Naar de inhoud
Bekijk de rekenhulpen

Dakgoot, regenpijp en hemelwater rond het huis

4 gidsen 21 minuten lezen
diy-gids.nl DAK & ZOLDER Dakgoot en regenpijp repareren

Bijna elk probleem met een dakgoot valt in drie groepen: het water kan er niet weg, het water lekt eruit, of het water komt op de verkeerde plek de constructie in. Begin daarom bij wat je ziet en niet bij wat je vermoedt, want een natte muur onder de goot en een druppelende regenpijp wijzen zelden naar de plek waar het lek zit. Zink op de naad laat zich nog jaren repareren, een verzakte ondergrondse afvoer niet, en lood dat verkeerd is aangebracht gaat altijd opnieuw scheuren.

Alle gidsen over dakgoot & hemelwater

Regenpijp vervangen

Een regenpijp vervangen is op zichzelf overzichtelijk werk: beugels los, oude pijp eraf, nieuwe op maat zagen en loodrecht ophangen.…

Loodslab vervangen

Een loodslab vervangen is vooral een kwestie van de juiste maten aanhouden: stukken van hooguit anderhalve meter, minimaal vijftien ponds…

Glas in lood voorzetraam

Een voorzetraam voor glas in lood is een tweede ruit in een eigen lijst, die het loodpaneel uit de wind…

Regenketting

Een regenketting leidt het water uit de gootuitloop naar beneden langs schakels of bakjes, in plaats van door een gesloten…

Waar het water blijft hangen en wat dat betekent

Regenwater legt altijd dezelfde route af: van de pannen in de goot, van de goot in de regenpijp en van de regenpijp naar het riool of de tuin. Zit er ergens een blokkade of een gaatje, dan zie je dat bijna nooit op de plek waar het probleem zit. Een natte buitenmuur onder de dakgoot komt zelden door de muur zelf.

Deze pagina hoort bij ons overzicht van klussen aan dak en zolder en verzamelt alles wat met de goot en de hemelwaterafvoer te maken heeft. Begin bij het symptoom dat je ziet, want dat scheelt je een middag zoeken op een plek waar niets aan de hand is.

Doe de eerste controle tijdens een flinke bui en niet erna. Een goot die over de rand loopt, een pijp die bovenaan naar buiten druppelt en een vochtplek die pas een uur later opkomt vertellen alle drie iets anders. Is het droog, dan kun je hetzelfde nabootsen met een tuinslang in de goot en de kraan wijd open.

Blijkt de goot zelf het lek te hebben, dan lees je bij het herstellen van een lekkende zinken goot welke methodes echt jaren standhouden en welke je na twee winters opnieuw doet.

Wat je zietWat er meestal aan de hand isWaar je begint
De dakgoot loopt over bij elke buiVerstopte uitloop, te weinig afschot of een te krappe regenpijp voor het dakvlakUitloop en bladvanger leeghalen, daarna het afschot nameten
Water blijft in de dakgoot staanDoorgezakte beugels of een goot die vlak of zelfs de verkeerde kant op hangtBeugels bijstellen tot er twee tot drie millimeter verval per meter in zit
De buitenmuur onder de dakgoot is natLek in de achterkant of een naad van de goot, of water dat over de achterrand looptDe goot met de tuinslang vullen en van onderaf kijken waar het druppelt
De regenpijp lekt bij een aansluitingMof die verkeerd om zit, te weinig overlap of een verzakte beugelNakijken of de bovenste buis in de onderste steekt en niet andersom
Water loopt bovenaan langs de regenpijp naar buitenVerstopping of een breuk verderop in de leiding, vaak onder de grondEerst de bladvanger, daarna de leiding onder het maaiveld
Vochtplek op het plafond vlak achter een dakkapelVerholen goot vol bladafval, of gescheurd voetlood langs de dakkapelDe goot achter de pannen vrijmaken en het lood op scheuren nalopen
Vochtplek op de verdieping tegen een aanbouwLoodslab die maar een paar centimeter in de voeg zit, of is gescheurdDe aansluiting van dak op gevel van dichtbij bekijken
Donkere baan met groenaanslag op de gevelGoot die aan de kopse kant overloopt, of een ontbrekende afvoer bij de burenTijdens een bui kijken waar het water langs de gevel naar beneden loopt

De gootsoorten die je aan Nederlandse huizen tegenkomt

Welke reparatie zinvol is, hangt vooral af van het soort goot. Een goot die aan de buitenkant onder de dakrand hangt kun je met een gerust hart dichtsmeren, want als het toch lekt loopt het water buiten langs de muur naar beneden. Een goot die binnen de gevellijn ligt heeft dat vangnet niet: daar loopt een lek zo de constructie in.

De bakgoot met een houten ombouw is het meest voorkomend bij vooroorlogse en naoorlogse rijtjeshuizen. In die houten bak ligt een zinken binnenbak, en de bak zelf rust op klossen die uit de muur of het dakbeschot steken. De hanggoot of mastgoot hangt aan losse beugels onder de dakrand en is meestal van zink of pvc.

Daarnaast zijn er de gootjes die je pas ziet als er iets misgaat: de kilgoot tussen twee dakvlakken die in een knik samenkomen, de verholen goot langs een dakkapel of tegen een muur, en de inpandige goot die volledig binnen de gevel ligt. In een goot tussen 2 daken blijft nooit water staan, waardoor die vaak ouder wordt dan de bakgoot eronder.

