Vloer tegels leggen op beton, hout of een bestaande vloer

Waar een tegelvloer op mag liggen

Een tegelvloer is precies zo goed als de vloer eronder. Keramiek zet zelf nauwelijks uit en buigt niet mee, dus alles wat de ondergrond wél doet komt terug in de voegen en daarna in de tegels. Hoe je de tegels vervolgens uitzet, lijmt en voegt staat in ons overzicht over tegels zetten op wand en vloer. Hier gaat het om wat er onder die tegels hoort te zitten.

Twee eigenschappen bepalen of je kunt beginnen. De eerste is stijfheid. Een vloer die onder jouw gewicht ook maar een beetje meegeeft, laat op termijn de voegen knappen en daarna de tegels loskomen. Voor keramiek wordt gerekend met een doorbuiging van maximaal de overspanning gedeeld door vijfhonderd, en dat is een stuk strenger dan wat voor een houten vloer met laminaat gebruikelijk is.

De tweede is vlakheid. Welke vloer tegels je kiest, bepaalt hoe streng die eis wordt. Een tegel van 15 bij 15 volgt een licht golvende vloer nog wel, maar bij 60 bij 60 of 90 bij 90 steekt elke bult onder de tegel omhoog en zie je bij elke voeg een randje.

Kijk ook naar de leeftijd van de ondergrond. Wij houden voor een cementdekvloer ongeveer een week droogtijd per centimeter dikte aan en voor beton minstens vier weken, en bij een gietdekvloer wat de leverancier voorschrijft. Tegels op een vloer die nog krimpt, komen los op de plek waar de krimpscheur ontstaat.

Ondergrond	Direct te betegelen	Wat je eerst doet
Cementdekvloer of smeervloer	Ja, mits voldoende uitgehard	Stofzuigen, ontvetten en voorstrijken met tegelvoorstrijkmiddel
Betonvloer of kanaalplaatvloer	Ja	Cementhuid wegschuren, hoogteverschillen bij de naden egaliseren
Anhydriet of gietdekvloer	Ja, na voorbewerking	Sinterlaag machinaal schuren, stofzuigen en primeren, alleen lijmen die geschikt zijn voor calciumsulfaat
Nehobo of andere combinatievloer	Nee	Eerst een cementdekvloer of een gebonden egaliseerlaag aanbrengen
Houten balklaag met underlayment of OSB van 18 mm	Nee	Extra plaatlaag erop, daarna een ontkoppelingsmat
Spaanplaat	Nee	Vervangen of overleggen met watervast multiplex, spaanplaat werkt te veel bij vocht
Gipsvezel vloerelementen	Ja	Naden verlijmen volgens voorschrift en de platen voorstrijken
Zwaluwstaartplaat met lichtgewichtbeton	Ja, na uitharden	Voorstrijken, verder geen ontkoppeling nodig
Bestaande tegelvloer	Ja, mits alles vastzit	Alle tegels afkloppen op hol geluid, ontvetten, opruwen en primeren
Epoxyvloer of gietvloer	Ja, na opschuren	Toplaag machinaal wegschuren en een hechtprimer voor gladde, niet-zuigende ondergrond
Vinyl, linoleum, tapijt of zeil	Nee	Volledig verwijderen, lijmresten weg en dan pas beoordelen wat eronder ligt

Wat er onder de oude vloerlagen zit

Voordat je een oude vloer eruit trekt, wil je weten wat je opengraaft. In woningen van voor 1994 zit onder laminaat, tapijt of plavuizen regelmatig een laag die asbest bevat, en dat merk je pas als je hem al aan het lostrekken bent.

Het klassieke geval is hard vloerzeil met een viltachtige of papierachtige onderlaag. Die onderlaag kan tot ver in de jaren tachtig chrysotiel bevatten, soms in percentages van vijftien tot dertig procent. Het is niet-hechtgebonden materiaal, dus bij breken komen er vezels vrij.

De lijmlaag eronder zegt ook iets. Zwarte, teerachtige bitumenlijm is meestal het probleem niet, een witte of beige laag onder oud zeil is verdachter en verdient een test. Gewone grijze tegellijm is in de praktijk zelden asbesthoudend, maar zekerheid krijg je alleen via een laboratorium.

Twijfel je, neem dan geen monster van iets wat je niet nat kunt houden en laat het testen of laat een inventarisatie doen. Bij niet-hechtgebonden materiaal is verwijderen door een gecertificeerd bedrijf verplicht, ook in je eigen huis. Wat je met de overige lagen doet, van oude lijm tot verweerde afwerking, lees je bij het onderhouden en strippen van vloeren.

