Modulerende thermostaat: wanneer hij echt moduleert
Een modulerende thermostaat geeft de ketel door hoeveel warmte er nodig is. Een aan-uitthermostaat meldt alleen dát er gestookt moet worden. De ketel brandt daardoor lang op een laag pitje in plaats van steeds vol aan en uit te gaan. Dat werkt alleen als ketel en thermostaat hetzelfde protocol spreken: OpenTherm bij de meeste merken, een eigen bus bij Nefit, Bosch en Vaillant. Op een oude ketel die alleen laag, vol en uit kent, valt er niets te moduleren.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Kleine platte schroevendraaier voor de klemmenstrook
- Kruiskopschroevendraaier en een boormachine voor de wandplaat
- Spanningszoeker of tweepolige spanningstester
- Telefoon om de bestaande aansluiting te fotograferen
- Waterpas voor het recht ophangen
- Zaklamp om de klemmenstrook in de ketel te kunnen lezen
Materiaal
- Thermostaat die het protocol van jouw ketel spreekt
- Twee aders thermostaatkabel als de bestaande niet bruikbaar is
- Aderhulzen of kleine lasklemmen voor de verlenging
- Pluggen en schroeven voor de wandplaat
- Het aansluitschema of de installatiehandleiding van de ketel
Wat een modulerende thermostaat anders doet
Een modulerende thermostaat geeft de ketel door hoeveel warmte er nodig is. Hij stuurt een gewenste aanvoertemperatuur en de ketel regelt zijn brander daarop terug, tot ver onder het vermogen dat op het typeplaatje staat. Een aan-uitthermostaat kan alleen een contact sluiten en openen, waarna de ketel op vol vermogen brandt tot de kamer een halve graad te warm is.
Het gevolg is een rustiger patroon. De ketel start minder vaak, brandt langer op een laag pitje en houdt de kamertemperatuur binnen een kleinere bandbreedte. Welke typen er verder zijn en waarin ze van elkaar verschillen, staat in ons overzicht van thermostaten voor de cv-ketel.
Er is een tussenvorm die veel mensen voor modulerend aanzien. Een aan-uitthermostaat met een chronoproportionele regeling schakelt per uur een paar keer kort aan en uit om de temperatuur gelijkmatiger te houden. De ketel gaat dan nog steeds elke keer op vol vermogen aan, dus van echt terugregelen is geen sprake.
Moduleren lukt alleen als beide kanten het kunnen. Een oudere VR-ketel of turboketel kent vaak niet meer dan een laagstand, vollast en uit. Hang je daar een modulerende thermostaat aan, dan blijft het schakelwerk hetzelfde, hoe slim de thermostaat ook is.
| Regeling | Wat de ketel doet | Wat je in huis merkt | Waar het op vastloopt |
|---|---|---|---|
| Aan-uitthermostaat | Brandt op vol vermogen tot het contact weer opent | Radiatoren snel heet, temperatuur schommelt een halve tot een hele graad | Veel starten en stoppen, waardoor het rendement zakt |
| Aan-uit met chronoproportionele regeling | Krijgt per uur meerdere korte warmtevragen achter elkaar | Rustiger dan gewoon aan-uit, maar de brander gaat nog vol aan | Bootst moduleren na, regelt het vermogen niet werkelijk terug |
| Modulerend via OpenTherm | Krijgt een gewenste aanvoertemperatuur door en regelt de brander terug | Lauwe radiatoren, lange stookperiodes, stabiele kamertemperatuur | Vraagt een ketel met OpenTherm of een module die dat toevoegt |
| Modulerend via een merkeigen bus | Zelfde principe, maar in de eigen taal van de fabrikant | Zelfde comfort, plus bediening van het warmwatercomfort | Je kunt alleen thermostaten van dat merk gebruiken |
| Weersafhankelijk met buitenvoeler | Volgt een stooklijn op basis van de buitentemperatuur | Zeer constante temperatuur, de ketel loopt vooruit op de kou | Vraagt een voeler op de noordgevel en een goed ingestelde stooklijn |
| Handbediening op de ketel zelf | Houdt een vaste aanvoertemperatuur aan, zonder kamerregeling | Meestal net te warm of net te koud, nooit precies goed | Geen enkele terugkoppeling vanuit de woonkamer |
Wil je weten of jouw ketel echt moduleert? Zet de thermostaat een graad hoger als het huis al op temperatuur is en kijk mee op het keteldisplay. Blijft de aanvoertemperatuur rond de veertig graden hangen in plaats van door te lopen naar tachtig, dan regelt de ketel mee.
Moduleren lukt alleen als ketel en thermostaat dezelfde taal spreken
OpenTherm is de open standaard waarmee thermostaten van verschillende merken met een ketel kunnen praten. Een aantal fabrikanten gebruikt daarnaast een eigen bus, en die twee zijn niet uitwisselbaar. Een OpenTherm-thermostaat op een ketel met een eigen protocol doet niets, of hooguit aan en uit via andere klemmen.
