Naar de inhoud
Bekijk de rekenhulpen

Machines voor de klus: kiezen, gebruiken en zelf repareren

3 gidsen 14 minuten lezen
diy-gids.nl GEREEDSCHAP & MATERIAAL Elektrisch gereedschap kiezen en gebruiken

Bij machines draait alles om de juiste maat voor het werk: een compressor kies je op debiet in liters per minuut, een haakse slijper op schijfdiameter en een boorhamer op slagkracht in joule. De meeste kwalen, van een compressor die niet op druk komt tot een accuboor die niet wil boren, verhelp je met een klein onderdeel of de juiste instelling. Ook budgetmerken van Van Cranenbroek, Aldi en Lidl zijn jaren aan de praat te houden, zolang je weet dat de meeste slijtdelen standaardmaten hebben.

Alle gidsen over machines

Compressor olie

In een oliegesmeerde zuigercompressor hoort een minerale compressorolie zonder detergenten, meestal SAE 30 oftewel ISO VG 100. Het peil lees…

Makita.nl

Alles wat je aan een Makita wilt opzoeken begint bij het volledige typenummer van het typeplaatje, want daarmee vind je…

Drukregelaar compressor

De drukregelaar bepaalt met hoeveel druk de lucht bij je gereedschap aankomt, de drukschakelaar bepaalt wanneer de motor aanslaat. Wie…

Eerst de klus, dan de machine

De meeste teleurstellingen met machines komen niet door een slecht merk, maar door een machine die net te licht is voor het werk. Een lichte accuschroefboormachine boort geen gat in beton, en een compressor met een tankje van 6 liter houdt geen constructietacker bij. Wie eerst de klus bekijkt en dan pas de machine kiest, koopt maar één keer. Machines zijn bovendien maar de helft van de werkplaats: in het overzicht van gereedschap en materiaal staat ook alles over handgereedschap, bevestigingsmateriaal en meetwerk.

Voor eenmalig zwaar werk is huren bijna altijd slimmer dan kopen. Een sleuvenfrees, een grote breekhamer of een bouwcompressor gebruik je bij een verbouwing een week en daarna nooit meer. Machines die telkens terugkomen, zoals de accuboormachine, de haakse slijper van 125 mm en een kleine compressor, verdienen juist een eigen plek in de schuur.

Tweedehands kopen kan veel geld schelen, maar van een machine van een advertentiesite ken je de geschiedenis niet. Controleer bij machines met een borstelmotor de koolborstels en het vonkbeeld, en kijk bij een compressor via de aftapopening of er roestwater uit de tank komt.

KlusMachine die pastWaar je op let
Terrastegels op maat slijpenHaakse slijper 125 of 230 mm met diamantschijfZaagdiepte: tegels van 6 cm vragen een 230 mm of twee sneden
Sleuven voor leidingen in steenSleuvenfrees met stofafzuigingBoorhamer met gutsbeitel erbij om de sleuf uit te bikken
Beton hakken of slopenBreekhamer met SDS-max opnameSlagkracht in joule zegt meer dan het wattage
Houtskeletbouw vastschietenConstructietacker op compressorHet debiet van de compressor, niet de tankinhoud
Verf spuitenCompressor met drukregelaar en waterafscheiderEén druppel condens bederft het spuitwerk
Roest van klein ijzerwerk halenStraalpistool op compressor of komstaalborstel op de slijperZandstralen vraagt veel meer lucht dan je denkt
Terras en gevel reinigenHogedrukreinigerNa de winter eerst op vorstschade controleren
Metaal verbindenLasapparaat met vuldraad of MIG/MAGVuldraad werkt zonder gasfles, maar spat meer
Sponningen en profielen frezenBovenfreesToerental afstemmen op de freesdiameter
Balken en plaatmateriaal zagenAfkortzaag of flipoverEen flipover combineert afkortzaag en tafelzaag

Een compressor kies je op debiet, niet op druk

Druk maken is voor compressors, zegt de sticker op menig werkplaatsdeur, maar bij het kiezen gaat het juist niet om de druk. Vrijwel elk model haalt 8 bar. Het verschil zit in het debiet, het aantal liters lucht per minuut. Fabrikanten adverteren met de aangezogen hoeveelheid; wat er aan de koppeling uitkomt is daar ruwweg zestig tot zeventig procent van, dus reken met marge. Houd er ook rekening mee dat hobbycompressoren een bedrijfstijd hebben van 10 tot 15 minuten per uur; langer doorpompen laat de cilinderkop oververhitten.

