wand moet opnieuw gestuct |
| Gipsplaat of gipsvezelplaat | Klinkt hol, schroefkoppen in een raster van 30 tot 40 cm | Plaat compleet demonteren in plaats van strippen | Beitelen drukt de kartonlaag in en de plaat scheurt door |
| Cementgebonden plaat op houten regelwerk | Klinkt hol maar voelt keihard, grijze plaat met zichtbare naden | In banen uitzagen en met plaat en al afvoeren | Het regelwerk veert, dus de lijm laat nooit netjes los |
| EPS of minerale wol isolatieplaat | Geeft mee als je er met je duim op drukt | Strips en wapeningslaag samen wegsnijden, isolatie meestal vervangen | Het wapeningsnet wordt doorgesneden en die laag is niet bij te werken |
| Harde bouwplaat met kunststofkern | Hard en waterdicht, vaak blauw of grijs van binnen | Plaat vervangen, hij is te dun om schoon af te steken | De kern drukt in en het paneel verliest zijn stijfheid |
Boor op een onopvallende plek, bijvoorbeeld achter een radiator, een gaatje van 6 mm dwars door een strip. Aan de kleur van het boorstof en aan de weerstand zie je binnen een minuut of er steen, gips of isolatie achter zit.
Kloppen, luisteren en eerst één strip als proef
Ga met je knokkels of de steel van een hamer de hele wand langs voordat je begint. Waar de klank hol is, heeft de lijm geen volledig contact gemaakt en komt de strip er vaak met een koevoet of zelfs met de hand af. Waar het dof en massief klinkt, zit hij muurvast en moet de beitel eraan te pas komen. Krijt de holle plekken af, dan weet je meteen waar je snel opschiet.
Neem daarna op een onopvallende plek één strip los en bekijk de achterkant. Daar staat wat je de rest van de dag gaat meemaken. Zit alle lijm nog aan de strip en is de muur schoon, dan hechtte de lijm slecht op de ondergrond en gaat het snel. Blijft de lijm juist op de muur zitten, dan houd je straks een dikke ruwe laag over die apart weg moet.
Breekt de steen zelf doormidden terwijl de lijm nergens loslaat, dan heb je met een goed uitgevoerde verlijming te maken. Reken in dat geval op een beitel en op strips die in stukken naar beneden komen. Hergebruiken zit er dan niet in.
Zet de groep uit voordat je begint. Achter steenstrips lopen vaak leidingen naar wandcontactdozen en wandlampen, en bij het inbouwen zijn die dozen soms met de strips mee opgedikt. Een spadebeitel gaat dwars door een leiding heen zonder dat je het merkt. Schakel de groep uit in de meterkast en controleer met een spanningszoeker dat er geen spanning meer staat.
Het gereedschap dat het werk doet
Voor een kleine wand kom je een heel eind met een brede steenbeitel en een vuistje van een kilo. Een zware moker lijkt sneller, maar je stuurt hem niet nauwkeurig en dat is precies waar de schade ontstaat. Veel korte tikken werken beter dan een paar harde: de lijmvoeg breekt door trilling, niet door kracht.
Bij een grote wand bespaart een sloophamer met spadebeitel je een dag. Huur er een met een instelbare klopkracht en begin op de laagste stand. Voelt het alsof de machine de muur intrilt in plaats van de strip eraf, dan zit je te hoog. Voor de randen langs kozijnen, plinten en lichtschakelaars is de multitool het gereedschap dat je nodig hebt, want daar wil je snijden en niet slaan.
Stof is bij dit werk het onderschatte deel. Steengruis is fijn, het komt overal en een gewone huisstofzuiger loopt er binnen een uur op vast. Een bouwstofzuiger met een voorafscheider of een cycloonemmer is hier het verschil tussen een middag werken en een week schoonmaken.
| Gereedschap | Waarvoor je het gebruikt | Waar je op let |
|---|---|---|
| Brede steenbeitel 40 tot 50 mm | Strips van metselwerk en beton lichten | Bijna vlak tegen de wand houden, niet in de voeg prikken |
| Vuistje van 1 kilo | Sturend tikken op de beitel | Ritme boven kracht, tik liever tien keer licht dan twee keer hard |
| Sloophamer met spadebeitel | Grote vlakken op steen en beton | Laagste klopstand, machine haaks houden en niet extra aandrukken |
| Koevoet of kort breekijzer | Strips die hol klinken in één keer lichten | Onder de strip zetten, nooit in de voeg wrikken |
| Multitool met hardmetalen segmentblad | Voegen doorzagen, randen langs kozijn en plint | Gaat traag en wordt heet, alleen voor detailwerk |
| Haakse slijper met diamantschijf | Insnijden waar een deel van de strips moet blijven zitten | Nat zagen of met afzuiging, anders staat het hele huis vol |
| Reciprozaag met lang bimetaalblad | Beplating met strips en al in banen zagen | Zaagdiepte begrenzen, er kunnen leidingen en folie achter zitten |
| Vlakke steekbeitel of lijmschraper | De achtergebleven lijmlaag van de kale muur steken | Regelmatig aanzetten, een botte beitel glijdt weg en kerft |
Gelijmde steenstrips van een stenen muur halen
Begin bovenaan en werk naar beneden. Dat voelt onhandig omdat je met je armen omhoog staat, maar het is de enige volgorde waarbij losgetikte stukken van je af vallen in plaats van op je hand. Werk je van onderaf, dan hangt er boven je steeds een rij strips waarvan de lijm al meebewogen heeft, en die komt op een onverwacht moment naar beneden.
