Vloerverwarming ontluchten zonder dat de lucht terugkomt
Vloerverwarming ontlucht je groep voor groep en niet in één keer: je zet alle lussen dicht behalve één, laat die ene volstromen en blaast de lucht af bij de ontluchter op de verdeler. Lucht kruipt altijd naar het hoogste punt van het circuit, dus de plek van de ontluchter bepaalt of je hem überhaupt te pakken krijgt. Zit er na het ontluchten binnen een paar weken opnieuw lucht in, dan lekt er ergens iets of ontgast het vulwater nog, en dan is een automatische ontluchter of een microbellenafscheider de echte oplossing.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Ontluchtingssleuteltje met vierkant van 5 mm
- Kleine platte schroevendraaier voor ontluchters met een sleuf
- Waterpomptang of steeksleutel 17 en 19 voor de aftapkranen
- Tuinslang of doorzichtige slang van 13 mm met een slangklem
- Emmer en een bak die onder de verdeler past
- Oude handdoeken en een spons
- Zaklamp om de retourbalk en de flowmeters af te lezen
Materiaal
- Vervangende automatische ontluchter met 3/8 of 1/2 duims buitendraad
- Slangpilaar voor de aftapkraan van de verdeler
- Teflontape of vlasdraad en afdichtpasta
- Vulslang met twee koppelingen, als je zelf mag bijvullen
- Schone doeken voor onder de verdeelkast
Zo herken je lucht in de vloerverwarming
Lucht in een vloerlus geeft een herkenbaar beeld. De ene helft van de kamer wordt aangenaam warm en de andere helft blijft koel, terwijl de thermostaat gewoon warmte vraagt. Vaak hoor je er iets bij: een zacht klokkend of borrelend geluid in de verdeelkast of in de vloer zelf. Een hoog fluitend geluid is meestal iets anders, want dat komt van een kraantje dat te ver dichtstaat. Hoe het hele systeem werkt en wat er verder aan onderhoud bij hoort, staat in ons overzicht over vloerverwarming en het onderhoud ervan.
De snelste controle doe je met je hand op de verdeler. Voel eerst aan de aanvoerbalk: die hoort warm te zijn zodra de installatie draait. Loop daarna de retourbuizen van de afzonderlijke groepen langs. Een groep die warm binnenkomt en koel terugkomt doet zijn werk. Een groep die aan beide kanten koud blijft terwijl het kraantje openstaat, stroomt niet of nauwelijks, en lucht is daar een van de gebruikelijke oorzaken.
Kijk ook hoe lang de vloer erover doet om op temperatuur te komen. Een dekvloer van zeven centimeter heeft uren nodig, dus een vloer die na twintig minuten nog koud aanvoelt zegt op zichzelf niets. Blijft een deel van de vloer na een hele dag stoken koud, dan zit er iets in de weg. Blijft de vloer overal koud, dan is er meestal iets anders aan de hand en helpt onze pagina over een vloerverwarming die niet warm wordt je verder.
| Wat je merkt | Wat het meestal betekent | Wat je als eerste doet |
|---|---|---|
| Deel van de kamer warm, deel koud | Lucht in één lus of een dichtgedraaid kraantje | Die ene groep apart ontluchten en de flowmeter aflezen |
| Klokkend of ruisend geluid in de verdeelkast | Lucht die met het water meestroomt | Ontluchten en daarna de druk controleren |
| Alle groepen lauw, geen enkele echt warm | Aanvoertemperatuur te laag of de pomp draait niet | Pomp en mengklep nakijken voordat je gaat ontluchten |
| Retourbuizen even warm als de aanvoer | Water raast te snel door, te weinig warmte-afgifte | Flowmeters inregelen, niet ontluchten |
| Vloer warm bij de verdeler, koud aan het eind van de lus | Luchtbel halverwege of een te lange lus | Groep apart doorspoelen op vol debiet |
| Na elke paar weken opnieuw koude plekken | Het systeem zuigt lucht aan of het water ontgast nog | Druk controleren en een automatische ontluchter plaatsen |
Leg vlak voor het ontluchten een half uur lang de verwarming vol aan. Warm water geeft opgeloste gassen makkelijker af dan koud water, waardoor de lucht zich verzamelt op de plekken waar je hem er ook echt uit krijgt.
Lucht gaat altijd naar het hoogste punt
Lucht is lichter dan water en kruipt omhoog, net zoals de luchtbel in een waterpas altijd naar boven schuift. Daar draait het hele ontluchten om. Een ontluchter werkt alleen op de plek waar de lucht zich verzamelt, en dat is het hoogste punt van dat deel van het circuit.
Daarom hangt een vloerverwarmingsverdeler standaard boven het niveau van de vloerlussen, meestal een halve meter tot een meter boven de dekvloer. Alle lucht uit de lussen drijft dan vanzelf naar de balken toe en je blaast hem af waar je erbij kunt. Hangt de verdeler lager dan de vloer, dan verzamelt de lucht zich in de vloer zelf en kun je bij de verdeler blijven ontluchten zonder resultaat.