Soort gootWaar hij zitZwakke plekWaar je op let
Bakgoot met houten ombouwOp klossen onder de dakrand, met een zinken binnenbakDe hoeken en de bodemvouw, en het hout onder een lekkende naadRot in de ombouw verraadt zich met afbladderende verf op de kopse hoeken
Hanggoot of mastgootAan losse beugels onder de dakrand, vaak bij nieuwbouw en bijgebouwenDe verbindingsstukken met een rubber en de bevestiging van de beugelsDe pannen moeten ongeveer een derde van de goot overhangen
Kilgoot of goot tussen twee dakenIn de knik waar twee dakvlakken samenkomenDe onderkant waar de kil in de bakgoot uitkomtBladafval spoelt hier niet weg maar hoopt onderin op
Verholen gootOnder de pannen langs een dakkapel of tegen een opgaande muurHet uiteinde waar de goot uitmondt en het lood dat erop aansluitMoet doorlopen tot in de bakgoot, niet halverwege eindigen
Inpandige gootBinnen de gevellijn, vaak achter een dakrandprofielElke naad, want een lek loopt direct de constructie inAltijd een noodoverloop door de gevel, zodat je een verstopping ziet
Balkongoot of gootje langs een dakterrasLangs de rand van een balkon of platte uitbouwDe afvoerputjes en de aansluiting op de dakbedekkingEen rooster houdt blad eruit zonder de goot helemaal te hoeven afdekken
Pvc goot aan tuinhuis of overkappingAan lichte beugels op een houten regelDe rubbers in de koppelstukken en de bevestiging in zacht houtLaat de goot bij de uiteinden kunnen bewegen, pvc zet flink uit

Materiaal en levensduur van goot en regenpijp

Over de levensduur van een zinken dakgoot lopen de verhalen ver uiteen, en dat komt doordat er twee dingen door elkaar lopen. Het zink zelf gaat lang mee, de soldeernaden en de plekken waar water blijft staan gaan dat niet. Wie hoort dat zink honderd jaar meegaat, hoort meestal over goten uit een tijd dat het materiaal een stuk dikker was.

Standaard zink voor goten is tegenwoordig 0,8 millimeter dik, en dat was veertig jaar geleden ook al zo. Dunner bestaat, en dat merk je terug in de levensduur. Reken bij normaal onderhoud op dertig tot vijftig jaar voor een zinken bakgoot, waarbij de eerste lekkages bijna altijd in een naad of in de bodemvouw van een hoek zitten.

Er zijn omstandigheden die dat aantal flink naar beneden halen. Te weinig ventilatie onder de goot, te weinig afschot waardoor er permanent water in blijft staan en overhangende bomen zijn de drie die er echt uit springen. Blad dat maandenlang nat in de goot ligt, tast het zink aan de binnenkant aan, en dat zie je pas als er een gaatje in zit.

Bij kunststof ligt het anders. Pvc wordt door uv-licht langzaam bros en verkleurt, vooral op het zuiden, en dan is het vervangen van een verkleurde pvc pijp vrijwel altijd goedkoper en netter dan hem proberen te herstellen. Hoe lang gaat een dakgoot mee is daarmee vooral een vraag naar het materiaal en naar hoe schoon je hem houdt.

MateriaalWat je ervan mag verwachtenZwakke plekZelf te repareren
Zink, 0,8 millimeterDertig tot vijftig jaar, langer bij goede ventilatie en afschotSoldeernaden, hoeken en de plek onder een ladderJa, met solderen of met een coating met wapening
KoperZestig jaar of meer, wordt vanzelf donkergroenContact met zink of aluminium verderop in de afvoerJa, maar solderen vraagt meer warmte dan zink
PvcTwintig tot dertig jaar, korter op het zuidenDe rubbers in de koppelstukken en verkleuring door uvJa, rubber vervangen of het hele stuk goot
Aluminium, gemoffeldDertig jaar of meer, verft niet mee met de restKrassen tot op het blanke metaal en elektrolyse bij contact met zinkBeperkt, lassen is geen werk voor thuis
Polyester of gelcoatTwintig tot dertig jaar, wordt dof en krijgt haarscheurtjesUv-schade in de toplaag en scheuren op spanningspuntenJa, met een polyesterset en glasweefsel
Verzinkt staalVijftien tot vijfentwintig jaarRoest zodra de zinklaag beschadigd is, vooral op snijrandenBeperkt, roest komt altijd terug
Houten bak met een coating erinZolang de coating heel is, dus vijf tot tien jaar per laagDe hoeken en de kopse kanten van het houtJa, dat is juist het idee van deze oplossing

Een lekkende zinken goot repareren of vervangen

Zink werkt met de temperatuur mee, en dat is de reden dat juist de naden het begeven. Een zinken goot van tien meter is op een hete zomerdag ruim een centimeter langer dan tijdens een vriesnacht. Daarom hoort er om de acht tot twaalf meter een uitzetstuk in te zitten, en daarom scheurt een coating die je dwars over zo'n uitzetstuk heen smeert binnen een jaar.

Solderen is de nette reparatie, maar oud zink stelt eisen. Je moet het rondom de naad blank schuren, bijvoorbeeld met een lamellenschijf of een stripdisc op een haakse slijper, en dat is precies het moment waarop je erachter komt hoe dun het materiaal geworden is. Zit er al zwarte teer of rubber op, dan houdt het op: op een besmeurde ondergrond krijg je geen soldeer meer aan het hechten.

