Keldervloer waterdicht maken zonder het water te verplaatsen
Een keldervloer waterdicht maken begint niet bij een emmer slurry, maar bij de vraag waar het water vandaan komt en hoeveel druk erop staat. Bij vocht en incidenteel water werkt een cementgebonden afdichting op vloer, scheuren en kimnaad. Bij water dat er onder druk in wordt geduwd, houd je het van binnenuit zelden tegen en leid je het beter weg via een drainagevloer met een pompput. De grootste fout is een laag aanbrengen zonder te weten wat je bestrijdt: dan komt het water er twee meter verderop gewoon weer uit.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Handgrondboor of tuinboor om de grondwaterstand te peilen
- Boorhamer met beitel en een haakse slijper met steenschijf voor de kimnaad
- Diamantschijf of betonfrees om oude pleister- en verflagen weg te halen
- Stofzuiger van bouwkwaliteit en een harde bezem
- Blokkwast van 12 cm en een roestvrij pleisterspaan
- Boormachine met dwangmenger voor de slurry
- Emmers, plantenspuit en een dompelpomp met vlotter
- Stofmasker P3, handschoenen en een veiligheidsbril
Materiaal
- Twee componenten cementgebonden dichtingsslurry
- Snelbindende stopmortel voor actieve lekken
- Krimparme reparatiemortel voor scheuren en de holle kim
- Afdichtingsband voor de kimnaad en de hoeken
- Hechtprimer of aanbrandlaag volgens het systeem
- Noppenfolie met kanalen als je voor een drainagevloer kiest
- Kunststof pompput met deksel en een terugslagklep
- Beton of dekvloermortel voor de nieuwe vloer
Eerst uitzoeken waar het water vandaan komt
Een natte keldervloer vraagt eerst een diagnose en pas daarna een product. Water komt op drie manieren binnen en elke bron heeft een eigen oplossing: van onderaf door de vloer en de kimnaad omhoog geduwd, zijdelings door de muren, of van bovenaf via een lekkende regenpijp, verzakte bestrating of een koekoek die volloopt. Wat er verder bij een kelder speelt, van muren tot ventilatie, staat in ons overzicht over een kelder droog en waterdicht krijgen.
Kijk om te beginnen naar het moment waarop het nat wordt. Staat er water binnen een uur na een stevige bui en zakt het daarna weer weg, dan gaat het om hemelwater dat langs de gevel de grond in loopt. Blijft het water weken staan en stijgt het mee met het seizoen, dan zit je in het grondwater.
De grondwaterstand meet je zelf. Boor met een handgrondboor een gat van ongeveer een meter, een halve meter van de kelderwand af, en zet daar een geperforeerde pvc-buis in als peilbuis. Meet een paar weken lang met een houten latje hoe hoog het water in die buis staat en vergelijk dat met de hoogte van je keldervloer. Staat het water structureel boven de vloer, dan werk je tegen druk en is een laagje aan de binnenkant zelden genoeg.
Houd twee problemen uit elkaar die vaak op één hoop gaan. Water op de keldervloer en optrekkend vocht in de muren van de begane grond zijn niet hetzelfde. De kelder kun je waterdicht maken en tegelijk kan het stucwerk boven nog steeds loslaten, want dat vocht kruipt via het metselwerk omhoog.
Plak een halve vierkante meter bouwfolie luchtdicht op de keldervloer, alle randen dicht met tape. Zit er na twee dagen condens onder de folie of is de vloer eronder donker, dan geeft de vloer vocht door. Deze test kost je niets en bepaalt wat je later op de vloer mag leggen.
Tegenhouden of wegleiden: twee verschillende strategieën
Bij het waterdicht maken van een keldervloer bestaan er twee denkrichtingen, en de meeste teleurstellingen komen doordat mensen ze door elkaar halen. Je houdt het water tegen met een gesloten, cementgebonden bak aan de binnenkant, of je accepteert dat het water komt en leidt het onder een nieuwe vloer door naar een put.
Tegenhouden werkt bij vocht en bij water dat af en toe binnendringt, mits het metselwerk of het beton gezond is en je overal bij kunt. Een afdichting aan de binnenzijde wordt door de waterdruk tegen de ondergrond aan gedrukt zolang die druk gering is, maar bij een stand die permanent boven de vloer staat, zoekt het water de zwakste plek. Dan drukt het je nieuwe laag er lokaal af of komt het er een paar meter verderop uit.
