Vloeren: leggen, egaliseren en isoleren

Welke vloer past bij welke ruimte

De keuze begint niet bij de kleur maar bij de ruimte. Een vloer in de hal krijgt zand en natte schoenen te verwerken, een slaapkamervloer vrijwel niets, en in een badkamer telt vooral of hij tegen water kan. Wie dat eerst vaststelt, streept vanzelf de helft van de opties weg. Tel daar de vragen bij op of er vloerverwarming ligt en hoeveel opbouwhoogte er onder de deuren beschikbaar is, en de lijst wordt nog korter.

Voor de meeste woonkamers komt de keuze neer op laminaat of een pvc-vloer, omdat die betaalbaar zijn, tegen dagelijks gebruik kunnen en op vloerverwarming werken. Wie meer budget heeft en een warmere uitstraling zoekt, kijkt naar een echte houten vloer, van lamelparket tot massieve planken.

De tabel hieronder zet de gangbare vloertypes naast elkaar. De prijsindicatie is bewust grof, want binnen elk type lopen de prijzen ver uiteen en de legkosten komen er nog bij.

De volgorde als je een hele vloer vernieuwt

Wie een verdieping aanpakt, werkt van onder naar boven en van nat naar droog. Eerst de oude vloer eruit, dan de ondergrond op orde, dan pas de toplaag. Andersom werken betekent bijna altijd dubbel werk, want een vloer die er net in ligt wil je niet meer opnemen voor een leiding die vergeten is.

De volgorde die wij aanhouden: slopen en de ondergrond beoordelen, leidingwerk en eventueel vloerverwarming aanleggen, isoleren, dan egaliseren of een nieuwe dekvloer storten, en pas daarna leggen. Plinten en dorpels komen als laatste, want die maat weet je pas als de vloer ligt.

Isolatie zit in dat rijtje eerder dan veel mensen verwachten. Ligt de nieuwe vloer er eenmaal in, dan kun je alleen nog van onderaf isoleren via de kruipruimte, en dat kan lang niet bij elk huis. Sta je toch al op een kale betonvloer of open balklaag, neem de isolatie dan mee.

Eerst de ondergrond: vlak, droog en schoon

Vrijwel elk vloerprobleem dat wij tegenkomen begint bij de ondergrond. Een klikvloer op een bollende dekvloer gaat wippen en kraken, lijm hecht niet op stof, en vocht uit een verse dekvloer trekt in alles wat erop ligt.

Vlak betekent voor een zwevende vloer als vuistregel hooguit twee millimeter verschil onder een rei van één meter, en voor verlijmde pvc nog strakker. Leg een lange rei of rechte lat op meerdere plekken en meet de kieren eronder. Meer verschil betekent egaliseren, en hoe dat gaat staat bij het egaliseren van een betonvloer.

Droog is net zo hard een eis. Voor een zandcement dekvloer geldt als vuistregel een week droogtijd per centimeter voor de eerste vier centimeter, en daarna ongeveer twee weken per centimeter. Bij twijfel laat je het restvocht meten met een CM-meting; in onze tabel met droogtijden per materiaal zie je waar je ongeveer op moet rekenen.

Vloerverwarming bepaalt mee welke vloer kan

Vloerverwarming werkt alleen goed als de warmte er ook doorheen komt. Daarvoor tel je de warmteweerstand van de vloer en de ondervloer bij elkaar op. Als vuistregel houden fabrikanten een totale warmteweerstand van hooguit 0,09 m²K/W aan; check dat op de verpakking van zowel de vloer als de ondervloer.

Tegels en dunne verlijmde pvc geleiden het best, laminaat en lamelparket kunnen prima mits de ondervloer daarop gekozen is, en dik massief hout of tapijt met dikke pool houden te veel warmte tegen. Een isolerende ondervloer die onder een gewone vloer juist goed is, werkt bij vloerverwarming tegen je. Welke ondervloer je onder laminaat of pvc gebruikt, hangt dus af van wat eronder zit.

Bij elektrische vloerverwarming gelden per systeem eigen voorschriften voor welke toplaag erop mag. Houd je aan wat de fabrikant van dat systeem voorschrijft, want bij warmtestuwing onder een te dichte vloer brandt een elektrisch matje door.