Bij een naad die is opengetrokken werkt dubbelen beter dan opnieuw dichtsolderen. Je verwarmt de oude soldeer, veegt hem weg zodat het oppervlak vlak wordt, en soldeert er een zinken plaatje overheen dat aan beide kanten ruim over de naad valt. Dat lukt alleen als de rest van de goot nog gezond zink is, want een reparatie op een goot die overal dun is verplaatst het probleem een halve meter.

Wie niet kan solderen, komt met een coating verder dan je zou denken. Vloeibaar rubber, dat in de bouwmarkt vaak als rubber seal in het schap staat, is daarvan de bekendste. Smeer het middel dik, breng het in twee lagen aan met een wapeningsband of een glasvezelmatje ertussen, en werk uitsluitend op een kurkdroge, schone goot.

De goedkope varianten drogen na twee tot drie jaar uit en gaan haarscheuren, de professionele kwaliteit haalt er beduidend meer. Meer over de aanpak per situatie staat bij de reparatie van een zinken dakgoot.

AanpakWaarvoorHoe lang het meegaatWaar je op let
Naad opnieuw solderenEen enkele lekkende lasnaad in gezond zinkNet zo lang als de rest van de gootBlank schuren, vertinnen, en oppassen dat je niet door dun zink brandt
Zinkplaatje over de naad solderenEen naad die is opengescheurd of een klein gaatjeTientallen jarenOude soldeer eerst wegvegen zodat het plaatje vlak aansluit
Vloeibaar rubber met wapeningsbandMeerdere lekke naden of een goot met veel kleine gebrekenDrie jaar bij bouwmarktkwaliteit, tien jaar bij de betere soortenDik smeren, en na het smeren is solderen niet meer mogelijk
Bitumencoating in twee lagenEen versleten bakgoot of zelfs een kale houten bakVijf tot tien jaar per behandeling, daarna een verse laagAlleen op een droge dag, en een emmer van acht liter dekt een flinke goot
Epoxy koudlasmiddel met staalvezelEén gaatje of een korte scheur, ook in een regenpijpZes jaar en meer in weer en windOndergrond echt vetvrij en geschuurd, anders laat het los
Epdm in de goot lijmenEen rechte goot zonder deuken die verder gaaf isTwintig jaar, mits er geen water onder komtLastig luchtbelvrij te krijgen in een vervormde of geschilderde goot
Coating met zinkstof, ook wel vloeibaar zinkCosmetisch herstel en lichte aantastingVergelijkbaar met andere coatingsHet is verf met zink erin, geen zink: echt zink smelt pas boven vierhonderd graden
Nieuwe goot laten aanbrengenZink dat overal dun is of een goot die op meerdere plekken lektDertig tot vijftig jaarMateriaal kost enkele tientjes per meter, de montage kost het meeste

De houten bak en de betimmering onder de goot

Bij een bakgoot is het zink maar de helft van het verhaal. De houten bak eronder draagt alles, en die rot bijna altijd op dezelfde plekken: de kopse hoeken, de plek onder een lekkende naad en het stuk boven een regenpijp waar het altijd nat blijft. Wie de goot laat vervangen, doet er goed aan om het houtwerk in dezelfde week aan te pakken.

Voor het vernieuwen van een houten ombouw van een dakgoot is watervast verlijmd multiplex de gebruikelijke keuze. Behandel de kopse kanten met een sealer voordat je monteert, want daar zuigt het hout water op als een spons. Zet de platen rondom in de grondverf voordat ze omhoog gaan, inclusief de achterkant die je later nooit meer ziet. Vroeger werd hier grenen voor gebruikt dat in de menie ging, en het idee erachter is nog steeds hetzelfde.

Een dakgootbetimmering die volledig dicht zit, droogt nooit op. Er komt altijd wat vocht in, en als dat er niet uit kan blijft het hout klam. Roosters van ongeveer 8 bij 18 centimeter aan beide uiteinden van de betimmering lossen dat op, zonder dat je van onderaf iets ziet.

Let bij het aftimmeren op de hoekverbindingen. Een stuiknaad recht onder de hoek van de goot is precies de plek waar water in het hout trekt, dus laat de platen elkaar overlappen of zet er een deklat op. De verwerkingsvoorschriften van de plaat die je koopt, zijn hier geen formaliteit maar de voorwaarde waaronder de fabrieksgarantie geldt.

Van goot naar riool: uitloop, regenpijp en overstort

Het punt waar de goot overgaat in de regenpijp is het drukste stukje van de hele afvoer. Bij zink zit daar een ingesoldeerde tuit, bij pvc een gootuitloop die je in de bodem uitzaagt en vastklikt. Een regenpijp aansluiten op een dakgoot vraagt vooral dat je het gat op het laagste punt maakt, want een uitloop een centimeter te hoog betekent dat er permanent water blijft staan.

Onder de dakoverstek maak je de sprong naar de gevel met twee bochten van 45 graden en een tussenstuk op maat. Dat tussenstuk zaag je zelf af, met de mofrichting mee. Wil je later een regenton aansluiten of een tweede pijp aftakken, dan gebruik je een t-stuk of een y-stuk, en dat plaats je op een hoogte waar je er straks bij kunt zonder ladder. Zet je zo'n aftakking in de winter buiten gebruik, dan kun je de regenpijp afdichten met een dop op de open kant.

Een goot heeft ook een uitweg nodig voor het moment dat de afvoer het niet aankan. Bij een goot tussen twee huizen zit vaak een overstort van een centimeter of drie in de kopse kant, zodat het water er bij een hoosbui overheen loopt in plaats van naar binnen. Bij een inpandige of verholen goot is zo'n noodoverloop geen luxe maar de enige manier waarop je merkt dat er iets verstopt zit.