Wegleiden is minder mooi en bijna altijd betrouwbaarder bij hoge standen. Je legt noppenfolie met kanalen op de bestaande vloer, laat die naar een pompput lopen en stort er een nieuwe dekvloer overheen. De kelder blijft dan wat vochtig, maar er staat geen water meer op je vloer. Dat is precies de afweging die je vooraf maakt: moet er geen druppel water meer komen, of moet de vloer droog en begaanbaar zijn?
| Aanpak | Wat het oplost | Wanneer het past | Zelf te doen |
|---|---|---|---|
| Cementgebonden afdichting op vloer, scheuren en kimnaad | Vocht en water dat af en toe binnenkomt | Gezonde ondergrond, grondwater onder vloerniveau | Ja, bij een overzichtelijke kelder |
| Volledige bekuiping van vloer en wanden | Water onder lichte tot matige druk | Kelder waar je rondom bij kunt en die je in één keer aanpakt | Nee, dit is systeemwerk met garantie |
| Drainagevloer met noppenfolie en pompput | Water dat blijft komen en dat je niet tegenhoudt | Als je twaalf tot vijftien centimeter hoogte kunt missen | Deels, de put en de afvoer vragen overleg |
| Injecteren van de muren | Optrekkend vocht in metselwerk | Natte plinten en loslatend stucwerk op de begane grond | Nee, dosering en boorhoek luisteren nauw |
| Ontgraven en de buitenzijde coaten | Water dat zijdelings door de wanden komt | Vrijstaande gevel waar een kraan bij kan | Nee, graven langs een fundering is specialistenwerk |
| Nieuwe betonnen binnenbak storten | Vrijwel alles, ook aanhoudende waterdruk | Lege kelder waar hoogte en budget beschikbaar zijn | Nee |
| Dompelpomp met vlotter | Niets structureels, het houdt de vloer begaanbaar | Als noodvoorziening en tijdens de uitvoering | Ja |
De kimnaad is bijna altijd de plek waar het misgaat
De aansluiting tussen vloer en wand, de kimnaad, is de zwakste plek van vrijwel elke kelder. Daar zijn twee stortmomenten of twee bouwdelen tegen elkaar aan gezet, en daar zit een naad waar water met weinig moeite doorheen kruipt. Wie alleen de vlakke vloer behandelt en de kim overslaat, ziet het water precies langs de rand terugkomen.
Een kimnaad dicht je niet met een kwast vol slurry over de hoek heen. Hak de naad eerst uit tot een groef van ongeveer twee bij twee centimeter, over de volledige omtrek. Klop daarbij door tot je vaste, gezonde ondergrond ziet: los zand of verpulverd voegwerk laat elke afdichting later los.
Vul die groef met een krimparme reparatiemortel en werk hem af als een holle kim, een ronde overgang met een straal van ongeveer vier centimeter. Die ronding is er niet voor de schoonheid. Een scherpe binnenhoek scheurt bij de eerste beweging van de constructie, terwijl een ronde overgang de spanning verdeelt en de afdichtingslaag er zonder knik overheen laat lopen.
Zit er een actieve straal in de naad, dan gaat daar eerst snelbindende stopmortel in. Die kneed je in je hand tot hij warm wordt en druk je in het uitgehakte gat, waar hij binnen een minuut afbindt tegen stromend water in. Datzelfde principe van een doorlopende afdichting rond hoeken en aansluitingen gebruiken we ook bij het waterdicht maken van een badkamervloer, alleen zonder de waterdruk van buitenaf.
Kap nooit dieper in de kim dan het metselwerk toelaat. Bij oude kelders staat de wand soms direct op een gemetselde funderingsrand. Zie je bij het uithakken metselwerk dat naar buiten begint te wijken of hoor je het hol klinken, stop dan en laat een constructeur meekijken voordat je verder gaat.
Een keldervloer van binnenuit dichtzetten
De afdichting die op een keldervloer werkt, is cementgebonden. Twee componenten dichtingsslurry hecht chemisch aan de ondergrond en blijft ook onder vochtdruk zitten, terwijl een folie of een verflaag er los tegenaan ligt en er dus af kan worden geduwd. Zorg wel dat de ondergrond het aankan, want de slurry is nooit sterker dan de laag waarop hij zit.
Voorbereiding bepaalt hier het resultaat. Haal oude verf, cementsluier, losse pleister en resten van eerdere middeltjes er volledig af met een frees of een schijf met stofafzuiging. Zuig daarna stofvrij en maak de vloer mat nat: een kurkdroge ondergrond zuigt het aanmaakwater uit de slurry en dan bindt hij niet door.
Meng de slurry met een dwangmenger tot een klontvrije, smeuïge massa en breng hem in twee lagen aan. De eerste laag zet je met een blokkwast in één richting, de tweede laag kruislings daaroverheen zodra de eerste laag zo hard is dat je er met je duim geen afdruk meer in maakt. Reken op de verbruiksopgave van de fabrikant, meestal ergens rond twee kilo per vierkante meter per laag. Werk de laag door tot minstens twintig centimeter tegen de wanden op, zodat vloer en muur één doorlopende bak worden.