Zoek daarna een startpunt waar een rand vrij ligt: een buitenhoek, de bovenste rij, of een plek die hol klonk. Zet de beitel plat onder de strip, dus tussen de lijm en de wand, en tik in een rustig ritme. De beitel moet zich naar binnen werken. Ga je in de voeg staan prikken, dan splijt je de strip en laat je de lijm gewoon zitten.
Houd de beitel in een hoek van hooguit twintig graden tegen de wand. Steiler betekent dat je in de muur beitelt in plaats van eronder, en dan neem je bij metselwerk hele voegen mee. Bij hoekstrips, die om een buitenhoek heen gezaagd of verlijmd zijn, werk je van de zijkant naar de hoek toe. De aanpak lijkt op tegels verwijderen zonder de ondergrond te slopen, met dit verschil dat een steenstrip veel eerder breekt dan een tegel en je dus vaker in stukken werkt.
Accepteer dat er strips kapotgaan. Wie ze heel wil houden, gaat langzamer werken en veroorzaakt daardoor juist meer schade aan de wand. Alleen bij dikkere natuurstenen strips die op een slecht hechtende ondergrond zaten, houd je een bruikbaar deel over.
Leg een stuk dik karton of een oude deken tegen de plint en op de vloer onder je werkvlak. Een vallende steenstrip van een halve kilo op een tegelvloer geeft een barst, en dat is een reparatie die je er niet bij wilt hebben.
Steenstrips die op plaatmateriaal of isolatie zitten
Op een wand van gipsplaat, gipsvezelplaat of cementgebonden plaat is strippen geen optie. Elke tik verplaatst de hele plaat, dus de lijmvoeg breekt niet en het paneel wel. Je bent sneller klaar door de beplating compleet te verwijderen, met de strips er nog op.
Zoek eerst de schroeven. Met een magneet of een leidingzoeker vind je het schroefpatroon en meteen ook waar het regelwerk loopt. Zaag de plaat daarna in banen van ongeveer veertig centimeter, precies tussen twee regels in, en begrens je zaagdiepte op de plaatdikte plus een paar millimeter. Achter zo'n plaat zit vaak een dampremmende folie, en die wil je niet in stukken zagen als de isolatie erachter moet blijven zitten.
Bij buitengevelisolatie met EPS of minerale wol ligt het anders. Daar zitten de strips in een lijmlaag waar een wapeningsnet in verwerkt is, en dat net is het dragende deel van het systeem. Snijd je dat door, dan is die laag niet bij te werken en moet het hele vlak opnieuw opgebouwd worden. Haal in dat geval de strips, de wapeningslaag en de isolatieplaten in één keer weg tot op de kale muur.
Twijfel je over de plaat erachter, stop dan. In woningen van voor 1994 kan een grijze, harde en broze vlakke plaat asbestcement zijn. Die herken je niet met zekerheid aan het oog. Zagen, beitelen of breken maakt vezels vrij die in de hele woning blijven hangen. Laat een monster onderzoeken door een gecertificeerd bureau voordat je verder werkt.
De lijmlaag die op de kale muur achterblijft
Als alle strips beneden liggen, ben je meestal pas halverwege. Wat er ligt is een muur met een ruwe laag van tegellijm of steenstripmortel, vijf tot tien millimeter dik, met de afdruk van elke strip er nog in. Die laag moet eraf, want er is geen afwerking die daar netjes overheen gaat.
Werk hier met een vlakke steekbeitel die je bijna evenwijdig aan de wand houdt, of met een sloophamer met een breed vlak beitelblad op de laagste stand. Steenstripmortel is bros en springt er in schollen af zodra je het juiste ritme te pakken hebt. Flexibele tegellijm is taaier en geeft meer werk. Voor die laatste soort is de aanpak bij het weghalen van achtergebleven tegellijm een op een bruikbaar.
Zit er op de wand ook nog kit of montagekit, bijvoorbeeld waar iemand een losgeraakte strip achteraf heeft teruggeplakt, dan werkt beitelen niet. Kit is rubberig en veert mee. Die klodders haal je weg zoals bij het verwijderen van uitgeharde kit en montagekit. Fijne lijmschaduwen op een gladde ondergrond pak je met de middelen die bij lijmresten en plakresten beschreven staan.
