Balkon waterdicht maken zonder het vocht op te sluiten
Een balkon waterdicht maken lukt alleen als je eerst weet hoe het vocht binnenkomt: door scheuren in de vloer, langs een te lage opstaande rand bij de dorpel, of als condens tegen de koude betonplaat. Een coating lost het eerste op, het tweede deels en het derde helemaal niet. Werkt de nieuwe laag wel, dan geldt: de bovenkant sluit water buiten, de onderkant moet damp kunnen doorlaten. Sluit je beide kanten af, dan zit het vocht in de plaat gevangen en bladdert de verf er binnen een paar seizoenen weer af.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Haakse slijper met betonschijf of een verhuurde vloerschuurmachine met diamantschijf
- Stofzuiger van bouwklasse M en een stofkap op de slijper
- Beitel en hamer, of een lichte breekhamer voor los beton
- Staalborstel of een borstelschijf om wapening te ontroesten
- Vochtmeter voor beton, of een stuk bouwfolie en tape voor de foliebeproeving
- Rei of lange waterpas van 2 meter voor het afschot
- Spaan, rubberen troffel en een kwast voor hoeken
- Verfrol met korte pool en een verlengsteel
- Stekelroller om luchtbellen uit een gietlaag te halen
- Adembescherming met stoffilter, handschoenen en een bril
Materiaal
- Betonreparatiemortel en een roestwerende wapeningsprimer
- Afschotmortel of krimparme reparatiemortel voor de helling
- Primer die past bij het gekozen waterdichtingssysteem
- Vloeibare waterdichting op polyurethaanbasis, of een tweecomponenten cementslurry
- Versterkingsweefsel op rol en kimband voor de hoeken
- Uv-bestendige toplaag met antislipkorrel
- Aluminium of kunststof randprofiel met druiprand
- Elastische voegkit voor de aansluiting op de gevel
- Dampopen minerale gevelverf voor de onderkant
Eerst uitzoeken waar het vocht vandaan komt
Een balkon waterdicht maken heeft pas zin als duidelijk is hoe het vocht binnenkomt. In veel huizen loopt de betonnen balkonplaat gewoon door de gevel heen en vormt hij binnen de vloer of de vloerrand. Zo'n plaat geeft aan de binnenkant net zo goed vocht af als een vloer die van bovenaf lekt, en dan help je jezelf niet met een laag coating.
De aanpak lijkt sterk op wat er nodig is bij een kelder die je waterdicht wilt maken: eerst de bron vinden, dan pas een laag kiezen. Er zijn drie oorzaken die we in de praktijk verreweg het vaakst tegenkomen, en ze vragen alle drie iets anders.
De eerste is regenwater dat door haarscheuren en door een versleten coating in het beton zakt. De tweede is water dat langs de rand naar binnen loopt, meestal omdat de opstaande rand bij de dorpel te laag is of omdat de oude laag daar is opgehouden. De derde is condens: warme, vochtige binnenlucht die neerslaat tegen een koude betonplaat. Die derde oorzaak is de vervelendste, want een nieuwe vloerafwerking verandert er niets aan.
Test het voordat je materiaal koopt. Laat het balkon een week droog weer meemaken en kijk of de natte plek binnen kleiner wordt. Blijft hij even nat of wordt hij juist erger bij koud weer met de verwarming aan, dan zit je in de hoek van condens en een koudebrug. Plak daarnaast een vierkante meter dikke bouwfolie luchtdicht op de balkonvloer en haal hem na twee dagen los: zit er water aan de onderkant, dan is het beton zelf nog nat en kan er geen enkele coating op.
| Wat je ziet | Meest waarschijnlijke oorzaak | Wat er echt helpt | Wat er niet mee opgelost wordt |
|---|---|---|---|
| Natte plek onder de dorpel, alleen na slagregen | Te lage opstaande rand of open aansluiting bij de dorpel | Waterdichting omhoog doortrekken tot achter de waterslag, hoek verstevigen | Een nieuwe vloerlaag die bij de rand ophoudt |
| Vochtkring midden in het plafond onder het balkon | Water dat door scheuren in de balkonvloer zakt | Oude laag eraf, scheuren repareren, sluitende waterdichting met weefsel | Plaatselijk kitten van de scheuren |
| Vloerplanken binnen langs de gevel die zwart worden | Doorlopende betonplaat die als koudebrug werkt, met condens aan de binnenkant | Koudebrug onderbreken of isoleren, binnen ventileren en de vloerrand droog houden | Elke vorm van coating op het balkon |
| Bruine strepen en afgeschilferd beton aan de onderrand | Roestende wapening met te weinig dekking | Uitkappen tot achter het staal, ontroesten, herstelmortel in lagen | Overschilderen van de plek |
| Verf die aan de onderkant in schollen loslaat | Vocht dat in de plaat zit en er niet meer uit kan | Dampdichte laag aan de onderkant eraf, dampopen minerale verf terug | Nog een laag verf erover |
| Plassen die dagen blijven staan | Geen of verkeerd afschot | Afschotlaag aanbrengen, daarna pas waterdichten | Een dikkere coating op de lage plek |
Fotografeer de natte plekken met de datum erbij, binnen en buiten, en doe dat een paar weken lang. Het patroon over de tijd zegt meer dan één momentopname: regenvocht komt in vlagen, condens komt met de kou.
