Krachtstroom en perilex aansluiten

Wat er achter een perilex stopcontact kan zitten

Een perilex stopcontact heeft vijf pennen en past maar op één manier, waardoor het lijkt alsof er overal hetzelfde achter zit. Dat is niet zo. Achter dezelfde doos kan een krachtgroep van drie fasen zitten, een kookgroep van 2x230 volt, of een ventilatieaansluiting zonder enige 400 volt, en dat verschil bepaalt alles wat daarna komt.

Daarom begint deze klus met vaststellen wat je hebt, net als bij de meeste onderwerpen op onze wegwijzer voor elektra in huis. Een krachtgroep heeft drie fasen, een nul en een aarde. Tussen twee fasen meet je ongeveer 400 volt, tussen elke fase en de nul ongeveer 230 volt.

Een kookgroep is iets anders. Dat zijn twee losse groepen van 230 volt met elk een eigen automaat van 16 ampere en elk een eigen nul. Die aansluiting zit in heel veel keukens, ook in woningen met een enkelfase huisaansluiting van 1x35 ampere. Op de perilex doos worden dan twee fasepennen gebruikt en wordt van een derde pen een tweede nul gemaakt.

De derde variant is de perilex voor mechanische ventilatie op zolder. Daar hangen alle pennen aan dezelfde fase van één gewone groep: één ader die altijd spanning heeft en twee aders die vanaf de driestandenschakelaar in de keuken geschakeld worden.

Soort aansluiting	Wat er op de pennen staat	Waar je hem tegenkomt	Waar hij voor bedoeld is
Krachtgroep 3x400V, vijf polen	Drie fasen, nul en aarde, 400 volt tussen de fasen onderling	Schuur, garage, werkplaats, woning met 3x25 ampere	Machines, driefasen fornuis, laadpaal, zware afzuiging
Kookgroep 2x230V	Twee fasen met elk een eigen nul, plus aarde	Keuken, ook bij een huisaansluiting van 1x35 ampere	Kookplaat of fornuis tot ongeveer 7360 watt
Perilex voor ventilatie	Eén vaste fase, twee geschakelde aders, nul en aarde, alles 230 volt	Zolder of berging, naast de ventilatiebox	Mechanische ventilatie met een driestandenschakelaar
Perilex met maar drie aders	Eén fase, nul en aarde, de overige pennen niet aangesloten	Keuken waar ooit iets zwaarders hing	Een enkel apparaat van 230 volt
Rode CEE-contactdoos	Drie fasen, nul en aarde, in 16 of 32 ampere	Werkplaats, bouwplaats, camping, buitenopstelling	Zware machines en tijdelijke voedingen

Krachtstroom met vier polen of vijf polen

Een krachtstroom stekker 4 polig heeft drie fasen en een aarde, verder niets. Een krachtstroom stekker 5 polig heeft daar de nul bij. Die ene extra pen bepaalt of je in het apparaat ook 230 volt kunt maken, want 230 volt ontstaat tussen een fase en de nul.

Een motor heeft die nul niet nodig. De drie fasen leveren onderling 400 volt en de drie stromen heffen elkaar op, waardoor de kring rond is zonder aparte terugweg. Krachtstroom zonder nul is bij een zuivere motorbelasting dus geen probleem, en daarom zit op oudere machines nog vaak een 4 polige stekker. Zodra er een besturing, een lampje, een magneetschakelaar of een koelventilator van 230 volt in zit, heb je de nul wel nodig.

Daarmee ligt ook vast welke kant een verloop op kan. Een verloopstekker krachtstroom 5 naar 4 polig is niets anders dan drie fasen en de aarde doorverbinden en de nulpen leeg laten. Andersom kan niet, want in een 4 polige contactdoos zit geen nul om te gebruiken.

Op ouder materiaal staat 380V en 220V waar nu 400V en 230V staat. Dat is hetzelfde net onder een andere naam, dus de draden van een 4 polige 380V stekker aansluiten gaat precies zoals hieronder beschreven. Let bij aansluiten van een 380V stekker 5 polig of 4 polig wel op de stroom: perilex en de gangbare krachtstroomdozen zijn gemaakt voor 16 ampere per pen, en wie meer nodig heeft gaat naar een rode CEE-doos van 32 ampere met bijbehorende kabel en beveiliging.