Liggen er tegels die eruit moeten, houd dan rekening met een dag extra en met veel stof. Hoe je dat aanpakt zonder de dekvloer eronder te slopen staat bij het weghalen van een oude tegelvloer, en wat er daarna aan lijmbulten achterblijft haal je weg zoals beschreven bij achtergebleven tegellijm van de ondergrond krijgen.

De vloer vlak krijgen voor je de eerste tegel legt

Een cementdekvloer ligt vrijwel nooit kaarsrecht, en dat hoeft ook niet. Wat telt is niet het absolute hoogteverschil maar over welke afstand dat verschil zit. Een verloop van tien millimeter over vier meter merk je bij het tegelen nauwelijks. Datzelfde verschil binnen een halve meter is een probleem, want daar staat je rei op te wiebelen.

Korte kuilen vul je tijdens het tegelen gewoon bij met wat extra lijm. Korte bulten kun je niet met lijm oplossen, want daar moet de tegel juist dunner liggen dan de minimale lijmlaag toelaat. Die slijp of schuur je weg met een betonschuurmachine met een diamantschijf, een uurtje werk met een huurmachine.

Loopt het verschil op tot acht millimeter over grote delen en twaalf millimeter op het diepste punt, dan is een vloer egaliseren voor tegels goedkoper dan het met lijm proberen recht te trekken. Egaline in een dunne, vloeiende laag kost minder dan de zakken lijm die je anders verstookt, en je houdt de lijmlaag onder je tegels overal even dik. Dat scheelt ook in de kans dat een tegel later hol klinkt.

Ga je een grote oppervlakte egaliseren, dan is capaciteit het echte knelpunt. Giet je de tweede emmer pas als de eerste al aan het aantrekken is, dan vloeien ze niet meer in elkaar en heb je een rand in je vloer. Reken bij vijfenzeventig vierkante meter op twee mensen die mengen en één die giet, of besteed dat deel uit.

Hoe je een vloer die al betegeld is weer vlak krijgt, staat bij een tegelvloer egaliseren. Bij een houten ondergrond gelden andere regels, en die vind je bij het egaliseren van een houten vloer.

Wat je met de rei vindt	Aanpak	Waarom
Verloop van 8 tot 12 mm over 4 meter of meer	Niets doen, tijdens het tegelen mee laten lopen	Valt binnen de normale marge van een dekvloer en zie je niet
Kuil van enkele millimeters binnen een halve meter	Bijvullen met tegellijm tijdens het leggen	Lijm mag dikker, zolang je bij dezelfde tegel geen extremen krijgt
Bult van enkele millimeters	Wegschuren met een betonschuurmachine	Onder een bult past geen lijmlaag, de tegel komt hol te liggen
Verschil van meer dan 5 mm over een korte afstand	Egaliseren met een gietbare egaline	Goedkoper en vlakker dan het opvullen met lijm
Losse of hol klinkende plekken in de dekvloer	Uithakken en opnieuw aanstorten	Onder een losse plek zakt de tegel later mee
Scheuren in de dekvloer	Uitfrezen, injecteren of gieten en pas daarna tegelen	Een scheur die blijft werken komt gegarandeerd terug in de voeg

Tegels op een houten vloer leggen

Een houten vloer tegelen kan prima, maar niet zomaar. Een balklaag veert altijd een beetje door en hout werkt met de luchtvochtigheid mee, terwijl de tegel daar niets van wil weten. Bij tegels leggen op houten vloer draait daarom alles om stijfheid.

Stijver maken doe je met een extra plaatlaag. Watervast verlijmd multiplex van 18 mm is de standaard, en op een balklaag die aan de slappe kant is werken twee lagen van 18 mm kruislings gelegd nog beter. Spaanplaat is hiervoor geen goede keus, want die zwelt op zodra er vocht bij komt en verliest dan zijn stijfheid.

Houd voor het schroeven aan wat de plaatleverancier opgeeft; wij zitten meestal op 15 centimeter langs de randen en 25 centimeter in het veld. Tussen de platen onderling houd je twee tot drie millimeter ruimte.

De beweging die daarna nog overblijft vang je op met een ontkoppelingsmat van ongeveer drie millimeter. Die mat wordt met tegellijm op het hout gezet en heeft holle vakjes waar de lijm van de tegels in valt, waardoor de tegellaag zijdelings los van het hout kan bewegen. Gebruik hier flexibele lijm, klasse C2 met de aanduiding S1 of bij een wat levendiger vloer S2, en een flexibele voegmortel.