Aanvoer en retour zijn twee gescheiden verzamelbalken en beide kunnen lucht bevatten. Zit er alleen op de retour een ontluchter, dan blijft er een bel in de aanvoerbalk hangen die er nooit uit gaat. Bij een verdeler waar de aanvoerbalk het hoogst zit, hoort daar dus ook een ontluchtingspunt.
De lengte van de lussen telt mee. Hoe langer een lus loopt en hoe vaker hij omhoog en omlaag gaat, hoe meer plekken waar een bel kan blijven staan. Wat gebruikelijke lengtes en verdeling zijn lees je bij het legplan van een vloerverwarming.
Wat er op de verdeler zit om mee te ontluchten
Voor je begint wil je weten welke onderdelen er op jouw verdeler zitten, want ze zien er per merk anders uit en doen niet allemaal hetzelfde. Een ontluchter voor vloerverwarming is een van twee dingen: een handontluchter die je met een sleuteltje opendraait, of een automatische vlotterontluchter die zelf afblaast zodra er lucht onder het kapje komt.
Een automatische ontluchter herken je aan het messing potje met een zwart of chroom dopje erbovenop. Dat dopje moet los staan, anders kan de lucht er niet uit. Veel installateurs draaien het bij de oplevering vast om lekken tijdens transport te voorkomen en vergeten het weer los te zetten. Een kwartslag losdraaien is dan genoeg.
De aftapkranen op de uiteinden van de balken zijn minstens zo bruikbaar. Daar schroef je een slangpilaar op en met een slang naar een emmer spoel je een groep echt door, in plaats van alleen de bovenste laag lucht af te laten. Zitten er flowmeters op je verdeler, dan lees je daar direct af of een groep na het ontluchten weer stroomt. Hoe je die afleest en instelt staat bij de flowmeters van de vloerverwarming.
| Wat je op de verdeler ziet | Wat het is | Zo gebruik je het |
|---|---|---|
| Messing nippel met een vierkant gaatje aan het eind van een balk | Handontluchter | Sleuteltje erop, hooguit een halve slag open, dicht zodra er water komt |
| Messing potje van ongeveer 5 cm met een dopje erop | Automatische vlotterontluchter | Dopje een kwartslag losdraaien en zo laten staan |
| Kraantje met schroefdraad aan het uiteinde van de balk | Aftap- en vulkraan | Slangpilaar erop en met een slang doorspoelen naar een emmer |
| Doorzichtig buisje met een gekleurd ringetje | Flowmeter of debietmeter | Aflezen tijdens het spoelen, daarna inregelen op de berekende waarde |
| Zwart of wit kapje met een schaalverdeling op de retourbalk | Thermostatische afsluiter per groep | Helemaal opendraaien tijdens het ontluchten |
| Wit blokje met een draadje aan de retourbalk | Thermische motor van de kamerthermostaat | Afschroeven of de thermostaat hoog zetten, anders staat de groep dicht |
| Manometer met een rode wijzer | Drukmeter van het systeem | In de gaten houden tijdens het ontluchten |
Hoe je de waterdruk op peil houdt tijdens het ontluchten
Ontluchten haalt water uit je systeem, dus de druk zakt. Bij een cv-ketel met vloerverwarming zie je dat direct op de manometer teruglopen, soms met een halve bar in een paar groepen. Loopt de druk onder het minimum, dan slaat de ketel af en gaat het ontluchten helemaal niet meer.
De volgorde die het minste gedoe geeft: eerst de druk noteren, dan één of twee groepen ontluchten, dan bijvullen tot je uitgangswaarde, en daarna verder. Vul niet alles in één keer aan het eind bij, want dan sta je halverwege zonder druk stil. Welke waarde bij jouw woning hoort hangt af van de hoogte van het huis en van de ketel, en dat reken je uit met onze rekenhulp voor de juiste cv-druk.
Zakt de druk elke week een tiende, kijk dan eerst de verdeelkast en alle koppelingen droog na. Zie je nergens water en loopt hij na het bijvullen binnen een week toch weer terug, dan verlies je hem via het expansievat en niet via een lek. Een expansievat met te weinig voordruk of met water in het luchtdeel vangt de uitzetting niet meer op, en dan schommelt de druk mee met de temperatuur.
Loopt de druk na het stoken op tot boven 2,5 bar, kijk dan ook het expansievat na voordat je water aftapt. Hoe je dat controleert en herstelt staat bij het ontluchten en bijvullen van het expansievat. Blijf niet elke maand bijvullen zonder de oorzaak te zoeken, want vers leidingwater brengt telkens opnieuw opgeloste zuurstof in de installatie en die tast je pompas en je stalen delen aan.
