Koelkast en vriezer zelf nakijken, afstellen en repareren

Waar het meestal aan ligt

Een koelkast of vriezer die niet meer doet wat hij moet doen, valt bijna altijd in een van vijf hoeken: de deur sluit niet meer goed, de warmte kan er aan de achterkant niet weg, er zit ijs waar geen ijs hoort, het afvoergaatje is verstopt, of de besturing meet iets anders dan de werkelijke temperatuur. Pas daarna komt de compressor in beeld, en die gaat veel minder vaak stuk dan mensen denken. Dezelfde volgorde gebruiken we bij alle apparaten in huis die je zelf nakijkt voordat je een monteur belt: eerst meten, dan pas onderdelen bestellen.

Begin met een echte meting in plaats van met een gevoel. Leg een thermometer in een glas water midden in de koelkast en lees hem na een paar uur af. De luchttemperatuur schiet bij elke deuropening omhoog en zegt daardoor weinig, terwijl water de temperatuur vasthoudt die je producten ook krijgen. In het koelgedeelte hoor je rond de 4 graden uit te komen, in de vriezer rond de min 18 graden.

De tabel hieronder brengt de veelvoorkomende klachten terug tot de eerste controle die zin heeft. Een enkele klacht is helemaal geen mankement aan de koeling: een koelkast lampje dat niet meer brandt terwijl het apparaat gewoon koud is, is niets anders dan een lamp of een ledmodule aan het eind van zijn leven.

Wat je merkt	Wat er meestal aan de hand is	Wat je als eerste doet
Koelkast koelt niet meer, de vriezer wel	IJs op de verdamper of een ventilator die stilstaat, zodat er geen koude lucht meer naar het koelgedeelte gaat	Alles eruit en 24 tot 48 uur volledig laten ontdooien
Koelkast koelt te hard, het vriest in de groentelade	Te koud ingesteld, de superstand staat nog aan of een voeler meet fout	Een stand warmer zetten en kijken of het superlampje nog brandt
Vriezer piept of het alarm knippert	De vriesruimte is te warm geweest, vaak door een deur die op een kier stond	Alarm bevestigen en een paar uur later de temperatuur opnieuw aflezen
Koelkast slaat niet aan	Geen spanning op de contactdoos, een uitgeschakelde aardlekschakelaar of een defect startrelais	Stekker en groep controleren en luisteren of de compressor probeert te starten
Water onderin de koelkast	Het afvoergaatje achterin zit dicht	Gaatje vrijmaken met een rietje of een pijpenrager
Water op de vloer onder het apparaat	Lekbak scheef, vol of losgeraakt, of condens die naast de goot loopt	Achterkant bij de compressor nakijken
IJs of rijp op de achterwand van de koelkast	Warme, vochtige lucht die binnenkomt langs een rubber dat niet meer afdicht	Deurrubber en scharnieren controleren met de papiertest
Compressor draait continu en slaat niet af	De warmte kan niet weg, de deur sluit niet of de voeler geeft een verkeerde waarde door	Rooster stofvrij maken en de afstand tot de muur vergroten
Borrelend of klokkend geluid	Koudemiddel dat door de leidingen stroomt	Niets, dit hoort bij een werkend apparaat
Harde tik of knal bij het afslaan	Kunststof dat uitzet en krimpt, of leidingen die tegen de kast tikken	Apparaat waterpas zetten en de leidingen vrij leggen
Deur zakt of sluit zwaar	Verzakt scharnier, bij inbouw meestal door het gewicht van het keukenfront	Schroeven van het scharnier natrekken en de deur uitlijnen
Muffe of zure lucht in de kast	Vuile lekbak, verzadigd koolstoffilter of etensresten in de afvoergoot	Afvoer doorspoelen en de opvangbak schoonmaken
Binnenverlichting blijft uit terwijl hij koelt	Lamp of ledmodule defect, soms de deurschakelaar	Lamp vervangen, bij led gaat meestal de hele module mee

Temperatuur instellen en wat de standen betekenen

Op het ene apparaat draai je aan een knop met de cijfers 1 tot 5, op het andere kies je een getal tussen 2 en 8, en bij weer een ander staat er min 18 in het display. Die getallen betekenen niet hetzelfde. Een draaiknop met 1 tot 5, zoals je bij oudere Bosch-modellen en bij Zanussi tegenkomt, regelt hoe lang de compressor doorloopt: 1 is het warmst en 5 het koudst. De Bosch koelkast standen 2 tot 8 in een display zijn wel echte graden, namelijk de gewenste temperatuur in het koelgedeelte.