| Middel | Waarvoor | Hoe je het aanbrengt | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|
| Snelbindende stopmortel | Een actieve straal of een druppelend gat | In de hand kneden en in het uitgehakte gat drukken | Op een niet uitgehakt gat, dan spoelt hij weg |
| Twee componenten dichtingsslurry | Vlakke vloer en de eerste twintig centimeter wand | Twee lagen kruislings, met kwast of spaan | Op een stoffige of kurkdroge ondergrond |
| Krimparme reparatiemortel | Uitgehakte scheuren en de holle kim | In een uitgehakte groef, ondergrond voorbevochtigen | Gewone metselspecie krimpt en scheurt weer open |
| Afdichtingsband voor hoeken | Kimnaad, hoeken en doorvoeren | In de eerste natte laag slurry drukken, plooivrij | Achteraf op een droge laag geplakt |
| Waterglas of kiesol als toevoeging | Verdichten binnen een compleet systeem | Volgens de mengverhouding van dat systeem | Los gebruikt als wondermiddel, dat werkt niet |
| Injectiehars in twee componenten | Scheuren waar water doorheen komt | Via packers, schuin geboord om de 10 tot 15 cm | Zonder pomp en zonder druk levert het niets op |
| Epoxy of pu-coating | Alleen op een aantoonbaar droge vloer | Met dampremmende primer volgens systeem | Blaasvorming zodra er dampdruk van onderaf komt |
| Noppenfolie met kanalen | Drainagevloer onder een nieuwe dekvloer | Noppen naar beneden, kanalen richting de put | Zonder afschot naar de put blijft het water staan |
Houd de verse slurry twee dagen mat vochtig met een plantenspuit, zeker in een kelder waar een bouwdroger draait. Cementgebonden lagen die te snel drogen, krijgen haarscheurtjes en juist daar begint het water later weer door te komen.
Een drainagevloer met pompput als het water blijft komen
Bij een kelder die na elke bui volloopt en waar de grondwaterstand boven de vloer staat, is dichtsmeren dweilen met de kraan open. De aanpak die daar wel houdt, laat het water met rust en geeft het een route. Op de bestaande vloer komt noppenfolie met kanalen, met afschot naar een pompput in een hoek, en daarover stort je een nieuwe dekvloer.
De put zelf is een kunststof bak die je in de vloer uitspaart, met een dompelpomp op een vlotter en een terugslagklep in de persleiding. Zonder die klep loopt het water uit de leiding steeds terug de put in en schakelt de pomp om de paar minuten. Een tweede pomp met een hoger geplaatste vlotter en een wateralarm is een verstandige toevoeging in een kelder waar spullen staan.
Twee zaken checken we altijd voordat we een pomp aansluiten. Ten eerste of je het water überhaupt mag lozen: grondwater dat je continu wegpompt hoort in veel gemeenten niet op het vuilwaterriool en soms geldt er een meldplicht bij het waterschap. Bel je gemeente en vraag het gewoon na. Ten tweede: staan de koppen van houten funderingspalen ergens rond de hoogte van je keldervloer, dan is permanent pompen echt onverstandig. Je trekt zuurstofrijk grondwater langs die paalkoppen en versnelt daarmee de aantasting van het hout. Wat er onder je huis zit en hoe zo'n fundering is opgebouwd, is hier de bepalende informatie.
De nieuwe dekvloer erover mag geen anhydriet zijn, want die verweekt bij aanhoudend vocht. Kies beton of een cementgebonden dekvloer van minstens zes centimeter. Hoeveel kuub dat wordt en hoeveel zand en grind daarbij hoort, reken je uit met onze rekenhulp voor beton en kruiwagens zand.
Een dompelpomp is geen oplossing maar een noodvoorziening. Pompen die dag en nacht draaien, slijten binnen een paar jaar, en op het moment dat er een uitvalt staat de kelder alsnog onder water. Gebruik de pomp om de vloer begaanbaar te houden terwijl je de echte oorzaak aanpakt.
Wat injecteren wel en niet oplost
Injecteren wordt vaak in één adem genoemd met een natte kelder, maar het lost een ander probleem op dan de meeste mensen denken. Bij het klassieke injecteren boort een specialist schuine gaten van ongeveer vijfentwintig graden om de tien tot vijftien centimeter in de wand, en perst daar een vochtwerend product in dat een horizontale barrière vormt. Die barrière stopt vocht dat door capillaire werking in het metselwerk omhoog kruipt.
Tegen water dat onder druk door je keldervloer of door de kimnaad omhoog komt, doet zo'n barrière niets. Dat is een andere natuurkunde: capillair vocht kruipt, drukwater duwt. Daarom zie je bij oude woningen vaak een gecombineerd plan waarin de kelder een drainagevloer krijgt en de muren van de begane grond worden geïnjecteerd, net boven het vloerniveau en dus achter de plinten.
Er bestaat ook injectie onder hoge druk in scheuren, met een twee componenten hars via packers. Dat is bedoeld voor een aanwijsbare scheur waar water doorheen komt, niet voor een wand die over het hele oppervlak vochtig is. Verwacht van een spuitbus uit de bouwmarkt geen resultaat: zonder pomp en zonder druk komt het middel simpelweg niet in de scheur.
Blijft het stucwerk boven de kelder loslaten en zie je witte poederige aanslag, dan zitten er bouwzouten in het metselwerk die vocht aantrekken. Die zoutlaag borstel je droog weg voordat je opnieuw pleistert, met een saneerpleister in plaats van gewoon stucwerk. Hoe je zo'n wand daarna vlak en glad krijgt, staat bij het glad maken van een muur na reparatie.