Welke compressor je voor een tacker nodig hebt, hangt af van het verbruik per schot. Een afwerktacker verbruikt weinig en draait op elk klein tankje. Een constructietacker die spijkers van 90 mm schiet, verbruikt ruim 5 liter atmosferische lucht per schot: op een tankje van 6 liter sla je drie spijkers en dan slaat de motor alweer aan. Vanaf 50 liter tank en zo'n 200 l/min aangezogen werk je in een normaal tempo door. Stel de werkdruk daarbij altijd in via de drukregelaar van de compressor en niet rechtstreeks op de tankdruk.

Zandstralen met een compressor is de zwaarste toepassing die er is. Een hobbymachine met 220 l/min en een tank van 50 liter is er te licht voor: je straalt een paar minuten en wacht dan een kwartier. Een straalpistool voor de compressor met eigen voorraadbeker werkt voor klein ijzerwerk, en ook een losse zandstraalmachine met compressor erachter vraagt hetzelfde grote debiet. Groot straalwerk uitbesteden is meestal goedkoper dan zelf een bouwcompressor huren. Een benzine compressor, dus een compressor met benzinemotor, is alleen zinvol op plekken zonder stroom, zoals dakwerk of bestrating ver van het huis; binnen gebruik je hem vanwege de uitlaatgassen niet. Voor schoonblazen en banden oppompen volstaat elke kleine machine.

ToepassingRichtwaarde debiet (aangezogen)TankinhoudOpmerking
Banden oppompen en schoonblazenvanaf 100 l/min6 tot 24 literVrijwel elke compressor volstaat
Brad- en afwerktackervanaf 150 l/min6 tot 24 literKlein verbruik per schot
Constructietacker met 90 mm nagelsvanaf 200 l/minvanaf 50 literCirca 5 liter lucht per schot
Verf spuiten150 tot 300 l/min, continuvanaf 50 literWaterafscheider is hier verplicht
Slagmoersleutelvanaf 250 l/minvanaf 50 literKorte pieken, de tank vangt ze op
Zandstralenvanaf 400 l/minvanaf 100 literEen hobbycompressor is te licht

Zo zit een compressor in elkaar

Wie de onderdelen kent, lost negen van de tien compressorkwalen zelf op. De pressostaat van de compressor is de drukschakelaar: hij schakelt de motor in bij de ondergrens en uit bij de bovengrens, met daartussen een verschil van ongeveer 2 bar. Dat verschil heet hysterese en is bij kleine machines nauwelijks kleiner te krijgen.

Het ontlastventiel, ook wel ontlastklep of afslagventiel genoemd, blaast na het afslaan de drukleiding tussen cilinder en terugslagklep leeg, zodat de motor de volgende keer onbelast start. Een korte sis na het afslaan is dus normaal. Het overdrukventiel, ook bekend als afblaasventiel of drukventiel, is de veiligheidsklep op tank of pressostaat: het blaast af boven de maximale tankdruk en is bewust niet instelbaar. De drukregelaar, ook luchtdrukregelaar of reduceer genoemd, verlaagt de tankdruk naar de werkdruk van je gereedschap.

De waterafscheider van de compressor vangt condens af. Die hoort direct na de tank bij de drukregelaar te zitten, en bij spuitwerk komt er een tweede vlak voor het pistool bij. De werking is simpel: afkoelende lucht kan minder vocht vasthouden, en dat vocht slaat in de afscheider neer. Het luchtfilter van de compressor houdt stof uit de cilinder, en de olie in het carter smeert zuiger en veren; welke olie er in een compressor hoort luistert nauwer dan veel mensen denken. Leg je een vaste luchtleiding door de werkplaats, gebruik dan buis en koppelingen die voor perslucht bedoeld zijn en tak van bovenaf af, zodat condens in de leiding niet naar je gereedschap loopt.