Wie zijn koelkast kouder wil zetten, bij Whirlpool of bij welk merk dan ook, komt met 4 graden in de koelkast en min 18 graden in de vriezer prima uit. Kouder instellen levert geen langere houdbaarheid op en kost wel merkbaar meer stroom. Blijft de koelkast te koud op de laagste stand, of vriest het in de groentelade terwijl je op stand 2 staat, dan is er iets anders aan de hand dan de instelling.

Bij Liebherr en bij de meeste elektronisch geregelde apparaten stel je de temperatuur pas in nadat je de insteltoets zo lang ingedrukt houdt dat de waarde in het display gaat knipperen. Doe je dat niet, dan verspringt de waarde meteen weer terug. Een nieuw of net verplaatst apparaat laat zich vaak pas na een dag goed instellen, omdat de besturing daarvoor eerst koud genoeg moet zijn. Geef een koelkast dus 24 uur voordat je oordeelt.

Wat je op het paneel ziet	Wat het betekent	Wat je instelt
Draaiknop 1 tot 5, onder meer bij oudere Bosch en bij Zanussi	Geen graden maar looptijd van de compressor, 1 is het warmst	Stand 2 tot 3 in de winter, stand 3 tot 4 in de zomer
Display met 2 tot 8 bij Bosch en Siemens	Dit zijn wel graden: de gewenste temperatuur in het koelgedeelte	4 graden, en 2 graden als je veel vlees en vis bewaart
Display met min 16 tot min 24 in de vriezer	De gewenste vriestemperatuur	Min 18 graden, kouder kost alleen stroom
Superfrost, super knop of S-toets bij Bosch, Siemens en Miele	De compressor draait een tijd continu om verse waren snel in te vriezen	Alleen aanzetten voor grote boodschappen, hij schakelt zelf terug
Rood knopje of rood lampje op een Bosch	Temperatuuralarm: het is in de vriesruimte te warm geweest	Bevestigen en een paar uur later opnieuw aflezen
Knipperende temperatuur bij Liebherr, Bosch, Siemens of Smeg	De hoogst gemeten waarde, die blijft knipperen tot je hem bevestigt	Alarmtoets indrukken, blijft hij knipperen dan meet een voeler fout
Eén draaiknop op een koelvriescombinatie	Eén regeling voor beide ruimtes, het vriesdeel volgt het koeldeel	Instellen op het koelgedeelte en de vriezer een dag volgen
Liebherr vriezer met pijltjestoetsen, laagste waarde min 28	De laagste stand die het apparaat kent, niet een storing	Min 18 graden, tenzij je diep invriest voor lange bewaring

De koelkast koelt niet meer, de vriezer wel

Dit is de meest gemelde klacht van allemaal, en bij Bosch, Samsung, Whirlpool en Liebherr is de oorzaak steeds dezelfde constructie. Een koelvriescombinatie heeft één compressor en één verdamper, en die verdamper zit in het vriesgedeelte. De koude lucht komt via een kanaal of een ventilatortje in het koelgedeelte terecht. Raakt dat kanaal dichtgevroren of staat de ventilator stil, dan blijft de vriezer steenkoud terwijl de melk in de koelkast op 12 graden staat. Een koelkast die wel vriest maar niet koelt, is dus een luchtprobleem en zelden een kapotte machine. Bij Amerikaanse koelkasten van Samsung, LG en Whirlpool geeft dezelfde oorzaak vaak net andere problemen: daar zit de verdamper achter het binnenpaneel van het koelgedeelte, en dan koelt de kast niet meer terwijl hij nog gewoon vriest, of hij vriest niet meer terwijl de koeling het doet.

De test die het antwoord geeft, kost je een weekend maar geen geld. Haal alles eruit, zet het apparaat uit en laat het 24 tot 48 uur volledig ontdooien met de deuren open. Zuig ondertussen de condensor achterop stofvrij en zet de kast verder van de muur. Werkt hij daarna weer normaal, dan was het ijs de oorzaak en niet de compressor. Komt de klacht na een paar weken terug, dan zit het probleem in het ontdooisysteem: het verwarmingselement of de ontdooivoeler doet zijn werk niet meer.