Kijk voordat je begint naar de balken zelf. Liggen ze verder dan zestig centimeter uit elkaar of zijn ze aan de dunne kant, dan verzwaren wij liever eerst de balklaag of leggen we er tussenbalken bij. Een tegelvloer op houten vloer vraagt namelijk geen dikkere lijmlaag maar een stijvere ondergrond, en een plaatlaag lost een te grote overspanning niet op. Wat er verder bij een houten vloer komt kijken, van isoleren tot verstevigen, staat bij alles over een houten vloer.

Tegels op houten vloer met fermacell of gipsvezelplaat

Gipsvezelplaat is de meest gebruikte oplossing wanneer je tegels op een houten vloer wilt met zo min mogelijk opbouwhoogte. Twee lagen van tien millimeter kruislings gelegd en onderling verlijmd geven een vlak, stijf en zwaar pakket dat zich prettig laat tegelen.

Bij tegelen op fermacell vloer is er één stap die je niet mag overslaan, en dat is voorstrijken. De platen zijn zuigend, dus ze trekken het water uit je lijm en dan hecht die slecht. Rol er daarom eerst een tegelvoorstrijkmiddel over en laat dat volledig drogen. Zet de platen niet strak tegen de wanden aan maar houd rondom een randvoeg vrij, en vul die met kit in plaats van met mortel.

Ook op gipsvezel gebruik je flexibele poederlijm en flexibele voegmortel. In een badkamer komt daar nog een waterdichte laag overheen voordat de tegels erop gaan.

Tegelen op houten vloer in de badkamer

Een houten vloer betegelen in de badkamer vraagt een derde eis bovenop stijfheid en vlakheid: de vloer moet waterdicht zijn voordat de tegels erop gaan. Tegels en voegen zijn zelf niet waterdicht, dus wat er doorheen komt moet ergens tegen gehouden worden.

De opbouw die in de praktijk goed uitpakt is 18 mm watervast multiplex, daarover een waterdichte smeerfolie of een vliesmat die je met tegellijm aanbrengt, en pas daarna de ontkoppelingsmat. Over alle naden van de platen en in de hele aansluiting van vloer op wand zet je kimband. Die band is het belangrijkste onderdeel, want water zoekt altijd de hoek op.

Kies in de badkamer liever niet voor de allergrootste tegel. Grote formaten zijn stijver en hebben minder voegen, maar ze vragen wel een vlakkere ondergrond, en op een houten vloer is dat nu net het lastigste. Een formaat van 30 bij 60 of 60 bij 60 is hier een prettiger compromis dan 90 bij 90.

Opbouw op hout	Extra hoogte	Geschikt voor	Aandachtspunt
18 mm watervast multiplex plus ontkoppelingsmat	circa 21 mm	Woonkamer, hal, keuken op een gezonde balklaag	Balklaag mag niet merkbaar doorveren
2 x 18 mm multiplex kruislings plus ontkoppelingsmat	circa 39 mm	Slappere balklaag of grote tegelformaten	Fors gewicht, controleer of de balken dat aankunnen
2 x 10 mm gipsvezelplaat kruislings verlijmd	circa 20 mm	Badkamer houten vloer betegelen met weinig opbouwhoogte	Naden verlijmen volgens voorschrift en voorstrijken
Kant-en-klare vloerelementen van gipsvezel	20 tot 25 mm	Tegels op houten vloer badkamer en toilet, snel te leggen	Zware platen, sjouwen is een klus op zich
Multiplex met vliesmat en ontkoppelingsmat erop	circa 25 mm	Tegelen op houten vloer badkamer met douche	Kimband over alle plaatnaden en in elke hoek
Zwaluwstaartplaat met lichtgewichtbeton	50 tot 60 mm	Aanbouw, serre, keuken waar je toch de vloer opent	Stijfste en waterdichtste oplossing, wel natte bouw
Dunne renovatiegietvloer op de bestaande plaatvloer	15 tot 25 mm	Vloer die vlak moet worden en meteen stijver mag	Kieren eerst dichten, anders loopt de mortel weg

De overgang van een houten vloer naar een tegelvloer

Op de plek waar twee verschillende constructies elkaar raken, gaat een tegelvloer scheuren als je er niets aan doet. Hout en beton werken verschillend, ze nemen ander vocht op en ze buigen anders door. Een tegel die met één hoek op beton ligt en met de andere op een houten plaatvloer, breekt precies boven die naad.