Loopt de regenpijp zelf vol omdat het riool het niet aankan, dan helpt een bladscheider die tegelijk als overstort werkt. Zo'n bak in de verticale pijp laat het water bij te veel aanbod aan de voorkant naar buiten lopen. Bij een gemengd riool zet je er wel een sifon onder, anders trek je rioollucht je tuin in, en bij een gescheiden stelsel is die sifon niet nodig.

Wie helemaal geen dichte pijp wil, kan bij een tuinhuis of overkapping ook kiezen voor een regenketting in plaats van een regenpijp.

OnderdeelWaarvoor het dientWaar je op let
Gootuitloop of tuitDe overgang van goot naar pijpOp het laagste punt van de goot, gelijk met de bodem
Bocht van 45 graden, twee stuksDe sprong van de dakoverstek naar de gevelAltijd met een tussenstuk ertussen, nooit twee bochten tegen elkaar
Tussenstuk of koppelstukTwee stukken pijp met elkaar verbindenOverlap van minstens vijf centimeter, mof naar boven
T-stuk of y-stukEen aftakking naar een regenton of een tweede afvoerOp werkhoogte plaatsen, dan kun je hem in de winter afkoppelen
Bladvanger in de pijpBlad tegenhouden voordat het de ondergrondse leiding in gaatMoet open te maken zijn zonder de pijp te demonteren
Bladscheider met overstortHet water laten weglopen als de leiding eronder vol staatBij een gemengd riool een sifon eronder tegen rioollucht
Noodoverloop in de gootZichtbaar afvoeren als de gewone afvoer verstopt zitIets lager dan de gootrand, zodat je het van buiten ziet
Afdekkap op het pijpuiteindeBlad en vuil uit een open bovenkant houdenAlleen zinvol als de kap zelf niet dichtslibt
Doorvoerput of zandvang onderaanZand en blad opvangen voor het rioolTwee keer per jaar leeghalen, anders werkt hij averechts

Regenpijp die lekt, tikt, verzakt of ondergronds kapot is

Een lekkende regenpijp heeft vrijwel altijd een van drie oorzaken: de mof zit verkeerd om, de overlap is te klein, of een beugel is verzakt waardoor de delen uit elkaar zijn getrokken. De bovenste buis hoort in de onderste te steken. Andersom loopt het water bij elke aansluiting naar buiten en zie je op den duur een groene baan over de gevel.

Hemelwaterbuizen worden bovengronds meestal gestoken en niet gelijmd, en dat is met opzet. Zo kun je de pijp demonteren om hem door te spuiten of om er een regenton op te zetten. Lijmen doe je pas onder de grond, waar de verbinding onbereikbaar wordt. Bij zink werk je niet met lijm maar met klemmen en soldeer.

Beugels zet je om de anderhalve tot twee meter, en altijd één direct onder een mof. Op een spouwmuur boor je met een steenboor door de voeg in plaats van door de steen: de voeg is later beter te herstellen. Een pijp die je uit het zicht wilt hebben, kun je op de hoek van de gevel wegwerken of achter een betimmering laten lopen, maar houd dan wel elke koppeling bereikbaar.

Een regenpijp verleggen of verplaatsen is zelden ingewikkeld: nieuwe beugels, twee bochten en een tussenstuk op maat zijn meestal genoeg. Wie de pijp wil splitsen of omleggen naar een tweede afvoer, gebruikt daarvoor een y-stuk en zorgt dat beide takken blijven aflopen. Witte vlekken op een zinken regenpijp zijn zinkoxide, een laag die ontstaat waar water langsloopt of blijft staan, en die zijn onschuldig.

Tikken en klotsen komt door twee dingen. Pvc zet uit en schuift schokkerig door een strakke beugel, wat je oplost met een reepje vilt of rubber in de beugel. Het andere geluid is water dat vrij valt en op een bocht slaat, en een touw of een ketting in de pijp breekt die val en maakt het merkbaar stiller.

Vervang je de pijp toch, dan lees je bij het vervangen van een regenpijp welke maten en beugels je nodig hebt.

Lood en loodvervanger bij muur, kozijn en dakkapel

Lood doet in een huis maar één ding: het leidt water dat langs of door een muur komt naar buiten, over de dakbedekking heen. Dat werkt alleen als het lood ergens bovenlangs de constructie in gaat en er onderlangs weer uit komt. Alles wat je tegen een muur aan plakt in plaats van eronder schuift, lekt vroeg of laat.

De officiële manier om een loodslab in een bestaande spouwmuur aan te brengen is ingrijpend. Je breekt in stukken van 50 tot 60 centimeter een paar lagen metselwerk open, zet het lood tegen het binnenblad, metselt dicht, laat dat twee weken uitharden en pakt daarna de tussenliggende dammen. Dat is de reden dat het in de praktijk vaak anders gaat.

De praktische variant is de voeg drie centimeter uitslijpen, het lood omvouwen en het met loodproppen vastzetten. Zo'n prop maak je van een strookje lood van ongeveer twee centimeter breed en tien centimeter lang dat je oprolt en met een stompe steenbeitel in de voeg slaat. Sla niet te hard en gebruik geen te dikke proppen, anders sla je een gat in de slab. Daarna volvoegen met een mortel van één deel portlandcement op drie delen zand.