Wat de staat van het beton je vertelt
Voordat er ook maar iets van een systeem op gaat, beoordeel je de plaat zelf. Klop de hele vloer en de onderrand af met de steel van een hamer of een lichte kunststof hamer. Waar het hol of dof klinkt, zit het beton los van de laag eronder, ook als je aan de buitenkant niets bijzonders ziet.
Let vooral op de zij- en onderkant. Roestbruine strepen, kleine barstjes die evenwijdig aan de rand lopen en afgeschilferde stukjes wijzen op wapening die begint te roesten. Roestend staal zet uit en drukt het beton eraf, dus dat proces stopt niet vanzelf. Zie je op zo'n plek grijs staal liggen, dan is de dekking weg en moet er hersteld worden voordat je waterdicht maakt.
Herstellen gaat in een vaste volgorde. Kap het losse beton weg tot je achter het staal zit, zodat de mortel er straks omheen kan. Borstel het staal blank, breng een roestwerende wapeningsprimer aan en bouw daarna de reparatiemortel in lagen op tot de oorspronkelijke vorm. Een reparatie die alleen tegen de voorkant van het staal is aangesmeerd, laat binnen enkele jaren opnieuw los.
Hoe beton, wapening en dekking samenhangen leggen we breder uit bij beton en constructie. Voor de eisen aan dekking en de manier waarop staal in beton hoort te liggen, is de uitleg bij het maken van een fundering het snelst leesbaar.
Een uitkragend balkon is een dragende constructie. Loopt de scheur door over de volle breedte, kun je met een schroevendraaier diep in het beton prikken, of ligt de wapening over meer dan een handbreedte bloot, dan hoort daar een constructeur naar te kijken voordat er iemand op gaat staan werken.
Balkon coating waterdicht: welk systeem past waar
De term balkon coating waterdicht dekt in de winkel minstens zes verschillende producten, en ze verschillen sterk in wat ze aankunnen. De keuze hangt af van drie dingen: of er scheurvorming te verwachten is, of de laag in de zon ligt en of er nog een vloerafwerking overheen komt.
Een vloeibaar polyurethaanmembraan is voor een gewoon betonnen balkon meestal de meest praktische keuze. Het blijft elastisch, het overbrugt haarscheuren en je rolt het aan als verf, in twee of drie gangen met versterkingsweefsel in de hoeken. Belangrijk is dat er een uv-bestendige toplaag overheen gaat, want het membraan zelf verkleurt en verpoedert in de zon.
Epoxy komt in dezelfde schappen te staan en is verleidelijk, omdat het hard en gesloten uitvloeit. Voor buiten is het als eindlaag zelden een goede keuze: epoxy is stijf, dus hij scheurt mee met de plaat, en de meeste typen verkrijten onder uv. Als primer of als hechtlaag onder een elastisch systeem doet epoxy wel goed werk.
Cementgebonden waterdichting van twee componenten, in de wandelgang smeerbare waterdichting genoemd, gedraagt zich heel anders. Die laag hoort bij een opbouw waar nog tegels overheen komen en is bestand tegen aanhoudende vochtbelasting. Datzelfde spul zetten we in bij het waterdicht maken van een keldervloer, en de werkwijze met kimband in de hoeken is precies hetzelfde.