OnderdeelWat het doetSymptoom bij een defect
Pressostaat (drukschakelaar)Schakelt de motor in en uit tussen twee drukkenCompressor slaat niet aan of blijft draaien
Ontlastventiel of ontlastklepMaakt de drukleiding drukloos zodat de motor onbelast startBlijft sissen, motor komt zwaar op gang
Overdrukventiel (afblaasventiel)Blaast af boven de maximale tankdrukLekt lucht bij normale druk als veer of ring versleten is
TerugslagklepHoudt de tankdruk uit de drukleidingLucht stroomt hoorbaar terug, tank vult traag
Drukregelaar (reduceer)Verlaagt de tankdruk naar de werkdrukGereedschap verliest kracht zodra de tankdruk zakt
WaterafscheiderVangt condenswater uit de perslucht afWater in de luchtslang en in het spuitwerk
LuchtfilterFiltert de aangezogen luchtCompressor komt traag op druk en wordt heet
ManometerToont tank- en werkdrukSist zacht of wijst niet meer terug naar nul

Compressorproblemen die je zelf oplost

Een compressor die niet aanslaat, heeft zelden een kapotte motor. Vaak staat de tankdruk nog boven het inschakelpunt, of heeft het ontlastventiel de drukleiding niet leeggeblazen waardoor de motor tegen druk in moet starten. Bromt de motor alleen, dan is de startcondensator verdacht. Slaat de compressor niet af en blijft hij draaien, dan is de pressostaat versleten of lekt het systeem sneller dan de pomp levert.

Komt de compressor niet op druk of bouwt hij traag druk op, kijk dan in deze volgorde: luchtfilter, terugslagklep, koppakking, zuigerveren. Een dicht luchtfilter smoort de aanzuig en maakt de kop heet. Lekt de compressor lucht in rust, zoek het lek dan met een kwast zeepsop op alle koppelingen en ventielen; negen van de tien keer is het de aftapkraan of een verhard rubberen ringetje.

Het afstellen van de compressor gebeurt op de pressostaat: onder de kap zitten twee stelschroeven, één voor de afslagdruk en één voor de inschakeldruk. Verhoog de afslagdruk nooit tot vlak bij het overdrukventiel, want dan staat de veiligheidsklep continu af te blazen. Wil je een constantere druk aan het gereedschap, dan bereik je meer met een goed afgestelde reduceer en een koppeling met grote doorlaat. Wordt de machine heet, controleer dan de bedrijfstijd en het oliepeil; ook te oude of verkeerde olie laat de temperatuur oplopen.

KlachtMeest waarschijnlijke oorzaakEerste stap
Compressor slaat niet aanTankdruk boven het inschakelpunt of drukleiding nog onder drukTank aftappen tot onder de inschakeldruk en opnieuw proberen
Motor bromt alleenStartcondensator of vastzittende zuigerCondensator laten testen of vervangen
Compressor bouwt geen druk opTerugslagklep, dicht luchtfilter of versleten zuigerverenFilter vervangen en terugslagklep reinigen
Compressor slaat niet afPressostaat defect of grote lekkageLekken opsporen met zeepsop, daarna pressostaat vervangen
Compressor lekt lucht in rustAftapkraan, ventielringetje of schroefdraad zonder teflontapeMet zeepsop zoeken en het ringetje vervangen
Compressor wordt heetBedrijfstijd te lang, oliepeil te laag of filter dicht10 tot 15 minuten per uur aanhouden en oliepeil controleren
Water uit de luchtslangCondens in de tankTank na elk gebruik aftappen en een waterafscheider plaatsen

Budgetmerken van Van Cranenbroek, Aldi en Lidl

Een Cranenbroek compressor is voor veel klussers de eerste: Van Cranenbroek verkoopt onder de namen Roda en Vos budgetmachines uit Aziatische fabrieken. Voor klusgebruik zijn ze prima, zolang je de tank aftapt en de olie op peil houdt. Het goede nieuws voor al deze merken is dat de slijtdelen grotendeels universeel zijn: pressostaten, manometers, terugslagkleppen, aftapkranen en koppelingen hebben standaard schroefdraadmaten en zijn bij elke persluchthandel los te koop.

Spero is een Nederlandse persluchtleverancier met een eigen onderdelenvoorziening, ook voor oudere modellen, en dat maakt zo'n machine op leeftijd goed te onderhouden. Topcraft is een actiemerk van de Aldi, gemaakt door wisselende fabrikanten. De winkel zelf kan zelden onderdelen leveren, maar Duitse onderdelenwebshops hebben voor veel Topcraft machines een onderdelenschema waarop je het juiste deel aanwijst. Kinzo en Ferm bestaan niet meer in hun oude vorm; onderdelen voor een Ferm compressor vind je via online resthandel of je wijkt uit naar universele delen. Criko kom je vooral in België tegen, en een Brown compressor of ander verdwenen merk duikt tweedehands op. Een oude compressor met een gezonde tank is daarmee vrijwel altijd aan de praat te houden.