Van buitenaf werken en waarom dat de vloer niet oplost
Water tegenhouden aan de kant waar het vandaan komt, is technisch de sterkste oplossing. De kelder rondom vrijgraven, de wanden schoonmaken en er een bitumineuze coating of een waterdichte membraanlaag op aanbrengen, houdt het water buiten in plaats van het in de constructie te laten trekken. Bij een woning waar aan drie zijden ruimte was om te graven, hield die aanpak de wanden droog waar jaren van binnenwerk niets had opgeleverd.
Er zitten twee stevige beperkingen aan. Ten eerste kun je er meestal niet bij. In een rijtjeswoning ligt de kelder tegen de buren aan, en aan die zijde is graven geen optie. Een coating aan drie zijden laat de vierde zijde gewoon open, en water zoekt precies daar zijn weg naar binnen.
Ten tweede blijft de vloer buiten schot. Bij de buitenzijde coaten kom je nooit onder de vloer, dus als het water door de vloer omhoog komt, verandert er niets aan je natte plek. Ondergraven om ook de onderzijde te bereiken betekent dat je onder de fundering werkt, en dat is geen klus die je zelf begint.
Reken bij graafwerk langs een gevel op een aannemer met een kleine kraan en op stempels of damwandplanken bij een sleuf dieper dan een meter. De grond naast een fundering is losser dan je denkt en een instortende sleuf naast een dragende muur is een probleem van een heel andere orde. Wat er verder bij dit soort constructiewerk komt kijken, vind je in ons vakgebied beton en constructie.
Keldervloer afwerken zonder dat de afwerking loslaat
Een keldervloer afwerken gaat mis op één punt: mensen leggen een dampdichte afwerking op een vloer die nog vocht doorgeeft. Het vocht kan er dan nergens meer uit, hoopt zich onder de laag op en drukt hem los. Zo ontstaan de blazen in een epoxyvloer en de krullende randen van pvc-stroken.
De folietest uit de eerste stap is hier je meetlat. Blijft de folie na twee dagen aan de onderkant droog en de vloer eronder licht van kleur, dan geeft de vloer weinig vocht door en heb je keuze. Zit er condens onder, dan kies je een afwerking die damp doorlaat of leg je een zwevende constructie met een geventileerde spouw eronder.
Wil je tegels leggen op een keldervloer die nog een beetje werkt of licht vochtig blijft, dan is een ontkoppelingsmat de nette oplossing. Die vangt spanning uit de ondergrond op zodat je tegels niet loskomen, en de meeste matten voeren tegelijk wat damp zijdelings af. Hoe zo'n opbouw eruitziet, lees je bij een waterdichte ondergrond met ontkoppelingsmat.
Voor een bergkelder is de eerlijkste afwerking vaak de eenvoudigste: de vloer vlak afreien, laten uitharden en een dampopen impregneermiddel aanbrengen tegen het stuiven. Geen laminaat, geen vloerbedekking en geen houten rachels direct op de vloer, want die vergaan in een vochtige kelder binnen een paar jaar.
| Afwerking | Wat de vloer moet zijn | Waarvoor geschikt | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Beton geïmpregneerd, verder onafgewerkt | Mag vocht doorgeven | Berging, fietsen, opslag | Dampopen impregneermiddel, geen betonverf |
| Tegels op een ontkoppelingsmat | Vlak, licht restvocht toegestaan | Wasruimte, hobbyruimte, hal | Flexibele lijm en een flexibele voeg |
| Cementgebonden egaline | Stabiel, afgedicht, geen drukwater | Ondergrond voor tegels of losliggende vloeren | Alleen cementgebonden, geen gipsproduct |
| Epoxy gietvloer | Droog, folietest schoon | Werkplaats en hobbyruimte | Zonder dampremmende primer blaast hij op |
| Pvc-stroken of vinyltegels | Droog en dampremmend afgewerkt | Nette bergruimte | Los leggen, lijm laat los bij vocht van onderaf |
| Zwevende vloer op kunststof rachels | Mag vocht doorgeven, noppenfolie eronder | Woonruimte in een kelder die vochtig blijft | Kost 8 tot 12 cm hoogte en vraagt ventilatie |
| Anhydriet- of gietdekvloer | Alleen op een aantoonbaar droge vloer | Zelden geschikt in een kelder | Anhydriet verweekt bij aanhoudend vocht |
| Laminaat of vloerbedekking | Droog, met dampremmende laag | Alleen in een kelder die aantoonbaar droog is | Trekt vocht aan en gaat schimmelen |
Wat je ambitie kost en waarom offertes zo uiteenlopen
Vijf adviseurs over de vloer laten komen levert vaak vijf verschillende plannen op, met bedragen die kilometers uit elkaar liggen. Dat komt zelden doordat er vier onzin verkopen. Het komt doordat ze allemaal een ander doel voor ogen hebben en niemand dat doel expliciet met jou heeft afgesproken.