De overgang van een houten vloer naar tegels vraagt daarom altijd een dilatatievoeg, recht boven de naad in de constructie. Dat is een doorlopende voeg door de hele tegellaag heen, gevuld met een elastische kit of afgewerkt met een dilatatieprofiel. Hij hoeft niet lelijk te zijn: kies een kit in de kleur van je voegmortel en hij valt nauwelijks op.

Het plannen begint bij je tegelplan. Zet je eerste tegel niet zomaar in een hoek maar begin vanuit de dilatatievoeg, zodat die precies tussen twee tegels valt in plaats van dwars door een tegel heen. Je betaalt daarvoor met een snijstuk aan beide uiteinden van de ruimte.

Wil je die voeg echt niet, dan is er één alternatief dat werkt: zorgen dat er geen overgang is. Haal het vloerhout weg over het stuk waar de tegels moeten komen en leg daar dezelfde constructie door als in het nieuwe deel, bijvoorbeeld een zwaluwstaartplaat met beton. Eventuele isolatie tussen de balken kan daarbij gewoon blijven zitten, want je vervangt alleen de vloerplaat erboven. Meer over die opbouw en over de isolatie eronder lees je bij een houten vloer isoleren.

Situatie	Oplossing	Let op
Overgang houten vloer naar tegels in dezelfde ruimte	Dilatatievoeg met elastische kit of een overgangsprofiel	Voeg exact boven de naad in de constructie leggen
Overgang van betonvloer naar houten plaatvloer	Dilatatievoeg door de hele tegellaag, ook door de lijm heen	Half doorgezaagd is geen dilatatie, de scheur komt terug
Overgang houten vloer naar tegelvloer met hoogteverschil	Renovatiegietvloer of extra plaatlaag om gelijk te komen	Kieren eerst dichten voordat je giet
Overgang tegels naar houten vloer in een deuropening	Overgangsprofiel of een dorpel van hardsteen	Onder de deur, zodat je hem met de deur dicht niet ziet
Aansluiting vloer en wandtegels in een betegelde ruimte	Kitnaad van 2 tot 3 mm in plaats van voegmortel	Vloertegel onder de wandtegel door laten lopen
Grote tegelvloer zonder materiaalovergang	Dilatatie om de 25 tot 40 vierkante meter en bij elke inspringende hoek	Bij vloerverwarming aanhouden op de veldgrenzen van de verwarming
Aansluiting van de vloer op elke opgaande wand	Randvoeg van 8 tot 10 mm, gevuld met kit	Nooit dichtzetten met voegmortel

Tegelen over een vloer die er al ligt

Een bestaande tegelvloer eruit slopen is een dag stof, herrie en afvoerkosten. Vaak kan het ook anders, want een tegelvloer die overal vastzit is een prima ondergrond om iets nieuws op aan te brengen. De vraag is alleen hoeveel hoogte je erbij mag krijgen.

Klop eerst de hele vloer af met de steel van een hamer. Waar het hol klinkt zit de tegel los, en dat zijn precies de plekken die je uithakt en opvult. Ontvet daarna de hele vloer, want jarenlang gedweild betekent een filmlaag van zeep en vet waar niets op hecht. Ruw de tegels op als ze glad geglazuurd zijn, en zet er een voorstrijkmiddel op dat voor niet-zuigende ondergronden bedoeld is.

Doe je dat goed, dan werkt een vloer egaliseren over tegels prima en laat het niet meer los. We zijn vloeren tegengekomen waar zo jarenlang met houten vloerdelen op is gelopen en zelfs met karren overheen is gereden, zonder dat er iets loskwam. Sla je het ontvetten of het voorstrijken over, dan komt de egaline er in platen weer af.

Reken wel je deurhoogtes na voordat je begint. Een laag egaline plus een ondervloer plus de nieuwe afwerking kost al snel twee tot drie centimeter. Bij een kozijn van 201,5 cm betekent dat vier deuren inkorten. Soms is de oude tegelvloer eruit halen dan alsnog de goedkoopste weg.

Een vinyl vloer over tegels leggen

Vinyl is dun en soepel, en dat betekent dat het elke oneffenheid overneemt. Leg je het rechtstreeks op een oude plavuizenvloer, dan tekenen alle voegen zich binnen een paar weken als lijnen in je nieuwe vloer af.

