Verzinkte schroeven buiten: wat houdt en wat binnen een paar winters roest
Een gewone elektrolytisch verzinkte schroef heeft een zinklaag van hooguit een paar honderdste millimeter, en juist de kop en de draad raken die laag kwijt op het moment dat je de schroef indraait. Buiten betekent dat roeststrepen na een of twee winters, ook al ziet de schroef er in de doos prima uit. Voor werk dat in weer en wind staat pak je rvs A2, aan de kust of bij een zwembad A4, en voor grof constructiewerk thermisch verzinkt. In eiken, ceder, lariks en geimpregneerd hout is verzinkt sowieso geen goede keus, want die houtsoorten tasten zink actief aan.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Accuschroefmachine met instelbare koppeling
- Torx-bits T20 en T25, bij voorkeur met een verlengde houder
- Houtboren 2,5 tot 5 mm voor het voorboren
- Verzinkboor of een kegelverzinker
- Diepteaanslag of een stukje tape op de boor
- Schuifmaat om de kerndiameter van een schroef te meten
Materiaal
- Rvs schroeven A2 voor normaal buitenwerk
- Rvs schroeven A4 voor kust, zwembad en strooizout
- Thermisch verzinkte schroeven of houtdraadbouten voor grof constructiewerk
- Schroeven met zinklamelcoating voor beschut buitenwerk
- Zinkspray voor zaagsneden en boorgaten in verzinkt staal
- Een stukje kaarsvet of blokwas om de draad lichter te laten lopen
Wat een zinklaag buiten precies doet
Zink beschermt staal op twee manieren: het sluit het staal af en het offert zichzelf op zodra er toch een krasje in zit. Die tweede eigenschap is de reden dat een verzinkte schroef niet meteen roest bij het eerste beschadigde plekje. Welke bevestiging waar past en waar lijm een betere keus is, staat in ons overzicht over bevestigen en lijmen in het timmerwerk.
Het probleem zit in de dikte van die laag. Een gewone elektrolytisch verzinkte schroef heeft ongeveer vijf tot twaalf micrometer zink, dat is minder dan een tiende van de dikte van een mensenhaar. Thermisch verzinkt staal zit op veertig tot tachtig micrometer, dus daar heb je een veelvoud aan reserve.
Bij het indraaien verdwijnt een deel van die dunne laag ook nog. De draadflanken schuren langs het hout, en in het torx- of pozidrivegat draait de bit onder druk rond. Precies op die twee plekken begint de roest, en de kop is nu net het stukje dat in het zicht zit en waar water op blijft staan.
| Uitvoering | Hoe je hem herkent | Orde van de laagdikte | Waar hij op zijn plek is |
|---|---|---|---|
| Elektrolytisch verzinkt, blank | Zilverglanzend, glad, scherpe draad | 5 tot 12 micrometer zink | Binnenwerk en alles wat droog blijft |
| Elektrolytisch verzinkt, geel gepassiveerd | Goudgele glans | Zelfde zinklaag, alleen een passivering erover | Binnen, en hooguit onder een afdak dat echt droog blijft |
| Zinklamelcoating | Mat zilvergrijs, iets stroever aanvoelend | 8 tot 15 micrometer, maar veel taaier dan gewoon zink | Beschut buitenwerk, schuurwand, overkapping, beschot onder een dakrand |
| Thermisch verzinkt | Dofgrijs, ruw, de draad oogt dikker en onregelmatig | 40 tot 80 micrometer | Grof constructiewerk buiten, houtdraadbouten, staalverbindingen |
| Rvs A2 | Mat wit metaal, niet magnetisch tot licht magnetisch | Geen laag, het hele materiaal is corrosievast | Vlonder, schutting, gevelbekleding, alles in de volle regen |
| Rvs A4 | Uiterlijk gelijk aan A2, herkenbaar aan de doos of de kopmarkering | Geen laag, met molybdeen tegen chloride | Kustgebied, zwembad, plekken waar strooizout komt |
| Gehard staal met dunne coating | Spaanplaat- of snelbouwschroef, bros, breekt in plaats van te buigen | Nauwelijks meer dan een corrosiewerende film | Binnenwerk, nooit buiten en nooit constructief |
Een schroef in een doos met de tekst verzinkt zegt niets over de standtijd buiten. Bijna alle bouwmarktschroeven zijn elektrolytisch verzinkt, en dat is een binnenkwaliteit. Kijk op de verpakking naar de corrosieklasse of naar het materiaal, niet naar de kleur van de schroef.