| Systeem | Waar het past | Sterk punt | Waar het misgaat | Reken op |
|---|---|---|---|---|
| Vloeibaar polyurethaanmembraan met toplaag | Betonnen balkon dat zichtbaar blijft | Blijft elastisch, overbrugt haarscheuren, naadloos | Zonder uv-toplaag verpoedert het binnen twee zomers | 10 tot 20 jaar bij onderhoud van de toplaag |
| Epoxy als eindlaag | Overdekte loggia zonder direct zonlicht | Hard, slijtvast, goed te reinigen | Stijf en niet uv-vast, scheurt mee en vergeelt | 5 tot 10 jaar, binnen een stuk langer |
| Polyurea of polyaspartic | Grote oppervlakken door een verwerker | Binnen een uur beloopbaar, zeer taai | Spuitwerk met korte verwerkingstijd, niet met een rol te doen | 15 tot 25 jaar |
| Tweecomponenten cementslurry | Onder een tegelvloer of onder een dekvloer | Werkt op vochtig beton, hecht mineraal | Niet bedoeld als zichtlaag, slijt onder schoenen | Gaat mee met de tegelvloer erboven |
| Vloeibaar rubber of EPDM-folie | Houten balkon en opbouw onder een vlonder | Volgt beweging van de ondergrond, vergevingsgezind | Als zichtvloer kwetsbaar voor scherpe randen en meubelpoten | 20 jaar of meer uit het zicht |
| Bitumineuze dakbedekking | Balkon dat in feite een klein plat dak is | Goedkoop per vierkante meter, bewezen | Uiterlijk, en de naden vragen brand- of kleefwerk | 15 tot 20 jaar |
| Losse tegels op rubber dragers boven een membraan | Balkon met voldoende opbouwhoogte | Water loopt eronderdoor, tegel is los opneembaar | Kost 4 tot 6 cm hoogte en vraagt een schone drainageruimte | Membraan bepaalt de levensduur |
Dampdicht aan de bovenkant, dampopen aan de onderkant
Dit is de regel die het vaakst wordt overgeslagen en die het meeste ellende voorkomt. De bovenkant van een balkon moet water tegenhouden en mag dus dicht zijn. De onderkant heeft juist de taak om damp door te laten, want dat is de enige kant waarlangs vocht dat toch in de plaat komt er weer uit kan.
Zit er aan beide kanten een gesloten laag, dan wordt de betonplaat een gesloten doos. Vocht dat via een scheurtje, via de gevelaansluiting of vanuit de bouwtijd in het beton zit, kan geen kant op. Bij zon zet die damp uit en duwt hij de zwakste laag eraf, meestal de verf aan de onderkant. Vriest het, dan zet het water uit en drukt het schilfers uit het beton.
Praktisch betekent dit: op de vloer een gesloten waterdichtingssysteem met een uv-bestendige toplaag, en aan de onderkant en de zijkanten een dampopen minerale verf, bijvoorbeeld op silicaatbasis. Haal de oude, afbladderende laag daar eerst helemaal weg. Een dampopen verf over een dampdichte oude laag heeft geen enkel effect, want de onderste laag houdt de damp nog steeds tegen.
Er is nog een scenario waarin een coating niets oplost. In veel woningen van voor de oorlog loopt de balkonplaat door tot binnen. Sinds er centrale verwarming in zit in plaats van één kachel in de woonkamer, is de binnenlucht warmer en vochtiger dan de plaat ooit ontworpen is om te verwerken. Dan slaat vocht neer op de koude vloerrand binnen en gaan de vloerdelen schimmelen, hoe droog het buiten ook is. Wie dat wil oplossen, moet de koudebrug aanpakken: isoleren waar het kan, of het balkon als loggia bij de woning trekken.
Ga niet met een gesloten laag over de onderkant van de balkonplaat. Epoxy, dikke muurverf op kunstharsbasis en elastische gevelcoating aan de onderzijde zorgen ervoor dat het beton nat blijft. Het vocht zoekt dan de weg naar binnen of duwt de laag er in schollen af.
Afschot, opstaande randen en de aansluiting op de gevel
Negen van de tien lekkages zitten niet in het midden van de vloer maar bij de randen. Een waterdichte laag is zo goed als zijn aansluitingen, en die maak je met de hand en met versterkingsweefsel, niet met een rol.
Begin met het afschot. Wij houden minimaal 1 procent aan, dus een centimeter hoogteverschil per meter, van de gevel af naar de buitenzijde. Bij een balkon dat in de winterzon staat en snel droog moet zijn, is 1,5 tot 2 procent prettiger. Ligt de vloer nu vlak of loopt hij zelfs naar binnen, dan komt er eerst een afschotlaag van krimparme mortel op voordat je waterdicht maakt. Hoeveel mortel of beton dat is, reken je snel na met onze rekenhulp voor beton en mortel.
Langs de gevel hoort de waterdichting omhoog. Wij trekken de laag als vuistregel zo'n 10 tot 15 centimeter op boven de afgewerkte vloer en laten hem achter de waterslag of onder het dorpelprofiel eindigen, zodat er geen open bovenrand overblijft. Kan dat niet omdat de dorpel te laag zit, dan is een afdekprofiel met kit erachter de op één na beste oplossing. De binnenhoeken tussen vloer en opstand werk je uit met kimband die je in de eerste natte laag drukt, precies zoals bij het waterdicht afwerken van een badkamer.