Aan die ondiepe variant zit een voorbehoud dat je moet kennen: bij een gevel die de volle laag slagregen krijgt en die uit zachte steen bestaat, dringt water door tot voorbij de slab. Op een beschutte gevel gaat het meestal jaren goed. Wil je het echt goed doen bij een aanbouw op het zuidwesten, dan is er geen alternatief voor het lood tot tegen het binnenblad. Hoe je een bestaande slab eruit haalt en vernieuwt, staat bij het vervangen van een loodslab.

Lood bewerken vraagt weinig gereedschap. Lood knippen doe je met een blikschaar, lood snijden met een haakmes langs een rechte lat, en het aankloppen in model met een houten hamer en een klopijzer. Het vouwen van een hoek gaat twee kanten op: bij een buitenhoek vouw je het lood om en klop je het overtollige materiaal plat, bij een binnenhoek of inwendige hoek knip je in en laat je de delen elkaar ruim overlappen.

Op houtwerk zet je lood vast met loodspijkers van koper of roestvast staal. Gewone verzinkte spijkers horen hier niet thuis, want die roesten weg op precies de plek waar ze het lood moeten vasthouden. Oud lood dat je eraf haalt kun je verkopen aan de metaalhandel, die het per kilo inneemt.

MaatDikte, ongeveerWaarvoor het gebruikt wordt
10 ponds1,2 millimeterLicht werk binnen, buiten te dun voor een slab
12 ponds1,4 millimeterKleine slabben en de aansluiting van een afdakje
15 ponds1,75 millimeterVoetlood van een dakkapel en de standaard gevelslab
20 ponds2,25 millimeterBrede slabben, schoorsteenlood en zwaarder belast werk
25 ponds2,75 millimeterKilgoten en lood dat je in model moet kloppen
30 ponds3,3 millimeterZwaar werk waar je nauwelijks meer met de hand vouwt

De goot en de afvoer die je met de buren deelt

In een rijtjeshuis loopt de bakgoot vaak ongehinderd door over meerdere woningen. Dat gaat goed tot er iemand wil vervangen en de rest niet meedoet. Wie dan zijn eigen deel aanpakt, krijgt met de aansluiting op de erfgrens te maken, en dat is precies de plek waar de meeste ellende ontstaat.

Om een dakgoot te scheiden van de buren soldeer je een tussenschot in de goot, met aan jouw kant een eigen uitloop. Dat schot moet tot boven de gootrand doorlopen, anders loopt het water er bij een bui gewoon overheen. Zo'n scheiding in de dakgoot is meteen het moment om af te spreken wie welk deel onderhoudt. Maak de nieuwe aansluiting bij voorkeur aan de kant van de buren, zodat zij er later zonder sloopwerk op verder kunnen.

Er is één praktisch punt dat bij een gedeelde goot zwaarder weegt dan bij je eigen goot: coatings en smeermiddelen maken solderen op die plek onmogelijk. Wil je jouw deel behandelen, houd dan de laatste halve meter voor de erfgrens schoon en onbehandeld.

Water van het dak van de buren dat in jouw goot terechtkomt, is een ander verhaal. Bij een uitbouw zonder eigen regenpijp, of bij buren die hun afvoer nooit hebben aangelegd, komt jouw afvoer capaciteit tekort en loopt jouw goot over. Hemelwater hoort op eigen terrein te worden afgevoerd, dus dat is in de eerste plaats een gesprek en pas daarna een klus. Wil je jouw eigen kant intussen aanpassen, dan begint dat meestal bij een extra of vervangen afvoerpijp op de plek waar het water nu blijft staan.

Regenwater opvangen in een ton, een IBC of ondergronds

Een regenton koppel je aan de regenpijp met een vulautomaat of een aftapstuk dat je in de pijp zet. Bij een goede vulautomaat loopt het overtollige water vanzelf door de pijp verder als de ton vol is. Werkt de overloop van de regenton niet, dan zit hij bijna altijd te hoog of loopt de overloopslang ergens omhoog.

Twee tonnen aan elkaar koppelen kan, maar houd rekening met lucht. Zet je een doorvoer laag in de bovenste ton naar de bovenkant van de onderste, dan loopt er pas water door als de lucht uit de onderste ton weg kan. Een dun ontluchtingspijpje dat boven het waterniveau van de bovenste ton uitkomt, lost dat op. De deksel van de onderste ton eraf halen werkt niet, want dan loopt de bovenste helemaal leeg.

Een lekkende regenton repareren met kit of lijm loopt bijna altijd op teleurstelling uit. De meeste tonnen zijn van polypropeen of hdpe, en daar hecht vrijwel niets op. Wat wel werkt is klemmen: een bout met moer door het gat, met aan beide kanten een grote carrosseriering en een laag kit tussen de ring en de ton.

De kit wordt op die manier aangedrukt en hoeft niet zelf te hechten. Voor een echte reparatie in kunststof is lassen of smelten de enige duurzame weg.

Een houten regenton lekt vaak niet omdat hij stuk is maar omdat hij uitgedroogd is. Duigen krimpen als de ton leeg in de zon staat, en zwellen weer dicht als je hem vult. Laat zo'n ton daarom nooit een hele zomer leegstaan en houd de banden aangespannen. Een IBC-container van duizend liter is een goedkope opvang, maar dek hem af tegen zonlicht, anders staat er binnen een paar weken groene alg in.

Welke waterpomp bij een regenton past, hangt vooral af van wat je ermee wilt doen. Voor het vullen van een gieter is bijna elke pomp goed genoeg, voor sproeien met druk gelden heel andere eisen.