Hoe zwaar de buitenlucht op jouw plek is
Buiten is geen enkele situatie. Een schroef onder een diepe overkapping in een dorp krijgt een fractie van de belasting van een schroef in een schuttingpaal op tien meter van het strand. De internationale indeling in corrosieklassen zet daar getallen bij, en die getallen helpen omdat ze zeggen hoe snel zink verdwijnt.
Reken met de tabel hieronder terug hoeveel jaar een laag meegaat. Een elektrolytisch verzinkte schroef met acht micrometer zink is in gewone Nederlandse buitenlucht na een jaar of vijf door zijn laag heen, en dan is de beschadigde kop allang eerder gaan strepen. Diezelfde acht micrometer houdt binnen decennia stand.
De klasse van je eigen plek schat je aan drie dingen: de afstand tot zout water, de aanwezigheid van industrie of drukke wegen, en of het hout na regen snel opdroogt. Een noordgevel die tot ver in de ochtend nat blijft, is zwaarder belast dan een zuidgevel op hetzelfde adres.
| Omgeving | Corrosieklasse | Zinkafname per jaar | Wat je hier gebruikt |
|---|---|---|---|
| Verwarmde binnenruimte | C1 | Verwaarloosbaar | Elektrolytisch verzinkt volstaat ruim |
| Onverwarmde schuur, kruipruimte, garage | C2 | 0,1 tot 0,7 micrometer | Elektrolytisch verzinkt, bij condens liever zinklamel |
| Gewone buitenlucht in dorp of stad | C3 | 0,7 tot 2,1 micrometer | Rvs A2, of thermisch verzinkt bij grof werk |
| Industriegebied, drukke weg met strooizout, binnen enkele kilometers van zee | C4 | 2,1 tot 4,2 micrometer | Rvs A4 waar het in het zicht zit, anders minstens thermisch verzinkt |
| Kustlijn, zwembad, gebouw met chloride in de lucht | C5 | 4,2 tot 8,4 micrometer | Rvs A4, en geen enkele verzinkte schroef in het zicht |
Twijfel je tussen twee klassen, kijk dan naar de bestaande bevestigingen in de buurt. Roestneuzen onder de spijkers van de schutting van de buren vertellen je precies hoe agressief het daar is.
Welke schroef hoort bij welke buitenklus
De keuze hangt aan drie vragen: staat het in de volle regen, welke houtsoort is het, en zit het in het zicht. Zichtwerk verdient rvs, omdat een roeststreep op gevelhout praktisch niet meer weg te poetsen is. Werk dat weggewerkt zit en waar sterkte telt, mag thermisch verzinkt zijn.
Bij het schroeven buiten van vlonderdelen en gevelbekleding speelt nog iets anders mee. Die delen werken met het seizoen mee, dus de schroef krijgt continu trek en druk te verduren. Een bros gehard schroefje met een dun laagje coating breekt daar op termijn af, ook zonder dat er roest aan te pas komt.
| Klus | Wat je pakt | Waar je op let |
|---|---|---|
| Schutting van geimpregneerd vuren | Rvs A2, of thermisch verzinkt voor de zware delen | De koperzouten in modern verduurzaamd hout tasten dun zink aan |
| Vlonder van hardhout | Rvs A2 vlonderschroef met spanribben onder de kop | Altijd voorboren en verzinken, anders splijt de plank bij de kopse kant |
| Gevelbekleding van douglas of lariks | Rvs A2, bij de kust A4 | Looizuur in het hout geeft met zink zwarte kringen rond de kop |
| Eiken of ceder, ook binnen op een vochtige plek | Uitsluitend rvs | Zink en looizuur reageren zo sterk dat een verzinkte schroef zichtbaar wordt aangetast |
| Balkdrager, hoekanker of ander verzinkt beslag | Thermisch verzinkte ankerschroef in de voorgeboorde gaten | Rvs schroeven in verzinkt beslag laten juist het beslag wegvreten |
| Overkapping of carport, constructief | Thermisch verzinkte houtdraadbout of doorgaande bout met ring | Ring onder kop en moer, en de gaten in het staal na boren bijwerken met zinkspray |
| Tuinhuis, schroefwerk onder een ruime dakoverstek | Zinklamelcoating volstaat meestal | Alleen als het hout na regen snel opdroogt en er geen zout in de lucht zit |
| Steigerhout en pallethout in de tuin | Rvs A2 met een platte verzonken kop | Oude spijkergaten opnieuw gebruiken geeft altijd roestvlekken uit de resten |
| Panlatten, tengels en ander werk onder pannen | Thermisch verzinkt of rvs | Onder pannen is het vochtig en slecht bereikbaar, dus kies aan de veilige kant |
Houtsoorten die zink actief aantasten
Eiken, ceder, robinia, lariks en in mindere mate douglas bevatten looizuur. Dat zuur komt bij vocht vrij en reageert met het zink op de schroef. Je ziet dat aan een zwarte tot blauwzwarte kring rond de kop, die in de loop van maanden uitloopt in de nerf.