| Situatie | Druk in koude toestand | Wat je doet |
|---|---|---|
| Cv-ketel, woning tot twee verdiepingen | Rond 1,5 bar | Bijvullen tot 1,5 bar, dan verder ontluchten |
| Cv-ketel, woning met drie of meer verdiepingen | Rond 1,8 tot 2,0 bar | Hoger vullen, anders staat de bovenste verdieping drukloos |
| Warmtepomp met vloerverwarming | Volgens het typeplaatje, vaak 1,5 tot 2,0 bar | De opgave van de fabrikant aanhouden, niet de vuistregel |
| Stadsverwarming met afleverset | Wordt door de set geregeld | Niet zelf bijvullen, bij drukverlies de leverancier bellen |
Ontluchten van vloerverwarming bij stadsverwarming
Bij stadsverwarming is de opbouw anders en dat verandert waar je moet zoeken. Het water van het warmtenet komt niet in je vloer terecht: het geeft zijn warmte in de afleverset af aan het water van je eigen installatie, via een warmtewisselaar. Je hebt dus twee kringen, met elk hun eigen aanvoer en retour, en op alle vier die leidingen kan lucht zitten.
Wat we vaak zien: iemand ontlucht netjes de verdeelunit van de vloerverwarming, er komt geen zuchtje lucht uit, en dus lijkt lucht niet het probleem. Terwijl de bel dan gewoon in de leidingen van de afleverset zit, boven de verdeler. Zit je appartement op de bovenste verdieping van het complex, dan eindigt de hele strang bij jou en verzamelt de lucht van het hele blok zich in jouw meterkast. Ontlucht daar dan de aanvoer en de retour allebei.
Het water in de leidingen van het warmtenet is heet, tot ver boven de zeventig graden, en er staat behoorlijk druk achter. Draai een handontluchter daar hooguit een halve slag open, met een doek en een bakje eronder, en sluit hem zodra er water in plaats van lucht komt.
Bijvullen is bij stadsverwarming meestal niet aan jou: de secundaire kring wordt via de afleverset op druk gehouden, en aan de primaire kant kom je helemaal niet. Zakt de druk vanzelf weg, bel dan je warmteleverancier in plaats van zelf te gaan sleutelen. Hoe druk en bijvullen werken bij een cv-ketel of een warmtepomp staat in ons overzicht over verwarming en cv-installaties.
Woon je in nieuwbouw en is de oplevering nog geen jaar geleden? Bel dan eerst de installateur of de aannemer. Bijvullen en ontluchten is normaal gesproken bewonersonderhoud, maar een installatie die na een half jaar structureel lucht trekt is een gebrek en dat valt onder de garantie. Ga daar niet zelf aan sleutelen voordat het gemeld is.
Een Therminon-verdeler ontluchten
Therminon-verdelers kom je veel tegen in appartementen op stadsverwarming, vaak in combinatie met radiatoren op dezelfde afleverset. Ze zijn compact gebouwd en daardoor zie je niet meteen waar je moet ontluchten. Op een deel van de uitvoeringen zit geen herkenbare ontluchtnippel maar een messing aftapper aan de bovenkant van een van de balken, en dat is precies het punt waarmee je ontlucht.
De aanpak is dan dezelfde als bij een aftapkraan. Schroef er een slangpilaar op, doe er een stukje slang aan naar een emmer en open hem voorzichtig terwijl de pomp draait. Je ziet dan aan de slang wat eruit komt: eerst een schuimende stroom met bellen, daarna helder water. Zodra het helder blijft, is die balk leeg aan lucht.
Staat er op jouw uitvoering helemaal geen bruikbaar punt op het hoogste deel, dan is dat een gebrek in de installatie en geen klusje dat je met een sleuteltje oplost. Een installateur kan op de aanvoer- en op de retourbalk een ontluchter bijplaatsen, en dat is de enige manier om de lucht daar structureel weg te krijgen. Het typenummer van je verdeler staat op een sticker op de zijkant of onder het afdekkapje; met dat nummer erbij weet een installateur meteen welke aansluitmaat hij nodig heeft.
Slimme thermostaatknoppen op de verdeler
Op een Therminon-verdeler zien we regelmatig een slimme radiatorknop op de aanvoer van de vloerverwarming staan. Die knop regelt op de kamertemperatuur en knijpt de aanvoer dicht zodra de lucht in de kamer warm is, terwijl de vloer nog nauwelijks op gang is gekomen. De vloer blijft dan lauw, hoe vaak je ook ontlucht.
Een vloerverwarmingsgroep hoort geregeld te worden op de watertemperatuur, met de thermostaatkop op de verdeler of met een mengklep. Wil je per kamer regelen, gebruik dan zoneregeling op de retourbalk, zoals bij zoneregeling met Honeywell evohome op vloerverwarming. Blijft de vloer koud sinds zo'n knop erop zit, haal hem er dan eerst af voordat je gaat ontluchten.
Als de verdeler lager hangt dan de vloer
Een verdeler in de kelder of in een kruipruimte, met de vloerlussen op de begane grond erboven: die situatie komt vaker voor dan je zou denken, vooral bij woningen met een warmtepomp waar alle techniek bij elkaar staat. Ontluchten bij de verdeler haalt dan weinig uit, want het hoogste punt van het circuit is de vloer zelf en daar zit geen ontluchter in.