Blijft de koelkast ook na een volledige ontdooiing te warm, dan wordt het een ander verhaal. Bij een tekort aan koudemiddel verdampt alles al in het vriesdeel en blijft er voor het koelgedeelte niets over, precies het beeld dat je ziet. Hetzelfde gebeurt bij een verstopt capillair of expansieventiel. Dat is werk aan een gesloten koelcircuit en daarmee geen klus voor thuis. Staat er ondertussen een melding in het display, zoek die dan na in het overzicht met storingscodes per merk, want een voelerfout geeft van buiten precies hetzelfde beeld.

Piepen, knipperen en alarmen per merk

Een vriezer die piept meldt bijna altijd hetzelfde: de temperatuur is boven een grenswaarde geweest, meestal ergens rond de min 8 graden. Dat gebeurt na een deur die op een kier heeft gestaan, na het ontdooien, na een stroomstoring of na een verhuizing. Het alarm blijft daarna staan tot je het bevestigt, ook als het allang weer koud genoeg is. Een vriezer die piept na ontdooien is dus meestal gewoon een apparaat dat nog niet op temperatuur is.

Het wordt pas een echte storing als het alarm terugkomt terwijl je met een eigen thermometer meet dat het binnen wel koud genoeg is. Dan meet de besturing iets anders dan de werkelijkheid, en dat komt neer op een voeler, de bedrading ernaartoe of de print. Bij een Bosch of Siemens die om de veertig seconden piept terwijl de deur dicht is en de temperatuur klopt, is het deurcontact ook een bekende verdachte: een paar millimeter speling en de besturing denkt dat de deur openstaat.

Resetten betekent bij dit soort apparaten niet dat je iets terugzet naar fabrieksinstellingen. Je maakt het apparaat spanningsloos, en de volgorde daarvan luistert nauw. Zet het apparaat eerst uit met de aan-uitknop op het paneel, trek daarna pas de stekker eruit, wacht een minuut en start het opnieuw. Alleen de stekker eruit trekken laat het alarm bij veel modellen gewoon staan. Weet je niet wat een melding betekent, zoek dan de betekenis van foutcodes per merk op voordat je onderdelen bestelt.

Merk en melding	Wat het meestal betekent	Wat je doet
Liebherr, rood alarm knippert en de compressor blijft lopen	De besturing meet een te hoge temperatuur, vaak door een voeler die niet meer klopt	Alarmtoets indrukken, de echte temperatuur meten, daarna de voeler doormeten
Liebherr Comfort vriezer, alarm knippert na een verhuizing of stroomstoring	Alarm dat is blijven hangen door de spanningsonderbreking	Uitzetten met de knop, stekker eruit, een minuut wachten, opnieuw starten
Bosch of Siemens vriezer, harde piep om de veertig seconden	Temperatuuralarm of een deurcontact dat denkt dat de deur openstaat	Alarm bevestigen, daarna deur, rubber en temperatuur controleren
Bosch of Siemens diepvries, korte melding zoals p1 in het display	Een melding van de besturing, geen mechanisch defect	Alarm wegzetten en de temperatuur een paar uur volgen
Whirlpool 6th Sense diepvries, alarm blijft piepen	De ruimte is te warm geweest en de melding blijft tot je hem bevestigt	Alarmtoets ingedrukt houden tot de piep stopt
Miele of Zanussi vriezer die piept vlak na het ontdooien	Het apparaat is nog niet op temperatuur	Een paar uur wachten voor je verder zoekt
Siemens koelkast, alarm gaat af terwijl de deur dicht is	Deurschakelaar of magneetcontact dat niet meer sluit	Deur aandrukken en kijken of het alarm stopt
Bauknecht of Bosch vriezer met knipperende lampjes	Elk lampje hoort bij een functie, het knipperende lampje is de melding	De betekenis van de lampjes bij jouw type opzoeken
Gram of Smeg, temperatuur knippert in het display	Hoogst gemeten temperatuur die bevestigd moet worden	Bevestigen en een dag later opnieuw kijken
Liebherr, melding met een F en een cijfer zoals f2	Een fout in de elektronica of in een voeler	Code opzoeken, dit lost zich zelden op met resetten
Alle merken na een stroomstoring	Alarm blijft hangen en de instelling kan verspringen	Uitzetten met de knop, spanningsloos maken, opnieuw starten en instellen

Een koelkastdeur die niet goed sluit en het rubber eromheen

Een koelkastdeur sluit niet goed op twee manieren: hij valt niet echt dicht, of hij lijkt dicht terwijl het rubber ergens niet aandrukt. Die tweede is de vervelendste, want je ziet er niets van en toch loopt er vochtige lucht naar binnen. Het gevolg is rijp of ijs op de achterwand, een compressor die blijft doorlopen en een koelkast die nooit echt koud wordt.