Kenmerk	Vierpolige krachtstroomstekker	Vijfpolige krachtstroomstekker
Wat er op de pennen zit	L1, L2, L3 en aarde	L1, L2, L3, nul en aarde
Spanning die je kunt gebruiken	Alleen 400 volt tussen de fasen	400 volt tussen de fasen en 230 volt naar de nul
Waar hij voor bedoeld is	Motoren zonder eigen besturing, oudere machines	Alles wat naast 400 volt ook 230 volt nodig heeft
Kabel	Vier aders, bijvoorbeeld 4 x 2,5 mm2	Een 5-aderige kabel, bijvoorbeeld 5 x 2,5 mm2
Verloop mogelijk	Naar vijf polen niet, er is geen nul beschikbaar	Naar vier polen altijd, de nulpen blijft leeg
Aanduiding op oude klemmen	R, S en T met een losse aardklem	R, S, T en Mp of N

Krachtstroom kleuren en perilex kleuren: wat vaststaat

Bij de kleuren liggen maar twee dingen echt vast. Geel-groen is aarde en niets anders, en blauw is de nul. De rest is gewoonte: in een moderne 5-aderige kabel is bruin L1, zwart L2 en grijs L3. Die volgorde is handig omdat vrijwel iedereen hem aanhoudt, maar je kunt er niet blind op varen.

Bij een kookgroep wordt het rommeliger, want je hebt twee fasen en twee nullen nodig terwijl er maar één blauwe ader in de kabel zit. In de praktijk wordt grijs dan de tweede nul. Markeer die ader aan beide uiteinden met blauwe tape, zodat de volgende niet aanneemt dat er een fase op staat. Welke kabel bij welke groep en belasting hoort, zoek je op in onze kabelkiezer per groep en doorsnede.

Oude kleuren krachtstroom zijn een verhaal apart. In distributiekabel die je tweedehands meekrijgt, bijvoorbeeld het type met aluminium of gevlochten mantel, zijn rood, geel en blauw de fasen en is geel-blauw de nul. Die codering hoort in het net van de netbeheerder en niet in een woning. Zo'n kabel omlabelen is geen oplossing, want de volgende monteur leest de kleuren en niet jouw tape.

De aardedraad gebruik je nooit voor iets anders. Heb je hem niet nodig, dan isoleer je hem aan beide kanten of knip je hem aan beide kanten af, maar je maakt er geen fase of nul van. Dat is een van de weinige regels zonder uitzondering.

Ader	In een krachtgroep van 3x400V	In een kookgroep van 2x230V	Waar je op moet letten
Geel-groen	Aarde	Aarde	Uitsluitend aarde, ook als je hem verder niet nodig hebt
Blauw	Nul	Eerste nul	Wordt blauw toch een fase, markeer hem dan bruin aan beide kanten
Bruin	L1	Eerste fase	In een ventilatiedoos meestal de ader die altijd spanning heeft
Zwart	L2	Tweede fase	In schakelbedrading is zwart juist vaak een geschakelde draad
Grijs	L3	Tweede nul	Markeer hem met blauwe tape zodra hij als nul dienst doet
Rood, geel en blauw met geel-blauw	Fasen en nul in distributiekabel	Niet toepassen	Hoort bij het net van de netbeheerder, niet in een huisinstallatie

Een perilex stekker aansluiten op een kookgroep van 2x230 volt

Dit is veruit de meest gestelde vraag rond perilex aansluiten, en het antwoord staat op het apparaat zelf. Achter op elke kookplaat en elk fornuis zit een rijtje aansluitschema's met daarbij welke bruggen tussen de klemmen horen. Zoek het schema dat bij jouw groep past en houd dat aan, ook als een ander schema er logischer uitziet. In de aparte gids over een kookplaat aansluiten op twee fasen lopen we die schema's een voor een door.

Het klemmenblok achter op de plaat is genummerd van 1 tot en met 5, met een aparte aardklem. Klem 1, 2 en 3 zijn de fasen, klem 4 en 5 de nullen. Af fabriek liggen er bruggen tussen, en die bruggen bepalen samen met jouw bedrading welk schema je uiteindelijk krijgt.

Krijg je een plaat binnen met een snoer van maar vier aders terwijl er in de keuken twee nullen liggen, dan loopt het op dit punt vast. De oplossing is niet de nullen samenvoegen maar het snoer vervangen, en hoe je dat aanpakt staat bij een kookplaat met vier aders op een tweefasen groep.