Dat loopt het vaakst spaak bij Nefit en Bosch. Die ketels communiceren via hun eigen bus, dus modulerend stoken kan er alleen met een thermostaat van het merk zelf, zoals een Moduline of een Nefit Easy. Koop je toch een OpenTherm-model, dan houd je een dure aan-uitthermostaat over en moet de bedrading op de ketel ook nog verplaatst worden.
Bij Vaillant speelt iets vergelijkbaars, want die toestellen werken met eBus en vragen een tussenmodule voordat er een OpenTherm-thermostaat op kan. Ga dus eerst na wat er op jouw ketel zit voordat je iets bestelt. Wat er verder bij zo'n wissel komt kijken, lees je bij het vervangen van een cv-thermostaat.
Het typenummer van de thermostaat is net zo bepalend als het merk van de ketel. Van sommige series bestaat een modulerende en een aan-uitversie die uiterlijk vrijwel identiek zijn en alleen in een letter achter het typenummer verschillen. Die twee kun je niet zomaar op dezelfde bedrading zetten.
| Ketelmerk of type | Wat de ketel spreekt | Zo stook je modulerend | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Nefit en Bosch hr-ketels | Een eigen bus tussen ketel en thermostaat | Een thermostaat van hetzelfde merk, bijvoorbeeld Moduline of Nefit Easy | OpenTherm-thermostaten moduleren op deze ketels niet |
| Intergas | OpenTherm, met aparte klemmen voor een aan-uitthermostaat | Elke OpenTherm-thermostaat op de daarvoor bedoelde klemmen | Op de aan-uitklemmen staat geen voedingsspanning |
| Remeha | OpenTherm, naast de eigen regelingen | Elke OpenTherm-thermostaat of de eigen ketelregeling | Sommige series hebben per functie een eigen klemmenstrook |
| Vaillant | eBus | De eigen regeling, of OpenTherm via een tussenmodule | Zonder die module krijg je geen modulatie op kamertemperatuur |
| ATAG en Itho Daalderop | OpenTherm | Elke OpenTherm-thermostaat | Controleer of het toestel ook de warmwaterfunctie doorgeeft |
| Oudere VR- en turboketels | Alleen een schakelcontact | Niet mogelijk | De ketel kent hooguit een laagstand, vollast en uit |
| Hybride opstelling met warmtepomp | Meestal een eigen regeling van de fabrikant | Volg het schema dat bij de opstelling hoort | Een losse thermostaat kan de warmtepompregeling in de weg zitten |
Sluit nooit op goed geluk aan om te zien wat er gebeurt. Een modulerende thermostaat die op klemmen komt waar een ander signaal of netspanning op staat, kan onherstelbaar beschadigen. Zoek het aansluitschema van jouw keteltype op voordat je een draad verplaatst.
Een modulerende thermostaat aansluiten op de ketel
De aansluiting zelf is licht werk: twee dunne draden tussen ketel en thermostaat, met een laagspanningssignaal erop. Bij OpenTherm maakt het niet uit welke draad op welke klem komt, want die verbinding is niet polariteitsgevoelig. Dat scheelt zoeken bij een oude, verkleurde thermostaatkabel waarvan de kleuren niet meer te lezen zijn.
Wat er wel toe doet, is welke klemmen je op de ketel gebruikt. Veel toestellen hebben een aparte klemmenstrook voor de modulerende verbinding en een tweede voor een gewone aan-uitthermostaat. Zet je een OpenTherm-thermostaat op de aan-uitklemmen, dan werkt hij niet of gedraagt hij zich als schakelaar.
Let ook op waar de thermostaat zijn stroom vandaan haalt. Bij OpenTherm en bij de merkeigen bussen zit de voeding in het signaal, dus zijn die twee draden genoeg. Een aan-uitthermostaat werkt meestal op batterijen of vraagt een aparte voedingsader, want een potentiaalvrij schakelcontact levert zelf niets.
De bestaande bedrading kun je vrijwel altijd hergebruiken. Twee aders van 0,5 tot 0,8 mm² over een paar meter zijn ruim voldoende voor een OpenTherm-verbinding.
Leg de kabel niet in hetzelfde buisje als 230 volt en maak er geen extra lassen in als het niet nodig is. Geeft de ketel na het omklemmen een foutmelding, dan kun je de storingscode van je ketel opzoeken voordat je verder gaat sleutelen.
Waar de thermostaat komt te hangen
De plek bepaalt bij een modulerende regeling meer dan bij een aan-uitthermostaat, want de ketel volgt deze meting de hele dag. Hang hem op ongeveer anderhalve meter hoogte aan een binnenmuur, uit de zon, niet boven een radiator en niet in de tocht van een deur of trapgat. Een thermostaat naast een houtkachel meet vooral de kachel, waarna de rest van het huis afkoelt terwijl de woonkamer warm aanvoelt.