Manier van oppompenWat het ongeveer levertWaarvoor het pastWaar je op let
Kraantje op zwaartekrachtEen straaltje, afhankelijk van de hoogteGieter vullen, druppelslang bij een verhoogde tonZet de ton op een verhoging, elke tien centimeter scheelt merkbaar
Dompelpomp in de ton2000 tot 4000 liter per uur, weinig drukSlang zonder sproeier, ton overpompenMag niet drooglopen, dus haal hem eruit als de ton bijna leeg is
Regentonpomp met vlotterVergelijkbaar met een dompelpompVaste opstelling in één tonSchakelt vanzelf uit bij laag water, maar hangt wel in de weg
Beregeningspomp buiten de ton3000 tot 5000 liter per uur met echte drukSproeiers en meerdere tappuntenMoet vrij kunnen aanzuigen, dus niet via een smal kraantje
Hydrofoorpomp met drukvatConstante druk, schakelt op afnameVaste tuinkraan of een toilet op regenwaterVorstvrij opstellen en een filter voor de pomp zetten
Druppelslang op lage drukEnkele liters per uur per meter slangBorders en moestuinAltijd een filter ertussen, regenwater verstopt de gaatjes

Veilig bij de goot komen en hem schoonhouden

Twee keer per jaar de goot leeghalen voorkomt het merendeel van alle problemen op deze pagina. De belangrijkste beurt is na de bladval, ergens in november, en de tweede in het voorjaar als de bloesem en de zaadjes eruit zijn. Schep het blad eruit in plaats van het naar de uitloop te vegen, want dat is precies de weg naar een verstopping onder de grond.

Zet je ladder niet in de dakgoot. Een zinken goot vervormt onder het gewicht en verliest dan zijn afschot, en een pvc goot breekt of trekt uit de beugels. Gebruik een ladder met een stabilisatiebalk aan de voet en een afstandhouder bovenaan die tegen de gevel steunt, zodat de ladder de goot ontziet en je er tegelijk beter bij kunt.

Blijf op de ladder staan en reik niet verder dan een armlengte opzij. Verzetten kost tien seconden en is de goedkoopste veiligheidsmaatregel die er bestaat. Werk nooit alleen als je hoger dan de begane grond bezig bent, en laat de ladder met slecht weer of harde wind gewoon staan.

Een wespennest onder de dakgoot laat je in de zomer met rust of laat je weghalen, maar ga er niet zelf met een spuitbus op een ladder heen. Een zwerm die reageert terwijl jij op vier meter hoogte staat, is een groter risico dan de wespen zelf. In de winter is het nest verlaten en kun je het zonder haast weghalen.

Sta je er toch, loop dan meteen de rest van het dak en de zolder na op losse pannen, scheurtjes in het lood en vochtplekken tegen de gevel. Dat scheelt een tweede keer de ladder opzetten, en de meeste gebreken zijn in een vroeg stadium een klus van een uur.

Veelgestelde vragen

Hoe lang gaat een zinken dakgoot mee?

Reken bij normaal gebruik op dertig tot vijftig jaar. Het zink zelf is niet het probleem, de soldeernaden zijn dat, en die begeven het meestal als eerste. Standaard zink is 0,8 millimeter dik en dat was veertig jaar geleden ook al zo, dus verhalen over goten van honderd jaar gaan over aanzienlijk dikker materiaal. Te weinig ventilatie onder de goot, te weinig afschot en overhangende bomen halen die levensduur flink omlaag. Een kilgoot houdt het vaak langer vol dan een bakgoot, simpelweg omdat er nooit water in blijft staan.

Mijn zinken dakgoot lekt op een naad, kan ik dat zelf repareren?

Dat kan, maar de vraag is welke reparatie bij jouw situatie past. Solderen is de nette oplossing en gaat net zo lang mee als de rest van de goot, alleen moet het zink daarvoor blank geschuurd worden en dik genoeg zijn. Kun of wil je niet solderen, dan is een reparatie met vloeibaar rubber of bitumen met een wapeningsband ertussen een reële optie die jaren meegaat. Zinken dakgoot lijmen in de zin van twee delen aan elkaar plakken werkt niet, maar een gewapende laag over de naad heen werkt wel. Meer over de keuze per situatie lees je bij het herstel van zinkwerk in de goot.

Wat is vloeibaar zink en is dat hetzelfde als een dakgoot coaten?

Vloeibaar zink is een coating waar zinkstof in verwerkt zit, en dus geen echt zink. Dat kan ook niet, want zink smelt pas boven de vierhonderd graden en dat giet je niet even in een goot. Het is dus een variant op coaten, en het zegt weinig over de kwaliteit. Wat wel telt is de laagdikte, of er een wapening in gaat en of de ondergrond droog en schoon was. Een dakgoot coaten met twee lagen bitumen kost rond de dertig euro voor een emmer van acht liter en houdt bij goede voorbereiding vijf tot tien jaar.

Een pvc dakgoot lekt op de naad, kan ik die lijmen?

Bij een pvc dakgoot zit er in het verbindingsstuk een rubber, en negen van de tien keer is dat rubber het probleem: het is verhard, vervuild of het is bij montage weggeschoven. Haal het koppelstuk los, maak alles schoon en zet er een nieuw rubber in. Lijmen is meestal geen goed idee, want de goot moet in de lengte kunnen bewegen en een gelijmde verbinding scheurt dan ergens anders open. Lukt het niet meer om het verbindingsstuk goed te krijgen, dan is dat hele stuk goot vervangen goedkoper dan blijven proberen.