Een muur helemaal glad krijgen met een beitel hoeft niet. Zolang er geen losse delen meer op zitten en er geen bulten van meer dan een paar millimeter staan, vlak je de rest uit met mortel. Dat is sneller en het resultaat is vlakker.
Steenstrips buiten van de gevel halen
Buiten is de vraag zelden of ze eraf kunnen, maar hoeveel er al vanzelf los zit. Steenstrips die niet ingevoegd zijn, laten regenwater tot achter de strip lopen. De lijmlaag wordt daar telkens nat, en bij vorst duwt het bevriezende water de strip eraf. Op een gevel die niet vlak was, waar de lijm dus alleen op de hoge punten contact maakte, gaat dat binnen een paar winters mis.
Klop daarom eerst het hele vlak af en trek aan elke strip die hol klinkt. In de praktijk komt een groot deel er met de hand af en blijft alleen het deel zitten waar de lijm volledig contact had. Dat restant tik je los met een brede beitel, bij voorkeur van boven naar beneden zodat je nooit onder losgetikt werk staat.
Ga voor werk boven ongeveer twee en een halve meter niet op een ladder staan beitelen. Je hebt bij dit werk twee handen nodig, je duwt met kracht van je af en er valt materiaal naar beneden. Dat is rolsteiger-werk, met de vloerdelen vastgezet en de leuning gemonteerd. Zet de strook eronder af, want een steenstrip die van vijf meter hoogte valt komt hard aan.
Kijk uit voor wat er onder de strips zit. Bij een gevelisolatiesysteem zit er een gewapende lijmlaag op isolatieplaten, en die laag houdt de hele gevelafwerking bij elkaar. Beitel je daar doorheen, dan pak je niet alleen de strips maar de constructie van de gevelafwerking. Bepaal dus eerst of je op steen of op isolatie werkt.
Overgeschilderde steenstrips en strips die je liever laat zitten
Steenstrips die met latex zijn overgeschilderd verwijderen anders. De verffilm loopt over de voegen door en verbindt alle strips tot één vlak. Trek je er een uit, dan scheurt de verf van de buren mee en houd je een gerafelde rand over. Zaag daarom eerst met een multitool of een mesje de verffilm in de voegen door, in vakken van ongeveer een halve vierkante meter, en werk die vakken daarna één voor één af.
Soms is het verstandiger om de strips gewoon te laten zitten. Zit het vlak er strak op, klinkt er nergens iets hol en stoort alleen de kleur, dan is overschilderen aanzienlijk minder werk dan slopen en opnieuw afwerken. Steenstrips zijn zuigend, dus er hoort een voorstrijkmiddel op dat bij die zuigkracht past, en pas daarna twee lagen muurverf of latex. Welke voorbehandeling en welke reiniging daarbij hoort, staat bij het voorbereiden en reinigen van ondergronden voor de verf.
Er is één situatie waarin overschilderen niet verstandig is: buiten, op een gevel waar de strips al gedeeltelijk loszitten. Verf sluit het oppervlak af, waardoor vocht dat achter de strips zit er niet meer uit kan. Dan versnel je precies het probleem waar je vanaf wilde.
Wil je alleen één beschadigde strip vervangen, zaag dan met een multitool de voegen rondom door tot op de lijm. Tik de strip daarna met een smalle beitel in stukken naar het midden toe. Zo blijft de spanning van de buurstrips af en houd je een keurige uitsparing over.
Wat je met de kale wand doet als de strips eruit zijn
Een wand waar steenstrips af zijn gehaald is nooit vlak. Er staan lijmranden op, er zitten kuiltjes waar een stukje voeg is meegekomen, en het oppervlak zuigt ongelijkmatig. Reken erop dat je uitvlakt met een reparatie- of uitvlakmortel voordat je gaat stucen, behangen of schilderen.
Klop de wand na het beitelen nog een keer helemaal af en verwijder alles wat los aanvoelt. Een randje mortel dat blijft zitten omdat het er nog redelijk uitziet, komt met stuclaag en al terug als een scheur. Zuig daarna de wand af, want stof onder een voorstrijkmiddel maakt de hechting waardeloos.
Wil je de wand niet dichtsmeren maar opnieuw bekleden, dan werkt een wandpaneel op regelwerk vaak beter dan een nieuwe laag stuc. Je hoeft de ondergrond dan niet vlak te krijgen. Bij een trapwand is lambrisering langs de trap een gebruikelijke vervolgstap, en voor een badkamer of toilet levert bekleding met coverboard wandpanelen een gesloten vlak op zonder dat je gaat tegelen.