De papiertest wijst het in een minuut aan. Klem een velletje papier tussen de deur en de kast en trek eraan. Voel je weerstand, dan drukt het rubber daar aan. Glijdt het papier er zonder moeite uit, dan sluit het rubber daar niet. Doe dat op tien plekken rondom, dus ook boven bij de hoeken en onderaan, want daar begint het meestal. Ook bij een nieuwe koelkast is dit de eerste controle, want een nieuw apparaat dat scheef staat sluit net zo slecht als een oude.

Ligt het echt aan het rubber, dan hoeft dat niet meteen vervangen te worden. Rubber dat in de loop van jaren stug is geworden, krijg je vaak terug in vorm door het met een fohn op de laagste stand voorzichtig te verwarmen en licht op te rekken tot de magneetstrip erin de kast weer aantrekt. Rubber dat in een hoek loslaat, zet je vast met MS-polymeerkit of met dubbelzijdig tape, nadat je de groef hebt ontvet. Gebruik voor dat lijmen geen secondelijm, want die vult niets op en laat bij de eerste beweging weer los. Laat de deur daarna een nacht dicht zodat het uithardt onder druk.

Scharnieren, deur omdraaien en de systemen bij inbouw

Een deur die verzakt is, hangt bij een vrijstaand apparaat vrijwel altijd aan een scharnier dat is uitgesleten of aan een kast die niet waterpas staat. Bij een inbouwkoelkast komt er een oorzaak bij die veel vaker voorkomt dan mensen denken: het gewicht van het keukenfront. Een apparaatscharnier is gerekend op ongeveer 25 kilo, en een front dat 15 tot 30 centimeter boven of onder de apparaatdeur uitsteekt tilt dat gewicht flink op. Zet er dan ook nog een paar literflessen in de deur, en na een half jaar is het scharnier verbogen.

Controleer daarom eerst of het apparaat zelf nog goed in de nis hangt. De montageschroeven in de zijwanden en de strip bovenin kunnen loskomen, en dan zakt de hele kast in plaats van de deur. Pas als die vastzitten, ga je de scharnieren afstellen. Draai de schroeven van het boven- en onderscharnier een slag los, laat iemand de deur op hoogte houden en draai ze weer vast. Voor een deur die blijft zakken zijn er verstevigingsplaten die je achter het scharnier legt, zodat de schroeven niet in het spaanplaat blijven werken.

Originele scharnieren zijn schokkend duur: voor een bovenscharnier van een inbouwmodel van Bosch of Siemens ben je zomaar rond de honderd euro kwijt, en dat is dan één stuk. Ook een scharnier van een Bauknecht of een Whirlpool vervangen loopt in de tientallen euro's, dus tel eerst uit wat twee scharnieren plus een rubber gaan kosten. Bij een deur-op-deur systeem moet eerst het front eraf, en dat is loodzwaar werk voor twee personen. Hoe de rails en scharnieren van een Ikea inbouwkoelkast met glijsysteem in elkaar zitten, wijkt daar weer van af.

Systeem	Hoe je het herkent	Waar het misgaat	Wat je eraan doet
Deur op deur, ook wel vast front	Het keukenpaneel zit met beugels rechtstreeks op de apparaatdeur geschroefd	Het apparaatscharnier draagt deur plus paneel en buigt door	Front lichter maken, verstevigingsplaat plaatsen, zware flessen uit de deur halen
Sleepdeursysteem, ook wel glijsysteem	De keukendeur hangt in eigen potscharnieren aan de kast en is met een railtje aan de apparaatdeur gekoppeld	Het meenemerplaatje in de rail loopt vast of schuift los	Rail schoonmaken en smeren, meenemer opnieuw uitlijnen
Vrijstaand model in een nis	De deur hangt in scharnieren aan het apparaat zelf, zonder keukenfront	De deur zakt zodra de kast niet waterpas staat	Eerst het apparaat stellen, daarna pas de deur uitlijnen
Onderbouwmodel onder het aanrecht	Lage kast met een front dat meedraait met de apparaatdeur	Het front stoot tegen het werkblad of tegen de plint	Front een paar millimeter zakken en de aanslag verstellen