Waarom blijft er water in mijn dakgoot staan?

Dan is er te weinig afschot of is er een beugel verzakt. Een goot hoort met twee tot drie millimeter per meter naar de uitloop te lopen, en dat is zo weinig dat één doorgezakte beugel al genoeg is om een plas te maken. Span een lijn van het hoogste punt naar de uitloop en stel de beugels daarop bij. Blijkt de goot juist de verkeerde kant op te hangen, dan kun je hem aan de verre kant iets verhogen, mits de pannen dan nog voldoende over de gootrand blijven vallen. Staand water is niet meteen een lekkage, maar het versnelt de aantasting van het zink wel.

Hoe kan ik een dakgoot bevestigen aan een golfplaat?

Daarvoor bestaat de golfplaatklem: een beugel die je aan het uiteinde van de golfplaat klemt of met een bout door de bovenkant van een golf zet. Boor altijd door de top van een golf en nooit door het dal, anders maak je een lek op het laagste punt. Bij het monteren van een dakgoot aan een tuinhuis of een schuur werkt een lichte pvc goot aan zulke klemmen prima. Let goed op de leeftijd van de platen: golfplaten van voor 1994 kunnen asbest bevatten en die mag je niet boren, zagen of breken. Twijfel je over het bouwjaar, laat de plaat dan eerst onderzoeken voordat je er gereedschap in zet.

Wat is een noodoverloop in de dakgoot en wanneer heb ik er een nodig?

Een noodoverloop of overstort is een opening iets onder de gootrand waar het water uit loopt zodra de gewone afvoer het niet aankan. Bij een goot tussen twee huizen zit vaak zo'n overstort van een centimeter of drie in de kopse kant. Bij een inpandige goot of een goot achter een dakrandprofiel is hij belangrijker dan waar ook, omdat je een verstopping daar anders pas merkt als het water binnen staat. De overloop hoort zo te zitten dat je van buitenaf ziet dat hij werkt, want dat is meteen je waarschuwing dat er iets schoongemaakt moet worden.

Hoe werkt een overstort in de regenpijp?

Dat is een bak of een bladscheider die je in het verticale deel van de pijp opneemt. Bij normale afvoer loopt het water er gewoon doorheen naar beneden. Staat de leiding eronder vol, bijvoorbeeld omdat het riool bij een hoosbui de aanvoer niet aankan, dan loopt het water aan de voorkant naar buiten in plaats van bovenaan bij de goot. Zo'n overstort in de regenpijp is er ook in pvc en past op een standaardmaat van 80 millimeter. Bij een gemengd riool zet je er wel een sifon onder, anders komt er rioollucht uit. Bij een gescheiden stelsel hoeft dat niet.

Hoe sluit ik een zinken regenpijp aan op een pvc buis?

Dat doe je met een overgangsstuk of gewoon door de zinken pijp in de pvc mof te steken, met de stroomrichting mee en met voldoende overlap. Lijmen kan niet, want er hecht geen pvc-lijm op zink. Zit er speling, gebruik dan een rubber overgangsmanchet met twee klembanden. Datzelfde geldt voor de overgang van lood naar pvc bij een oude afvoer: ook daar is een rubbermanchet met klembanden de praktische oplossing, want lood en pvc laten zich niet aan elkaar lijmen. Zet altijd een beugel vlak onder de overgang, zodat het gewicht niet aan de verbinding hangt.

Mijn regenpijp tikt en maakt lawaai bij regen, wat helpt daartegen?

Er zijn twee soorten geluid en ze hebben verschillende oorzaken. Een tikkende regenpijp die je ook bij droog weer hoort, komt door pvc dat uitzet en schokkerig door een strakke beugel schuift. Een reepje vilt of rubber in de beugel maakt dat stil. Klotsen en kletteren tijdens regen komt door water dat vrij valt en op een bocht slaat. Een touw of een ketting in de pijp breekt die val en dempt het geluid merkbaar. Wie het geluid van water juist mooi vindt, kan bij een bijgebouw ook kiezen voor een ketting als open regenpijp.

Hoe diep moet een regenpijp in de grond liggen?

Voor een hemelwaterleiding in de tuin is ongeveer vijftig centimeter grond boven de buis gebruikelijk. Dieper hoeft niet vanwege vorst, want de leiding staat niet vol water, maar wel vanwege belasting: onder een oprit of een pad waar met een auto overheen gereden wordt, wil je meer dekking en een stevigere buisklasse. Leg de buis op een goed verdicht zandbed met een licht verval naar het riool of de infiltratievoorziening. Ondergronds lijm je de verbindingen wel, in tegenstelling tot bovengronds, omdat je er later niet meer bij kunt.

Hoe diep moet ik de voeg inslijpen voor een loodslab?

De praktijkmaat is ongeveer drie centimeter, en met een grote slijptol van 230 millimeter kom je zes tot zeven centimeter diep. Dieper is beter, want hoe verder het lood de muur in gaat, hoe kleiner de kans dat regenwater er onderdoor kruipt. Na het inslijpen vouw je het lood om, sla je het met loodproppen vast en voeg je vol met een mortel van één deel portlandcement op drie delen zand. Houd er rekening mee dat inslijpen bij een gevel die veel slagregen krijgt geen volwaardige vervanging is van lood dat tot tegen het binnenblad doorloopt.

Hoeveel ponds lood moet je gebruiken en wat is de maximale lengte van lood?