Hoeveel droogtijd je moet aanhouden voordat je verder mag, hangt af van de laagdikte en van het middel. In onze tabel met droogtijden per materiaal zie je per product wat er nodig is voordat de volgende laag erop kan. Een uitvlaklaag die vanbinnen nog nat is, geeft later kringen door de verf heen.
Stof, puin en het gewicht van een wand steenstrips
Onderschat het gewicht niet. Een steenstrip van 20 millimeter dik weegt met de lijmlaag erbij al gauw dertig tot vijfenveertig kilo per vierkante meter. Een woonkamerwand van zes vierkante meter levert dus tussen de twee en drie kubieke meter stukken op met een gewicht van een paar honderd kilo. Dat past niet in de kliko en dat draag je ook niet in één keer naar buiten.
Vul puinzakken hooguit halfvol en zet ze op een steekwagen. Ligt de wand op een verdieping, kijk dan waar je het puin tussentijds neerzet, want een stapel van driehonderd kilo op één plek op een houten verdiepingsvloer is meer belasting dan zo'n vloer gewend is. Verdeel de zakken over de vloer in plaats van ze op elkaar te stapelen.
Zet de ruimte af met een stofschot van folie voordat je begint, dicht de kier onder de deur en haal alles wat je liefhebt uit de kamer. Steengruis is fijn genoeg om door het hele huis te trekken. Draag zelf een stofmasker van klasse FFP3 en een bril, want bij beitelen springen er scherpe splinters weg.
| Soort strip | Gebruikelijke dikte | Gewicht per m² met lijm | Wat dat betekent voor het werk |
|---|---|---|---|
| Gezaagde baksteenstrip | 15 tot 22 mm | Ongeveer 30 tot 45 kg | Breekt makkelijk, komt meestal in stukken naar beneden |
| Handvormstrip | 20 tot 25 mm | Ongeveer 35 tot 50 kg | Onregelmatige achterkant, de lijmlaag is dikker en taaier |
| Natuurstenen strip | 10 tot 30 mm | Ongeveer 30 tot 70 kg | Zwaar en hard, komt vaker heel los bij slechte hechting |
| Betonnen imitatiestrip | 12 tot 20 mm | Ongeveer 25 tot 40 kg | Bros, splintert bij beitelen, draag altijd een bril |
| Kunststof of gips imitatiepaneel | 5 tot 15 mm | Ongeveer 5 tot 12 kg | Licht, laat zich vaak in banen van de wand trekken |
| Strip op isolatiepaneel | Totaal 60 tot 180 mm | Ongeveer 20 tot 35 kg | Volumineus afval, je bent eerder door je containerruimte heen |
Zo haal je gelijmde steenstrips van een wand
Deze volgorde geldt voor strips op een stenen binnenwand, en met de aanpassing uit stap drie ook voor plaatmateriaal.
-
Zet de ruimte af en schakel de groep uit
Hang een stofschot van folie voor de doorgang, dicht de kier onder de deur en leg karton op de vloer. Schakel daarna de groep van deze wand uit in de meterkast en controleer met een spanningszoeker of er nog spanning staat. Achter steenstrips lopen vaker leidingen dan je zou denken.
-
Klop de hele wand af en markeer de holle plekken
Ga met de steel van een hamer het vlak systematisch langs en krijt af waar het hol klinkt. Daar heeft de lijm geen volledig contact gemaakt en komen de strips er met weinig moeite af. Zo weet je vooraf hoeveel echt beitelwerk er overblijft.
-
Haal één strip los en kijk wat er achter zit
Neem op een onopvallende plek een strip weg en beoordeel de ondergrond. Steen, kalkzandsteen of beton betekent doorgaan met de beitel. Gipsplaat, cementgebonden plaat of isolatie betekent dat je de aanpak omgooit en de hele beplating verwijdert in plaats van strip voor strip te werken.
-
Snijd de randen langs kozijnen, plinten en schakelaars in
Zaag met een multitool of een mesje de aansluitingen door voordat je gaat tikken. Zit er verf over de strips heen, snijd dan ook de verffilm in de voegen door. Zonder die insnede scheurt bij elke losgetikte strip de rand van de aangrenzende afwerking mee.
-
Werk van boven naar beneden met de beitel plat onder de strip
Zet de beitel in een hoek van hooguit twintig graden tussen de lijm en de wand en tik in een rustig ritme. Prik niet in de voeg, want dan splijt je de strip en laat je de lijm zitten. Bovenlangs beginnen zorgt dat losgetikt materiaal van je af valt.
-
Steek de achtergebleven lijmlaag weg
Neem een vlakke steekbeitel bijna evenwijdig aan de wand, of een sloophamer met een breed beitelblad op de laagste stand. Steenstripmortel springt er in schollen af, flexibele tegellijm geeft meer werk. Alles wat los aanvoelt moet weg, ook als het er nog goed uitziet.