Haal de ketel spanningsloos voordat je de kap of de klemmenstrook opent. De thermostaatdraden voeren laagspanning, maar zodra de kap eraf is zit je naast onderdelen met 230 volt. Trek de stekker eruit of schakel de groep uit. Werk aan de gasleiding, in de ketel zelf of achter de hoofdzekering in de meterkast laat je aan een installateur over.
Een Nest thermostaat modulerend aansluiten
De Nest hangt in de kamer, maar de verbinding met de ketel loopt via de Heat Link die bij de ketel wordt gemonteerd. Dat kastje heeft 230 volt nodig en kan op twee manieren met de ketel praten: via een potentiaalvrij relaiscontact of via OpenTherm. Alleen die tweede manier laat de ketel werkelijk terugregelen.
Sluit de twee OpenTherm-draden van de ketel aan op de klemmen die de Heat Link daarvoor heeft en houd het schema van jouw uitvoering erbij, want de markering verschilt per versie. Kies daarna in het installatiemenu het systeemtype OpenTherm. Blijft die keuze op aan-uit staan, dan schakelt de Nest gewoon in en uit, hoe netjes de draden ook liggen.
Zodra OpenTherm actief is, bepaalt de thermostaat zelf welke aanvoertemperatuur de ketel moet leveren en loopt hij vooruit op het opwarmen. Begrens de maximale aanvoertemperatuur dan in de ketel, bijvoorbeeld op zestig graden bij radiatoren en op veertig bij vloerverwarming. Zonder die begrenzing schiet de aanvoer bij het opstarten alsnog omhoog en verlies je een deel van de winst.
Op een ketel met een eigen bus houdt het verhaal op. Een Nest spreekt die taal niet, dus op een Nefit of Bosch kom je niet verder dan het schakelcontact en stook je aan en uit. Datzelfde geldt voor de meeste andere slimme thermostaten: bij het aansluiten van een Tado-thermostaat loop je tegen precies dezelfde keuze aan.
De nadelen van een modulerende thermostaat
Modulerend stoken kost meer dan alleen de aanschafprijs. De grootste beperking is merkbinding: bij een ketel met een eigen bus zit je vast aan het assortiment van die fabrikant, en dat is meestal duurder en minder flexibel dan wat er verder te koop is.
Een afgekoeld huis warmt ook trager op, want de regeling werkt met een lage aanvoertemperatuur. Wie gewend was aan een diepe nachtverlaging en om zeven uur een warme kamer, merkt dat het nu tot een uur of negen duurt.
Verder maakt één ruimte de dienst uit. De thermostaat meet in de woonkamer en de ketel volgt die meting voor het hele huis. Staat daar de houtkachel aan of schijnt de zon op de thermostaat, dan stopt de verwarming in de rest van de woning.
De laatste tegenvaller zit in de verwachting. Zonder een ingeregelde installatie levert modulerend stoken weinig op, omdat de retourtemperatuur dan hoog blijft en de ketel nauwelijks condenseert. De winst zit in de combinatie van regeling en installatie, niet in het kastje aan de muur.
| Nadeel | Waar het vandaan komt | Wat je eraan kunt doen |
|---|---|---|
| Beperkte keuze in thermostaten | De ketel spreekt een eigen protocol in plaats van OpenTherm | Kies binnen het merk, of laat uitzoeken of er een module bestaat |
| Het huis warmt trager op | Lage aanvoertemperatuur en een langzame opbouw | Nachtverlaging beperken tot twee of drie graden |
| Radiatoren voelen maar lauw | De ketel regelt terug in plaats van vol te branden | Niets, dit hoort erbij zolang de kamer op temperatuur komt |
| Eén ruimte bepaalt de warmtevraag | De thermostaat meet op één plek in huis | Referentieruimte kiezen zonder kachel, zon of tocht |
| Hogere aanschafprijs | Meer elektronica en soms een extra module in de ketel | Reken de besparing over meerdere stookseizoenen terug |
| Geen winst op een oude ketel | Een VR- of turboketel kan het vermogen niet terugregelen | Wachten met investeren tot de ketel toch vervangen wordt |
| Instellingen zijn ondoorzichtig | Zelflerende regelingen en verborgen servicemenu's | Noteer wat je wijzigt en verander één ding per stookweek |
De installatie bepaalt of modulerend stoken echt iets oplevert
Een modulerende thermostaat kan pas laag blijven stoken als het water dat terugkomt ook koud genoeg is. Zolang de retourtemperatuur boven de vijfenvijftig graden blijft, condenseert een hr-ketel nauwelijks en verdampt de winst die je van de nieuwe regeling verwachtte.
De klassieke oorzaak is een installatie waarin alle radiatoren volledig openstaan. Het water raast dan door de grootste radiatoren dicht bij de ketel en komt bijna even warm terug als het eruit ging. We kwamen dat tegen bij een woning waar de aanvoer tijdens het opwarmen rond de vijftig graden bleef terwijl de retour daar amper tien graden onder zat.