IJs, condens en water dat niet wegloopt

Achterin de koelkast, onder de koude achterwand, zit een gootje met een afvoergaatje. Het dooiwater dat tussen twee compressorbeurten van die wand loopt, gaat daar naar binnen, via een slangetje naar buiten en komt in de lekbak op de compressor terecht. Daar verdampt het door de warmte van de compressor. Zodra dat gaatje verstopt raakt met etensresten en slijm, loopt het water de kast in en staat het onder de groentelades.

Vrijmaken doe je met een pijpenrager of een rietje, nooit met een schroevendraaier of een breinaald, want vlak achter dat gootje ligt de leiding van de verdamper. Spoel daarna door met warm water waarin je wat soda hebt opgelost. In veel modellen van Siemens en Bosch zit in het gaatje een klein kunststof pennetje dat het water met de trilling van de compressor doorroert. Duw dat er niet uit, maar beweeg het voorzichtig heen en weer.

Een vriezer die water lekt aan de onderkant, of een koelkast met een plas op de vloer, lekt zelden uit de kast zelf. Meestal is het de lekbak: hij hangt scheef, zit vol vuil zodat het water niet meer verdampt, of hij is bij een verhuizing van zijn beugel geschoven. Een condensbak die vol staat, verdampt niets meer en loopt over. Bij een Bosch zit dat lekbakje vaak met een gleuf over een lip van de compressorbeugel, en begint het losmaken van de condensbak met een kwartslag draaien tot die lip door de gleuf past. Forceer daarbij niets, want het is dun kunststof dat na jaren bros is.

Geluiden: wat erbij hoort en wat niet

Een koelkast die een borrelend geluid maakt, klinkt alarmerend maar mankeert niets. Dat de koelkast borrelt en klokt komt van het koudemiddel dat door de leidingen stroomt en van vloeistof naar gas overgaat, en je hoort het het duidelijkst kort nadat de compressor is afgeslagen. Ook een enkele tik hoort bij een werkend apparaat. Kunststof binnenwanden zetten uit als het warmer wordt en krimpen als de koeling aanslaat, en daardoor knalt een koelkast soms zomaar één keer hard.

Een koelkast die bromt, luider wordt of hoorbaar resoneert, is wel iets om aan te pakken. Meestal komt dat niet uit de compressor zelf maar uit de leidingen die tegen de achterwand of tegen een kastwand tikken, of uit rubberen voetjes die na jaren hard zijn geworden. Buig de leidingen voorzichtig een paar millimeter vrij, houd twee centimeter ruimte tussen het apparaat en de kasten ernaast, en leg desnoods een dun rubberen matje onder de voeten. Een vriezer in een holle keukenkast werkt als klankkast, dus de kast zelf versterkt wat je hoort. Wil je het geluid van een vriezer dempen, pak dan die klankkast aan en niet het apparaat: rubber onder de voeten, ruimte rondom en geen losse planken die meetrillen. Maakt de compressor van een vriezer echt lawaai, met een rammel of een metalige tik erbij, dan zitten de veren binnenin de compressor los en is dat geluid niet meer weg te krijgen.

Moderne compressoren met inverterregeling, zoals de digital inverter van Samsung, draaien juist bijna continu op lage snelheid in plaats van hard aan en uit te slaan. Dat je hem vaak hoort lopen betekent bij dat type dus niets. Slaat een apparaat daarentegen elke paar minuten kort aan en meteen weer af, dan wijst dat op het startrelais of de beveiliging bij de compressor. En slaat hij helemaal niet meer af, dus de koelkast blijft koelen zonder pauze, ga dan langs de warmteafvoer, de deur en de voeler voordat je aan de compressor denkt.