-
Voer het puin gespreid af
Vul puinzakken maximaal halfvol en verdeel ze over de vloer in plaats van ze te stapelen. Een wand van zes vierkante meter levert een paar honderd kilo op. Op een houten verdiepingsvloer is een geconcentreerde stapel van die orde meer belasting dan zo'n vloer gewend is.
-
Zuig de wand af en vlak hem uit
Klop het vlak nog een keer af, verwijder de laatste losse delen en zuig het stof weg. Breng daarna een voorstrijkmiddel aan dat past bij de zuigkracht en vlak de wand uit met reparatiemortel. Pas als die laag door en door droog is, kan er stuc, behang of verf op.
Droogtijden
Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens
| Soort werk | Materiaal | Stofdroog | Overschilderbaar of belastbaar | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kit | Acrylaatkit | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt. |
| Kit | Siliconenkit (sanitair) | 10 tot 20 minuten | niet overschilderbaar | 24 uur per 2 mm dikte | Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig. |
| Kit | Hybride kit (MS-polymeer) | 15 tot 30 minuten | na 24 uur overschilderbaar | 24 tot 72 uur | Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer. |
| Kit | Polyurethaankit | 30 tot 60 minuten | na 24 uur | 3 tot 5 dagen | Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is. |
| Kit | Montagekit | 30 minuten voorgrip | na 24 uur belastbaar | 3 tot 7 dagen op volle sterkte | Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt. |
| Stucwerk | Stucpasta of finishpasta | 2 tot 4 uur | na 12 tot 24 uur schuren | 24 tot 48 uur | Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij. |
| Stucwerk | Gips (raaplaag) | 12 uur per laag | na 24 uur verder werken | 1 week per centimeter dikte | Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf. |
| Stucwerk | Cementgebonden pleister | 24 uur | na 3 dagen | 2 tot 4 weken | Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven. |
| Stucwerk | Vulmiddel voor gaatjes | 20 tot 60 minuten | na 1 tot 2 uur schuren | 4 tot 8 uur | Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen. |
| Verf | Muurverf op waterbasis (latex) | 30 tot 60 minuten | na 4 tot 6 uur tweede laag | 2 tot 4 weken | De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast. |
| Verf | Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak. |
| Verf | Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door. |
| Verf | Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur tweede laag | 5 tot 7 dagen | Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken. |
| Verf | Lak op terpentinebasis | 4 tot 8 uur | na 24 uur | 1 tot 2 weken | Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig. |
| Verf | Voorstrijkmiddel | 1 tot 2 uur | na 2 tot 4 uur verder | 12 uur | Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in. |
| Vloer | Egaliseermiddel | 3 tot 6 uur beloopbaar | na 24 uur vloer leggen | 1 dag per millimeter | Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc. |
| Vloer | Cementdekvloer | 24 tot 48 uur beloopbaar | na 3 weken belastbaar | 1 week per centimeter, daarna langzamer | Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag. |
| Vloer | Anhydriet gietvloer | 24 tot 48 uur | na 5 tot 7 dagen | 3 tot 6 weken | De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden. |
| Vloer | Betonvloer gestort | 24 uur ontkisten | na 7 dagen licht belastbaar | 28 dagen op sterkte | Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig. |
| Tegelwerk | Tegellijm (standaard) | niet belopen | na 24 uur voegen | 7 dagen | Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting. |
| Tegelwerk | Tegellijm (sneldrogend) | niet belopen | na 4 tot 6 uur voegen | 24 uur | Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd. |
| Tegelwerk | Voegmortel | 2 tot 3 uur nawassen | na 24 uur licht belastbaar | 7 dagen voor douchegebruik | Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen. |
| Tegelwerk | Smeerbare afdichting (kimband en pasta) | 3 tot 4 uur per laag | na 12 tot 24 uur tegelen | 24 uur | Twee dunne lagen werken beter dan een dikke. |
| Behang | Behangplaksel op vliesbehang | direct hangen | na 24 uur droog | 48 uur | Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan. |
| Behang | Glasweefsel met muurverf gelijmd | 6 uur | na 24 uur overschilderen | 48 uur | Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes. |
| Hout | Houtlijm (pva) | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt. |
| Hout | Constructielijm (polyurethaan) | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk. |
| Hout | Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm. |
| Hout | Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig. |
| Hout | Beits op waterbasis | 1 uur | na 4 uur tweede laag | 24 tot 48 uur | In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je de eerste strip lostikt
Uit de praktijk
Natuurstenen strips die er buiten grotendeels vanzelf af vielen
Tegen een bakstenen buitenmuur waren natuurstenen steenstrips geplakt met een tegellijm die geschikt was voor buiten. Binnen een jaar lag een groot deel van de strips op het terras. De muur bleek niet vlak te zijn, waardoor de lijm alleen op de hoge punten contact had gemaakt en er onder de rest een luchtholte zat.