Voor een gevelslab en voor het voetlood van een dakkapel is 15 ponds de gangbare keuze, wat neerkomt op ongeveer 1,75 millimeter dik. Lichter dan 12 ponds is buiten niet verstandig, en voor kilgoten en zwaar belast werk ga je naar 20 of 25 ponds. Belangrijker dan de dikte is de maximale lengte: werk in stukken van hooguit anderhalve meter met minstens tien centimeter overlap. Lood zet elke dag uit en krimpt weer, en bij een lange baan komt die beweging op één punt uit. Precies daar scheurt het dan, vaak binnen vijftien jaar.

Wat zijn de nadelen van loodvervanger?

Loodvervanger is lichter, goedkoper en beter voor het milieu, maar hij laat zich minder ver rekken dan echt lood. Bij een scherpe hoek of een sterk profiel van dakpannen krijg je hem daardoor lastiger strak in model. De zelfklevende varianten stellen bovendien eisen aan de ondergrond: schoon, droog, vaak geprimerd en niet te koud tijdens het aanbrengen. En op een oud huis wijkt het uiterlijk af van het lood dat er verder ligt. Bij de keuze tussen lood of loodvervanger geeft de detaillering meestal de doorslag: strakke, rechte aansluitingen kan een vervanger prima aan, sterk gevormd werk minder.

Moet er lood boven of onder een kozijn?

Onder een kozijn hoort een slab die het water dat door de gevel zakt naar buiten leidt, en dat is bij een spouwmuur het punt waar de spouw wordt onderbroken door het kozijn. Boven een kozijn is lood alleen zinvol als daar ook een onderbreking zit, bijvoorbeeld bij een latei die de spouw dichtzet. Zit die onderbreking er niet, dan voegt lood boven het kozijn niets toe. Een slab onder een dorpel of onder een deurkozijn vervangen is te doen zonder het kozijn eruit te halen, zolang je maar zorgt dat het lood aan de buitenkant vrij afwatert en niet in een kitnaad eindigt.

Waarom is mijn buitenmuur onder de dakgoot nat?

Meestal loopt er water over de achterrand van de goot, of er zit een lek in de achterkant of een naad. Vul de goot met de tuinslang en kijk van onderaf waar het druppelt, dan heb je het binnen tien minuten gevonden. Blijft de goot droog, dan komt het water van een aansluiting hogerop, bijvoorbeeld een loodslab die te ondiep zit. Denk ook aan de capillaire werking van lood: als het lood aan twee kanten klem tussen steen of mortel zit zonder een vrije druiprand, kruipt het water er langs omhoog en komt het aan de verkeerde kant naar buiten.

Kan ik glas in lood in dubbel glas laten zetten of is een voorzetraam beter?

Glas in lood tussen dubbel glas kan technisch, maar de ervaringen ermee lopen uiteen en er kleven nadelen aan. Het paneel moet dan in de spouw van de isolatieruit en dat maakt het geheel dik, zwaar en duur, terwijl het lood en het glas hun oude structuur deels verliezen achter een vlakke ruit. Glas in lood in dubbelglas is bovendien slecht te repareren: gaat er iets mis met de ruit, dan raak je het originele paneel mogelijk kwijt. Voorzetglas houdt het paneel intact en is later terug te draaien. Wat er komt kijken bij het maken en ophangen van een voorzetraam bij een glas-in-loodpaneel staat in de aparte gids, inclusief hoe je een los paneel veilig voor het raam hangt.

Mijn regenton lekt bij het kraantje, hoe krijg ik dat dicht?

Draai het kraantje eruit en kijk hoe het is gemonteerd. Je hebt aan beide kanten een vlakke rubber ring nodig en het helpt om er aan de binnen- en buitenkant een grote carrosseriering bij te zetten, zodat de kracht van de moer over een groter oppervlak wordt verdeeld. Kit alleen werkt niet op polypropeen en hdpe, want daar hecht bijna niets op. Wat wel werkt is kit die je klemt tussen ring en ton. Bij een houten regenton ligt het anders: die lekt vaak omdat de duigen zijn uitgedroogd en zwelt vanzelf weer dicht als je hem vult en gevuld houdt.

Welke pomp kan ik op een regenton aansluiten?

Voor een gieter en een slang zonder sproeier voldoet een dompelpomp in de ton, goed voor grofweg 2000 tot 4000 liter per uur. Wil je sproeien met echte druk, dan heb je een beregeningspomp buiten de ton nodig, en die moet vrij kunnen aanzuigen via een ruime doorvoer laag in de ton. Aansluiten op het gewone kraantje werkt slecht, want daar zuigt de pomp valse lucht aan. Houd er rekening mee dat een sproeier al snel duizend liter per uur gebruikt, dus 400 liter voorraad is in ruim twintig minuten op. Een druppelslang werkt juist op lage druk en kan het zelfs zonder pomp doen als de ton hoog staat.

Mijn buren hebben geen regenpijp en mijn goot loopt daardoor over, wat nu?

Water van een uitbouw of een dak zonder eigen afvoer komt in jouw goot terecht, en dan is de afvoercapaciteit van jouw regenpijp opeens te klein voor het dakoppervlak dat erop uitkomt. Hemelwater hoort op eigen terrein afgevoerd te worden, dus dit begint met een gesprek en niet met gereedschap. Kom je er niet uit, dan kun je aan jouw kant een tussenschot in de goot solderen met een eigen uitloop, zodat het water van de buren niet meer jouw kant op kan. Zo'n schot moet tot boven de gootrand doorlopen, anders loopt het er bij een flinke bui gewoon overheen.