De reactie werkt twee kanten op: het hout verkleurt en de zinklaag verdwijnt sneller dan de tabel met corrosieklassen doet vermoeden. Bij eikenhout hoeft het niet eens buiten te staan; een eiken tafelblad in een vochtige ruimte laat hetzelfde zien. Meer over werken met deze houtsoorten staat onder hout en timmerwerk.
Geimpregneerd hout is een apart geval. Sinds de koperzoutimpregnering de oude middelen heeft vervangen, is het hout zelf agressiever voor gewoon staal geworden. Fabrikanten van beslag schrijven voor dat soort hout meestal rvs of thermisch verzinkt voor, en dat voorschrift heeft een reden.
Wat je doet als het hout al zwart is
De zwarte vlek is ijzer- of zinktannaat en zit in de houtvezel, niet erop. Schuren haalt hem er alleen uit als de vlek ondiep is, en dat is bij een oude schutting zelden het geval. Een oplossing van oxaalzuur bleekt de vlek in de meeste gevallen weg, waarna je goed naspoelt en het hout laat drogen voordat je er iets op zet.
Draai wel eerst de verzinkte schroeven eruit en vervang ze door rvs. Laat je ze zitten, dan is de vlek binnen een seizoen terug.
Rvs buiten: A2, A4 en de combinatie met verzinkt staal
A2 en A4 verschillen in een enkel legeringselement. A4 bevat molybdeen en verdraagt daardoor chloride, dus zout in de lucht en strooizout. Voor het overgrote deel van het klussen in Nederland is A2 genoeg; binnen ongeveer tien kilometer van de kust, bij een zwembad en langs een weg die in de winter gepekeld wordt, pak je A4.
Rvs roest niet, maar het is wel zachter en taaier dan gehard staal. Een A2-schroef van vier millimeter draait in hardhout zijn kop eraf als je niet voorboort, en dat gebeurt zonder waarschuwing. Bi-metaalschroeven bestaan voor wie in staal moet schroeven: die hebben een geharde punt en een rvs lijf.
Let daarnaast op de combinatie van metalen. Zet je een rvs schroef in een verzinkte balkdrager, dan wordt het zink de opofferende partij en vreet het beslag rond de gaten weg. Andersom is het net zo fout: een verzinkte schroef in rvs beslag verdwijnt zelf. Gebruik in een verbinding steeds hetzelfde soort metaal, of houd de twee droog en gescheiden.
Een rvs schroef en verzinkt beslag samen in een natte verbinding is een batterij. Vocht sluit de kring, het onedelste metaal lost op. Dat gaat sneller naarmate het schroefoppervlak kleiner is ten opzichte van het beslag, en juist bij ankerschroeven in een balkdrager is die verhouding ongunstig.
Lengte, diameter en voorboren
De vuistregel voor de lengte is simpel: het deel dat je vastzet plus twee keer die dikte in de ondergrond, met een minimum van zes keer de schroefdiameter aan verankering. Een vlonderplank van 21 mm vraagt dus om een schroef van ongeveer 60 mm. Buiten is een schroef met deeldraad prettiger, omdat het gladde deel in de bovenste plank de delen tegen elkaar trekt in plaats van ze uit elkaar te duwen.
Voorboren doe je buiten vaker dan binnen, en niet alleen bij hardhout. Vlak bij een kopse kant splijt zelfs vuren, en een gespleten plank zuigt water op precies de plek waar de schroef zit. Boor in hardhout op ongeveer zeventig procent van de buitendiameter van de schroef, in zacht hout op ongeveer zestig procent, en houd bij twijfel de kerndiameter van de schroef aan die je met een schuifmaat opmeet.