Bepaal daarom eerst zelf wat de kelder moet worden. Een droge vloer waarop kunststof bakken kunnen staan zonder te beschimmelen, is iets heel anders dan een woonwaardige ruimte waarin geen druppel meer mag komen. Het eerste haal je met een drainagevloer en wat ventilatie, het tweede met een complete bak en een bedrag met een nul erbij.
Zelf de vloer, de scheuren en de kimnaad aanpakken met een systeem kost aan materiaal ergens tussen de twintig en vijfenveertig euro per vierkante meter, plus een dag of drie werk. Een bekuiping laten uitvoeren door een gespecialiseerd bedrijf loopt in de duizenden euro's, en een compleet nieuwe kelder onder een bestaande woning brengen zit in een andere categorie: daar zagen wij offertes die de twee ton ruim voorbij gingen voordat er ook maar één wand was afgewerkt.
Laat je het uitvoeren, lees de garantie dan regel voor regel. Vraag hoeveel jaar de waterdichtheid gedekt is, wat er precies is uitgesloten, en of de garantie ook geldt als de grondwaterstand stijgt. Een garantie van één jaar op werk dat twintig jaar moet meegaan, zegt vooral iets over het vertrouwen van de uitvoerder zelf.
| Wat je wilt bereiken | Wat daar technisch voor nodig is | Wat je realistisch mag verwachten |
|---|---|---|
| Vloer begaanbaar houden tijdens natte periodes | Pompput met dompelpomp en een goot langs de kim | Geen plassen meer, wel een vochtige ruimte |
| Droge vloer voor opslag in kunststof bakken | Drainagevloer met noppenfolie en nieuwe dekvloer | Droge vloer, wanden blijven wat vochtig |
| Geen vocht meer in de muren van de begane grond | Injectie net boven vloerniveau plus saneerpleister | Stucwerk blijft zitten, kelder zelf blijft vochtig |
| Volledig droge kelder als bergruimte | Bekuiping van vloer, kim en wanden als één geheel | Droge kelder, mits rondom uitgevoerd |
| Woonwaardige kelderruimte | Waterdichte bak, isolatie, ventilatie en daglicht | Werkt, maar het is een verbouwing, geen klus |
Zo pak je een lekkende keldervloer aan
Deze volgorde geldt voor een kelder waar het grondwater onder vloerniveau blijft en waar je de vloer van binnenuit wilt dichtzetten.
-
Bepaal het doel en meet het water
Schrijf op wat de kelder moet worden: bergruimte, hobbyruimte of woonruimte. Peil daarna twee tot vier weken de grondwaterstand met een zelf geboorde peilbuis en doe de folietest op de vloer. Staat het grondwater structureel boven je vloer, sla dan de rest van dit plan over en ga naar de drainagevloer met pompput.
-
Haal de kelder leeg en de losse lagen eraf
Alles eruit, ook de rekken langs de muur. Frees of slijp oude verf, pleisterresten en cementsluier weg tot je vaste ondergrond ziet, met stofafzuiging en een P3-masker op. Elke laag die je laat zitten, is de laag waarop je nieuwe afdichting straks loslaat.
-
Stop eerst de actieve lekken
Hak elk gat waar water uit komt uit tot een klein trechtertje van een centimeter of drie diep. Kneed snelbindende stopmortel in je hand tot hij warm aanvoelt en druk hem stevig in het gat, tegen de stroom in. Houd hem een halve minuut op zijn plek tot hij afbindt en pas daarna ga je verder.
-
Hak de scheuren en de kimnaad uit
Zaag of hak scheuren open tot een U-vormige groef van ongeveer twee centimeter breed en diep, zodat de reparatiemortel houvast heeft in plaats van in een haarscheurtje te blijven hangen. Doe hetzelfde langs de volledige kimnaad. Zuig de groeven stofvrij en maak ze mat nat.
-
Vul de groeven en maak een holle kim
Vul de scheuren met krimparme reparatiemortel en werk de kimnaad af als een ronde overgang met een straal van ongeveer vier centimeter. Die ronding voorkomt dat de afdichting in een scherpe hoek knikt en daar scheurt. Laat de mortel uitharden volgens de opgave op de zak voordat je verder werkt.
-
Breng de dichtingsslurry in twee lagen aan
Meng met een dwangmenger tot een klontvrije massa en zet de eerste laag met de blokkwast in één richting. Druk de afdichtingsband voor hoeken meteen plooivrij in die natte laag. Breng de tweede laag kruislings aan zodra de eerste duimvast is, en werk minstens twintig centimeter tegen de wanden op zodat vloer en muur één bak vormen.
-
Houd de lagen vochtig en test daarna
Nevel de verse slurry twee dagen lang mat nat en zet geen bouwdroger op volle kracht in de ruimte. Wacht daarna de uithardingstijd van het systeem af en herhaal de folietest op een paar plekken. Blijft de folie droog, dan is de vloer klaar voor een afwerking.