De oplossing zit in waterzijdig inregelen. Met de voetventielen onder de radiatoren knijp je de doorstroming per radiator af, zodat elke radiator zijn eigen deel van het water krijgt. Grote radiatoren dicht bij de ketel gaan het verst dicht, kleine radiatoren ver weg blijven ruimer open. Reken op een paar avonden meten en bijstellen voordat het klopt.
Kijk daarnaast naar de basis voordat je de thermostaat de schuld geeft. Te weinig water in het systeem geeft lauwe radiatoren op de bovenverdieping, en dat wordt makkelijk aan de nieuwe regeling toegeschreven. Met onze hulp om de juiste cv-druk te bepalen zie je welke waarde bij de hoogte van jouw woning hoort.
Draai de thermostatische kranen open in de ruimte waar de thermostaat hangt, of zet daar gewone handkranen in. Twee regelingen die elkaar tegenwerken zorgen ervoor dat de ketel warmte blijft vragen terwijl de radiator in die kamer dichtstaat.
Modulerend regelen met vloerverwarming
Vloerverwarming en modulerend stoken passen goed bij elkaar, want beide werken met lage temperaturen. Alleen is een vloer traag: tussen een graad hoger vragen en een merkbaar warmere kamer zit al snel twee uur, omdat de dekvloer eerst mee moet opwarmen.
Houd de aanvoertemperatuur daarom laag en constant, meestal tussen vijfendertig en veertig graden bij leidingen in de dekvloer. De mengklep of pompgroep bij de verdeler begrenst die temperatuur, dus de ketel mag hoger leveren zonder dat de vloer dat krijgt. Een regeling die de ketel netjes terugregelt, voorkomt wel dat de mengklep de hele dag staat te corrigeren.
Gebruik geen diepe nachtverlaging. Een vloer die 's nachts drie graden wegzakt, kost de volgende ochtend meer gas dan hij 's nachts bespaart, en tot een uur of tien loop je achter de feiten aan. Anderhalve graad terugzetten is genoeg.
Valt de warmte tegen, kijk dan eerst naar de verdeler en niet naar de thermostaat. Elke groep hoort zijn eigen doorstroming te krijgen, af te lezen op de doorstroommeters op de aanvoerbalk. Een groep die te weinig water krijgt blijft koud, terwijl de kamerthermostaat om steeds meer warmte blijft vragen en de ketel onnodig doorstookt.
Warm water, vakantie en wat je verder kunt programmeren
Een modulerende thermostaat regelt bij veel ketels meer dan alleen de kamertemperatuur. Via dezelfde verbinding kun je vaak de warmhoudstand voor warm water in- en uitschakelen, en dat is een van de weinige knoppen die direct gas scheelt.
Die warmhoudstand houdt de warmtewisselaar of de kleine boiler in de ketel op temperatuur, zodat er sneller warm water uit de kraan komt. Hij kost elke dag energie, ook als er niemand thuis is. Met een aan-uitthermostaat staat die functie meestal continu aan, simpelweg omdat de thermostaat er niets over kan zeggen.
Ga je twee weken weg, zet de warmhoudstand dan uit en de temperatuur op een graad of vijftien. Bij thuiskomst wacht je een halve minuut langer op warm water en verder verandert er niets aan het comfort. Over een vakantie is dat verschil op de meterstand goed te zien.
Zet de ketel in de zomer niet helemaal uit, want dan verdwijnt ook de vorstbeveiliging en de bescherming die de pomp af en toe laat draaien. Een lage instelling op de thermostaat is voldoende. Wat er verder bij het afstellen en onderhouden van je installatie komt kijken, staat bij onze uitleg over verwarming en cv.
Zo sluit je een modulerende thermostaat aan
Deze volgorde werkt voor een wandthermostaat op een hr-ketel, met of zonder tussenkastje bij de ketel.
-
Zoek uit welk protocol je ketel spreekt
Noteer merk, type en bouwjaar van het typeplaatje aan de binnenkant van de kap en zoek het aansluitschema erbij. Daar staat of het toestel OpenTherm heeft, een eigen bus gebruikt of alleen een schakelcontact kent. Zonder die informatie is elke thermostaatkeuze een gok.
-
Kies een thermostaat die datzelfde protocol spreekt
Bij OpenTherm heb je vrije keuze, bij een eigen bus kom je uit bij het merk van de ketel. Let op de letters achter het typenummer, want binnen één serie bestaan vaak een modulerende en een aan-uitversie die er hetzelfde uitzien.
-
Zet de ketel spanningsloos en fotografeer de aansluiting
Trek de stekker eruit of schakel de groep uit voordat je de kap of het klemmendeksel opent. Maak eerst een scherpe foto van de bestaande draden op de klemmen. Gaat er straks iets mis, dan kun je altijd terug naar de situatie die het deed.