Isoleren doe je het liefst voordat de vloer ligt

Een ongeïsoleerde begane grondvloer voelt koud aan en kost stookkosten, want de warmte verdwijnt naar de kruipruimte of de grond. Isoleren kan van twee kanten, en welke kant de goede is hangt af van wat er onder je vloer zit.

Is er een kruipruimte van voldoende hoogte, dan is isoleren van onderaf de aanpak met de minste overlast: de vloer blijft liggen en je werkt vanuit het kruipluik. Hoe dat gaat met platen, schuim of bodemisolatie lees je bij het isoleren van de vloer. Een vochtige kruipruimte pak je eerst aan met bodemfolie, anders isoleer je het vocht mee naar binnen.

Bij een houten begane grondvloer isoleer je tussen de balken, met minerale wol of platen die klemmend tussen de balklaag gaan. Daar komt meer bij kijken dan bij beton, van ventilatie van de kruipruimte tot de dampremmende laag aan de warme kant; dat staat uitgewerkt bij de houten vloer. Geen kruipruimte betekent isoleren op de vloer, en dan telt elke centimeter opbouwhoogte.

Oude vloerbedekking, lijmlagen en asbest

Onder een oude vloer vind je zelden een schone ondergrond. Vastgelijmd tapijt, oud zeil, uitgeharde lijmlagen en soms meerdere vloeren over elkaar heen: dat moet er eerst af, want geen enkele nieuwe vloer ligt goed op een verende of brokkelige laag.

Bij huizen van voor halverwege de jaren tachtig is er één ding dat je vooraf moet weten. Vloerzeil, colovinyltegels en de zwarte lijmlaag eronder kunnen uit die tijd asbest bevatten. Dat materiaal mag je niet schuren, breken of frezen, want juist dan komen de vezels vrij.

Twijfel je over een oude zeil- of lijmlaag, laat dan eerst een monster analyseren voordat je gaat slopen. Hoe je oude vloerbedekking herkent en wat je er wel en niet zelf mee mag, staat bij het onderhouden en opknappen van vloeren. Zit er geen asbest in, dan is het gewoon zwaar sloopwerk met een vloerenschraper en veel afvalzakken.

Onderhoud verschilt per vloertype

Elke vloer heeft zijn eigen onderhoudsritme, en de meeste schade ontstaat door goedbedoeld verkeerd schoonmaken. Een houten vloer die wekelijks met een kletsnatte dweil wordt gedaan gaat bol staan, en een stoomreiniger drukt vocht in elke naad van een laminaatvloer. Ook viltjes onder stoelpoten en een schone deurmat doen meer voor de levensduur dan welk schoonmaakmiddel dan ook.

De grote lijn: droog schoonmaken waar het kan, licht vochtig waar het moet, en agressieve middelen nergens. Groene zeep laat op pvc een filmlaag achter waar vuil aan plakt, en azijn tast de cementvoegen van een tegelvloer aan. Lees dus eerst wat jouw vloer verdraagt voordat je een middel uit het keukenkastje pakt.

In de tabel hieronder staat per vloer wat wij aanhouden. Voor krassen bijwerken, een houten vloer opschuren of doffe pvc opfrissen vind je de volledige aanpak per vloer bij vloeren onderhouden.

Geluid telt mee, zeker met buren onder je

Een harde vloer klinkt in de ruimte zelf anders dan eronder. Het tikken van hakken en het rollen van speelgoed heet contactgeluid, en dat is precies waar buren onder een appartement over klagen. Veel VvE's eisen daarom een ondervloer die het contactgeluid met tien decibel dempt; check het splitsingsreglement voordat je een vloer koopt.

De ondervloer doet hier het meeste werk. Een zware, verende ondervloer onder een klikvloer dempt aanzienlijk meer dan de dunne groene platen uit de actiefolder, en het prijsverschil is klein vergeleken met de vloer zelf. Welke ondervloer bij welke klikvloer hoort, hangt ook samen met vloerverwarming en vocht.

Verlijmde pvc en tapijt zijn van zichzelf de stilste keuzes, laminaat zonder goede ondervloer de luidste. Woon je op de begane grond, dan is geluid vooral comfort in de ruimte zelf. Woon je erboven, dan is het een eis waar je niet omheen kunt.