Wij zouden een verdeler nooit zo ophangen, en bij nieuwe aanleg is dat ook echt af te raden. Maar een bestaande situatie sloop je niet open voor een luchtbel. Wat wel werkt is de lucht mechanisch meesleuren met het water in plaats van hem omhoog te laten drijven. Daarvoor heb je snelheid nodig in de buis, en die krijg je alleen door alle groepen dicht te zetten behalve één.
Zet dus alle kraantjes op de aanvoerbalk dicht, laat één groep open, en laat de pomp op het hoogste standje draaien. Alle water gaat dan door die ene lus en de stroming neemt de bellen mee naar de retour. Herhaal dat groep voor groep en doe daarna nog een tweede ronde, want in een lange lus komt zelden alles in één keer mee. Draait de pomp niet mee met deze handeling, kijk dan bij de pompschakelaar van de vloerverwarming hoe je hem tijdelijk continu laat draaien.
Krijg je het op die manier niet stil, dan is doorspoelen met externe druk de volgende stap. Je koppelt een slang op de aftapkraan van de aanvoerbalk en een tweede slang op de retour naar een emmer, en jaagt er met leidingdruk of met een losse spoelpomp water doorheen. Bij deze opstelling hoort een goede luchtafscheider in het systeem, want anders begint het na een paar weken opnieuw.
Gebruik een doorzichtige slang in plaats van een tuinslang bij het doorspoelen. Je ziet dan precies wanneer de bellen ophouden en het water helder blijft, en dat is het moment om naar de volgende groep te gaan. Met een groene tuinslang sta je te gokken.
Wat helpt als de lucht steeds terugkomt
Moet je elk seizoen opnieuw ontluchten, dan bestrijd je een symptoom en niet de oorzaak. Water dat wordt opgewarmd geeft opgeloste gassen af, en in een systeem met veel kunststof buis komt daar zuurstofdiffusie doorheen de buiswand bij als er geen zuurstofdichte buis is gebruikt. Die gassen blijven terugkomen, dus je wilt een onderdeel dat ze permanent afvangt.
Het lichtste middel is een automatische ontluchter op elk hoog punt: op de aanvoerbalk, op de retourbalk en op de leiding naar de ketel of de warmtepomp. Dat kost weinig en lost het gros van de klachten op. Een stap verder is een microbellenafscheider in de aanvoerleiding, een pot met een gaasstructuur erin waar kleine belletjes op samenklonteren tot ze groot genoeg zijn om op te stijgen. Voor grotere installaties bestaan er vacuümontgassers die het water actief onder onderdruk brengen, maar die zijn voor een gemiddelde woning te zwaar geschut.
Bij een warmtepomp weegt dit zwaarder dan bij een cv-ketel. Een warmtepomp werkt met lage aanvoertemperaturen en kleine temperatuurverschillen, en een luchtbel die een lus deels blokkeert kost daar direct rendement. Een microbellenafscheider hoort bij zo'n installatie eigenlijk standaard bij het ontwerp.
| Onderdeel | Wat het doet | Waar het hoort | Wanneer je het nodig hebt |
|---|---|---|---|
| Handontluchter | Laat lucht af zodra jij hem opendraait | Uiteinde van aanvoer- en retourbalk | Standaard, voor incidenteel ontluchten |
| Automatische vlotterontluchter | Blaast zelf af zodra er lucht onder het kapje komt | Hoogste punt van elke balk en van de ketelleiding | Bij terugkerende luchtklachten |
| Microbellenafscheider | Vangt kleine belletjes af voordat ze in de vloer komen | In de aanvoer, vlak na de warmtebron | Bij warmtepompen en bij systemen die blijven klotsen |
| Vuilafscheider met magneet | Haalt magnetiet en gruis uit het water | In de retour, voor de warmtebron | Bij oude installaties met staal en zwart water |
| Vacuümontgasser | Trekt opgeloste gassen actief uit het water | Als losse unit op de installatie | Vrijwel alleen bij grote of hoge gebouwen |
| Zuurstofdichte vloerbuis | Voorkomt dat zuurstof door de buiswand trekt | In de vloer zelf | Bij nieuwe aanleg, achteraf niet te veranderen |
Na het ontluchten opstoken en controleren
Als alle groepen ontlucht zijn, is de klus nog niet af. Zet de kraantjes en de flowmeters terug op de standen waarop ze stonden, schroef de thermische motoren terug op de retourbalk en zet de kamerthermostaten op hun normale waarde.
Laat de installatie daarna een dag rustig doorstoken en voel de volgende ochtend opnieuw langs de vloer. Een lus die eerst koud bleef en nu meedoet, was de luchtbel. Blijft er een groep achter, dan zit er nog iets in of loopt die lus te ver door. Loop dan de flowmeter na en spoel die ene groep nog een keer apart door op vol debiet.
Bij een gloednieuwe vloer of een pas gestorte dekvloer is er nog iets anders aan de orde. Die vloer moet volgens een vast schema worden opgestookt voordat je hem gewoon gaat gebruiken, anders scheurt de dekvloer of komt de tegelvloer erop los. Wat dat schema inhoudt en hoeveel graden per dag erbij mogen staat bij het opstookprotocol voor vloerverwarming.