-
Verplaats de draden naar de juiste klemmen
De modulerende verbinding zit meestal op een andere klemmenstrook dan de aan-uitingang. Bij OpenTherm maakt het niet uit welke ader waar komt. Draai de schroefjes stevig aan en trek daarna licht aan elke ader, want een draad die er half in hangt geeft later een grillig werkende regeling.
-
Hang de thermostaat op een bruikbare plek
Anderhalve meter hoog, binnenmuur, uit de zon en niet boven een warmtebron. Zit er een tochtende leidingdoorvoer achter de wandplaat, stop die dan dicht: koude lucht uit de kruipruimte laat de thermostaat te laag meten. Over de montage van de wandplaat lees je meer bij het vervangen van een cv-thermostaat.
-
Doorloop het installatiemenu van de thermostaat
Kies het systeemtype, dus OpenTherm in plaats van aan-uit, en geef aan of je radiatoren of vloerverwarming hebt. Stel meteen de maximale aanvoertemperatuur in: rond de zestig graden bij radiatoren, rond de veertig bij een vloer. Sla deze stap niet over, want de standaardinstelling staat vaak op aan-uit.
-
Controleer of de ketel werkelijk terugregelt
Zet de gewenste temperatuur een graad hoger dan de kamertemperatuur en kijk op het keteldisplay mee. Blijft de aanvoer rond de veertig graden en brandt de brander door zonder te stoppen, dan moduleert het geheel. Loopt de aanvoer meteen naar tachtig en slaat de ketel na tien minuten af, dan staat de regeling nog op aan-uit.
-
Regel de installatie na en beoordeel na een week
Zet de kranen in de referentieruimte open, knijp de grote radiatoren dicht bij de ketel iets af en meet de retourtemperatuur. Wijzig daarna één instelling per week, bijvoorbeeld de stooklijn of de nachtverlaging. Wie alles tegelijk verandert, weet aan het eind van de winter niet wat er geholpen heeft.
Storingzoeker
Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens
| Merk | Code | Wat er aan de hand is | Wat je zelf kunt doen | Bellen of niet |
|---|---|---|---|---|
| Intergas | 1 | De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op | Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak. | Blijft hij terugkomen: monteur |
| Intergas | 2 | Storing in de aanvoer- of retoursensor | Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem. | Monteur |
| Intergas | 3 | De maximaalthermostaat heeft ingegrepen | Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie. | Blijft het: monteur |
| Intergas | 4 | Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan | Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer. | Doet gas het wel: monteur |
| Intergas | 5 | Slecht of wegvallend vlamsignaal | Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking. | Monteur |
| Intergas | 6 | Fout in de vlamdetectie | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 7 | Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor | Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad. | Monteur, dit raakt de veiligheid |
| Intergas | 8 | Het ventilatortoerental klopt niet | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 10 tot en met 14 | Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie | Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog. | Blijft het: monteur |
| Nefit | A01 | Geen vlam of vlam valt weg | Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | C6 | De ventilator draait niet op het juiste toerental | Reset een keer. | Monteur |
| Nefit | D1 | Te weinig waterdruk in de installatie | Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten. | Zelf te doen |
| Nefit | EA | Vlam wordt niet waargenomen | Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | F0 of F7 | Interne storing in de besturing | Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf. | Monteur |
| Remeha | Reset knop | Vergrendelde storing | Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset. | Afhankelijk van de code |
| Remeha | E00 | Aanvoersensor defect of niet aangesloten | Reset een keer. | Monteur |
| Remeha | E01 | Te weinig waterdruk of geen doorstroming | Bijvullen en ontluchten. | Zelf te doen |
| Remeha | E04 | Geen vlam bij het opstarten | Gaskraan controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.22 | Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging | Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten. | Zelf te doen |
| Vaillant | F.28 | Ontsteking mislukt bij het opstarten | Gastoevoer controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.75 | Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat | Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten. | Monteur, meestal het expansievat |
| AWB | Vlamstoring | Geen ontsteking | Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Bosch vaatwasser | E15 | Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan | Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam. | Blijft het terugkomen: monteur |
| Bosch vaatwasser | E24 of E25 | Water loopt niet weg, afvoer verstopt | Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E22 | Filters verstopt | Zeven eruit en schoonmaken. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E09 | Verwarmingselement defect, water wordt niet warm | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Siemens vaatwasser | E15 | Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief | Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten. | Blijft het: monteur |
| Siemens vaatwasser | E24 | Afvoer geblokkeerd | Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| Siemens vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i20 of 20 | Afvoerprobleem, water loopt niet weg | Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i30 of 30 | Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd | Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F11 | Water loopt niet weg | Filters en afvoerpomp schoonmaken. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F70 | Vlotter of niveaubeveiliging | Controleer op lekkage onderin. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E18 of F18 | Water loopt niet weg | Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren. | Zelf te doen |
| Bosch wasmachine | F21 | Motorstoring, trommel draait niet | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E23 | Water in de lekbak | Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG wasmachine | E20 | Afvoerprobleem | Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| AEG wasmachine | E40 | Deur niet goed dicht | Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 1 keer | Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking | Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 2 keer | Reservoir bereikt de temperatuur niet | Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect. | Blijft het: monteur |
| Quooker | Knippert 3 keer | Storing in de temperatuursensor | Een keer stroomloos maken. | Monteur |
| Quooker | Geen kokend water, wel gewoon water | Reservoir uit of niet op temperatuur | Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen. | Zelf te doen |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je de nieuwe thermostaat in gebruik neemt
Uit de praktijk
Een thermostaat die na het omklemmen elke vijf seconden knipperde
In een woning met een Intergas hr-ketel hing een oudere modulerende Honeywell die niet meer prettig te bedienen was en waarvan een deel van de functies het liet afweten. De draden zaten op de modulerende klemmen. Er lag nog een thermostaat uit een vorig huis, een aan-uitmodel, en die werd op de schakelklemmen gezet.