Bij het afkloppen kwam ruim de helft er met de hand of met een koevoet af. Wat overbleef zat op de plekken waar de lijm wel volledig contact had gemaakt, en dat deel moest met een brede beitel weg. De echte oorzaak zat dieper: deze strips waren niet in te voegen, dus regenwater liep telkens tot achter de strip en de lijmlaag werd bij elke bui opnieuw nat.
Wat hier werkte: alles eraf, de gevel eerst uitvlakken met een geschikte mortel zodat er volvlaks contact ontstond, en pas daarna opnieuw opbouwen met een systeem waarbij de voegen wel dicht kunnen. Alleen een sterkere lijm kiezen had het probleem niet opgelost.
Steenstrips op cementgebonden plaat die niet los te tikken waren
In een bovenverdieping zat een opbouw van isolatiemateriaal, een dampwerende folie, houten regelwerk en daarop cementgebonden plaatwerk met steenstrips. Het beitelen leverde niets op. Elke tik liet de hele plaat meeveren, dus de lijmvoeg brak nergens en het paneel begon juist te scheuren.
De omslag kwam met een andere aanpak: niet de strips eraf halen, maar de platen eruit. Met een magneet werd het schroefpatroon opgezocht, waarmee meteen het regelwerk in beeld kwam. De platen zijn daarna met een reciprozaag in banen van veertig centimeter tussen de regels doorgezaagd, met de zaagdiepte begrensd op de plaatdikte plus drie millimeter zodat de dampwerende folie erachter heel bleef.
Per baan gingen plaat en strips samen naar beneden en direct in een zak. Dat scheelde een dag werk en de folie hoefde niet vervangen te worden. Het regelwerk kon blijven staan en werd hergebruikt voor de nieuwe afwerking.
Wit gelatexte strips waarbij de verf in vellen mee scheurde
Een woonkamerwand met roodbruine steenstrips was ooit wit gelatext om de ruimte lichter te maken. Bij het verwijderen bleek de verffilm over alle voegen door te lopen, waardoor het hele vlak als één laag reageerde. Bij de eerste strip scheurde de verf van vier omliggende strips mee en kwam er een stuk stuc van de aangrenzende wand los.
De oplossing was eerst de verffilm doorzagen. Met een multitool met een segmentblad werd in vakken van ongeveer een halve vierkante meter langs de voegen gesneden, tot op de lijm. Daarna kwam vak voor vak los zonder dat er iets mee scheurde.
Bij het afkloppen bleek bovendien dat het onderste deel van de wand kurkdroog en pijnhard vastzat, terwijl het bovenste deel bij een oude lekkage nat was geweest en overal hol klonk. Dat bovenste deel kwam er in een uur af, het onderste kostte de rest van de dag.
Een beitel die de hele stuclaag meenam
Binnen zaten steenstrips op een gestucte wand geplakt. De strips kwamen er vlot af, maar telkens met een vel stucwerk eraan vast. De lijm hechtte namelijk beter op de stuclaag dan de stuclaag op het metselwerk eronder, dus de zwakste schakel gaf mee.
Bijwerken had hier geen zin. Wat er nog zat klonk bij afkloppen op meer plekken hol, en een plaatselijke reparatie was binnen een jaar teruggekomen als scheur. De stuclaag is daarom in zijn geheel weggehaald tot op het metselwerk, waarna de hele wand opnieuw is opgebouwd.
De les daaruit: klop bij stucwerk vooraf het hele vlak af, ook buiten het strippenvak. Weet je vooraf dat de stuclaag matig hecht, dan plan je de klus meteen als een wand die opnieuw gestuct wordt in plaats van als een wand die je even bijwerkt.
Veelgemaakte fouten
In de voeg prikken in plaats van onder de strip beitelen
Het is verleidelijk om de beitel in de voeg te zetten, want daar past hij precies. Maar dan splijt je de steenstrip doormidden en blijft de lijm met de onderste helft gewoon op de wand zitten. Zet de beitel plat tussen de lijm en de wand, zodat de lijmvoeg zelf breekt.
Van onderaf naar boven werken
Onderaan beginnen voelt comfortabeler, maar dan hangt er boven je een rij strips waarvan de lijm al meebewogen heeft. Die komt op een moment naar beneden dat je niet kiest, meestal op de hand waarmee je de beitel vasthoudt. Werk van boven naar beneden, dan valt alles van je af.
De sloophamer op de hoogste klopstand zetten
Meer klopkracht haalt de strip niet sneller los, want de lijmvoeg breekt door trilling en niet door geweld. Wat je wel bereikt is dat de trillingen door de muur trekken en aan de andere kant het stucwerk laten scheuren. Begin laag en voer alleen op als het echt niet opschiet.
Beitelen op gipsplaat, isolatie of een gevelisolatiesysteem
Op een meeverende ondergrond gaat de energie de plaat in en niet de lijmvoeg. Je duwt het paneel kapot terwijl de strips blijven zitten. Bij buitengevelisolatie snijd je bovendien het wapeningsnet door, en dat is de laag die de gevelafwerking bij elkaar houdt. Verwijder daar het hele pakket in plaats van de strips.