Houd een randafstand aan van minstens vijf keer de schroefdiameter tot de kopse kant en tweeenhalf keer tot de zijkant. Dat is een praktische aanbeveling en geen norm, maar hij voorkomt de meeste scheuren. Bij constructieve verbindingen gelden de afstanden uit de rekenregels voor houtverbindingen, en die zijn ruimer.
| Schroefdiameter | Voorboren zacht hout | Voorboren hardhout | Doorgangsgat bovenste deel | Waar je hem voor gebruikt |
|---|---|---|---|---|
| 3,0 mm | Meestal niet, dicht bij de rand 2,0 mm | 2,0 mm | 3,0 mm | Latjes, schrootjes, licht beslag |
| 3,5 mm | 2,0 mm | 2,5 mm | 3,5 mm | Gevelbekleding, dunne delen |
| 4,0 mm | 2,5 mm | 3,0 mm | 4,0 mm | Vlonderplanken, schuttingdelen |
| 4,5 mm | 3,0 mm | 3,5 mm | 4,5 mm | Hardhouten vlonder, zwaardere planken |
| 5,0 mm | 3,0 mm | 3,5 mm | 5,0 mm | Regelwerk, tuinhuisframe |
| 6,0 mm | 4,0 mm | 4,5 mm | 6,0 mm | Zwaar regelwerk, balkverbindingen |
| 8,0 mm houtdraadbout | 5,0 mm | 5,5 mm | 8,0 mm | Overkapping, carport, schoren |
Haal de bit uit de machine en zet er de schroef zelf naast om de boormaat te controleren. Houd de schroef voor de boor: zie je de draadflanken links en rechts uitsteken en de kern precies achter de boor verdwijnen, dan zit je goed.
Schroeven in een muur, beton of natuursteen buiten
Zodra je van hout naar steen gaat, verandert de vraag. Dan gaat het over de plug, de boormaat en de vraag of de ondergrond de last aankan. Welke plug en welke boor bij welke muursoort horen, zoek je op met onze plug- en boorkiezer per muursoort, en buiten kies je binnen dat rijtje de nylon plug in plaats van een kunststof die verhardt in de kou.
Er zijn twee dingen die buiten anders gaan dan binnen. Het boorgat moet schoon en droog zijn voordat de plug erin gaat, want boorstof met vocht erin werkt als een glijlaag. En het gat mag niet in een voeg zitten: een voeg van buiten is vaak uitgesleten, en de plug krijgt daar geen grip.
Wil je iets aan een gevel bevestigen zonder te boren, dan is lijmen soms een betere weg. Voor stenen onderdelen geldt hetzelfde principe als bij het lijmen van natuursteen, en voor tegelwerk buiten kies je een vorstbestendige lijm zoals beschreven bij tegellijm die buiten vorst en regen aankan. Een verlijmde verbinding buiten valt of staat bij een droge, stofvrije ondergrond.
Indraaien zonder de coating kapot te maken
De meeste roest begint bij het indraaien. Een bit die uit het kruis wegdraait, schuurt de coating uit het kopgat en laat een blank stukje staal achter waar water in blijft staan. Torx houdt de bit onder belasting recht in de kop en dat scheelt zichtbaar in hoe lang het geheel blijft strepen.
Zet de koppeling van je machine zo af dat hij slipt voordat de kop het hout in duikt. Een schroefkop die je met kracht een millimeter te diep trekt, breekt de vezel rondom open en dan staat het water rond de kop in plaats van erlangs weg te lopen. Bij zichtwerk verzink je liever met een verzinkboor en zet je de kop precies gelijk met het oppervlak.
Loopt een schroef zwaar, dan is het antwoord een groter voorgeboord gat, niet meer kracht. Een streepje kaarsvet of blokwas op de draad helpt daarbij, en dat is iets anders dan de smeermiddelen die voor heel ander werk bedoeld zijn zoals het doortrekken van kabels door een buis. Gebruik geen slagschroevendraaier op rvs: de schokken breken de kop af zonder dat je het aan ziet komen.
Boor of zaag je in verzinkt staal, dan is het snijvlak onbeschermd. Een verzinkte hoekprofiel dat je op maat zaagt, roest binnen een winter vanaf de zaagsnede. Werk zo'n snede en elk vers boorgat bij met zinkspray voordat je het monteert.