MerkWaar het vandaan komtOnderdelen vinden
RodaHuismerk van Van CranenbroekVia de winkel, of universele persluchtonderdelen
VosEveneens via Van CranenbroekZelfde aanpak als bij Roda
SperoNederlandse persluchtspecialistEigen onderdelenvoorziening, ook voor oudere modellen
TopcraftActiemerk van de AldiDuitse onderdelenwebshops en universele delen
Kinzo en FermVoormalige Nederlandse budgetmerkenOnline resthandel en universele onderdelen
CrikoBudgetmerk, vooral in België verkochtUniversele onderdelen op standaardmaten
BrownOuder merk dat je tweedehands tegenkomtUniversele onderdelen op standaardmaten
AirpressVakhandelsmerkGoede eigen onderdelenvoorziening via de dealer

De haakse slijper: maat en schijf bepalen het werk

Bij een haakse slijper, in de volksmond de slijptol, bepaalt de schijfdiameter wat je kunt. Een haakse slijper van 115 mm of 125 mm is de allrounder voor bouten, roest en licht slijpwerk. Voor steen telt de zaagdiepte: een nieuwe schijf van 125 mm komt zo'n 32 mm diep, dus een stoeptegel van 5 of 6 cm slijp je van twee kanten in en breek je door. Een 230 mm machine gaat er in één snede doorheen, maar is zwaar, duur in schijven en onhandig voor klein werk. Voor dertig terrastegels is een 125 mm met een goede diamantschijf een prima compromis; wie honderden meters bestrating slijpt, wil de 230.

Tussen 115 en 125 mm zit in de praktijk weinig verschil: vaak dezelfde machine met een andere kap en 5 mm extra zaagdiepte. In het schap en in webshops staan ze door elkaar, de een als slijptol 115mm en de ander als haakse slijper van 125 mm. Heb je nog geen voorraad schijven, kies dan 125 mm, want die maat ligt overal en geeft net iets meer diepte. Andersom past een schijf van 125 mm niet onder de kap van een 115 mm machine, en die kap eraf halen is geen optie.

Recht slijpen met een haakse slijper begint met haaks opzetten. Zodra je te diep wilt en de beschermkap het materiaal raakt, duwt de machine zichzelf scheef. Slijp bij tegels eerst de zichtzijde in, dan de onderkant, en breek het laatste stuk. Steen slijpen met de slijptol geeft enorm veel stof: werk buiten met de wind mee, laat iemand een stofzuiger bij de snede houden en draag bril, gehoorbescherming en een stofmasker.

Voor rvs slijpen met de slijptol gebruik je dunne doorslijpschijven van 1 mm die als inox gemarkeerd zijn, en je laat het werk niet blauw aanlopen. Natuursteen slijpen met de slijptol kan droog met een diamantschijf; een slijptol met water geeft minder stof en een mooiere snede, maar nat slijpen met de haakse slijper doe je alleen met een machine die daarvoor gebouwd is en met een aardlekbeveiliging in de toevoer, nooit met een gewone 230 volt machine onder een tuinslang. Polijsten met de haakse slijper vraagt een model met toerenregeling, want op 11.000 toeren verbrandt elke polijstpasta. Een middenklasser zoals de Bosch haakse slijper PWS 850-125 is voor de meeste klussers ruim voldoende; grote machines vanaf 2000 watt hebben een aanloopstroom waar een B16 automaat op kan afschakelen, en een model met softstart voorkomt dat.

MaatZaagdiepte met nieuwe schijfToerental onbelastTypisch werk
115 mmcirca 27 mmrond 11.000 tpmBouten, roest en klein slijpwerk
125 mmcirca 32 mmrond 11.000 tpmDe allrounder, tegels in twee sneden
180 mmcirca 45 mmrond 8.500 tpmTussenmaat, vaak met toerenregeling
230 mmcirca 65 tot 70 mmrond 6.500 tpmStoeptegels en opsluitbanden in één snede

Boorhamers, breekhamers en sleuven maken

De slagkracht van een boorhamer in joule zegt meer dan het wattage. Een SDS-plus machine met 2 tot 3 joule boort moeiteloos pluggaten en hakt met een gutsbeitel kleine sleuven; een breekhamer met SDS-max opname en 8 joule of meer is er voor sloopwerk. De Makita breekhamer HM0871C zit in die laatste klasse: ruim 8 joule en gebouwd om dagenlang beton te hakken. Klopt zo'n machine niet meer terwijl de motor draait, dan heeft het slagwerk meestal stof gehapt of is het vet verdroogd. Het slagwerk schoonmaken en vullen met echt boorhamervet, geen lagervet, lost dat vaak op. De Makita HR2611FT is het bekende SDS-plus werkpaard met snelwisselkop, zodat je zonder adapter ook gewone boren spant.