De vloer moet dus eerst volledig vlak. Klop hem af, hak de hol klinkende plekken bij de drempel uit en vul ze, ontvet, strijk voor en giet er een laag egaline overheen tot de voegen niet meer voelbaar zijn. Pas dan gaat het vinyl erop.

Let bij een onverwarmde hal of gang op de hoogte bij de voordeur. Zit er maar een centimeter tussen de bovenkant van de tegels en de drempel, dan past een egaliseerlaag met vinyl er nog net, maar isolatie erbij past er niet. Dan moet de vloer er alsnog uit. Wat er in dat geval mogelijk is, staat bij een vloer isoleren.

Tegels op een bestaande epoxyvloer

Een gladde epoxyvloer is niet-zuigend en heeft een lage oppervlaktespanning, dus tegellijm hecht er van zichzelf slecht op. Zitten er blazen in de toplaag, meestal doordat er ooit een tweede laag op een niet opgeschuurde vloer is aangebracht, dan moet die toplaag er eerst af.

Schuur de vloer machinaal op met een eenschijfsmachine met een grof schuurpad, die je per dag kunt huren. Zuig alles stofvrij, zet er een tegelvoorstrijkmiddel voor gladde ondergronden op en lijm daarna met een flexibele, snelwerkende poederlijm. Een ontkoppelingsmat is hier niet nodig, want een epoxyvloer beweegt niet.

Wil je juist een epoxy vloer over tegels aanbrengen in plaats van andersom, dan geldt dezelfde voorbereiding. Ook een gietvloer over een bestaande tegelvloer of een laag beton cire over tegels staat of valt bij het opruwen en primeren, en bij het vullen van de voegen zodat ze niet door de afwerklaag heen tekenen.

Wat je erover wilt	Voorbereiding	Extra hoogte
Nieuwe tegels op de oude tegelvloer	Afkloppen, ontvetten, opruwen, hechtprimer, flexibele lijm	circa 15 mm
Egaline over de tegels	Ontvetten en voorstrijken met een primer voor gladde ondergrond	3 tot 10 mm
Vinyl vloer over tegels	Kan pas als de voegen en oneffenheden volledig vlak zijn geëgaliseerd	5 tot 10 mm
Houten vloerdelen verlijmd	Egaliseren en meestal een ondervloer van plaatmateriaal	20 tot 30 mm
Gietvloer over tegels	Voegen vullen, opruwen en primeren	3 tot 5 mm
Beton cire over tegels	Voegen wegwerken en het hele oppervlak opruwen	2 tot 3 mm
Epoxy vloer over tegels	Alleen op een droge, vastzittende vloer: geheel opschuren, ontvetten en met epoxyprimer voorzetten	2 tot 4 mm

Eerst vloer of wand tegelen in de badkamer

De vraag of je bij tegelen eerst vloer of wand doet, komt bij vrijwel elke badkamer en elk toilet terug. Eén antwoord dat altijd klopt is er niet. Wie twijfelt tussen eerst wand of vloer tegelen, kiest op de fout die hij later het minst wil zien: voegen die niet stroken, of een nieuwe vloer waar je tijdens het werk overheen loopt.

De klassieke werkwijze is eerst de wand en dan de vloer. Je loopt dan niet over verse lijm, je kunt rommelen zonder je nieuwe vloer te beschadigen, en snijstukken vallen onderaan de wand weg achter de vloertegel. Het nadeel is dat je de vloervoegen nooit meer precies onder de wandvoegen krijgt zodra een wand een halve centimeter uit de haak staat, en dat is bijna altijd zo.

Kies je bij het badkamer betegelen eerst vloer of wand op het eindbeeld, dan begin je beter met de vloer. Je legt die uit vanaf een referentielijn en zet daarna elke wand af op de voeg die er al ligt, en dat werkt vooral prettig als de wanden onderling niet parallel lopen.

Er is een derde variant die het beste van beide combineert. Je tegelt de wanden op een horizontale lat en laat de onderste rij open, dan leg je de vloer, en als die beloopbaar is zet je de onderste wandtegels erop. De vloertegel loopt dan onder de wandtegel door, waardoor de kitnaad in de wand komt te zitten en niet plat op de vloer ligt waar het water blijft staan.

De aansluiting van vloer en wandtegels

Op de plek waar de vloertegel de wandtegel raakt komt geen voegmortel maar kit. Die naad moet kunnen bewegen, want vloer en wand werken onafhankelijk van elkaar. Vul je hem met voegmortel, dan scheurt hij binnen een jaar en loopt er water achter.