Zo kies en plaats je een schroef die buiten blijft zitten
Deze volgorde werkt voor vlonders, schuttingen, gevelbekleding en tuinhuizen.
-
Bepaal hoe zwaar de plek belast wordt
Kijk naar de afstand tot zee, naar strooizout en naar de vraag of het hout na regen snel opdroogt. Zit je in gewone buitenlucht, dan is rvs A2 de standaard. Binnen enkele kilometers van de kust of bij een zwembad is A4 de keuze, en dat verschil kost per klus hooguit een paar euro extra.
-
Kijk welk hout je voor je hebt
Eiken, ceder, robinia, lariks en douglas geven met zink zwarte kringen, en geimpregneerd hout tast dunne zinklagen aan. Bij die houtsoorten valt verzinkt af, ongeacht de rest van de situatie. Bij onbehandeld vuren onder een ruim dakoverstek kun je met een zinklamelcoating uit de voeten.
-
Reken de lengte uit en kies de kop
Neem de dikte van het deel dat je vastzet en tel daar twee keer die dikte bij op voor de verankering. Kies deeldraad, zodat het gladde stuk de delen tegen elkaar trekt. Voor zichtwerk pak je een verzonken kop met spanribben, voor beslag een kop met een brede flens die de kracht over het gat verdeelt.
-
Meet de randafstanden af
Blijf minstens vijf schroefdiameters van de kopse kant en tweeenhalf van de zijkant. Een plank die splijt, laat water tot diep in de nerf toe en dat is de plek waar rot begint. Teken de posities af met een potlood en een latje, dan loopt de rij ook nog recht.
-
Boor voor en verzink de kop
Boor in hardhout op ongeveer zeventig procent van de buitendiameter, in zacht hout op zestig procent, en boor het bovenste deel op de volle diameter door. Zet daarna de verzinkboor in het gat. Zonder verzinking duwt de kop de vezel omhoog en blijft er een randje staan waar water in trekt.
-
Draai in met de koppeling laag
Begin met een lage koppelinstelling en draai die stap voor stap op tot de schroef net gelijk komt. Houd de machine recht in het verlengde van de schroef, want scheef indraaien schuurt de coating uit het kopgat. Loopt hij zwaar, draai dan terug en boor het gat een halve maat groter.
-
Werk beschadigingen en zaagsneden bij
Elk vers gat en elke zaagsnede in verzinkt staal is kaal staal. Spuit die plekken bij met zinkspray en laat ze drogen voordat je monteert. Loop na het schroeven de koppen na: zie je een blank krasje, zet daar een druppel zinkspray of lak op.
Plug- en boorkiezer
Kies je muursoort en het gewicht dat eraan moet hangen, en zie welke plug, schroef en boormaat je nodig hebt. Bekijk alle gegevens
| Muursoort | Zo herken je hem | Plug die past | Boor en maat | Wat je eraan kunt hangen |
|---|---|---|---|---|
| Beton | Grijs, keihard, boorstof is grijs en fijn, de boor loopt zwaar | Nylon plug of, bij zwaar werk, een keilbout | Steenboor met hamerfunctie, 6, 8 of 10 mm | Alles, ook een hangend toilet of een boiler, mits de plug diep genoeg zit |
| Kalkzandsteen | Lichtgrijs tot wit, glad breukvlak, boorstof is wit en zanderig | Nylon plug, boren zonder klopstand | Steenboor zonder hamerfunctie, 6 of 8 mm | Keukenkasten, wastafels, radiatoren |
| Baksteen | Rood tot bruin, boorstof is rood, harder dan voeg | Nylon plug, altijd in de steen en niet in de voeg | Steenboor met hamerfunctie, 6 of 8 mm | Zware kasten en wandbeugels, mits je de steen raakt en niet de voeg |
| Gipsplaat | Klinkt hol, boort weg als boter, boorstof is wit poeder | Hollewandplug met vleugels, tuimelplug of gipsplaatanker | Houtboor of steenboor, maat volgens de plug | Schilderij, spiegel en lichte kast tot ongeveer 10 kg per plug |
| Gasbeton | Lichtgrijs, heel licht van gewicht, kruimelt makkelijk | Speciale gasbetonplug of een lange schroef zonder plug | Houtboor, geen hamerfunctie, plug bepaalt de maat | Lichte tot middelzware last, verdeel over meer punten |
| Gipsblok | Wit tot lichtgeel, zacht, boorstof is wit gips | Gipsblokplug of chemisch anker bij zwaar werk | Houtboor zonder klopstand | Middelzware last, geen hangend toilet zonder voorzetframe |
| Holle steen | Klinkt hol, de boor zakt ineens door in de holte | Hollewandplug of chemisch anker met zeefhuls | Steenboor zonder hamerfunctie zodat de wand niet uitbreekt | Middelzwaar, met een chemisch anker ook zwaar |
| Hout | Herkenbaar, boorstof is krullend | Geen plug nodig, houtschroef volstaat | Houtboor, voorboren op ongeveer 70 procent van de schroefkerndiameter | Alles, mits je in het hart van de regel schroeft |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je de eerste schroef indraait
Uit de praktijk
Bruine strepen die vanaf elke schroefkop naar beneden lopen
Roestneuzen onder de koppen terwijl de rest van de schroef er nog gaaf uitziet, wijzen bijna altijd op beschadiging van de coating tijdens het indraaien. Een bit die wegdraait uit een pozidrivekop schraapt het zink uit de aandrijving, en die kuil vangt regenwater dat er nauwelijks uit weg kan. Het staal in de kop is daardoor eerder blank dan het staal in de draad.