Budgetmachines zoals een Kinzo boorhamer 25C20 of een boorhamer van de Aldi doen het voor incidenteel gebruik prima; reken er alleen niet op dat er over vijf jaar nog onderdelen voor zijn. Voor een oude Hitachi breekhamer, het merk heet tegenwoordig HiKOKI, zijn onderdelen juist opvallend lang leverbaar.

Voor nette sleuven in muren is de sleuvenfrees het juiste gereedschap: twee diamantschijven op instelbare afstand, een zool die de diepte begrenst en een aansluiting voor de stofzuiger. De beste sleuvenfrees voor wie er af en toe een nodig heeft, is een gehuurde. Het verschil met een boorhamer plus beitel is een strakke, overal even diepe sleuf zonder uitgebroken randen.

Accumachines: boorkop, koolborstels en accu's

Een Makita DF457D is een lichte schroefboormachine uit Makita's G-serie en daarmee typisch de machine waarbij de instellingen het verschil maken. Wil hij niet boren, controleer dan drie dingen: de mechanische versnelling op stand 2, de koppelring voorbij de cijfers op het boorsymbool, en de draairichting. De accu van de DF457D komt uit diezelfde G-serie en past niet op de duurdere LXT-machines, dus kijk daar even naar voordat je losse accu's bijkoopt. Zelfs voor een klassieker als de Makita 6095D zijn overigens nog accu's en koolborstels te vinden.

Een Makita boorkop vervangen kan zonder geweld, ook als de boorkop muurvast zit. In de kop zit een borgschroef met linkse schroefdraad, die je dus rechtsom losdraait, en die schroef is geborgd met schroefborgmiddel. Twee minuten verwarmen met een heteluchtpistool maakt dat borgmiddel zacht, waarna het losmaken soepel gaat. Daarna draait de kop zelf, met een inbussleutel van 8 mm in de bekken gespannen, linksom van de as. Bij montage komt er een druppel middelvaste borging zoals Loctite 243 op de borgschroef. Dit recept geldt ook als je bij een Makita DDF484 de boorkop wilt vervangen; een boorkop van Metabo vervangen werkt vergelijkbaar, al kan de draadrichting per merk en type verschillen. Op makita.nl staat per typenummer een onderdelentekening waarmee je het juiste deel bestelt.

Koolborstels van Makita machines zijn slijtdelen. Hapert de machine, vonkt hij fel of valt hij stil terwijl de accu goed is, dan zijn de borstels verdacht. Een setje zoals de CB-448 kost rond de twee tientjes en wisselen kan vaak via het achterdeksel, zonder de hele behuizing te openen. Laat je de borstels te ver opslijten, dan brandt de collector in en moet ook het anker vervangen worden. Dat maakt de reparatie fors duurder, ook bij merken als Festool, waar een lader en een anker los leverbaar zijn maar niet goedkoop.

Hogedrukreinigers die pendelen of blijven draaien

De meeste problemen met een Kärcher hogedrukreiniger vallen in twee groepen. De eerste: de Kärcher hogedrukreiniger pendelt, hij gaat steeds even aan en uit terwijl je de trekker niet ingedrukt houdt. De machine houdt de druk dan niet vast, en dat wijst op een kleine lekkage: een versleten o-ring in pistool of lans, een lekkende koppeling of een terugslagklep in de pomp die niet meer sluit. Vervang eerst de goedkope o-ringen, want dat verhelpt de meeste gevallen. De tweede kwaal is het omgekeerde: de hogedrukreiniger blijft draaien en schakelt niet uit als je de trekker loslaat. Dan hangt de drukschakelaar of het bypassventiel, en dat zie je ook bij Nilfisk hogedrukreinigers als bekend probleem terug.

Levert de machine te weinig druk, begin dan bij het water dat erin gaat. Een kraan die maar half open staat, een dunne of geknikte tuinslang of een dichtgeslibd zeefje in de wateraansluiting laat de pomp lucht happen, en dat merk je aan een straal die pulseert. Daarna komt de spuitkop: een versleten of half verstopte nozzle geeft een brede, slappe straal en is het goedkoopste onderdeel van de hele machine. Pas als toevoer en spuitkop in orde zijn, ga je naar de pomp kijken.