Voor een Nederlandse kookgroep gebruik je twee fasen en twee gescheiden nullen. De ene fase komt op klem 1, de andere op klem 2 met een brug naar klem 3. De eerste nul gaat op klem 4, de tweede op klem 5, en de fabrieksbrug tussen 4 en 5 haal je eruit. Zo houdt elke groep zijn eigen retourdraad.

Laat je die brug zitten, dan kan bij een onderbroken nul de volle 32 ampere van beide groepen door één ader van 2,5 mm2 lopen. Op die stroom is geen enkele beveiliging berekend, want elke automaat ziet alleen zijn eigen 16 ampere. Zo wordt een kookaansluiting warm zonder dat er iets uitschakelt.

Welke fase op welke klem komt maakt op zichzelf niet uit, zolang je elke fase bij zijn eigen nul houdt. Zitten de twee automaten van je kookgroep achter verschillende aardlekschakelaars, dan is dat koppel wel belangrijk: bij een verwisseling vallen er straks twee aardlekschakelaars tegelijk uit en ligt je halve huis stil. Reken voor de zekerheid ook even na of het apparaat past, want twee groepen van 16 ampere leveren samen 2 x 230 x 16 is 7360 watt. Met de rekenhulp voor vermogen per groep zie je in één oogopslag of je daaronder blijft.

Schema op het apparaat	Wat je aansluit	Bruggen op het klemmenblok	Waar dit op past
1N~ 230V	Eén fase, één nul en aarde	Brug tussen 1, 2 en 3, en brug tussen 4 en 5	Gewone groep van 16 ampere, tot ongeveer 3680 watt
Twee fasen met twee nullen	Twee fasen die elk hun eigen nul houden	Brug tussen 2 en 3, geen brug tussen 4 en 5	De Nederlandse kookgroep van 2x230V
2N~ 400V	Twee fasen en één gedeelde nul	Brug tussen 2 en 3, brug tussen 4 en 5	Twee fasen van een krachtgroep, niet op een kookgroep
3N~ 400V	Drie fasen en een nul	Geen brug tussen 1, 2 en 3, wel tussen 4 en 5	Krachtgroep van 3x400V
3~ 400V	Drie fasen en aarde, zonder nul	Geen bruggen tussen de fasen	Machines en motoren, vrijwel nooit een kookplaat

Doormeten: welke pen is wat en welke nul hoort bij welke fase

Krachtstroom meten met een multimeter is geen kunststuk, maar het vraagt wel om een meter die daarvoor gemaakt is. Neem er een die minimaal CAT III 600 volt aankan en waarvan de meetsnoeren onbeschadigd zijn. Een fasetester met een lampje vertelt je alleen dat er ergens spanning staat, en bij vijf pennen is dat te weinig informatie.

De basismetingen zijn kort. Tussen een fase en de nul hoort ongeveer 230 volt te staan, tussen twee fasen ongeveer 400 volt, tussen een fase en de aarde eveneens ongeveer 230 volt, en tussen nul en aarde vrijwel niets. Meet je tussen twee pennen 0 volt terwijl je 400 verwachtte, dan komen die twee fasen uit dezelfde fase van de meterkast. Bij een kookgroep in een woning met één fase is dat volkomen normaal.

De vraag die het vaakst fout gaat is welke nul bij welke fase hoort. Dat zoek je niet uit met een meting tussen twee willekeurige pennen, want een afgeschakelde nul geeft rare tussenwaarden waar je niets aan hebt. Schakel in plaats daarvan de hele kookgroep uit en zet daarna één automaat tegelijk in. Het paar dat samen spanning krijgt, hoort bij elkaar.

Noteer die uitkomst meteen op een stukje tape in de doos, want een uur later weet je het niet meer. Schroef vervolgens met de groep uit: spanningsvrij maken, controleren dat het echt spanningsvrij is en dan pas de kap open. Die volgorde is de reden dat dit werk zich rustig laat doen.