Aan de vrije zijde eindigt de laag op een randprofiel met een druiprand. Zonder dat profiel loopt water om de rand heen terug naar de onderkant van de plaat, en dan zie je precies daar de eerste schade. Een oude balkonplaat heeft vaak een waterhol, een groef in de onderrand die hetzelfde doet. Maak die groef schoon en laat hem open in plaats van hem dicht te smeren met mortel.
Giet na de eerste waterdichte laag een emmer water over het balkon en kijk waar het naartoe loopt. Blijft er ergens een plas van meer dan een paar millimeter staan, dan corrigeer je dat nu met een schraaplaag. Na de toplaag lukt dat niet meer zonder de hele opbouw open te maken.
Houten balkon waterdicht maken
Een houten balkon waterdicht maken vraagt een andere gedachte dan beton. Hout werkt met het weer mee: het zwelt, krimpt en buigt door onder belasting. Een stijve laag die je er direct op smeert scheurt daarom vroeg of laat langs de naden, en dan is het onder de laag natter dan ervoor.
De betrouwbaarste opbouw is een gescheiden opbouw. Onder de zichtbare vlonder ligt dan een echte waterdichte huid, bijvoorbeeld EPDM-folie of een laag vloeibaar rubber op waterbestendig multiplex, met een helling naar de goot of de afvoer. De vlonderdelen liggen daar los boven op regels of tegeldragers, met een luchtspleet van minstens twee centimeter. Regenwater gaat tussen de planken door, wordt door de folie opgevangen en loopt weg, en de planken drogen aan alle kanten.
Wil je een dichte houten vloer, dan moet elke naad meedoen. Leg waterbestendig multiplex met verlijmde naden, werk het geheel in met een vloeibaar systeem waarin je weefsel over alle naden en aansluitingen inbedt, en trek het langs de opstand omhoog. Het hout moet daarvoor droog zijn, ruwweg onder de 18 procent vochtgehalte, anders zit het vocht opgesloten onder een verse laag.
Let bij het houtwerk op de details die de opbouw lang goed houden. Gebruik roestvast staal voor bevestigingen, klasse A2 en aan de kust A4, want verzinkte schroeven roesten in nat hout weg en geven zwarte strepen. Zet kopse kanten in de grondverf of een eindhoutcoating voordat je monteert, want daar zuigt hout het snelst water op. Voor het zaag- en schroefwerk aan de onderconstructie gelden dezelfde regels als bij ander houtwerk dat je zelf in elkaar zet.
Wanneer een houten balkon eerst constructief nagekeken moet worden
Voel je bij het lopen dat de vloer meeveert of zie je dat de balken bij de gevel donker verkleurd zijn, dan is waterdicht maken niet de eerste stap. Rot begint vrijwel altijd bij het opleg- of inkassingspunt in de gevel, precies waar je het niet ziet. Prik daar met een priem in het hout: gaat hij zonder weerstand een centimeter of meer naar binnen, dan is het hout aangetast en moet het balkhout eerst vervangen of verstevigd worden.
Tegels op het balkon en wat er onder hoort
Tegels zijn geen waterdichte laag. Voegen nemen water op, de lijmlaag eronder ook, en bij vorst zet dat water uit. Elke tegelvloer buiten heeft daarom een waterdichte laag nodig onder de tegels, plus een manier om het water dat in de constructie komt weer af te voeren.
De opbouw die het langst meegaat, is de losse variant. Boven op de waterdichting komen rubberen of kunststof tegeldragers en daar liggen de tegels los op, met open voegen. Water valt tussen de tegels door, loopt over de waterdichting naar de afvoer en de tegels blijven aan alle kanten droog. Dat kost vier tot zes centimeter hoogte, wat niet altijd past onder een dorpel.
Kies je toch voor lijmen, dan doe je het hele pakket in de juiste volgorde: waterdichting, drainerende mortellaag of ontkoppelingsmat, buitenlijm van klasse C2 met een S1- of S2-vervorming, en een flexibele buitenvoeg. De ontkoppelingsmat vangt de beweging van de plaat op zodat die niet in je tegels terechtkomt, en dat werkt hetzelfde als op een waterdichte ondergrond onder tegels binnen. Langs alle wanden en langs de opstaande rand blijft een open dilatatie die je met elastische kit afwerkt, nooit met voegmortel.