Laat de vloertegel daarom onder de wandtegel doorlopen en houd daar een opening van twee tot drie millimeter. Werk de naad af met een elastische sanitairkit met schimmelwerende werking, niet met de gewone kit uit de bak. Twijfel je welke soort hier hoort, dan helpt onze keuzehulp voor de juiste kit per situatie je snel verder.

Badkamer met vloer en wand in dezelfde tegel

Een badkamer met op de vloer en de wand dezelfde tegel ziet er rustig uit, maar het maakt het uitmeten moeilijker. Wandtegels en vloertegels van hetzelfde formaat zijn namelijk niet altijd even groot: leg twee tegels op elkaar voordat je begint, want een millimeter verschil in lengte zie je over vier tegels als een halve voegbreedte terug.

Wil je de voegen echt laten doorstroken, dan moet je alles vooraf uittekenen op schaal: de nisjes, de kolommen, de aansluiting langs het kozijn en het afschot bij de douche. Kom je ergens uit op een snijstukje van een paar centimeter, dan is een verspringend patroon eerlijker dan half doorstroken voegen. Wie liever helemaal geen strak stramien wil, kan ook kijken naar tegels leggen in wildverband, want daar valt een maatafwijking veel minder op.

Volgorde	Wanneer je hiervoor kiest	Waar je op moet letten
Eerst de wand, daarna de vloer	Grote ruimte, verspringende voegen, je wilt de vloer schoon houden	Voegen stroken vrijwel nooit door, onderste wandtegel eindigt op een lat
Eerst de vloer, daarna de wand	Badkamer vloer en wand zelfde tegel, of wanden die niet haaks staan	Vloer afdekken met stukloper of hardboard, en de lijm eerst laten uitharden
Wand zonder onderste rij, dan vloer, dan onderste rij	Badkamer of toilet waar de kitnaad in de wand moet komen	Extra werkgang en je moet twee keer je lijm aanmaken
Alleen de vloer, wanden blijven onbetegeld	Hal, keuken, woonkamer	Randvoeg van 8 tot 10 mm langs de wand vrijhouden voor de plint

Lijm, voeg en dilatatie voor een vloertegel

Tegels op houten vloer lijmen doe je niet met kant-en-klare lijmpasta uit een emmer, en dat geldt net zo goed op een ontkoppelingsmat of op een bestaande tegelvloer. Je gebruikt daar cementgebonden poederlijm die je zelf aanmaakt. Kijk op de zak naar de codering. C2 betekent een verbeterde cementlijm, T dat hij niet afzakt, E dat je wat langer de tijd hebt om te corrigeren, en S1 of S2 hoe vervormbaar hij na uitharding blijft.

De vertanding van je lijmkam bepaalt hoeveel lijm er onder de tegel komt. Te weinig lijm geeft holtes, en een holle plek onder een vloertegel is de plek waar hij later breekt als je er met een tafelpoot op staat. Buiten en bij grote formaten wil je een volledig gevulde lijmlaag, en dat lukt alleen als je ook de achterkant van de tegel dun insmeert voordat je hem legt.

Voegmortel kies je in dezelfde geest: flexibel waar de ondergrond kan werken, en cementgebonden voor normale ruimtes. Op een houten vloer of een ontkoppelingsmat kun je niet zonder flexibele voeg. In een douche of rond een aanrecht kun je kiezen voor een epoxyvoeg, die vlekt niet en neemt geen water op, maar hij werkt aanzienlijk sneller aan en vergeeft weinig.

Voor buitenwerk gelden weer andere eisen aan de lijm, want daar spelen vorst en regen mee. Welke soorten daar geschikt voor zijn staat bij tegellijm voor buiten, en groene aanslag op zo'n terras pak je aan zoals beschreven bij mos van tegels verwijderen.

Tegelformaat	Kamvertanding	Lijmverbruik per vierkante meter	Werkwijze
Tot 20 x 20 cm	6 mm	circa 2,5 kg	Enkelzijdig kammen is voldoende
30 x 30 cm	8 mm	circa 3,5 kg	Enkelzijdig kammen, tegel goed inkloppen
30 x 60 en 60 x 60 cm	10 mm	circa 4,5 kg	Achterkant dun insmeren voor volle vulling
Groter dan 60 x 60 cm	12 mm of een halfronde kam	5 tot 7 kg	Altijd achterkant insmeren en met een nivelleersysteem werken
Buiten, elk formaat	10 tot 12 mm	5 tot 7 kg	Volledig gevulde lijmlaag, geen holtes waar water in blijft staan
Mozaïek op net	4 mm	circa 2 kg	Dun en gelijkmatig, anders drukt de lijm door de voegen heen

Zo leg je een tegelvloer van voorbereiding tot voeg

Deze volgorde werkt voor een tegelvloer binnen, op een dekvloer of op een voorbereide houten ondergrond.