-
Regel de afvoer en werk pas daarna af
Zorg dat er een pompput of een noodafvoer is voor het geval het toch een keer misgaat, en check bij je gemeente waar je dat water heen mag brengen. Kies dan pas de afwerking die bij de gemeten vochtdoorslag hoort. Bij twijfel is een losliggende of dampopen afwerking altijd de veiligere keuze.
Betoncalculator
Van kuub naar zakken, kruiwagens en emmers, met de mengverhouding erbij. Open de volledige betoncalculator
Voordat je de keldervloer afwerkt
Uit de praktijk
Vijf adviseurs, vijf verschillende plannen voor één kelder
Bij een woning uit 1907 stond de kelder na elke bui blank en trok het vocht door tot in de muren van de begane grond, waar het stucwerk in vellen loskwam. Er waren vijf partijen langs geweest en alle vijf kwamen met iets anders: een bekuiping, een drainagevloer met pomphuis, injectie van de keldermuren, een combinatie daarvan en een compleet nieuwe betonnen bak.
De reden dat de adviezen zo uiteenliepen, bleek geen technische onenigheid. Niemand had gevraagd wat de kelder moest worden. Toen dat wel op tafel kwam, viel het uiteen in twee losse problemen: water op de keldervloer en optrekkend vocht in het metselwerk daarboven.
De aanpak die het meeste opleverde voor het minste geld was de combinatie. In de kelder een drainagevloer met noppenfolie, een pompput en een nieuwe dekvloer, waardoor er geen water meer op de vloer staat. En op de begane grond de muren laten injecteren net boven vloerniveau, zodat het stucwerk daar niet meer loslaat. De kelder zelf blijft vochtig, en dat was voor opslag in kunststof bakken precies genoeg.
Jaren aan middeltjes en een stapel versleten dompelpompen
In diezelfde kelder was jarenlang zelf gewerkt. Gaten en scheuren waren gedicht met waterdichte mortel waar waterglas doorheen was gemengd, de binnenmuren hadden een waterdichte pleisterlaag gekregen, en er stonden meerdere dompelpompen op watersensoren die vanzelf aansloegen. Toch werd het na elke bui weer nat, en er was pomp na pomp opgebrand.
De verklaring zat in de richting van het water. Het grondwater stond hoger dan de keldervloer en werd door de druk via de kimnaad en de dekvloer omhoog geduwd. Een pleisterlaag op de wanden houdt dat niet tegen, want die zit aan de verkeerde kant en de vloer bleef bovendien onbehandeld.
Wat hier telde: pompen die permanent draaien zijn geen oplossing maar een verbruiksartikel, en losse middelen zonder samenhangend systeem geven vrijwel altijd een teleurstellend resultaat. Zodra het water een route naar een put kreeg in plaats van tegengehouden te worden, hoefden de pompen nog maar een fractie van de tijd te draaien.
Een coating aan de buitenkant die de vloer niet oploste
Bij een woning waar de kelder aan drie zijden vrij te graven was, is de buitenzijde van de kelderwanden schoongemaakt en van een beschermende coating voorzien. Op die wanden werkte het: waar eerder vochtplekken zaten, bleef het metselwerk droog.
Toch bleef er water op de vloer staan. Dat is de beperking die vooraf te weinig aandacht krijgt. Een coating aan de buitenzijde stopt water dat zijdelings door de wand komt, maar je komt er nooit onder de vloer mee. Kwam het water grotendeels van onderaf omhoog, dan verandert er weinig.
De vierde zijde grensde aan de buren en daar lagen ook nog leidingen, dus daar viel niet te graven. Een bak die aan één zijde openstaat is geen bak, en water vindt die zijde. De vloer is uiteindelijk apart aangepakt met een afdichting en een uitgehakte, opnieuw opgebouwde kimnaad.
Wegpompen dat de fundering aantastte
Een eigenaar had een permanente pomp in de kelder gezet die het grondwater dag en nacht wegwerkte naar het riool. De vloer bleef droog en de oplossing leek gevonden, tot bleek dat de koppen van de houten funderingspalen maar iets dieper zaten dan de keldervloer.
Door aanhoudend te pompen trek je steeds vers, zuurstofrijk grondwater langs die paalkoppen. Hout onder water blijft honderd jaar goed zolang er geen zuurstof bij komt. Precies dat evenwicht wordt door pompen verstoord, en dan gaat de aantasting van het hout een stuk sneller.
Er speelde nog iets: continu grondwater lozen op het vuilwaterriool is lang niet overal toegestaan. Het advies werd om de pomp terug te brengen tot een noodvoorziening op een vlotter die alleen bij hoog water aanslaat, en de vloer verder met een gesloten opbouw droog te houden.
Veelgemaakte fouten
Een middel kopen voordat je weet waar het water vandaan komt
De meeste emmers uit de bouwmarkt zijn gemaakt voor vocht, niet voor water onder druk. Zonder te weten of je met hemelwater, grondwater of optrekkend vocht te maken hebt, koop je willekeurig. Peil eerst de grondwaterstand en kijk wanneer het nat wordt, en kies daarna pas.