Het display begon toen om de vijf seconden te knipperen: opstarten, uitvallen, opnieuw opstarten. Dat lijkt op een kapot apparaat, maar het is een voedingsprobleem. Op de modulerende klemmen zit een signaal met voeding erin, op de aan-uitklemmen zit een schakelcontact dat zelf niets levert. Een thermostaat die zijn stroom uit de kabel haalt, krijgt daar te weinig binnen om aan te blijven.
De uitweg was kiezen in plaats van combineren. Op deze ketel past een OpenTherm-thermostaat op de modulerende klemmen, of een aan-uitthermostaat met batterijen op de schakelklemmen. Een derde ader bijtrekken voor de voeding kon niet zonder de hele kabel te vervangen, en dat woog niet op tegen een passende thermostaat kopen.
Een slimme thermostaat die op een Nefit niet wilde moduleren
Bij een Nefit Proline was het plan om de oude klokthermostaat te vervangen door een slimme thermostaat met een app. Het gekozen model werkte met OpenTherm en dat leek geen bezwaar, want de ketel is zelf modulerend.
Op de ketel gebeurde er niets. Deze toestellen praten via hun eigen bus met de thermostaat en doen niets met een OpenTherm-signaal. Aansluiten op de schakelklemmen kon wel, maar dan stookt de ketel weer vol aan en uit en verdwijnt ook de mogelijkheid om de warmwatercomfortstand vanaf de thermostaat te programmeren.
Het is een thermostaat van het merk zelf geworden. Dat kostte meer dan het model dat eerst in het winkelmandje lag, maar leverde een ketel op die lang op laag vermogen doorbrandt in plaats van elk kwartier te starten en te stoppen. Wie in de vakantie het warme water uitzet, verdient een deel van dat prijsverschil ook nog terug.
Twee Honeywells die er hetzelfde uitzagen
Een oude ronde Honeywell moest vervangen worden en er werd online een gelijkend model besteld. Wat over het hoofd werd gezien: van deze serie bestaat een modulerende uitvoering en een aan-uituitvoering, te onderscheiden aan één letter in het typenummer.
De modulerende versie past niet zomaar op de bedrading van een aan-uitopstelling. Aansluiten om te kijken wat er gebeurt kan de thermostaat beschadigen, want er komt dan een signaal op de klemmen waar het apparaat niet voor gemaakt is. De aan-uitversie paste elektrisch wel, maar had geen schakeling voor het warme water, waardoor de comfortstand van de ketel altijd aan bleef staan.
Wat deze klus leerde: noteer eerst merk en type van de ketel én van de oude thermostaat, en zoek daarna pas een vervanger. Het typeplaatje zit meestal aan de binnenkant van de kap of achter het bedieningsklepje.
Vloerverwarming die kouder werd na de overstap naar modulerend
Na de wissel van een aan-uitklokthermostaat naar een modulerende regeling werd een woonkamer met vloerverwarming niet meer goed warm. Aan de regeling lag het niet: de ketel volgde de thermostaat netjes en bleef laag doorbranden.
Op de verdeler bleek de centrale retourschroef een aantal slagen dichtgedraaid, ooit gedaan omdat de retourtemperatuur bijna gelijk was aan de aanvoer. Met de hoge aanvoertemperatuur van de oude regeling viel dat niet op. Zodra de aanvoer door het modulerend stoken rond de veertig graden bleef, was er te weinig doorstroming over om de vloer nog op temperatuur te krijgen.
De centrale schroef ging weer open en er werd per groep ingeregeld op de doorstroommeters. Met een warmtebeeldcamera was daarna te zien welke slang achterbleef, en die groep kreeg wat meer water. Een warme retour is bij vloerverwarming geen probleem zolang elke groep zijn deel krijgt.
Veelgemaakte fouten
Draden verplaatsen zonder te weten waar de thermostaat zijn voeding vandaan haalt
De modulerende klemmen leveren voeding via het signaal, de aan-uitklemmen zijn meestal een potentiaalvrij contact zonder spanning. Een thermostaat die uit de kabel gevoed wordt, knippert daar of blijft herstarten. Zoek eerst uit of het nieuwe apparaat batterijen heeft of voeding uit de bus verwacht.