Meting	Krachtgroep 3x400V	Kookgroep uit twee fasen	Kookgroep uit één fase	Ventilatiedoos
Fase naar nul	Ongeveer 230 volt	Ongeveer 230 volt	Ongeveer 230 volt	230 volt op de vaste ader
Fase naar fase	Ongeveer 400 volt	Ongeveer 400 volt	0 volt	0 volt tussen de standen onderling
Fase naar aarde	Ongeveer 230 volt	Ongeveer 230 volt	Ongeveer 230 volt	Ongeveer 230 volt
Nul naar aarde	Vrijwel 0 volt	Vrijwel 0 volt	Vrijwel 0 volt	Vrijwel 0 volt
Eén automaat uitgeschakeld	Eén fase valt weg	Een fase en zijn eigen nul vallen samen weg	Een fase en zijn eigen nul vallen samen weg	De hele doos valt weg

Van perilex naar een gewoon stopcontact of een gewone stekker

De nieuwe kookplaat heeft een gewone geaarde stekker en in de keuken hangt een perilex doos. Dat komt vaak voor, want een moderne inductieplaat van 3600 watt past prima op één groep. Perilex omzetten naar normaal 230 volt kan op vier manieren, en die verschillen vooral in hoe makkelijk je later weer terug kunt.

De eenvoudigste route is de stekker van het apparaat vervangen door een perilex stekker waarin je alleen de fase, de nul en de aarde aansluit. De installatie blijft dan volledig intact en over vijf jaar hangt er zonder hakwerk weer een zware plaat. Je garantie verlies je hier niet mee: een stekker vervangen mag, net zoals je een beschadigd snoer mag vervangen.

Wil je juist een gewoon stopcontact op die plek, dan vervang je de wandcontactdoos. Bij een opbouwdoos gaat dat rechtstreeks. Bij inbouw loop je tegen de maat aan, want een perilex zit in een grotere inbouwdoos dan een gewone wandcontactdoos, dus je hebt een verloopring nodig of je vervangt de doos. De aders die je niet gebruikt koppel je aan beide kanten los en isoleer je, dus ook in de meterkast, met een label erbij.

Een perilex verloopstekker of perilex adapter 230v is de derde route en die is kant en klaar te koop. Op zichzelf veilig, zolang het ding één fase met de nul pakt. Maak zo'n verloop nooit zelf met twee fasen erin, want dan zet je 400 volt op een apparaat dat 230 volt verwacht en is het binnen een seconde stuk. Voor een klein apparaat met een eurostekker zonder aardcontact heeft een verloop van perilex naar eurostekker geen zin: dat ding hoort in een gewoon stopcontact.

De vierde route is een lasdoos. Je brengt de vijf aders netjes op klemmen binnen, gaat met fase, nul en aarde verder naar de nieuwe wandcontactdoos en laat de rest afgedopt en gelabeld achter. Dat is de nette oplossing als de kabel toch een stuk verlegd moet worden, en de enige manier waarop je later zonder sloopwerk terug kunt naar perilex.

Route van perilex naar 230 volt	Wanneer dit de beste keuze is	Waar je op moet letten
Perilex stekker op het nieuwe apparaat, drie aders bedraad	Je wilt de installatie ongemoeid laten	Meet welke pen fase is en welke nul, en gebruik adereindhulzen
Perilex contactdoos vervangen door een geaarde wandcontactdoos	Opbouwdoos, en hier komt nooit meer iets zwaars te hangen	Bij inbouw is een verloopring nodig en de groep moet worden aangepast
Kant-en-klare perilex verloopstekker naar 220 volt	Tijdelijk, of voor een apparaat dat je regelmatig verplaatst	Eén fase met de nul, nooit zelf twee fasen doorverbinden
Lasdoos met vijf klemmen en vandaar verder	De kabel moet toch verlengd of verlegd worden	De doos bereikbaar houden en met een label aangeven wat er ligt
De groep in de meterkast ombouwen naar één fase	Er komt hier gegarandeerd nooit meer een kookplaat	Werk voor iemand met kennis van zaken, aders aan beide zijden afdoppen

Perilex voor mechanische ventilatie is geen krachtstroom

Op zolder zit bij veel woningen een perilex doos voor de ventilatiebox. Dat ziet er zwaar uit, maar er staat nergens 400 volt op. Alle pennen hangen aan dezelfde fase van één gewone lichtgroep of keukengroep.

Het perilex ventilatie aansluitschema werkt zo: de bruine ader heeft altijd spanning en houdt de box in stand 1. De twee andere fasepennen zijn geschakelde aders die vanaf de driestandenschakelaar in de keuken komen, één voor stand 2 en één voor stand 3. Daarnaast lopen de nul en de aarde mee. Een oude wisselstroombox heeft per stand een eigen wikkeling, en die standen mogen nooit tegelijk spanning krijgen.