In een badkamer zie je het effect van een ontluchte lus het snelst. Die ruimte is klein en de vloer ligt er meestal in één korte lus, dus je voelt het verschil vaak al dezelfde avond. Wat er bij zo'n vloer verder komt kijken lees je bij vloerverwarming in de badkamer.
Maak met je telefoon een foto van de verdeler voordat je iets verdraait. De standen van de flowmeters en de thermostaatkoppen zijn achteraf lastig te reconstrueren, en met die foto zet je alles binnen een minuut terug zoals het was.
Vloerverwarming ontluchten, groep voor groep
Deze volgorde werkt op een normale verdeler die boven het niveau van de vloer hangt, met een cv-ketel of een warmtepomp als warmtebron.
-
Zet de installatie warm en de thermostaten open
Laat de verwarming een half uur op temperatuur komen en zet alle kamerthermostaten hoog, zodat elke groep openstaat. Warm water geeft zijn opgeloste gassen makkelijker af, waardoor de lucht naar de balken drijft in plaats van in de lus te blijven hangen.
-
Fotografeer de standen en noteer de druk
Maak een foto van de flowmeters en de thermostaatkoppen en lees de manometer af. Je gaat straks kraantjes verdraaien en water aftappen, en zonder deze twee gegevens weet je achteraf niet meer wat de uitgangssituatie was.
-
Schakel de pomp uit en laat de boel tot rust komen
Zet de circulatiepomp een paar minuten uit voordat je de eerste ontluchter opent. Zonder stroming drijven de bellen omhoog naar de balken in plaats van rond te blijven cirkelen, en dat is precies waar je ze wilt hebben.
-
Ontlucht eerst de aanvoerbalk, daarna de retour
Zet je sleuteltje op de ontluchter aan het uiteinde van de aanvoerbalk en draai hooguit een halve slag open, met een doek en een bakje eronder. Sluit hem zodra er een straaltje water komt in plaats van sissende lucht. Herhaal dat op de retourbalk. Zit er bij jouw verdeler alleen een aftapkraan, schroef daar dan een slangpilaar met een slang naar een emmer op.
-
Sluit alle groepen behalve één
Draai de kraantjes op de aanvoerbalk dicht en laat er één open. Al het water gaat dan door die ene lus en de hogere snelheid neemt de bellen mee naar de retour, in plaats van dat ze in een bocht blijven hangen. Zonder deze stap verdeelt het water zich netjes over alle groepen en beweegt er nergens genoeg.
-
Spoel die groep door en vang het water op
Zet de pomp op de hoogste stand aan en open de aftapkraan op de retourbalk met een slang naar een emmer. Laat lopen tot het water helder blijft en er geen bellen meer voorbijkomen, meestal een minuut of twee. Sluit de kraan, open de volgende groep en herhaal dit voor elke lus.
-
Vul tussendoor bij tot de juiste druk
Controleer na elke twee groepen de manometer en vul bij tot je uitgangswaarde. Bij stadsverwarming vul je zelf niets bij; daar regelt de afleverset de druk. Zakt de druk daar toch weg, dan is dat een melding voor de leverancier en geen klus voor jou.
-
Zet alles terug en controleer de volgende dag
Open alle kraantjes weer op de stand van je foto, monteer de thermische motoren terug en zet de thermostaten normaal. Voel na een dag stoken langs de hele vloer. Blijft er een plek koud, dan spoel je die ene groep nog een tweede keer apart door.