Neem alleen vorstbestendige tegels met een lage wateropname, en let op de stroefheid. Een gladde binnentegel op een balkon is bij regen en vorst gevaarlijk glad. Buitentegels van keramiek in dikte 20 millimeter zijn stevig genoeg om los op dragers te liggen; dunne wandtegels zijn dat niet.
Kijk naar het gewicht voordat je een tegelvloer op een oud balkon legt. Een opbouw van drainagemortel en keramiek van 20 millimeter weegt al gauw 80 tot 120 kilo per vierkante meter. Bij een uitkragende plaat uit de jaren dertig is dat geen vanzelfsprekende belasting, dus laat dat narekenen voordat je begint.
De onderkant van het balkon afwerken
De onderkant krijgt bijna altijd te weinig aandacht, terwijl je daar het eerst ziet of het goed gaat. Begin met alles wat los zit weghalen: schrapen, borstelen en waar nodig met een schuurmachine tot je op vast materiaal zit. Verf die je met een plamuurmes onder het randje kunt tillen, laat later toch los.
Zijn er tijdens het schrapen kraters of oneffenheden ontstaan, dan vul je die met een minerale reparatiemortel en niet met binnenplamuur. Voor het vlak afwerken van de ondervlakken gelden dezelfde technieken als bij het glad maken van een muur, met dat verschil dat je hier uitsluitend buitenbestendige, minerale producten gebruikt.
Daarna komt er een dampopen afwerking overheen. Een minerale silicaatverf of een sterk dampopen siliconenharsverf laat vocht uit het beton ontsnappen en houdt tegelijk slagregen tegen. Werk in twee dunne lagen in plaats van één dikke, want dik opgezette verf sluit alsnog af.
Kijk bij die gelegenheid meteen naar de aansluiting van de plaat op de gevel. Zit daar een open naad of ontbreekt de voegafdichting, dan loopt water precies daar naar binnen en komt het via de spouw op plaatsen uit waar je het niet verwacht. Diezelfde route zien we bij een kelder die vochtig blijft ondanks een dichte vloer: het water komt niet van onderen maar van opzij.
| Onderdeel | Hoe vaak nakijken | Waar je op let | Wat je dan doet |
|---|---|---|---|
| Toplaag van de vloer | Elk voorjaar | Doffe plekken, kale plekken bij de deur, kwijtgeraakte antislip | Reinigen en plaatselijk een nieuwe toplaag rollen |
| Opstaande rand bij de dorpel | Elk voorjaar | Loslatende bovenrand, kit die scheurt | Kit vervangen, bovenrand opnieuw insluiten |
| Afvoer of spuwer | Twee keer per jaar, en na de bladval | Bladeren, mos, staand water | Doorspuiten en het rooster schoonmaken |
| Onderkant van de plaat | Jaarlijks | Bruine strepen, blaasjes in de verf, schilfers | Losse verf weg, herstellen, dampopen bijwerken |
| Randprofiel en druiprand | Jaarlijks | Water dat om de rand naar de onderkant loopt | Profiel opnieuw vastzetten of de waterholgroef vrijmaken |
| Balkonhek in de vloer verankerd | Jaarlijks | Roest rond de voetplaat, scheurtjes in het beton | Manchet en kitrand vernieuwen voordat er water in de verankering komt |
Weer, temperatuur en de volgorde van uitharden
Bij buitenwerk met coatings bepaalt het weer of het lukt. De meeste vloeibare waterdichtingen willen tussen ongeveer 10 en 25 graden verwerkt worden en verdragen geen regen binnen de eerste uren. Een balkon in de volle middagzon is net zo lastig als een koude ochtend: op een hete ondergrond trekt het product te snel dicht en krijg je pinholes van ontsnappende lucht.
Houd de dauwpuntregel aan die op vrijwel elk technisch blad staat. De temperatuur van het beton moet minstens 3 graden boven het dauwpunt liggen, anders ligt er een onzichtbaar vochtfilmpje op de ondergrond en hecht de primer niet. Vroeg in het najaar zit je daar sneller onder dan je denkt, ook als het overdag prima weer lijkt.
Het restvocht in het beton is de tweede voorwaarde. Voor een gesloten systeem op polyurethaanbasis wil je een droge plaat, in de orde van 4 procent vocht of minder. Vers gestorte of pas gerepareerde mortel heeft daar weken voor nodig, en na een natte periode telt dat opnieuw. Kan of wil je niet wachten, dan is een cementgebonden waterdichting met tegels erover een betere route, want die verdraagt een vochtige ondergrond wel.