Vervang je zo'n box door een zuinige gelijkstroomversie, dan zijn er twee wegen. Veel modellen zijn met perilex leverbaar, bijvoorbeeld de Itho CVE-S eco fan en de ComfoFan Silent, en die wissel je een op een om. Heeft jouw nieuwe box een gewone stekker, dan zet je er een perilex stekker op met alleen bruin, blauw en geel-groen bedraad, of je vervangt de doos door een geaard stopcontact.

Bij die tweede route is er één valkuil. Sluit je de nieuwe box aan op een van de geschakelde aders, dan draait hij alleen in die stand en staat hij verder stil. Neem de ader die permanent spanning heeft en regel het toerental via de bediening van de box zelf. Noteer daarna op de doos aan welke groep dit punt hangt, want een ventilatiepunt zit vaak aan de keukengroep en dat zoekt later niemand meer uit.

Ader in de ventilatiedoos	Functie	Wanneer er spanning op staat
Bruin	Vaste fase	Altijd, ook als de schakelaar op stand 1 staat
Zwart, eerste	Stand 2	Alleen als de driestandenschakelaar op stand 2 staat
Zwart, tweede	Stand 3	Alleen als de driestandenschakelaar op stand 3 staat
Blauw	Nul	Altijd verbonden
Geel-groen	Aarde	Altijd verbonden

Perilex verlengen zonder er een noodgreep van te maken

Het snoer van een tweedehands fornuis is net te kort, en dan is de eerste gedachte om er een stuk aan te zetten. Doe dat niet met een kroonsteentje in een keukenkastje. Die verbinding ligt los, is later niet meer te controleren en draagt wel de volle stroom van de kookgroep.

Er zijn drie nette oplossingen. De eerste is de contactdoos verplaatsen: vanaf de oude positie leg je een 5-aderige kabel van 2,5 mm2 naar de nieuwe plek, in een buis of op zijn minst vastgezet, bijvoorbeeld achter de plint langs. De tweede is een lasdoos op de oude plek, met vijf klemmen en bereikbaar. De derde is een verlengsnoer, en daar zitten voorwaarden aan die we uitwerken in de gids over een perilex verlengsnoer maken en gebruiken.

Een perilex verlengkabel is bedoeld voor een machine die je af en toe verplaatst, niet als vaste verbinding achter een ingebouwd fornuis. Neem er een met een rubberen mantel van 5 x 2,5 mm2, houd hem zo kort als het kan en rol hem helemaal af voor gebruik. Opgerold op een haspel loopt 16 ampere merkbaar warm.

Ga je verder dan een meter of vijfentwintig, richting een schuur of werkplaats, dan wordt de spanningsval merkbaar en stap je over op 4 mm2. Wat je in jouw geval precies nodig hebt, hangt af van lengte en belasting samen, en dat zoek je op in de tabel met doorsnedes per lengte en stroom.

Situatie	Wat je doet	Materiaal
Het aansluitsnoer van het fornuis is een halve meter te kort	Het hele aansluitsnoer vervangen door een langer exemplaar	Aansluitsnoer 5 x 2,5 mm2 in de juiste lengte
De contactdoos zit op de verkeerde plek in de keuken	De contactdoos verplaatsen vanaf de bestaande positie	Vaste kabel 5 x 2,5 mm2 in buis of achter de plint
Machine in de schuur die je af en toe verplaatst	Een verlengsnoer gebruiken en dat helemaal afrollen	Rubbersnoer 5 x 2,5 mm2 met stekker en koppeling
Meer dan vijfentwintig meter naar een schuur of werkplaats	Vaste kabel leggen met een grotere doorsnede	Grondkabel 5 x 4 mm2, in zand met afdekband erboven
De kabel moet onderweg verbonden worden	Een lasdoos plaatsen die bereikbaar blijft	Lasdoos met vijf klemmen, passend bij de doorsnede

Krachtstroom aanleggen vanuit de meterkast

Perilex aansluiten meterkast is eigenlijk twee verschillende klussen. Heb je al een driefasen huisaansluiting, dan komt er een groep bij en trek je een kabel. Heb je één fase, dan moet eerst de aansluiting zelf veranderen en dat gaat niet buiten de netbeheerder om.