Een OpenTherm-thermostaat kopen voor een ketel met een eigen bus
Bij Nefit en Bosch gebeurt er met een OpenTherm-signaal simpelweg niets. Je kunt zo'n thermostaat wel op de schakelklemmen aansluiten, maar dan heb je een dure aan-uitregeling gekocht en moet de bedrading ook nog om. Controleer het protocol voordat je bestelt.
De radiatorkranen dichtdraaien in de kamer waar de thermostaat hangt
De thermostaat blijft dan warmte vragen omdat de kamer niet opwarmt, terwijl de radiator die dat moet doen dicht staat. De ketel stookt door en de rest van het huis wordt te warm. In de referentieruimte horen de kranen open te staan.
Een diepe nachtverlaging aanhouden
Bij een modulerende regeling verwarm je met lage temperaturen, en die zijn niet gemaakt om vier graden in te halen. De ketel moet dan alsnog vol aan om op tijd klaar te zijn, precies wat je wilde vermijden. Twee tot drie graden terugzetten is bij radiatoren het maximum, bij vloerverwarming nog minder.
De aanvoertemperatuur handmatig hoog zetten omdat het te traag gaat
Op de ketel de aanvoer op tachtig graden zetten haalt de modulerende regeling grotendeels onderuit. De ketel schiet dan weer vol aan, de retour wordt te warm om te condenseren en het rendement zakt. Beter is de nachtverlaging beperken en de stooklijn stap voor stap bijstellen.
Vergeten het systeemtype in het installatiemenu te wijzigen
Veel thermostaten staan af fabriek op aan-uit. De draden zitten dan goed, maar de regeling stuurt nog steeds een schakelsignaal en de ketel moduleert niet. Loop na de montage het installatiemenu door en controleer daarna op het keteldisplay of de aanvoertemperatuur echt laag blijft.
Verwachten dat een oude ketel gaat moduleren
Een VR-ketel of turboketel kent hooguit een laagstand, vollast en uit. Een moderne thermostaat kan daar niets terugregelen en probeert het hooguit na te bootsen door per uur een paar keer kort te schakelen. De investering betaalt zich pas terug bij een ketel die het aankan.
Veelgestelde vragen
Wat is een modulerende thermostaat precies?
Het is een thermostaat die met de ketel communiceert in plaats van alleen een contact te sluiten. Hij geeft door welke aanvoertemperatuur er nodig is, waarna de ketel zijn brander terugregelt naar het vermogen dat daarbij hoort. Daardoor brandt de ketel lang op een laag pitje, blijft de kamertemperatuur stabieler en maakt het toestel veel minder starts en stops.
Wat zijn de nadelen van een modulerende thermostaat?
De belangrijkste zijn de hogere aanschafprijs, de merkbinding bij ketels met een eigen protocol en het trager opwarmen van een afgekoeld huis. Daar komt bij dat de kamer waar de thermostaat hangt de warmtevraag voor het hele huis bepaalt, dus een houtkachel of zonlicht op die plek verstoort de regeling. En zonder een waterzijdig ingeregelde installatie blijft de winst beperkt, omdat de retourtemperatuur dan te hoog blijft om goed te condenseren.
Hoe kan ik een modulerende thermostaat aansluiten?
Je hebt twee aders nodig tussen de ketel en de thermostaat, aangesloten op de klemmen die de ketel voor de modulerende verbinding heeft. Maak het toestel eerst spanningsloos en fotografeer de bestaande aansluiting. Bij OpenTherm is de polariteit niet van belang, dus het maakt niet uit welke ader op welke klem komt. Zet daarna in het installatiemenu van de thermostaat het systeemtype op modulerend, anders blijft hij schakelen als een gewone aan-uitthermostaat.
Hoe kan ik een Nest thermostaat modulerend aansluiten?
De Nest werkt via de Heat Link bij de ketel, en die heeft 230 volt nodig. Sluit de OpenTherm-aders van de ketel aan op de klemmen die de Heat Link daarvoor heeft en kies bij de installatie het systeemtype OpenTherm in plaats van het relaiscontact. Alleen dan regelt de ketel zijn vermogen terug. Zit de Heat Link met het potentiaalvrije contact aangesloten, dan schakelt hij aan en uit, ongeacht wat de ketel zou kunnen. Op een ketel met een merkeigen bus lukt modulerend werken met een Nest niet.
Werkt een OpenTherm-thermostaat op een Nefit-ketel?
Voor modulerend stoken niet. Nefit en Bosch gebruiken een eigen bus voor de communicatie tussen ketel en thermostaat, en die begrijpt geen OpenTherm. Je kunt een OpenTherm-thermostaat wel op de aan-uitklemmen zetten, maar dan schakelt de ketel gewoon vol aan en uit en verlies je ook de bediening van het warmwatercomfort. Wil je op zo'n ketel moduleren, dan kom je uit bij een thermostaat van het merk zelf.