De lijmlaag laten zitten omdat er toch iets overheen komt
Een ruwe lijmlaag met de afdruk van elke strip erin is geen ondergrond waar stuc, behang of verf op blijft. Waar de hechting van de oude lijm marginaal is, komt het los, en dan trekt het je nieuwe afwerking mee. Steek alles af wat los aanvoelt en vlak de rest uit met mortel.
Overgeschilderde strips zonder insnijden lostikken
Een latexlaag loopt over de voegen door en verbindt alle strips tot één vlak. Zonder de verffilm eerst door te zagen scheurt bij elke strip de verf van de buren mee, en langs de randen gaat de aangrenzende afwerking eraan. Snijden kost tien minuten en voorkomt een halve dag herstelwerk.
Werken zonder afzuiging, masker en stofschot
Steengruis is fijn genoeg om zich door de hele woning te verspreiden en om diep in je longen te komen. Een gewone huisstofzuiger loopt er binnen een uur op vast. Een stofschot van folie, een bouwstofzuiger en een masker van klasse FFP3 zijn hier gewoon onderdeel van het gereedschap.
Het gewicht van het puin verkeerd inschatten
Een wand van zes vierkante meter aan steenstrips weegt met lijm al gauw een paar honderd kilo. Volle puinzakken zijn niet meer te tillen en scheuren onderin. Op een houten verdiepingsvloer is een geconcentreerde stapel bovendien meer belasting dan zo'n vloer aankan. Vul zakken halfvol en verdeel ze.
Veelgestelde vragen
Hoe kun je gelijmde steenstrips verwijderen zonder de muur te beschadigen?
Klop de wand eerst helemaal af en markeer waar het hol klinkt, want daar komen de strips met een koevoet of met de hand los. Zet op de rest een brede beitel plat onder de strip, dus tussen de lijm en de muur, in een hoek van hooguit twintig graden. Tik in een rustig ritme in plaats van hard te slaan. Werk van boven naar beneden en snijd de randen langs kozijnen en plinten vooraf in.
Kun je steenstrips hergebruiken nadat je ze eraf hebt gehaald?
Meestal niet, en dat is geen kwestie van voorzichtig werken. Een steenstrip van twee centimeter dik is zwakker dan de lijmvoeg die hem vasthoudt, dus hij breekt eerder dan dat hij loskomt. Alleen als de lijm slecht hechtte, wat je hoort aan de holle klank, komen ze heel los. Bij dikkere natuurstenen strips lukt dat vaker. Reken erop dat je de lijmresten er dan nog van af moet slijpen voordat je ze opnieuw kunt plakken.
Hoe krijg ik de tegellijm van de muur nadat de steenstrips eruit zijn?
Gebruik een vlakke steekbeitel die je bijna evenwijdig aan de wand houdt, of een sloophamer met een breed vlak beitelblad op de laagste klopstand. Steenstripmortel is bros en springt er in schollen af. Flexibele tegellijm is taaier en vraagt meer geduld. Volledig glad hoeft de wand niet te worden: zolang er niets meer los zit en er geen bulten van meer dan een paar millimeter staan, vlak je de rest sneller en beter uit met een reparatiemortel.
Kan ik steenstrips beter overschilderen dan verwijderen?
Als het vlak er strak op zit, nergens hol klinkt en alleen de kleur je stoort, is overschilderen veel minder werk dan slopen en opnieuw afwerken. Steenstrips zuigen sterk, dus er hoort eerst een voorstrijkmiddel op dat bij die zuigkracht past, gevolgd door twee lagen muurverf of latex. Buiten ligt het anders: verf sluit het oppervlak af, waardoor vocht dat achter de strips zit er niet meer uit kan en de strips juist sneller loslaten.
Waarom vallen steenstrips buiten vanzelf van de gevel?
Er zijn twee oorzaken, en meestal spelen ze samen. De eerste is een gevel die niet vlak is, waardoor de lijm alleen op de hoge punten contact maakt en er onder de strip een holte overblijft. De tweede is regenwater dat achter de strip komt, vooral bij strips die niet ingevoegd kunnen worden. Die lijmlaag wordt dan bij elke bui nat, en bij vorst duwt het bevriezende water de strip eraf. Uitvlakken vooraf en een dichte voeg lossen dat op, een sterkere lijm niet.
Hoe verwijder ik steenstrips die op gipsplaat of gipsvezelplaat zitten?
Niet met een beitel. Een plaat op regelwerk veert bij elke tik mee, dus de lijmvoeg breekt niet en het paneel wel. Zoek met een magneet het schroefpatroon op, waarmee je meteen ziet waar het regelwerk zit, en zaag de plaat tussen de regels in banen van ongeveer veertig centimeter. Begrens je zaagdiepte op de plaatdikte plus een paar millimeter, want achter de plaat kunnen leidingen, isolatie en een dampremmende folie zitten.