Wat het voorkomt is een torxaandrijving, een koppeling die slipt voordat de kop het hout in duikt, en de machine recht in het verlengde van de schroef houden. Zitten de strepen er al, dan is bijwerken zinloos: de schroeven eruit halen en vervangen door rvs is de enige weg. De vlekken in het hout zelf laten zich daarna vaak wegwerken met een oplossing van oxaalzuur.
Zwarte kringen rond de schroeven in eiken, ceder of lariks
Een donkere ring die vanuit de kop de nerf in trekt, is geen roest van de schroef maar een reactie tussen het looizuur in het hout en het metaal. Zink en gewoon staal geven die verkleuring allebei, en bij vocht loopt de vlek maandenlang verder uit. Tegelijk verdwijnt de zinklaag sneller dan de omgevingsklasse doet verwachten, want het zuur tast hem chemisch aan.
Bij deze houtsoorten is rvs de enige bevestiging die niet verkleurt, en dat geldt ook binnen op een vochtige plek. Gebruik je toch verzinkt op een plek die uit het zicht ligt, houd er dan rekening mee dat de standtijd korter is. Bestaande vlekken bleek je met oxaalzuur weg, maar pas nadat de oude schroeven eruit zijn.
Een rvs schroefkop die afdraait terwijl de schroef nog niet vastzit
Rvs is niet gehard, dus een A2- of A4-schroef verdraagt veel minder torsie dan een verzinkte spaanplaatschroef van dezelfde maat. In hardhout loopt de wrijving over de draad zo hoog op dat de kop eraf draait voordat de schroef op zijn plek zit. Er komt geen waarschuwing aan te pas: het ene moment draait hij nog, het volgende zit alleen de kop nog in je bit.
De remedie is voorboren op zeventig procent van de buitendiameter, het bovenste deel op de volle diameter doorboren en een streepje was op de draad zetten. Een afgedraaide schroef in het hout laat zich zelden uitdraaien; boor er langs, zet een nieuwe schroef een centimeter verderop en laat het restant zitten als dat kan.
Verzinkt beslag dat rond de schroefgaten begint weg te vreten
Putjes en witte uitbloei rond de gaten van een balkdrager, terwijl de schroeven er nog blinkend uitzien, wijzen op een koppel van twee metalen. Rvs schroeven in verzinkt beslag maken van de verbinding een batterij zodra er vocht bij komt, en dan lost het onedelste metaal op. Dat is het zink, dus het beslag betaalt de rekening en niet de schroef.
Het effect is het sterkst als het schroefoppervlak klein is ten opzichte van het beslag, precies de verhouding bij ankerschroeven. Gebruik daarom in beslag de schroeven die de fabrikant erbij noemt, meestal thermisch verzinkt in verzinkt beslag en rvs in rvs beslag. Zit de combinatie er al in en blijft de verbinding droog, dan gaat het traag; in de volle regen vervang je liever een van de twee.
Veelgemaakte fouten
Een binnenschroef gebruiken omdat hij er verzinkt uitziet
De gele of blanke schroeven uit een grootverpakking zijn elektrolytisch verzinkt, met vijf tot twaalf micrometer zink. Dat is een binnenkwaliteit. In gewone buitenlucht is die laag na een jaar of vijf weg, en op de beschadigde kop veel eerder.