Storingzoeker
Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens
| Merk | Code | Wat er aan de hand is | Wat je zelf kunt doen | Bellen of niet |
|---|---|---|---|---|
| Intergas | 1 | De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op | Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak. | Blijft hij terugkomen: monteur |
| Intergas | 2 | Storing in de aanvoer- of retoursensor | Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem. | Monteur |
| Intergas | 3 | De maximaalthermostaat heeft ingegrepen | Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie. | Blijft het: monteur |
| Intergas | 4 | Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan | Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer. | Doet gas het wel: monteur |
| Intergas | 5 | Slecht of wegvallend vlamsignaal | Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking. | Monteur |
| Intergas | 6 | Fout in de vlamdetectie | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 7 | Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor | Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad. | Monteur, dit raakt de veiligheid |
| Intergas | 8 | Het ventilatortoerental klopt niet | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 10 tot en met 14 | Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie | Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog. | Blijft het: monteur |
| Nefit | A01 | Geen vlam of vlam valt weg | Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | C6 | De ventilator draait niet op het juiste toerental | Reset een keer. | Monteur |
| Nefit | D1 | Te weinig waterdruk in de installatie | Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten. | Zelf te doen |
| Nefit | EA | Vlam wordt niet waargenomen | Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | F0 of F7 | Interne storing in de besturing | Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf. | Monteur |
| Remeha | Reset knop | Vergrendelde storing | Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset. | Afhankelijk van de code |
| Remeha | E00 | Aanvoersensor defect of niet aangesloten | Reset een keer. | Monteur |
| Remeha | E01 | Te weinig waterdruk of geen doorstroming | Bijvullen en ontluchten. | Zelf te doen |
| Remeha | E04 | Geen vlam bij het opstarten | Gaskraan controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.22 | Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging | Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten. | Zelf te doen |
| Vaillant | F.28 | Ontsteking mislukt bij het opstarten | Gastoevoer controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.75 | Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat | Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten. | Monteur, meestal het expansievat |
| AWB | Vlamstoring | Geen ontsteking | Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Bosch vaatwasser | E15 | Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan | Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam. | Blijft het terugkomen: monteur |
| Bosch vaatwasser | E24 of E25 | Water loopt niet weg, afvoer verstopt | Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E22 | Filters verstopt | Zeven eruit en schoonmaken. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E09 | Verwarmingselement defect, water wordt niet warm | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Siemens vaatwasser | E15 | Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief | Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten. | Blijft het: monteur |
| Siemens vaatwasser | E24 | Afvoer geblokkeerd | Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| Siemens vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i20 of 20 | Afvoerprobleem, water loopt niet weg | Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i30 of 30 | Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd | Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F11 | Water loopt niet weg | Filters en afvoerpomp schoonmaken. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F70 | Vlotter of niveaubeveiliging | Controleer op lekkage onderin. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E18 of F18 | Water loopt niet weg | Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren. | Zelf te doen |
| Bosch wasmachine | F21 | Motorstoring, trommel draait niet | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E23 | Water in de lekbak | Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG wasmachine | E20 | Afvoerprobleem | Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| AEG wasmachine | E40 | Deur niet goed dicht | Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 1 keer | Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking | Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 2 keer | Reservoir bereikt de temperatuur niet | Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect. | Blijft het: monteur |
| Quooker | Knippert 3 keer | Storing in de temperatuursensor | Een keer stroomloos maken. | Monteur |
| Quooker | Geen kokend water, wel gewoon water | Reservoir uit of niet op temperatuur | Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen. | Zelf te doen |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Nakijken voordat je de verdeelkast dichtdoet
Uit de praktijk
Een appartement op de bovenste verdieping waar de verdeler geen lucht gaf
In een nieuwbouwappartement op de zevende verdieping met stadsverwarming en vloerverwarming werd de vloer op sommige plekken warm en op andere niet. De verdeelunit was volgens de handleiding ontlucht: alle thermostaten open, een paar minuten wachten, toevoer dicht en ontluchten. Er kwam geen zuchtje lucht uit, dus leek lucht niet de oorzaak te zijn.
De sleutel zat een halve meter hoger. De toe- en afvoerleidingen van het warmtenet eindigden in dat appartement, want het was het bovenste van het complex. Op de retourleiding daarvan kwam bij het ontluchten juist heel veel lucht vrij. Toen daarna ook de handontluchters op de aanvoerleidingen werden opengezet, was het beeld compleet. Die voelden heet aan en er stond druk achter, dus ze gingen hooguit een halve slag open met een doek eronder. Omdat de lucht bleef terugkomen, zijn er uiteindelijk automatische ontluchters op die hoge punten geplaatst.
De verdeler in de kelder, de vloer op de begane grond
Bij een woning met een warmtepomp stond alle techniek in de kelder, inclusief de vloerverwarmingsverdeler met automatische ontluchters. De vloerlussen lagen een verdieping hoger. De ontluchters blazen daar nooit iets af, want het hoogste punt van het circuit is de dekvloer boven en niet de balk in de kelder.
Wat hier werkte, was de lucht meesleuren in plaats van hem te laten opstijgen. Alle groepen werden dichtgezet op één na, de pomp ging op vol vermogen en het water raasde door die ene lus tot er in de retourslang geen bellen meer voorbijkwamen. Zo groep voor groep, en daarna nog een tweede ronde. Er is bij die installatie een microbellenafscheider in de aanvoer bijgeplaatst, want zonder afscheider bouwde het zich binnen een paar maanden opnieuw op. De vloerverwarming loopt bij deze opstelling gewoon, maar zo'n verdeler zou je bij nieuwe aanleg boven de vloer hangen.
Een Therminon-verdeler met een slimme knop op de aanvoer
Een woning met stadsverwarming had vloerverwarming als bijverwarming, met een Therminon-verdeler in een dichtgetimmerde kast. Na het installeren van een slim thermostaatsysteem was er ook een radiatorknop op de aanvoer van de vloerverwarming gezet. Sindsdien werd de vloer niet meer echt warm en was het aangename gevoel onder de voeten weg.
Er waren twee dingen aan de hand. De slimme knop regelde op de kamertemperatuur en kneep de aanvoer dicht zodra de radiatoren de kamer op temperatuur hadden, waardoor het water in de vloer nooit warm genoeg werd. Die knop is eraf gegaan, zodat de thermostaatkop op de verdeler de watertemperatuur weer regelde. Daarnaast zat er op het hoogste punt van de balken geen ontluchting, alleen een messing aftapper. Daar is met een slangpilaar en een emmer ontlucht, en later heeft een installateur er echte ontluchters op aanvoer en retour bijgezet.