Plan de werkdagen bovendien achter elkaar. Tussen twee lagen zit meestal een wachttijd van enkele uren tot een dag, en die overschrijding mag niet te groot worden: gaat er te veel tijd overheen, dan moet de vorige laag opgeruwd worden voordat de volgende hecht. Lees dat na op de verpakking van het systeem dat je koopt, want de tijden verschillen per merk en per temperatuur.
Verwerk grote oppervlakken met twee mensen: één die het product uitgiet en verdeelt, één die met de rol op tijd de rand blijft bijhouden. Een aanzet die al is ingedroogd voordat de volgende baan erbij komt, blijft altijd zichtbaar en is vaak ook het eerste zwakke punt.
Zo maak je een betonnen balkon waterdicht
Deze volgorde geldt voor een balkonplaat van beton die zichtbaar blijft, met een vloeibaar waterdichtingssysteem als afwerking.
-
Stel eerst vast waar het vocht vandaan komt
Volg de natte plekken een paar weken, plak een stuk folie op de vloer om restvocht in het beton aan te tonen en kijk of de schade toeneemt bij regen of juist bij kou. Regenwater vraagt een dichte vloer, condens tegen een doorlopende plaat vraagt isolatie of ventilatie. Sla je deze stap over, dan bestaat de kans dat je een vlekkeloze laag legt op een probleem dat er niets mee te maken heeft.
-
Haal de oude laag er volledig af
Elke restant van een oude verf of coating is een zwakke schakel, want jouw nieuwe systeem hecht dan aan die oude laag en niet aan het beton. Schuur of frees de vloer kaal met een diamantschijf en een stofafzuiging van klasse M. Werk daarna de hoeken en de opstand bij met een handschuurmachine en zuig het oppervlak stofvrij. Een licht opgeruwd, matgrijs betonoppervlak is waar je naartoe werkt.
-
Beoordeel het beton en herstel wat los zit
Klop de vloer en de randen af en kap alles weg dat hol klinkt. Zit er wapening bloot, kap dan door tot achter het staal, borstel het blank en zet het in de roestwerende primer. Bouw de reparatiemortel in lagen op volgens de opgegeven laagdikte. Zie je dat de wapening over een groot vlak is aangetast of loopt er een doorgaande scheur, stop dan en laat een constructeur meekijken voordat je verder gaat.
-
Breng het afschot op orde
Leg een rei van twee meter over de vloer en meet het hoogteverschil. Zit er minder dan een centimeter per meter helling naar buiten, dan komt er eerst een afschotlaag van krimparme mortel. Werk die glad af en laat hem volledig uitharden en drogen, wat afhankelijk van het product en het weer al gauw een week duurt. Een waterdichte laag over een vloer met plassen is en blijft een vloer met plassen.
-
Primer aanbrengen op een droge ondergrond
Controleer het restvocht en het dauwpunt voordat je de bus opent. Rol of borstel de primer die bij het systeem hoort in één gelijkmatige laag, en werk hem in de kleine oneffenheden in plaats van hem alleen uit te strijken. Poreus beton zuigt de primer soms helemaal weg; dan gaat er nog een tweede laag overheen. Houd de wachttijd tot de volgende laag aan, niet korter en niet veel langer.
-
Hoeken, randen en doorvoeren als eerste doen
Breng een strook waterdichting aan in de hoek tussen vloer en opstand, druk daar de kimband of het versterkingsweefsel in en werk het nat in nat door met een kwast. Doe hetzelfde rond een afvoer, rond de voetplaten van het hek en langs het randprofiel. Deze details bepalen of het balkon over vijf jaar nog droog is, dus neem er de tijd voor voordat je aan het vlak begint.
-
Het vlak in twee gangen waterdicht maken
Giet het product uit en verdeel het met een rubbertrekker of rol tot de opgegeven verbruikshoeveelheid per vierkante meter; die hoeveelheid is de laagdikte, dus meng en verdeel per afgemeten deel van de vloer. Rol de tweede laag haaks op de eerste, zodat je geen onbedekte strepen overhoudt. Wacht de opgegeven tussentijd af en werk vanaf de verste hoek naar de deur toe.
-
Toplaag met antislip, daarna de onderkant
Sluit af met de uv-bestendige toplaag en strooi daar antislipkorrel in, of gebruik een toplaag waar de korrel al in zit. Laat het geheel volledig doorharden voordat er meubels op komen, meestal enkele dagen. Werk daarna pas de onderkant en de zijkanten af met een dampopen minerale verf, zodat de plaat langs die kant kan blijven drogen.