1. Meet de ruimte op en maak een tegelplan

   Teken de ruimte op schaal met de tegelmaat en de voegbreedte erin, inclusief de nisjes, het kozijn en de plek van de douchehoek. Zo zie je vooraf waar je snijstukken uitkomen en kun je nog een halve tegel opschuiven. Gebruik onze rekenhulp voor het aantal tegels en het snijverlies om te bepalen hoeveel dozen je bestelt, en tel er tien procent bij op voor recht verband en vijftien procent voor een verspringend of diagonaal patroon.

2. Controleer de ondergrond op beweging en vlakheid

   Loop de vloer af en let op kraken of meegeven. Schuif daarna een rei van twee meter in een raster over de vloer, ook langs de wanden en rond de kozijnen. Wat je nu vindt kun je nog goedkoop oplossen, wat je nu mist zit straks onder je tegels.

3. Maak de ondergrond geschikt

   Zuig de vloer stofvrij, ontvet hem en breng het voorstrijkmiddel aan dat bij jouw ondergrond hoort: zuigend voor een dekvloer, hechtend voor glad en niet-zuigend werk. Egaliseer waar dat nodig is en laat de egaline volledig drogen. Ga je op hout tegelen, dan komt hier de plaatlaag, de waterdichte laag en de ontkoppelingsmat.

4. Zet een referentielijn uit en leg de eerste rij droog

   Trek met een kruislijnlaser twee haakse lijnen die op je tegelplan aansluiten, en meet niet vanaf de muur, want die is nooit recht. Leg de eerste rij droog uit met kruisjes of wiggen erin en kijk of alles klopt. Zit er een dilatatie in de vloer, begin dan vanuit die voeg.

5. Lijm de tegels in vakken van ongeveer één vierkante meter

   Maak de poederlijm aan volgens de zak, laat hem vijf minuten rijpen en roer nog een keer door. Kam niet meer lijm uit dan je binnen de open tijd kunt betegelen, want lijm met een velletje erop hecht niet meer. Hoe lang die tijd is staat op de zak, en bij warmte en een zuigende ondergrond loopt hij flink terug. Klop elke tegel met een rubberen hamer in en zet er meteen je nivelleerclips bij.

6. Zaag de snijstukken en houd de randvoeg vrij

   Zaag de passtukken met een natte tegelzaag, want een droge snede in een gerectificeerde tegel scheurt sneller uit. Houd langs alle wanden een randvoeg van acht tot tien millimeter vrij en druk daar geen lijm in. Die ruimte verdwijnt straks onder de plint of onder de onderste wandtegel.

7. Laat uitharden voordat je gaat voegen

   Standaard poederlijm is na ongeveer een etmaal beloopbaar, snelwerkende lijm vaak al na twee tot drie uur. Ga je over de vloer heen werken, leg er dan stukloper of hardboard op. Hoe lang lijm en voeg per situatie nodig hebben, staat in onze tabel met droogtijden per materiaal.

8. Voeg de vloer en kit de randen af

   Werk de voegmortel diagonaal in met een rubberen voegspaan zodat je de voegen echt vult, en was de vloer daarna in twee gangen af met schoon water. Vul de randvoegen en de aansluiting op de wand met een elastische kit in plaats van met mortel. Wil je meer weten over de rest van het tegelwerk in huis, dan staat dat verzameld bij tegelen, voegen en kitten.

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Voordat je de eerste tegel legt

• De vloer veert nergens door en kraakt niet als je erover loopt
• Met een rei van 2 meter zitten er geen bulten of kuilen meer boven de 3 mm
• De ondergrond is stofvrij, ontvet en voorgestreken met het juiste middel
• Een verse dekvloer heeft per centimeter dikte minstens een week kunnen drogen
• Je tegelplan ligt op papier en de snijstukken zijn nergens kleiner dan een halve tegel
• De dilataties zijn ingetekend, ook op elke overgang van hout naar beton
• Je hebt flexibele lijm en flexibele voegmortel als de ondergrond kan werken
• Vloerverwarming is uit en is minstens 48 uur voor het tegelen afgekoeld

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Hoogteverschillen wegwerken met extra tegellijm

Het klinkt logisch: je hebt toch lijm nodig, dus waarom niet meteen het verschil ermee opvullen. Maar een lijmlaag van twaalf millimeter krimpt anders en droogt trager dan een laag van vier, en dat geeft spanning tussen de tegels onderling. Bovendien lukt het je bij grote formaten niet om die dikke laag overal gelijkmatig te houden.