Veelgemaakte fouten
Alle groepen tegelijk laten openstaan tijdens het ontluchten
Met alle kraantjes open verdeelt het water zich over alle lussen en stroomt er nergens hard genoeg om een bel mee te nemen. Je blaast dan alleen af wat toevallig al in de balk zat. Sluit alle groepen behalve één, dan gaat het hele debiet door die ene lus.
Vergeten dat de thermische motoren de groep dichthouden
Die witte blokjes op de retourbalk zijn bij de meeste systemen stroomloos gesloten. Staat de kamerthermostaat laag, dan stroomt die groep niet, hoe lang je ook ontlucht. Zet elke thermostaat hoog of schroef de motoren er tijdelijk af voordat je begint.
Alleen de retourbalk ontluchten
Aanvoer en retour zijn twee gescheiden balken en elk kan zijn eigen luchtbel bevatten. Zit de aanvoerbalk hoger, dan blijft daar precies de bel zitten die de doorstroming remt. Loop altijd allebei de balken langs.
Het dopje van de automatische ontluchter dichtgedraaid laten
Een vlotterontluchter kan de lucht alleen kwijt als het dopje erboven los staat. Bij oplevering zit hij vaak vastgedraaid tegen lekkage tijdens transport. Een kwartslag losdraaien en zo laten staan is soms alles wat er hoeft te gebeuren.
Pas aan het eind bijvullen
Elke ontluchting haalt water uit het systeem en de druk zakt mee. Wacht je met bijvullen tot alles klaar is, dan slaat de ketel halverwege af op te lage druk en kun je niet verder. Vul na elke twee groepen bij.
Elke maand bijvullen zonder de oorzaak te zoeken
Een systeem dat structureel druk verliest, lekt of heeft een expansievat dat niet meer werkt. Blijven bijvullen brengt telkens vers water met opgeloste zuurstof in de installatie, en dat vreet aan pompassen en stalen delen. Zoek eerst waar de druk heen gaat.
Een handontluchter helemaal opendraaien bij stadsverwarming
Het water in de leidingen van een warmtenet is heet en staat onder flinke druk. Draai je zo'n ontluchter een hele slag open, dan spuit er kokend water uit voordat je hem dicht hebt. Een halve slag is genoeg, met een doek en een bakje eronder.
Gaan ontluchten terwijl de pomp niet draait of stuk is
Als geen enkele groep warm wordt, is de kans groot dat het niet aan lucht ligt maar aan de pomp of de mengklep. Ontluchten is dan een middag werk zonder resultaat. Controleer eerst of de aanvoerbalk warm wordt.
Veelgestelde vragen
Hoe moet ik vloerverwarming ontluchten?
Laat de installatie eerst een half uur warm draaien en zet alle kamerthermostaten hoog. Ontlucht dan de aanvoerbalk en de retourbalk van de verdeler met het sleuteltje. Zet daarna alle groepen dicht op één na en spoel die lus door via de aftapkraan naar een emmer, tot het water helder blijft. Herhaal dat voor elke groep en vul tussendoor bij tot de juiste druk.
Waar zit de ontluchter van de vloerverwarming?
Aan de uiteinden van de aanvoer- en de retourbalk van de verdeler, altijd op het hoogste punt. Je ziet er of een messing nippel met een vierkant gaatje voor een ontluchtingssleuteltje, of een messing potje van een centimeter of vijf met een dopje erop. Dat potje is een automatische ontluchter en die moet met het dopje los staan. Op sommige verdelers zit alleen een aftapkraan op het hoogste punt, en daarmee ontlucht je via een slangpilaar.
Hoe werkt het ontluchten van vloerverwarming bij stadsverwarming?
Je hebt bij stadsverwarming twee gescheiden kringen die in de afleverset warmte uitwisselen, dus lucht kan op vier leidingen zitten. Ontlucht behalve de verdeelunit ook de aanvoer- en retourleiding van het warmtenet in je meterkast, zeker als je op de bovenste verdieping van het complex woont. Dat water is heet en staat onder druk, dus open de ontluchter hooguit een halve slag. Bijvullen doe je bij stadsverwarming niet zelf.
Hoe ontlucht ik een Therminon vloerverwarming verdeler?
Zoek op de bovenkant van de balken naar het hoogste bruikbare punt. Bij een deel van de uitvoeringen is dat geen ontluchtnippel maar een messing aftapper. Schroef daar een slangpilaar op, doe er een slangetje aan naar een emmer en open hem voorzichtig terwijl de pomp draait. Zit er op jouw uitvoering helemaal geen punt op het hoogste deel, laat een installateur er dan op de aanvoer en op de retour een ontluchter bijzetten.
Moet ik de vloerverwarming ontluchten of eerst de radiatoren?