De vlakke vloer behandelen en de kimnaad overslaan
De naad tussen vloer en wand is de zwakste plek van de hele kelder. Een slurrylaag die tegen die hoek stopt of er met een knik overheen loopt, scheurt daar als eerste. Uithakken, vullen en een holle kim maken is geen extraatje maar het hart van de klus.
Een bak maken die aan één zijde open blijft
Bij een rijtjeswoning kun je vaak maar aan drie zijden werken. Water zoekt dan gewoon de vierde. Kun je een zijde niet meenemen, kies dan voor wegleiden met een drainagevloer in plaats van voor een halve bekuiping die je een vals gevoel van zekerheid geeft.
Epoxy of pvc op een vloer die nog vocht doorgeeft
Een dampdichte afwerking op een vochtige vloer laat het vocht nergens heen. Het hoopt zich op onder de laag en drukt hem los, wat je terugziet als blazen in de gietvloer of krullende randen bij vinyl. Doe eerst de folietest en kies pas daarna.
Injecteren zien als oplossing voor water op de vloer
Injectie maakt een horizontale barrière tegen capillair vocht in metselwerk. Water dat onder druk door de vloer of de kimnaad omhoog wordt geduwd, trekt zich daar niets van aan. Het is een goede maatregel voor natte muren op de begane grond en een verkeerde uitgave voor een plas op je keldervloer.
Permanent wegpompen zonder naar de fundering te kijken
Continu pompen verlaagt de grondwaterstand rond je huis en brengt zuurstof bij houten paalkoppen, wat de aantasting versnelt. Bovendien mag je grondwater lang niet overal op het riool lozen. Gebruik de pomp als noodvoorziening en los het waterprobleem verder met een gesloten opbouw op.
Nieuwe lagen aanbrengen op oude verf en losse pleister
Een cementgebonden afdichting is nooit sterker dan de laag waarop hij zit. Blijft er verf, cementsluier of verpulverde pleister onder zitten, dan laat het geheel bij de eerste vochtdruk als een vel los. Frezen en stofzuigen kost een dag en bepaalt of de rest standhoudt.
Anhydriet of gips gebruiken in een vochtige kelder
Een gietdekvloer op basis van anhydriet ligt snel en vlak, maar verweekt zodra hij langdurig vocht opneemt. Datzelfde geldt voor gipsgebonden egaline en gipsplaten tegen de wand. In een kelder houd je alles cementgebonden, ook de egalisatielaag onder je tegels.
Veelgestelde vragen
Kun je een keldervloer zelf waterdicht maken?
Bij vocht en incidenteel binnendringend water wel. Scheuren uithakken, de kimnaad opnieuw opbouwen en de vloer met een twee componenten dichtingsslurry behandelen is werk dat je met geduld zelf doet. Staat het grondwater structureel boven je vloer, dan houd je die druk van binnenuit vrijwel nooit tegen en is een drainagevloer of een uitgevoerde bekuiping de verstandige route. De hele afweging voor vloer en wanden samen staat bij een kelder waterdicht maken van binnen en buiten.
Wat kost het om een keldervloer waterdicht te laten maken?
Zelf doen kost aan materiaal ergens tussen de twintig en vijfenveertig euro per vierkante meter voor slurry, reparatiemortel, band en stopmortel, plus twee tot vier dagen werk. Een bekuiping laten uitvoeren loopt in de duizenden euro's en hangt sterk af van de oppervlakte en de toegankelijkheid. Een compleet nieuwe kelder onder een bestaande woning zit in een heel andere categorie: daar zagen wij offertes van twee ton voor het ruwe werk, zonder afbouw.
Helpt het injecteren van de muren tegen water op de keldervloer?
Nee. Injecteren maakt een horizontale barrière tegen vocht dat capillair door metselwerk omhoog kruipt. Dat is een prima maatregel tegen natte plinten en loslatend stucwerk op de begane grond, maar het doet niets tegen water dat onder druk door de vloer of de kimnaad naar binnen wordt geduwd. Bij veel oude woningen worden allebei de maatregelen genomen, elk voor zijn eigen probleem.
Hoe kan ik de keldervloer afwerken als hij vochtig blijft?
Kies een afwerking die damp doorlaat of die los ligt. Beton dat je vlak afreit en met een dampopen middel impregneert, is voor een bergkelder de meest houdbare oplossing. Wil je meer comfort, leg dan noppenfolie met daarop kunststof rachels en een plaatvloer, zodat er een geventileerde spouw onder blijft. Dat kost acht tot twaalf centimeter hoogte en vraagt om echte ventilatie in de ruimte.
Waarom laat de coating op mijn keldervloer los?
Vrijwel altijd door dampdruk van onderaf of door een ondergrond die niet schoon was. Een epoxy- of pu-laag is dampdicht, dus het vocht dat uit de vloer omhoog komt kan nergens heen en duwt de laag los in blazen. Ook een restje verf, cementsluier of stof onder de coating levert precies dit beeld op. Doe de folietest voordat je een dampdichte afwerking kiest.