Direct op spaanplaat of OSB tegelen

Beide platen zijn gemaakt om onder laminaat of vloerbedekking te liggen, niet om een starre tegelvloer te dragen. Ze nemen vocht op, zwellen op en verliezen dan hun stijfheid. Er hoort altijd een extra laag watervast multiplex of gipsvezel overheen, en daarna een ontkoppelingsmat.

De randvoeg langs de wand vullen met voegmortel

Een tegelvloer moet aan de randen kunnen uitzetten, zeker met vloerverwarming eronder. Zit die ruimte vol harde mortel, dan drukt de vloer zich in het midden omhoog en klapt er een rij tegels los. Houd acht tot tien millimeter vrij en vul die met kit.

Egaliseren over tegels zonder ontvetten en voorstrijken

Op een geglazuurde tegel hecht egaline van zichzelf niet, en op een gedweilde vloer al helemaal niet. Sla je het ontvetten en het voorstrijken over, dan hoor je het na een paar maanden hol klinken en komt de laag er in platen af. Met de juiste primer en een egaline die voor niet-zuigende ondergronden bedoeld is, blijft het jarenlang zitten.

De dilatatie tussen twee constructies overslaan

Op de naad tussen een houten vloer en een betonvloer werken twee materialen tegen elkaar in. Zonder doorlopende dilatatievoeg scheurt de tegel daar, meestal binnen het eerste stookseizoen. De voeg half aanbrengen, alleen in de voegmortel en niet door de lijm heen, heeft hetzelfde effect als hem weglaten.

Tegels leggen op een dekvloer die nog niet droog is

Een verse cementdekvloer krimpt terwijl hij uithardt. Leg je daar tegels op, dan trekt de vloer onder je tegelwerk vandaan en komen er scheuren in de voegen. Reken op ongeveer een week per centimeter dikte, en bij een gietdekvloer op wat de leverancier voorschrijft.

De vloerverwarming meteen na het tegelen aanzetten

Lijm en voegmortel hebben tijd nodig om chemisch uit te harden, en warmte versnelt dat niet maar droogt het vroegtijdig uit. Laat de verwarming na het voegen minstens een week uit en stook daarna in stappen op, een paar graden per dag. Anders krijg je krimpscheuren precies boven de verwarmingsslangen.

Vinyl of vloerdelen op een tegelvloer zonder te egaliseren

Elke voeg en elke oneffenheid tekent binnen een paar weken door een dunne afwerkvloer heen. Bij vinyl zie je het patroon van de oude tegels terug, bij verlijmde vloerdelen ontstaan er holle plekken die gaan kraken. Egaliseer daarom tot je de voegen niet meer voelt.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een tegelvloer leggen is goed zelf te doen, zeker in een overzichtelijke ruimte en met een ondergrond die al in orde is. Het meeste dat misgaat, gaat mis in de voorbereiding en niet bij het lijmen. Er zijn wel vier momenten waarop je beter stopt en iemand belt.

Het eerste is asbest. Kom je onder een oude vloer hard zeil tegen met een viltachtige of papierachtige onderlaag, of een verdachte witte lijmlaag, laat het dan liggen en laat het onderzoeken. Niet-hechtgebonden asbest mag je niet zelf verwijderen, ook niet in je eigen huis, en er hoort een melding bij de gemeente bij.

Het tweede is de draagconstructie. Balken bijleggen, een balklaag verzwaren of een oplegging veranderen om een tegelvloer te kunnen dragen, is werk waar een constructeur naar moet kijken. Een tegelvloer met opbouw brengt al snel zestig tot honderd kilo per vierkante meter extra op de vloer.

Het derde zijn de leidingen. Onder een oude keuken- of badkamervloer ligt geregeld een gasleiding of een verwarmingsbuis in de dekvloer. Boor of hak daar niet blind in, en laat een gasleiding altijd verleggen en afpersen door een erkende installateur.

Het vierde is grote oppervlakte in combinatie met egaliseren. Boven de vijftig vierkante meter is gietbare egaline een kwestie van tempo en mankracht: te langzaam gieten betekent zichtbare randen in je vloer. Heb je die capaciteit niet, besteed dan alleen dat deel uit en tegel daarna zelf verder.