Voor een echte krachtgroep heb je in de kast een vierpolige hoofdschakelaar nodig, een vierpolige aardlekautomaat van 16 ampere met 30 milliampere aardlekbeveiliging, en een kabel met vijf aders naar de contactdoos. Een motorbeveiligingsschakelaar of werkschakelaar hoort daar niet in de plaats van: die schakelt en beveiligt de motor, maar beveiligt jouw leiding niet.

De omzetting van 1x35 ampere naar 3x25 ampere vraag je aan bij de netbeheerder. Die vervangt de meter en sluit de twee ongebruikte aders van de aansluitkabel aan. Het werk in je eigen kast laat je doen of doe je zelf, en een erkend installateur kan dat gereedmelden. Zonder gereedmelding volgt meestal een keuring, en die is duurder dan het werk.

Alles wat vóór de hoofdzekering zit, dus de verzegelde ruimte onder of naast de meter, blijft dicht. Daar liggen aders die zwaar of helemaal niet afgezekerd zijn. Ontbreekt het zegel terwijl dat er hoort te zitten, meld dat dan bij de netbeheerder in plaats van er zelf in te kijken.

Bepaal daarna waar de contactdoos komt. Achter een fornuis wil je hem bereikbaar houden, bijvoorbeeld in het kastje ernaast en niet ingebouwd achter een lade. De hoogtes die in de praktijk werken staan in onze maatvoering voor stopcontacten en aansluitpunten. Komt een opbouwdoos op hout of een andere brandbare ondergrond, dan hoort er een montageplaat onder.

Onderdeel	Kookgroep 2x230V	Krachtgroep 3x400V
Huisaansluiting	Kan met 1x35 ampere	Minimaal 3x25 ampere, aan te vragen bij de netbeheerder
Hoofdschakelaar	Tweepolig, de bestaande kast volstaat meestal	Vierpolig
Beveiliging	Twee automaten van 16 ampere	Vierpolige aardlekautomaat B16 met 30 milliampere
Kabel naar de contactdoos	5 x 2,5 mm2, twee fasen en twee nullen	5 x 2,5 mm2, drie fasen, nul en aarde
Voedingsdraden in de kast	Minimaal 4 mm2, er kan dubbele stroom door	Passend bij de kastindeling, minimaal 4 mm2
Contactdoos	Perilex 16 ampere	Perilex 16 ampere of een rode CEE-doos

Een machine op krachtstroom: draairichting, schakelaar en beveiliging

Sluit je een tweedehands machine aan, dan gaan er twee dingen mis die niets met de stekker zelf te maken hebben. Het eerste is dat de motor de verkeerde kant op draait. Dat los je op door in de stekker twee fasen om te wisselen, bijvoorbeeld L1 en L2. Nul en aarde blijven waar ze zitten, en welke twee fasen je pakt maakt niet uit.

Het tweede is een machine die helemaal niets doet. De reflex is dan om aan de fasen te gaan sleutelen, terwijl het meestal in de machine zelf zit. Zoek eerst naar een deurschakelaar, een eindschakelaar bij een kap, een noodstop die nog ingedrukt staat of een thermische beveiliging die is aangesproken.

Bromt de motor wel maar komt hij niet op gang, dan is er een fase weg. Schakel meteen uit. Een driefasenmotor die op twee fasen staat, trekt zichzelf binnen een paar minuten kapot. Controleer daarna de automaat, de aders in de stekker en de klemmen in de motorkast, want een slecht geklemde ader is hier de meest voorkomende oorzaak.

Zet op een machine zonder eigen bediening altijd een bedrijfsschakelaar. Bij zwaarder werk gebruik je een krachtstroom relais in de vorm van een magneetschakelaar met nulspanningsbeveiliging: valt de spanning weg, dan blijft de machine uit tot je hem bewust weer aanzet. Zonder die beveiliging start een zaag of hakselaar vanzelf op zodra de stroom terugkomt, en dat is precies het moment waarop je met je handen bij het blad zit.