Opstelling: ventilatie, warmtebronnen en koude ruimtes

Een koelkast maakt geen koude, hij verplaatst warmte van binnen naar buiten. Kan die warmte er niet weg, dan draait de compressor langer, wordt het binnen minder koud en gaat het verbruik omhoog. Daarom is de vraag hoe ver een koelkast van de muur moet staan geen detail: reken op minstens vijf centimeter vrije ruimte achter het rooster en op vrije lucht boven de kast. Een achterkant die tegen een dichte wand staat of een condensor vol stof en vet is een van de meest voorkomende oorzaken van een koelkast die het opeens niet meer bijhoudt.

Bij inbouwmodellen loopt de lucht via een plintrooster onderin naar boven en via een ventilatierooster boven de kast weer naar buiten. Dat kanaal moet vrij zijn over de hele hoogte, dus geen dichte tussenbodem en geen opgeslagen spullen in de ruimte achter de kast. Een inbouwkoelkast in een verder dichte kast wordt langzaam warmer dan de keuken zelf.

Warmtebronnen ernaast vragen om een scheiding. Naast een gasfornuis hoort een hittebestendige plaat tussen koelkast en gasfornuis, want de zijwand vervormt en het isolatieschuim gaat achteruit. Voor een oven boven een koelkast geldt hetzelfde principe: een dichte tussenbodem en gescheiden ventilatiekanalen, zodat de warme lucht van de oven niet in het koelkanaal terechtkomt. Zonder die scheiding blijft de combinatie van koelkast en oven in één kast een bron van klachten. Datzelfde geldt voor een koelkast met een kookplaat er vlak boven in een klein keukenblok.

Situatie	Wat er nodig is	Waarom
Vrijstaande koelkast tegen de muur	Minimaal 5 cm achter het rooster en vrije lucht boven de kast	Zonder luchtstroom blijft de condensor heet en draait de compressor door
Inbouwkoelkast in een hoge kast	Plintrooster onderin, open kanaal en een ventilatierooster boven de kast	De lucht moet onderaan naar binnen en bovenaan er weer uit
Koelkast naast een gasfornuis	Hittebestendige plaat ertussen en zoveel afstand als de keuken toelaat	De zijwand vervormt en de isolatie in de wand gaat achteruit
Oven boven de koelkast	Dichte tussenbodem, isolatie en twee gescheiden ventilatiekanalen	Ovenwarmte komt anders rechtstreeks in het koelkanaal terecht
Magnetron op de koelkast	Ventilatiegleuven van beide apparaten volledig vrij houden	Beide apparaten blazen warmte uit en die mag niet bij elkaar naar binnen
Koelkast naast een radiator	Isolerende plaat ertussen of het apparaat verplaatsen	Straling verwarmt de zijwand en verlengt elke koelbeurt
Vriezer in een schuur of garage	Apparaat met klimaatklasse SN, dat werkt vanaf 10 graden omgevingstemperatuur	Een N-model slaat bij kou te weinig aan en dan ontdooit de vriezer
Vriezer in een trapkast	Ventilatieopening onder en boven, of een deur met rooster	In een dichte kast loopt de temperatuur op en verbruikt hij fors meer
Koelkast onder het aanrecht	Vrije ruimte achter de kast en een rooster in de plint	Onder een werkblad zit de warme lucht anders opgesloten

Stroom, aansluitwaarde en de groep in de meterkast

Een gemiddelde koelkast trekt tijdens het draaien tussen de 70 en 150 watt, en bij het aanslaan kortstondig een veelvoud daarvan. Op het typeplaatje staat de aansluitwaarde van jouw apparaat, en die zegt meer dan een vuistregel. Wat dat per jaar aan stroom betekent en hoe je dat omrekent, staat bij het verbruik van een koelkast in watt en kilowattuur.

Een koelkast hoeft niet op een aparte groep, maar hij deelt er liever geen met een oven. Een oven van 2500 watt trekt al ruim tien ampère, en als daar de aanloopstroom van een compressor bij komt, kan een groep van 16 ampère eruit vliegen op het moment dat je staat te koken. Vervelender is wat er daarna gebeurt: als niemand het merkt, staat de vriezer een dag zonder stroom. Koelkast en vriezer samen op één groep is meestal geen probleem, mits er geen zware verbruikers bij zitten.

Een verlengsnoer voor de koelkast is niet verboden, maar wel de plek waar het vaak misgaat. Gebruik dan een volledig afgerolde kabel met een aderdoorsnede van 1,5 vierkante millimeter en geen dun haspeltje of een stekkerdoos waar ook nog een waterkoker in zit. De stekker van een inbouwkoelkast zit trouwens zelden achter het apparaat: kijk in de kast ernaast of in de plintruimte voordat je gaat trekken.