Betoncalculator
Van kuub naar zakken, kruiwagens en emmers, met de mengverhouding erbij. Open de volledige betoncalculator
Voordat je de eerste laag aanbrengt
Uit de praktijk
Een jaren dertig balkon waar de coating het probleem niet was
Bij een woning uit de jaren dertig kwam er zoveel vocht binnen langs het balkon dat de houten vloerdelen in de kamer erachter zwart uitsloegen. De betonnen balkonplaat liep door de gevel heen door onder de vloer. Op het balkon zelf zat een verflaag van een vorige bewoner die overal afbrokkelde, dus de eerste gedachte was: nieuwe coating erop.
Wat we vonden was iets anders. Onder het kozijn zat een opstaande rand, dus zelfs met een kapotte verflaag zou regenwater daar niet zomaar binnenlopen. De vochtplekken kwamen op met het koude weer, kort nadat het huis van één gaskachel op radiatoren was overgezet. De doorlopende plaat werkte als koudebrug: de warme, vochtige binnenlucht sloeg neer tegen de koude vloerrand.
De volgorde werd daarom omgedraaid. Eerst de binnenkant droog krijgen door de koudebrug te onderbreken en beter te ventileren, pas daarna het balkon opnieuw waterdicht maken. Een nieuwe coating alleen had het aangetaste hout binnen niet gered, want het water kwam van de andere kant.
Afbladderende verf aan de onderkant die op betonrot leek
Aan de onderkant van datzelfde balkon liet de verf op twee plekken in schollen los. De vrees was blootliggende wapening, want dat is precies hoe betonrot begint. Op de foto's leek er een grijze streep te zien.
Afkloppen gaf uitsluitsel. De randen klonken vast, er zaten geen roestbruine strepen en er kwam geen staal tevoorschijn toen de losse verf eraf ging. Wat er wel was: een dampdichte verflaag over beton dat aan de bovenkant water opnam. Het vocht kon nergens heen en duwde de verf van onderaf los, precies op de twee natste plekken.
De oplossing was de verf op die vlakken volledig verwijderen, het beton laten drogen en afwerken met een dampopen minerale verf. Was er wel wapening bloot komen te liggen, dan zou de aanpak anders zijn geweest: uitkappen tot achter het staal, ontroesten en herstellen met reparatiemortel, voordat er ook maar een kwast aan te pas komt.
Een epoxyvloer die na één winter blaasde
Op een balkon van ongeveer vijf vierkante meter was een tweecomponenten epoxy aangebracht, netjes gerold en op het oog prachtig strak. In het voorjaar zaten er blaren in van een halve euro groot, met daaronder een vochtig, poederig oppervlak.
Twee dingen speelden mee. Het beton was minder dan twee weken eerder plaatselijk gerepareerd, dus er zat nog volop bouwvocht in, en de epoxy sloot dat vocht op. Daarnaast is epoxy stijf: de plaat werkt met de temperatuur mee, de laag niet, en dat geeft haarscheurtjes waar water in trekt en bij vorst uitzet.
Bij de herstelronde is de epoxy er met een diamantschijf afgeschuurd, is de plaat een maand droog gehouden en is er een elastisch polyurethaansysteem met uv-bestendige toplaag opgezet. Het weefsel in de hoeken en langs de opstand ging daarbij mee omhoog tot achter de waterslag. Sindsdien is de vloer heel gebleven.
Veelgemaakte fouten
Een nieuwe laag over de oude coating leggen
Het scheelt een dag hard schuren, maar je nieuwe systeem hecht dan aan een laag die zelf al loslaat. Waar de oude verf eraf komt, komt de nieuwe mee. Kaal maken tot op het beton is de enige route die stand houdt.
Coaten op beton dat nog nat is
Restvocht in de plaat wordt door een gesloten laag opgesloten. Bij zon zet de damp uit en duwt hij blazen omhoog, bij vorst drukt het water schilfers uit het beton. Meet het vochtgehalte of doe de foliebeproeving en heb geduld, ook als het weer meezit.
De onderkant dampdicht schilderen
Een elastische gevelcoating of kunstharsverf onder het balkon lijkt beschermend, maar hij sluit de enige uitweg voor vocht af. Het gevolg is verf die in schollen loslaat en beton dat langer nat blijft. Kies daar een minerale, dampopen verf.
De waterdichting bij de dorpel laten ophouden
Een vloer die kaarsrecht bij de deur eindigt, laat water gewoon achter de laag lopen bij slagregen. De waterdichting hoort de opstand op en achter de waterslag of onder een profiel te eindigen, met versterkingsweefsel in de hoek.