Mag ik het water uit mijn kelder op het riool lozen?
Dat is per gemeente verschillend en lang niet altijd toegestaan, zeker niet als het om continu wegpompen van grondwater gaat. Het vuilwaterriool is er niet voor bedoeld en bij een gescheiden stelsel gelden aparte regels. Voor structurele onttrekking geldt bovendien vaak een meldplicht bij het waterschap. Bel de gemeente en vraag het na voordat je een persleiding aanlegt.
Werkt een bekuiping ook als je maar aan drie zijden kunt werken?
Beperkt. Een bekuiping ontleent zijn werking aan het feit dat vloer, kimnaad en wanden samen één gesloten geheel vormen. Kun je één zijde niet meenemen, bijvoorbeeld omdat daar de buren of leidingen zitten, dan zoekt het water die zijde. In zo'n situatie levert het wegleiden van water met een drainagevloer en een pompput meestal een beter resultaat dan een halve bak.
Wat is een kimnaad en waarom lekt die zo vaak?
De kimnaad is de aansluiting tussen de keldervloer en de kelderwand. Daar komen twee bouwdelen samen die op verschillende momenten zijn gemaakt en die verschillend bewegen, waardoor er een doorgaande naad ontstaat. Water heeft daar de kortste weg naar binnen. Je pakt hem aan door de naad uit te hakken, te vullen met krimparme mortel en er een holle kim van te maken, zodat de afdichtingslaag er zonder knik overheen loopt.
Is een dompelpomp met een watersensor een oplossing?
Als noodvoorziening is het prima, als oplossing niet. Pompen die dag en nacht draaien slijten binnen enkele jaren, en op het moment dat er een uitvalt loopt de kelder alsnog vol. Zet er dus altijd een tweede pomp met een hoger geplaatste vlotter en een wateralarm bij, en gebruik de tijd die je daarmee koopt om de werkelijke waterroute aan te pakken.
Moet er isolatie onder de nieuwe dekvloer in de kelder?
Alleen als je de kelder gaat verwarmen. Voor een bergkelder is isolatie weggegooid geld en het kost je hoogte die je vaak niet hebt. Ga je er wel wonen of werken, kies dan drukvaste XPS-platen die vocht niet opnemen, met daarboven een cementgebonden dekvloer van minstens zes centimeter. Op een vloer die nog vocht doorgeeft, laat je isolatie achterwege tot de afdichting bewezen droog is.
Hoe weet ik of mijn keldervloer droog genoeg is voor tegels of laminaat?
Plak een halve vierkante meter bouwfolie luchtdicht op de vloer en kijk na twee dagen. Zit er condens onder of is de vloer eronder donkerder geworden, dan geeft de vloer vocht door en is laminaat geen optie. Tegels kunnen bij licht restvocht wel, mits je een ontkoppelingsmat en flexibele lijm gebruikt. Herhaal de test op drie plekken, want een keldervloer is zelden overal even droog.
Wat doe ik met witte uitbloei en loslatend stucwerk in de kelder?
Die witte poederlaag bestaat uit bouwzouten die met het vocht zijn meegereisd en aan het oppervlak zijn uitgekristalliseerd. Ze trekken vocht aan en duwen elke gewone pleisterlaag eraf. Borstel de zouten droog weg, hak het losse stucwerk eraf en pleister opnieuw met een saneerpleister die de zouten in zijn poriën opneemt. Datzelfde principe geldt bij een balkon dat van onderaf uitbloeit: eerst het vocht stoppen, dan pas afwerken.
Wanneer je beter een vakman belt
Een keldervloer waterdicht maken is voor een groot deel geduldwerk dat je zelf kunt doen. Er zijn wel vier momenten waarop wij zouden stoppen en bellen.
Het eerste is graafwerk langs de kelder. Zodra er naast een fundering een sleuf dieper dan een meter moet komen, gaat het om grondmechanica en om een dragende constructie. Een sleuf die instort naast een funderingsmuur is geen ongelukje maar schade aan de draagconstructie van je huis.
Het tweede is elke ingreep die de constructie zelf raakt: dieper uithakken dan het metselwerk toelaat, de vloer doorbreken voor een grote put, of ondergraven om onder de vloer te komen. Laat een constructeur eerst kijken wat de kelder draagt en wat er onder zit.
Het derde is een houten paalfundering. Zie of vermoed je paalkoppen rond de hoogte van je keldervloer, laat dan een funderingsonderzoek doen voordat je iets doet wat de grondwaterstand verandert. Pompen kan hier meer kapotmaken dan het oplost.
Het vierde is een bekuiping van een kelder die permanent onder waterdruk staat. Dat is systeemwerk waar bedrijven garantie op geven, en die garantie is de reden dat je het uitbesteedt. Vraag naar de looptijd, naar de uitsluitingen en naar wat er gebeurt als de grondwaterstand in de wijk stijgt.