Een machine die na maanden stilstand alleen bromt, heeft meestal een vastgekoekte pomp. Trek de stekker eruit, laat de pomp een nacht weken met ontkalker via de wateraansluiting en probeer het opnieuw. Komt er water onder de machine vandaan, kijk dan eerst op scheuren in het pomphuis voordat je keerringen bestelt, want een gescheurd huis is niet meer te redden.

Vorst is de grootste sloper van hogedrukreinigers. Een Topcraft hogedrukreiniger van de Aldi die met water in slang en pomp de winter in ging, heeft in het voorjaar vaak een gesprongen slang of een gescheurde pomp. Test daarom eerst met een geleende slang of de machine zelf nog dicht is, voordat je een dure nieuwe slang koopt. Onderdelen voor een Topcraft hogedrukreiniger vind je niet bij de winkel zelf, wel bij Duitse onderdelenwebshops en bij dealers van de grote merken, want veel slangen en koppelingen zijn uitwisselbaar. Berg de machine na het seizoen leeg en vorstvrij op, dan is dit hele hoofdstuk volgend jaar niet nodig.

KlachtMeest waarschijnlijke oorzaakEerste stap
Machine gaat aan en uit terwijl je niet spuitDrukverlies door een o-ring in pistool of lans, of een lekkende koppelingO-ringenset vervangen en alle koppelingen met zeepsop nalopen
Motor blijft draaien na het loslaten van de trekkerDrukschakelaar of bypassventiel blijft hangenMachine uitzetten, druk via het pistool aflaten en de schakelaar nalopen
Straal pulseert en de druk zakt wegTe weinig watertoevoer, lucht in de pompKraan helemaal open, knikken uit de slang, zeefje in de aansluiting reinigen
Weinig druk vanaf het eerste momentVersleten of verstopte spuitkopNozzle doorprikken met de meegeleverde naald, anders vervangen
Motor bromt maar de pomp draait nietPomp vastgekoekt na lange stilstandStekker eruit en de pomp een nacht laten weken met ontkalker
Water onder de machineVorstschade of versleten keerringenPomphuis op scheuren controleren voordat je onderdelen bestelt
Slang bolt op of klaptVorstschade of veroudering van de binnenlaagSlang vervangen; die zijn tussen merken vaak uitwisselbaar
Reinigingsmiddel wordt niet aangezogenNog op hoge druk gezetLans op lage druk zetten, anders zuigt het venturisysteem niets aan

Lasapparaten, zaagmachines en frezen

Het Parkside lasapparaat van de Lidl heeft leren lassen bereikbaar gemaakt. De reviews van het Parkside vuldraad lasapparaat kloppen met onze ervaring: fluxcore zonder gasfles is prima om de eerste meters mee te leggen, met meer spetters en slak dan MIG/MAG met gas en minder geschikt voor dun plaatwerk. Het multifunctionele Parkside lasapparaat van 200 ampère uit de Performance-lijn kan MIG/MAG met gas, elektrode en TIG, al schaf je de TIG-toorts apart aan. Zo'n multifunctioneel lasapparaat vervangt drie losse kasten in de schuur, met als prijs dat de regeling per proces grover is dan op een machine die maar één ding doet. Een los TIG lasapparaat van de Lidl bestaat feitelijk niet: TIG zit als functie op dat multiapparaat, en het last op gelijkstroom. Voor aluminium heb je met TIG wisselstroom nodig, dus aluminium lassen lukt op zo'n apparaat alleen met MIG/MAG, het liefst met pulsfunctie.

Bij het zagen is de DeWalt flipover een begrip onder verbouwers: de klassieke DeWalt DW 743 combineert een afkortzaag en een tafelzaag in één frame dat je omklapt. Tweedehands zijn ze veelgevraagd, en kleine slijtdelen zoals het rubber op een DeWalt geleiderail, de antisplinterstrip, zijn gewoon als reserveonderdeel leverbaar. Een bovenfrees van Metabo is in de middenklasse een veilige keuze: spantangen van 6 en 8 mm, een fijninstelling voor de freesdiepte en onderdelen die lang leverbaar blijven. Wat je rond dit werk verder nodig hebt aan aftekenspullen en bevestigingsmateriaal, staat in de rest van het vakgebied gereedschap op een rij.