Rvs in hardhout draaien zonder voor te boren
Rvs is taai maar niet hard, en de wrijving in hardhout loopt hoog op. De kop draait eraf voordat de schroef vastzit, en het restant krijg je er nauwelijks nog uit. Voorboren op zeventig procent van de buitendiameter lost dat op.
Rvs schroeven combineren met verzinkt beslag
De twee metalen vormen bij vocht een koppel waarin het zink oplost. Het beslag rond de gaten vreet weg terwijl de schroef er nieuw uit blijft zien. Houd per verbinding een soort metaal aan, of houd de verbinding echt droog.
Verzinkt in eiken, ceder of geimpregneerd hout
Looizuur en koperzouten tasten zink chemisch aan, dus de laag verdwijnt sneller dan de omgeving alleen verklaart. Bovendien slaat de reactie neer als een zwarte kring die in de nerf uitloopt. Bij deze houtsoorten is rvs de enige nette keus.
De schroefkop te diep intrekken
Een kop die een millimeter door het oppervlak zakt, breekt de vezel rondom open. Daar blijft water staan en juist daar is de coating door het indraaien het dunst. Zet de koppeling laag en verzink de kop netjes met een verzinkboor.
Verzinkt materiaal op maat zagen en de snede laten zitten
Elke zaagsnede en elk vers boorgat in verzinkt staal is kaal staal. Zink beschermt een klein kaal randje nog wel, maar een hele zaagsnede niet. Spuit die vlakken bij met zinkspray voordat het onderdeel de regen in gaat.
Een slagschroevendraaier op rvs zetten
De korte slagen brengen pieken in het koppel die je met de hand niet voelt. Rvs vangt die pieken niet op en de kop breekt af, vaak net onder het oppervlak. Draai rvs op koppel in en niet met slagwerk.
Veelgestelde vragen
Kun je verzinkte schroeven buiten gebruiken?
Voor werk dat echt in de regen staat is een gewone elektrolytisch verzinkte schroef geen goede keus, want de zinklaag van vijf tot twaalf micrometer is buiten binnen enkele jaren op. Onder een ruime dakoverstek waar het hout snel opdroogt, kom je met een schroef met zinklamelcoating meestal wel weg. Voor grof constructiewerk is thermisch verzinkt met veertig tot tachtig micrometer een prima keus, en voor zichtwerk pak je rvs.
Hoe lang gaan verzinkte schroeven buiten mee?
Reken in gewone Nederlandse buitenlucht op een zinkafname van ongeveer een tot twee micrometer per jaar. Een elektrolytisch verzinkte schroef met acht micrometer is daarmee na een jaar of vijf door zijn laag heen, en in een industriegebied of aan de kust gaat dat twee tot vier keer zo snel. In de praktijk zie je de eerste roeststrepen eerder, omdat de coating bij het indraaien in de kop al beschadigd is.
Welke schroeven gebruik je aan de kust of bij een zwembad?
Daar is rvs A4 de keuze. Het molybdeen in die legering maakt het staal bestand tegen chloride, en dat is precies wat er in zeelucht, in zwembadlucht en in strooizout zit. A2 gaat aan de kust wel een tijd mee, maar krijgt op termijn bruine putjes op het oppervlak. Bereken je een klus op tien jaar of langer, dan zijn de meerkosten van A4 verwaarloosbaar.
Wat is het verschil tussen elektrolytisch en thermisch verzinkt?
Elektrolytisch verzinken zet het zink in een bad met stroom op het staal, wat een dunne, gladde en glanzende laag geeft van vijf tot twaalf micrometer. Thermisch verzinken gebeurt in vloeibaar zink en levert een dofgrijze, ruwe laag van veertig tot tachtig micrometer. Die laatste is buiten vele malen langer houdbaar, maar de draad wordt er grover van, dus voor fijn zichtwerk is het minder geschikt.
Zijn schroeven met een zinklamelcoating geschikt voor buiten?
Ze zitten tussen elektrolytisch verzinkt en rvs in. De coating bestaat uit zink- en aluminiumplaatjes in een bindmiddel en is taaier dan galvanisch zink, dus hij overleeft het indraaien beter. Voor beschut buitenwerk zoals een tuinhuiswand onder een overstek is dat genoeg. In de volle regen, aan de kust of in looizuurhoudend hout kies je alsnog rvs.