Inbouwkoelkast: maten, vervangen en eruit halen

Wie een inbouwkoelkast wil vervangen, loopt zelden vast op de nis en bijna altijd op de deuren. De nisafmetingen zijn redelijk standaard, meestal 178 bij 56 bij 55 centimeter voor een hoge koelvriescombinatie, maar de hoogte van het vriesgedeelte verschilt per merk en per serie. Zit de naad tussen jouw twee keukenfronten op 64 centimeter vanaf de onderkant, dan past alleen een apparaat waarvan de deurverdeling daar ook zit. Meet dus niet de kast maar de hoogte van de scheiding tussen de fronten, en neem dat als uitgangspunt.

Past er niets, dan zijn er drie uitwegen. Je laat nieuwe fronten maken in de maat van het nieuwe apparaat, wat bij een keuken die nog leverbaar is vaak meevalt. Je kiest een koelkast zonder vriesvak en koppelt de twee panelen tot één deur, zodat de verdeling er niet meer toe doet. Of je vervangt het hele inbouwmeubel. Wat je beter niet doet is beide fronten aan elkaar koppelen op een koelvriescombinatie, want dan trek je het vriesvak elke keer mee open.

Het losmaken en uitbouwen van een inbouwkoelkast gaat in een vaste volgorde: eerst spanningsloos maken, dan het frontpaneel eraf, dan de bevestigingsschroeven in de zijwanden en de strip bovenin, en dan het apparaat een centimeter of tien naar voren trekken. Pas daarmee komen de scharnieren vrij, want de kunststof pennen daarvan haken in de zijwand van het meubel. Zit er een sleepdeur op, ontkoppel dan eerst het meenemerplaatje in de rail. Verder hoef je een inbouw koelkast niet te demonteren om hem te verwijderen: laden en glasplaten eruit halen scheelt vooral gewicht. Hoe dat bij de Metod-kasten en de bijbehorende Whirlpool-apparaten in elkaar zit, staat bij het inbouwen van een koelkast in een Ikea-keuken.

Type inbouwkast	Nishoogte	Nisbreedte en diepte	Waar je op let
Onderbouwmodel onder het aanrecht	82 tot 88 cm	60 cm breed, 55 cm diep	Werkbladhoogte en of het model een eigen deur of een front heeft
Halfhoge inbouwkast	88, 102 of 122 cm	56 cm breed, 55 cm diep	Of er wel of geen vriesvak in zit en waar de deurnaad valt
Hoge inbouwkoelkast zonder vriesdeel	140 cm	56 cm breed, 55 cm diep	Eén doorlopend front, dus de eenvoudigste vervanging
Hoge koelvriescombinatie	177 tot 178 cm	56 cm breed, 55 cm diep	De hoogte van het vriesdeel verschilt per merk, daar lopen de fronten op vast
Vrijstaand model in een nis	Kasthoogte plus 5 cm luchtruimte	60 cm breed, 60 tot 65 cm diep	De deur moet 90 graden open kunnen zonder tegen de zijwand te lopen

Onderdelen die je zelf vervangt en onderhoud dat loont

Van alle onderdelen in een koelkast zijn er maar een paar die je zonder specialistisch gereedschap vervangt: de lamp of ledmodule, het deurrubber, een scharnier, een glasplaatstrip, een handgreep, het geurfilter en bij oudere apparaten de thermostaat. Welke lamp of module in jouw kast hoort en hoe je de kap eraf krijgt zonder hem te breken, lees je bij de verlichting in de koelkast vervangen. Bij Siemens en Bosch met ledverlichting is losse ledvervanging meestal niet mogelijk en wordt het de complete module.

Een mechanische thermostaat met capillair buisje is nog goed te vervangen. Hij zit achter het bedieningspaneel of in de kap bovenin de koelruimte, en dat dunne koperen buisje loopt naar de verdamper toe. Een thermostaat testen doe je met een multimeter: op de koudste stand hoort er doorgang te zijn bij kamertemperatuur, en die doorgang hoort weg te vallen als je het voelerbuisje in ijswater houdt. Bij elektronisch geregelde apparaten van Liebherr en Whirlpool is er geen thermostaat maar een NTC-voeler plus een print, en dan meet je de weerstand van de voeler in plaats van de doorgang.