Veelgestelde vragen

Kun je zandstralen met een kleine compressor?

Voor kleine onderdelen kan het met een zandstraalpistool met voorraadbeker, maar houd de verwachtingen laag. Een compressor van 220 l/min met een tank van 50 liter straalt een paar minuten en moet dan lang bijkomen, want hobbycompressoren mogen maar 10 tot 15 minuten per uur draaien. Voor een compleet hek of groot gietijzer is stralen uitbesteden meestal goedkoper dan zelf een bouwcompressor huren.

Waarom slaat mijn Airpress compressor niet aan?

Controleer eerst of de tankdruk onder het inschakelpunt staat, want daarboven hoort de motor gewoon stil te blijven. Tap de tank af en probeer opnieuw. Start hij dan nog niet, dan zijn de verdachten in volgorde: het ontlastventiel dat de drukleiding niet heeft leeggeblazen waardoor de motor tegen druk in moet starten, de startcondensator en de thermische beveiliging die na oververhitting eerst moet afkoelen. Dit geldt voor Airpress net zo goed als voor elk ander merk.

Waarom komt mijn compressor niet op druk?

Als de motor draait maar de tank traag of niet vult, begin dan bij het goedkoopste: een dichtgeslibd luchtfilter. Daarna volgen de terugslagklep tussen drukleiding en tank, de koppakking en de zuigerveren. Hoor je lucht terugstromen zodra de machine stopt, dan sluit de terugslagklep niet. Blaast er lucht uit het aanloopventiel zolang hij draait, dan klapt dat ventiel niet dicht en verdwijnt de opbrengst daar.

Het overdrukventiel van mijn compressor lekt, mag ik het afstellen?

Nee. Een overdrukventiel dat bij normale tankdruk lekt, is versleten of vervuild, en de oplossing is schoonmaken of vervangen door een exemplaar met dezelfde afblaasdruk. Afstellen of dichtdraaien haalt de enige beveiliging van het drukvat weg. De ventielen zijn standaardonderdelen met gangbare schroefdraad en kosten weinig, dus vervangen is altijd de kortste weg.

Hoe kun je een compressor stiller maken?

Trillingen ontkoppelen levert het meest op: zet de machine op rubberen trilmatten met een zware betontegel ertussen, dus rubber, tegel, rubber, machine. Een omkasting dempt de hoge tonen, maar moet ruim geventileerd worden omdat de motor anders oververhit, en het lage gebrom houd je er nauwelijks mee tegen. Een compressor ophangen aan een houten wand werkt averechts, want de wand wordt een klankkast. Wie echte stilte wil, koopt een langzaamlopende of geluidgedempte compressor van rond de 60 dB.

Hoe ontlucht je een compressor en waarom komt er water uit?

Onderop de tank zit een aftapkraan: zet de machine uit, laat de druk ontsnappen via het aangesloten gereedschap of de kraan, en open de aftapkraan tot er geen vocht meer komt. Dat water is condens uit de aangezogen lucht en hoort erbij; blijft het staan, dan roest het vat van binnenuit. Het ontluchten van de drukleiding gebeurt vanzelf: het ontlastventiel blaast die na elke stop leeg. Tap na elke klusdag af, zeker in een vochtige schuur.

Is een oude compressor reviseren de moeite waard?

Bij een langzaamloper of een degelijke oude machine vaak wel: pressostaat, terugslagklep, manometers, kranen en pakkingen zijn universele onderdelen, en met verse olie van de juiste soort loopt zo'n machine weer jaren. De grens is het drukvat: komt er bij het aftappen bruin roestwater uit of is de tankwand van binnen aangetast, dan stopt de revisie daar. Een vat vervang je, repareren doe je niet.

Waar vind je een handleiding of onderdelen voor een Roda compressor?

Roda is het huismerk van Van Cranenbroek, dus de winkel zelf is het eerste adres voor een handleiding of een compressor onderdelen schema. Kom je daar niet verder, dan helpt het dat vrijwel alle slijtdelen standaardmaten hebben: een pressostaat, manometer, terugslagklep of aftapkraan van de persluchthandel past bijna altijd. Maak een foto van het typeplaatje en van het onderdeel zelf, dan is vergelijken in de winkel simpel.

Waarom laadt mijn Makita of DeWalt accu niet op?