Mag je verzinkte schroeven in geimpregneerd hout draaien?
Liever niet. De koperzouten waarmee hout tegenwoordig verduurzaamd wordt, tasten dunne zinklagen aan, zeker als het hout nog nat van de behandeling is. Beslagfabrikanten schrijven voor verduurzaamd hout doorgaans rvs of thermisch verzinkt voor. Voor een schutting van geimpregneerd vuren is rvs A2 de nette keus, en voor de zware delen kun je thermisch verzinkte bouten gebruiken.
Waarom worden eiken en douglas zwart rond de schroef?
Die houtsoorten bevatten looizuur, dat bij vocht vrijkomt en met zink of ijzer een donkere verbinding vormt. Die verbinding trekt met het vocht mee de nerf in, dus de vlek wordt in de loop van maanden groter. Rvs geeft die reactie niet. Bestaande vlekken bleek je meestal weg met een oplossing van oxaalzuur, maar dan moeten de oude schroeven er eerst uit.
Kun je rvs schroeven in verzinkt beslag draaien?
Dat kan technisch, maar in een verbinding die nat wordt is het geen goed idee. De twee metalen vormen samen met water een galvanisch koppel waarin het zink het onderspit delft, dus het beslag vreet rond de gaten weg terwijl de schroef er nieuw uitziet. Gebruik in verzinkt beslag de thermisch verzinkte ankerschroeven die de fabrikant erbij noemt, en in rvs beslag rvs schroeven.
Moet ik voorboren bij het schroeven buiten?
In hardhout altijd, in zacht hout in elk geval binnen tien centimeter van een kopse kant. Boor in hardhout op ongeveer zeventig procent van de buitendiameter van de schroef en in zacht hout op zestig procent. Boor het bovenste deel op de volle diameter door, zodat de schroefdraad daar niet grijpt en de delen echt tegen elkaar getrokken worden.
Hoe lang moet een schroef zijn voor een vlonder of schutting?
Neem de dikte van het deel dat je vastzet en tel daar twee keer die dikte bij op. Een vlonderplank van 21 mm vraagt dus om ongeveer 60 mm, een schuttingplank van 16 mm om ongeveer 45 tot 50 mm. Houd minstens zes keer de schroefdiameter aan verankering in het onderliggende hout aan, anders trekt de verbinding bij werken van het hout langzaam los.
Wat doe ik met verzinkte schroeven die al roesten?
Bijwerken met lak lost het zelden op, want de roest zit in het gat van de aandrijving en onder de kop. Draai de schroeven eruit en zet er rvs voor terug, bij voorkeur een halve maat dikker zodat de nieuwe draad grip heeft in het bestaande gat. Behandel de roestvlekken in het hout daarna met oxaalzuur en spoel goed na voordat je verft of olie aanbrengt.
Kan ik buiten iets bevestigen zonder te boren?
Voor lichte onderdelen op een gladde, droge ondergrond kan een constructielijm werken, maar buiten is de eis aan de ondergrond hoger: droog, stofvrij en vorstvrij tijdens het uitharden. Voor stenen onderdelen gelden dezelfde regels als bij het lijmen van natuursteen. Draagt de verbinding gewicht of werkt hij mee met wind, dan is een mechanische bevestiging met plug en schroef betrouwbaarder.
Wanneer je beter een vakman belt
Schroeven kiezen en indraaien is klusserswerk, ook buiten. Er zijn drie grenzen waar je beter iemand met verstand van zaken bij haalt.
De eerste is een constructie die gewicht of wind draagt: een carport, een overkapping, een balkon of een pergola die aan de gevel hangt. Daar bepaalt niet de schroef maar de verankering en de opbouw of het veilig is, en dat is werk voor een constructeur of een timmerman die het vaker doet.
De tweede is werken op hoogte. Gevelbekleding vervangen of dakrandwerk aanpakken vanaf een ladder is de plek waar de meeste ongelukken gebeuren. Huur een rolsteiger of laat het doen.
De derde is beslag dat al is aangetast. Zie je bij een balkdrager of een muuranker putvorming of afgebladderd zink, ga dan niet zelf schroeven vervangen zonder te weten hoeveel staal er nog over is. Laat de verbinding beoordelen voordat er belasting op blijft staan.