De verdampervoeler zit bij veel vriezers ingeschuimd in de achterwand, en dat maakt vervangen ingewikkeld: je moet dan de binnenbekleding openleggen of een reparatieset gebruiken. Zo'n set kost al gauw zeventig tot honderd euro en dan heb je nog niets gedaan. Reken bij een monteur op een uurtarief rond de zestig euro plus voorrijkosten, en dat is bij een apparaat van tien jaar of ouder vaak het moment om de rekensom eerlijk te maken.

Storingzoeker

Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens

Zoeken Merk Alle Intergas Nefit Remeha Vaillant AWB Bosch vaatwasser Siemens vaatwasser AEG vaatwasser Miele vaatwasser Bosch wasmachine AEG wasmachine Quooker

Merk	Code	Wat er aan de hand is	Wat je zelf kunt doen	Bellen of niet
Intergas	1	De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op	Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak.	Blijft hij terugkomen: monteur
Intergas	2	Storing in de aanvoer- of retoursensor	Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem.	Monteur
Intergas	3	De maximaalthermostaat heeft ingegrepen	Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie.	Blijft het: monteur
Intergas	4	Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan	Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer.	Doet gas het wel: monteur
Intergas	5	Slecht of wegvallend vlamsignaal	Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking.	Monteur
Intergas	6	Fout in de vlamdetectie	Reset een keer.	Monteur
Intergas	7	Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor	Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad.	Monteur, dit raakt de veiligheid
Intergas	8	Het ventilatortoerental klopt niet	Reset een keer.	Monteur
Intergas	10 tot en met 14	Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie	Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog.	Blijft het: monteur
Nefit	A01	Geen vlam of vlam valt weg	Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	C6	De ventilator draait niet op het juiste toerental	Reset een keer.	Monteur
Nefit	D1	Te weinig waterdruk in de installatie	Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten.	Zelf te doen
Nefit	EA	Vlam wordt niet waargenomen	Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	F0 of F7	Interne storing in de besturing	Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf.	Monteur
Remeha	Reset knop	Vergrendelde storing	Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset.	Afhankelijk van de code
Remeha	E00	Aanvoersensor defect of niet aangesloten	Reset een keer.	Monteur
Remeha	E01	Te weinig waterdruk of geen doorstroming	Bijvullen en ontluchten.	Zelf te doen
Remeha	E04	Geen vlam bij het opstarten	Gaskraan controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.22	Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging	Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten.	Zelf te doen
Vaillant	F.28	Ontsteking mislukt bij het opstarten	Gastoevoer controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.75	Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat	Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten.	Monteur, meestal het expansievat
AWB	Vlamstoring	Geen ontsteking	Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Bosch vaatwasser	E15	Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan	Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam.	Blijft het terugkomen: monteur
Bosch vaatwasser	E24 of E25	Water loopt niet weg, afvoer verstopt	Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E22	Filters verstopt	Zeven eruit en schoonmaken.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E09	Verwarmingselement defect, water wordt niet warm	Niets zelf te doen.	Monteur
Siemens vaatwasser	E15	Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief	Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten.	Blijft het: monteur
Siemens vaatwasser	E24	Afvoer geblokkeerd	Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
Siemens vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i20 of 20	Afvoerprobleem, water loopt niet weg	Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i30 of 30	Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd	Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken.	Blijft het: monteur
AEG vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F11	Water loopt niet weg	Filters en afvoerpomp schoonmaken.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F70	Vlotter of niveaubeveiliging	Controleer op lekkage onderin.	Monteur
Bosch wasmachine	E18 of F18	Water loopt niet weg	Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren.	Zelf te doen
Bosch wasmachine	F21	Motorstoring, trommel draait niet	Niets zelf te doen.	Monteur
Bosch wasmachine	E23	Water in de lekbak	Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken.	Blijft het: monteur
AEG wasmachine	E20	Afvoerprobleem	Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
AEG wasmachine	E40	Deur niet goed dicht	Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 1 keer	Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking	Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 2 keer	Reservoir bereikt de temperatuur niet	Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect.	Blijft het: monteur
Quooker	Knippert 3 keer	Storing in de temperatuursensor	Een keer stroomloos maken.	Monteur
Quooker	Geen kokend water, wel gewoon water	Reservoir uit of niet op temperatuur	Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen.	Zelf te doen

Veelgestelde vragen