Begin altijd onderaan en werk omhoog: eerst de radiatoren op de begane grond, dan de verdiepingen, en de vloerverwarming pak je mee op de hoogte waar de verdeler hangt. Lucht die je hoog wegtrekt, kan anders alsnog vanuit een lager gedeelte naar boven komen. Zet bij het ontluchten van radiatoren de pomp een paar minuten uit, zodat de bellen de tijd krijgen om te stijgen.
Waarom komt er geen lucht uit terwijl de vloer koude plekken heeft?
Dan zit de lucht niet op de plek waar je ontlucht. De bel kan hoger in het systeem hangen, bijvoorbeeld in de leidingen boven de verdeler, of juist in de vloerlus zelf als de verdeler laag hangt. Het kan ook zijn dat die groep helemaal niet stroomt, doordat een kraantje dicht staat of een thermische motor de groep gesloten houdt. Controleer eerst met je hand of die retourbuis überhaupt beweegt.
Kan ik vloerverwarming ontluchten als de verdeler onder het niveau van de vloer hangt?
Met de gewone methode niet, want de lucht drijft naar de vloer en niet naar je ontluchter. Wat wel werkt, is de bellen meesleuren met een hoge stroomsnelheid: zet alle groepen dicht behalve één, laat de pomp op vol vermogen draaien en spoel die lus door tot er geen bellen meer in de slang zitten. Doe dat groep voor groep en herhaal het een tweede keer. Een microbellenafscheider in de aanvoer voorkomt dat het steeds terugkomt.
Hoe vaak moet je vloerverwarming ontluchten?
Een gezonde installatie hoef je hooguit één keer per jaar na te lopen, aan het begin van het stookseizoen. Moet je vaker ontluchten, dan haalt het systeem ergens lucht binnen of ontgast het vulwater nog. Bij een gloednieuwe installatie is het normaal dat je het eerste jaar twee of drie keer moet ontluchten, want het vulwater geeft zijn opgeloste gassen pas na een paar stookcycli helemaal af.
Hoeveel druk moet erop staan tijdens het ontluchten?
Bij een gewone woning met een cv-ketel houd je in koude toestand ongeveer 1,5 bar aan, en bij drie of meer verdiepingen eerder 1,8 tot 2,0 bar. Bij een warmtepomp neem je de waarde van het typeplaatje over. Vul tijdens het ontluchten telkens bij, want zonder voldoende druk stroomt er te weinig en slaat de ketel af. De precieze waarde voor jouw woning reken je uit met onze rekenhulp voor de cv-druk.
Is een automatische ontluchter op de vloerverwarming zinvol?
Ja, zeker als je merkt dat de lucht blijft terugkomen. Een automatische vlotterontluchter blaast zelf af zodra er lucht onder het kapje komt, dus je hoeft er niet naar om te kijken. Zet er één op de aanvoerbalk, één op de retourbalk en één op het hoogste punt van de leiding naar de warmtebron. Controleer wel altijd of het dopje erboven los staat, want anders kan de lucht er niet uit.
Werkt het ontluchten van een waterleiding hetzelfde?
Het principe is hetzelfde, want ook daar drijft de lucht naar het hoogste punt, maar de aanpak verschilt. Een drinkwaterleiding heeft geen ontluchters: je spoelt de lucht eruit door de hoogste tappunten open te zetten en er water doorheen te laten lopen. Hoe je dat aanpakt na een reparatie of na het afsluiten van de hoofdkraan staat bij het ontluchten van de waterleiding.
Maakt het type vloer uit voor het ontluchten?
Voor het ontluchten zelf niet, want dat gebeurt bij de verdeler. Wel merk je het verschil in hoe snel je resultaat ziet. Een dikke natte dekvloer heeft veel massa en doet er uren over voordat een ontluchte lus voelbaar warmer wordt. Een droogbouwsysteem reageert veel sneller, zoals bij vloerverwarming in fermacell-platen. Beoordeel het resultaat dus pas de volgende dag.
Wanneer je beter een vakman belt
Ontluchten en bijvullen is normaal gesproken bewonersonderhoud. Een installateur die je daarvoor laat komen, brengt voorrijkosten in rekening voor een handeling van tien minuten, dus die eerste ronde doe je zelf.
Er zijn wel situaties waarin je moet stoppen. Zit er op de hoogste punten van je verdeler geen ontluchtingspunt, dan hoort daar een ontluchter bij op de aanvoer en op de retour. Dat betekent snijden en solderen of persen in een watervoerende leiding. Datzelfde geldt voor het inbouwen van een microbellenafscheider.
Bij stadsverwarming blijf je van de primaire kant van de afleverset af. Dat deel is eigendom van de warmteleverancier, staat vaak verzegeld en het water erin is heet genoeg om ernstige brandwonden te geven. Blijft de druk daar wegzakken of komt er telkens opnieuw lucht in, dan is dat een melding voor de leverancier.
Is je woning of installatie nog geen jaar oud en trekt het systeem structureel lucht, bel dan de installateur of de aannemer voordat je zelf aan de slag gaat. Een installatie die na een half jaar al problemen geeft, is een gebrek dat onder de garantie valt, en zelf sleutelen maakt die discussie alleen maar ingewikkelder.