Zit er asbest achter steenstrips?
De steenstrips zelf niet, die zijn van baksteen, natuursteen of beton. De plaat erachter kan het wel zijn. In woningen van voor 1994 is een grijze, harde en broze vlakke plaat een reden om te stoppen, want asbestcement herken je niet met zekerheid aan het oog. Zagen of beitelen maakt vezels vrij die door de hele woning trekken. Laat een monster onderzoeken door een gecertificeerd bureau voordat je verder werkt.
Hoeveel puin levert het verwijderen van een wand steenstrips op?
Reken met de lijmlaag erbij op ruwweg dertig tot vijfenveertig kilo per vierkante meter voor gewone baksteenstrips, en meer bij dikke natuursteen. Een woonkamerwand van zes vierkante meter komt daarmee al snel op twee tot drie honderd kilo. Vul puinzakken hooguit halfvol, want anders zijn ze niet meer te tillen en scheuren ze onderin. Zet ze op een verdieping verspreid neer in plaats van op één plek gestapeld.
Welk gereedschap heb ik nodig om steenstrips te verwijderen?
Voor een kleine wand volstaan een brede steenbeitel van 40 tot 50 millimeter, een vuistje van een kilo, een koevoet en een multitool voor de randen. Bij een grote wand bespaart een gehuurde sloophamer met spadebeitel je een dag werk, mits je op de laagste klopstand begint. Voor de lijmlaag heb je nog een vlakke steekbeitel nodig. Reken daarnaast een bouwstofzuiger met voorafscheider mee, want een huisstofzuiger loopt op steengruis binnen een uur vast.
Kan ik één beschadigde steenstrip vervangen zonder de rest eraf te halen?
Dat kan, maar dan zaag je eerst met een multitool de voegen rondom de strip door tot op de lijm. Zonder die insnede trekt de spanning door naar de buurstrips en breek je er drie in plaats van één. Tik de losgezaagde strip daarna met een smalle beitel in stukken naar het midden toe. Zo blijft de kracht van de randen af en houd je een nette uitsparing over voor de nieuwe strip.
Hoe lang moet de wand drogen voordat ik kan stucen of schilderen?
Dat hangt af van de laagdikte van de uitvlakmortel en van de temperatuur en ventilatie in de ruimte. Een dunne uitvlaklaag is sneller klaar dan een reparatie van een centimeter dik, en een koude ruimte verdubbelt de tijd zonder dat je het aan de buitenkant ziet. In onze tabel met droogtijden per materiaal zie je per product wat er nodig is. Een laag die vanbinnen nog nat is, geeft later kringen door de verf heen.
Kan ik steenstrips van een isolatiewand halen zonder de isolatie te vervangen?
Bij buitengevelisolatie zelden. De strips zitten daar in een lijmlaag met een wapeningsnet erin, en dat net is het dragende deel van de afwerking. Snijd je het door, dan is die laag niet bij te werken en moet het vlak opnieuw opgebouwd worden. Bij een binnenwand met isolatie achter een plaat ligt het gunstiger: daar zaag je de plaat met begrensde zaagdiepte los, zodat de folie en de isolatie erachter heel blijven.
Wanneer je beter een vakman belt
Steenstrips van een binnenwand halen is zwaar en stoffig werk, maar het is werk dat je zelf kunt doen. Er zijn vier situaties waarin het verstandiger is om te stoppen en te bellen.
De eerste is een grijze, harde vlakke plaat achter de strips in een woning van voor 1994. Dat kan asbestcement zijn, en daar begin je niet aan met een reciprozaag. Laat het onderzoeken en laat het zo nodig door een gecertificeerd bedrijf verwijderen.
De tweede is een gevel met een buitengevelisolatiesysteem. Zodra je door de gewapende lijmlaag heen bent, ligt het hele afwerkingspakket open en is de gevel tijdelijk niet waterdicht. Dat is werk waarbij het opnieuw opbouwen belangrijker is dan het slopen, en een gevelspecialist heeft daar de systeemonderdelen voor.
De derde is werken op hoogte. Vanaf ongeveer twee en een halve meter heb je een rolsteiger nodig en geen ladder, want je hebt twee handen nodig, je duwt met kracht van je af en er valt materiaal naar beneden. Heb je geen steiger en geen ervaring met het opbouwen ervan, huur dan iemand in die met een goede opstelling komt.
De vierde is de situatie waarin de strips deel uitmaken van iets dragends of van een borstwering. Zie je bij het strippen scheuren in het metselwerk lopen, of blijkt de wand veel dunner dan verwacht, laat dan eerst een constructeur of aannemer kijken voordat je verder beitelt.