Maatvoering

De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Ruimte of vakgebied Alle Sanitair Elektra Keuken Trap Deuren Ventilatie

Ruimte of vakgebied	Onderdeel	Gangbare maat	Marge die in de praktijk werkt	Waar je op moet letten
Sanitair	Wastafel, bovenkant	85 cm boven de vloer	80 tot 90 cm	Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm.
Sanitair	Wastafelkraan, uitloop	25 tot 30 cm boven de wastafelrand	wat past bij de kom	Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder.
Sanitair	Fonteintje in het toilet	80 tot 85 cm	75 tot 90 cm	Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is.
Sanitair	Toiletpot, bovenkant zitting	40 tot 43 cm	38 tot 48 cm	Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger.
Sanitair	Hangend toilet, onderkant pot	40 cm boven de vloer	38 tot 45 cm	De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast.
Sanitair	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 80 cm	Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit.
Sanitair	Douchekraan, thermostaat	100 tot 110 cm	95 tot 120 cm	Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan.
Sanitair	Doucheglijstang, bovenkant	180 tot 200 cm	afhankelijk van de lengste gebruiker	Reken op minstens 20 cm boven de kruin.
Sanitair	Regendouche, onderkant kop	205 tot 215 cm	200 tot 220 cm	Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd.
Sanitair	Handdoekradiator, onderkant	20 tot 30 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen.
Sanitair	Afvoer wastafel, muurdoorvoer	50 tot 55 cm	45 tot 60 cm	Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling.
Elektra	Stopcontact in een woonruimte	30 cm hart boven de vloer	25 tot 40 cm	Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen.
Elektra	Stopcontact boven een aanrechtblad	115 tot 125 cm	10 tot 20 cm boven het blad	Uit de spatzone van de kraan blijven.
Elektra	Lichtschakelaar	105 cm hart boven de vloer	90 tot 120 cm	Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld.
Elektra	Deurklink	100 cm hart boven de vloer	95 tot 105 cm	Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen.
Elektra	Meterkast, groepenkast	150 tot 180 cm	bereikbaar zonder trapje	De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn.
Elektra	Wandcontactdoos buiten	minimaal 30 cm boven maaiveld	hoger bij kans op opspattend water	Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten.
Elektra	Bedrade deurbel, drukknop	110 tot 130 cm	100 tot 140 cm	Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel.
Elektra	Wandlamp naast een spiegel	160 tot 170 cm	op ooghoogte van de gebruiker	Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven.
Elektra	Televisieaansluiting	40 cm of op de hoogte van het scherm	afhankelijk van de opstelling	Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm.
Keuken	Werkblad, bovenkant	90 tot 95 cm	85 tot 100 cm	Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger.
Keuken	Bovenkasten, onderkant	50 tot 60 cm boven het blad	45 tot 65 cm	Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken.
Keuken	Afzuigkap boven een elektrische kookplaat	60 cm	55 tot 70 cm	Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht.
Keuken	Afzuigkap boven een gaspit	65 cm	65 tot 75 cm	Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam.
Keuken	Plint onder de keukenkasten	10 tot 15 cm	standaard 15 cm	Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan.
Keuken	Inbouwoven op ooghoogte	onderkant op 85 tot 90 cm	naar de gebruiker	Scheelt bukken met een hete plaat in je handen.
Trap	Trapleuning	90 cm boven de voorkant van de trede	85 tot 100 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer.
Trap	Leuning langs een bordes	100 cm	90 tot 110 cm	Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap.
Trap	Optrede, hoogte per trede	18 tot 20 cm	maximaal 21 cm binnen een woning	Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste.
Trap	Aantrede, diepte van de trede	22 tot 24 cm	minimaal 22 cm	Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm.
Trap	Vrije doorloophoogte boven de trap	230 cm	minimaal 210 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond.
Trap	Spijlafstand van een balustrade	maximaal 10 cm	kleiner bij kinderen	Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen.
Deuren	Binnendeur, standaardmaat	83 bij 201,5 cm	78 tot 93 cm breed	De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad.
Deuren	Voordeur, standaardmaat	88 bij 201,5 cm	83 tot 100 cm breed	Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator.
Deuren	Speling onder een binnendeur	1 tot 1,5 cm	2 cm bij mechanische ventilatie	De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet.
Deuren	Speling rondom in het kozijn	3 mm	2 tot 4 mm	Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt.
Deuren	Scharnieren, afstand tot de hoek	20 cm van boven en onder	15 tot 25 cm	Bij een zware deur een derde scharnier in het midden.
Ventilatie	Ventilatierooster in een raam	boven in het kozijn	op de bovenregel	Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder.
Ventilatie	Afzuigpunt in een badkamer	hoog in de ruimte	20 tot 30 cm onder het plafond	Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet.
Ventilatie	Muurrooster kruipruimte	net boven het maaiveld	minimaal 15 cm	Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht.
Ventilatie	Dakdoorvoer, afstand tot de nok	minimaal 50 cm	afhankelijk van het type	Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind.

Veelgestelde vragen