Kan ik van een modulerende thermostaat terug naar een aan-uitthermostaat?
Technisch kan het bijna altijd, want vrijwel elke ketel heeft ook klemmen voor een schakelcontact. Je levert er wel comfort en rendement mee in: meer starts en stops, grotere temperatuurschommelingen en meestal geen bediening van de warmhoudstand meer. Verplaats de draden dan naar de aan-uitingang en controleer of de nieuwe thermostaat batterijen heeft, omdat die klemmen geen voeding leveren. Welke thermostaat in jouw situatie past, lees je op onze pagina over thermostaten en hun onderlinge verschillen.
Maakt het uit welke draad op welke klem zit bij OpenTherm?
Nee, een OpenTherm-verbinding is niet polariteitsgevoelig, dus je kunt de twee aders omwisselen zonder dat er iets misgaat. Dat is handig bij oude thermostaatkabels waarvan de aderkleuren verbleekt zijn. Bij een merkeigen bus geldt hetzelfde meestal ook, maar controleer dat in het aansluitschema. Wat wel uitmaakt is op welke klemmenstrook je uitkomt: de modulerende ingang en de aan-uitingang zitten los van elkaar.
Levert een modulerende thermostaat echt gasbesparing op?
Meestal wel, maar de winst komt uit twee dingen tegelijk. De ketel maakt minder starts en stops, en hij stookt met een lagere aanvoertemperatuur waardoor hij vaker condenseert. Ligt de retourtemperatuur door een slecht ingeregelde installatie toch boven de vijfenvijftig graden, dan blijft er weinig van over. Reken daarom op besparing als je de radiatoren ook waterzijdig inregelt en de nachtverlaging beperkt houdt.
Waarom worden mijn radiatoren maar lauw sinds de nieuwe thermostaat?
Dat is bij modulerend stoken normaal gedrag. De ketel levert water van veertig in plaats van tachtig graden en compenseert dat door veel langer door te branden. Zolang de kamer op temperatuur komt, is er niets aan de hand. Blijft het huis wel koud, kijk dan naar de doorstroming per radiator, naar de waterdruk en naar de ingestelde maximale aanvoertemperatuur.
Werkt een modulerende thermostaat goed op vloerverwarming?
Ja, want vloerverwarming vraagt juist om lage en constante aanvoertemperaturen, meestal tussen vijfendertig en veertig graden. Stel de maximale aanvoer in de thermostaat of de ketel daarop in en gebruik nauwelijks nachtverlaging, omdat een dekvloer uren nodig heeft om bij te trekken. Wordt de vloer niet warm, controleer dan de doorstroommeters op de verdeler voordat je aan de regeling gaat sleutelen.
Hoe weet ik of mijn cv-ketel modulerend is?
Kijk op het typeplaatje: staat er een vermogensbereik zoals 6 tot 24 kilowatt, dan kan het toestel terugregelen. Een enkel getal wijst meestal op een ouder toestel met alleen laag en vol. Een tweede aanwijzing is de klemmenstrook, waar bij een modulerende ketel een aparte ingang voor de thermostaatcommunicatie zit naast de gewone schakelingang. In de handleiding staat het onder de aansluitgegevens.
Wat is het verschil tussen modulerend en weersafhankelijk regelen?
Een modulerende thermostaat stuurt op de gemeten kamertemperatuur en vertaalt die naar een aanvoertemperatuur. Een weersafhankelijke regeling gebruikt een buitenvoeler en volgt een stooklijn, waardoor de ketel al reageert voordat het binnen kouder wordt. De combinatie werkt het prettigst: de stooklijn doet het grove werk en de kamerthermostaat corrigeert de rest. Een buitenvoeler hoort daarvoor op de noordgevel te zitten, uit de zon.
Wanneer je beter een vakman belt
Het verplaatsen van twee thermostaatdraden en het ophangen van een nieuwe thermostaat is werk dat je met een schroevendraaier en het aansluitschema zelf kunt doen. Er zijn wel grenzen waar je moet stoppen.
De eerste ligt bij de ketel zelf. Gaat de kap eraf en moet er in het toestel gemeten of gemonteerd worden, bijvoorbeeld om een module voor OpenTherm te plaatsen, dan is dat werk voor een installateur. Alles wat met de gasleiding, de gasblok of de rookgasafvoer te maken heeft, laat je sowieso liggen.
De tweede grens ligt in de meterkast. Moet er een groep bij voor de voeding van een tussenkastje, dan hoort dat achter de hoofdzekering thuis en dus bij een elektricien.
De derde is minder scherp maar net zo praktisch. Blijft de ketel na het omklemmen fouten geven, of moduleert hij aantoonbaar niet terwijl alles volgens schema zit, dan kan er een module of een print defect zijn. Blijf dan niet doormeten op goed geluk. Wat er verder allemaal bij een wissel komt kijken, staat bij het vervangen van een cv-thermostaat.