Een lader die knippert of weigert, geeft meestal een accustoring aan: één cel is te diep ontladen en de beveiliging blokkeert het laden. Maak eerst de contacten schoon en test de accu op een andere lader, zodat je weet of de fout in de accu of de lader zit. Open een lithium-accu niet om cellen te vervangen, want een beschadigde cel is een brandrisico. Voor Makita vind je de serviceadressen en accugegevens op makita.nl per typenummer terug.

Past een Ferm accu op een Parkside machine?

Nee. Elke fabrikant gebruikt een eigen vorm, eigen contacten en eigen beveiligingselektronica, en Ferm en Parkside wisselen onderling niets uit. Er bestaan adapters van derden, maar daarmee omzeil je de communicatie tussen accu en machine en vervalt de beveiliging tegen diepontlading en oververhitting. Binnen één merk en één spanningsplatform blijven is de enige betrouwbare route.

Moet er vet in een boorhamer en welk vet gebruik je?

Ja, op twee plekken. Het slagwerk zit in een vetkamer die je bij onderhoud vult met speciaal boorhamervet; gewoon lagervet is te dun en verdraagt de klappen niet. De SDS-opname vet je bij elke boorwissel licht in met hetzelfde vet, zodat de vergrendeling soepel blijft en het slagwerk geen stof aanzuigt. Een boorhamer die droog klopt, slijt in maanden op wat anders jaren meegaat.

Waarom gaat mijn Kärcher hogedrukreiniger steeds aan en uit?

Dat pendelen betekent dat de machine de druk niet vasthoudt. De drukschakelaar zet de motor uit zodra de ingestelde druk bereikt is en weer aan zodra die wegzakt, dus bij een klein lek herhaalt dat spel zich elke paar seconden. Loop in deze volgorde na: de o-ringen in pistool en lans, de snelkoppeling tussen slang en machine, en pas daarna de kleppen in de pomp. Een setje o-ringen kost een paar euro en verhelpt de meeste gevallen. Blijft hij pendelen met het pistool eraf en de uitgang dichtgezet, dan zit het lek in de machine zelf.

Welke problemen aan een Kärcher hogedrukreiniger kun je zelf verhelpen?

Alles wat aan de buitenkant zit, is zelf te doen: slang, pistool, lans, spuitkop, o-ringen, het zeefje in de wateraansluiting en de koppelingen. Die delen zijn per model gewoon los te bestellen en vragen geen speciaal gereedschap. Ook ontkalken van een pomp die na een winter vastzit, kun je zelf proberen. Stoppen doe je bij een gescheurd pomphuis, bij een doorgebrande motor en bij losse elektrische delen in een natte omgeving: dat is werk voor een dealer of het einde van de machine. Reken bij een lichte machine uit of de reparatie niet duurder wordt dan een nieuwe.

Kun je een sleuf in een muur maken met een multitool?

Alleen in zachte materialen zoals gipsplaat, gasbeton of zachte kalkzandsteen, met een hardmetalen segmentblad. In baksteen en beton is een multitool kansloos en slijt je bladen in centimeters op. Daar gebruik je een sleuvenfrees met twee diamantschijven en stofafzuiging, of een haakse slijper met diamantschijf, gevolgd door een boorhamer met gutsbeitel om de sleuf uit te bikken.

Wat zijn goede ideeën voor een Makita werkbusinrichting?

Bouw rond de koffersystemen: de Mbox-koffers en systainers van Makita stapelen en koppelen, dus een stellingkast op koffermaat met een aanslaglat houdt alles op zijn plek tijdens het rijden. Zet zware machines en accu's laag en dicht bij de as, monteer een lader op een plank met een verdeeldoos ernaast, en houd één lege koffer vrij voor het gereedschap dat mee naar binnen gaat. Zeker de lading, want losse machines worden bij een noodstop projectielen.

Bouw je de inrichting van een Makita werkbus van de grond af op, begin dan met een vloerplaat van 18 mm multiplex en verticale schotten tegen de wielkasten. Alles wat daarna aan de wand komt, schroef je in die schotten en niet in het dunne plaatwerk van de bus.

Kun je een confettikanon maken met een compressor?

Het kan, mits je het drukvaatje van metalen persluchtdelen bouwt en de druk laag houdt; een paar bar is ruim genoeg om confetti meters hoog te blazen. Gebruik nooit pvc-buis als drukvat, want pvc versplintert bij bezwijken in scherpe scherven. Een kogelkraan als afsluiter, een brede uitblaasbuis en een veiligheidsbril maken het af. Richt nooit op mensen en test eerst zonder confetti.