Alleen de scheur repareren terwijl het beton al aangetast is
Een scheur bijwerken met kit of mortel oogt als een oplossing, maar als de wapening eronder roest gaat het proces door. Roestend staal zet uit en drukt de reparatie er in een paar seizoenen weer af. Kap dan uit tot achter het staal en herstel het goed.
Tegels op een balkon lijmen alsof het binnen is
Binnenlijm, een harde cementvoeg en tegels tot strak tegen de muur geven bij de eerste vorst schade. Buiten hoort lijm van klasse C2 met vervormingsklasse S1 of S2, een flexibele buitenvoeg, vorstbestendige tegels en een open dilatatie langs alle randen.
De afvoer of de spuwer vergeten
Een waterdicht balkon zonder werkende afvoer is een bak. Bladeren en mos vullen een klein rooster binnen een seizoen, en dan staat het water tegen de opstand omhoog. Controleer de doorstroming twee keer per jaar en houd het rooster vrij.
Werken bij de verkeerde temperatuur
Onder de tien graden hardt het product traag of niet uit, en te dicht bij het dauwpunt ligt er een onzichtbaar vochtfilmpje op het beton waardoor de primer niet hecht. In de volle zon trekt de laag te snel dicht en houd je luchtbelletjes over. Werk in de ochtend of aan de schaduwzijde.
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik een betonnen balkon waterdicht maken?
Haal eerst alle oude verf en coating weg tot je op ruw, matgrijs beton zit. Herstel losse plekken en eventuele roestende wapening met reparatiemortel, breng afschot aan als het water niet vanzelf naar buiten loopt en laat alles goed drogen. Daarna volgt de primer, de hoeken en randen met versterkingsweefsel, twee lagen vloeibare waterdichting en een uv-bestendige toplaag met antislip. De onderkant werk je af met een dampopen minerale verf, zodat de plaat langs die kant kan blijven drogen.
Welke balkon coating is waterdicht en gaat het langst mee?
Voor een zichtbaar betonnen balkon is een vloeibaar polyurethaanmembraan met een uv-bestendige toplaag meestal de beste verhouding tussen prijs, houdbaarheid en zelf te doen werk. Het blijft elastisch, overbrugt haarscheuren en is naadloos aan te brengen. Polyurea en polyaspartic gaan nog langer mee en zijn sneller beloopbaar, maar die worden gespoten en zijn niet met een rol te verwerken. Komt er een tegelvloer overheen, dan is een tweecomponenten cementgebonden waterdichting logischer, want die verdraagt een vochtige ondergrond.
Kan ik epoxy gebruiken om mijn balkon waterdicht te maken?
Als eindlaag buiten is epoxy zelden een goede keuze. De meeste typen zijn niet uv-bestendig en verkleuren of verkrijten binnen een paar zomers. Belangrijker nog is dat epoxy stijf uithardt: een balkonplaat zet uit en krimpt met de temperatuur, en die beweging geeft haarscheurtjes in een harde laag. Als primer of hechtlaag onder een elastisch systeem doet epoxy wel goed werk, en op een overdekte loggia zonder direct zonlicht kun je ermee wegkomen.
Hoe maak ik een houten balkon waterdicht?
Smeer een stijve laag nooit rechtstreeks op vlonderdelen, want hout werkt en de laag scheurt langs de naden. De beste opbouw is gescheiden: een waterdichte huid van EPDM-folie of vloeibaar rubber op waterbestendig multiplex, met afschot naar de afvoer, en daarboven de vlonder los op regels of tegeldragers met minstens twee centimeter luchtruimte. Wil je een dichte houten vloer, gebruik dan verlijmd waterbestendig multiplex en bed weefsel in over alle naden. Het hout moet daarvoor droog zijn, ruwweg onder de achttien procent.
Waarom bladdert de verf aan de onderkant van mijn balkon af?
Bijna altijd omdat er vocht in de betonplaat zit dat er niet uit kan. De onderkant is de enige kant waarlangs de plaat kan drogen, en zit daar een dampdichte verf op, dan duwt de damp die laag er van onderaf af. Haal de losse verf volledig weg, laat het beton drogen en werk het bij met een dampopen minerale verf op silicaatbasis. Zie je daarbij roestbruine strepen of grijs staal, dan is er meer aan de hand en hoort de wapening eerst hersteld te worden.
Hoeveel afschot moet een balkon hebben?
Wij houden minimaal 1 procent aan, dus een centimeter hoogteverschil per meter, van de gevel af naar de buitenzijde. Bij een balkon dat weinig zon krijgt of waar de vloerafwerking wat ruw is, werkt 1,5 tot 2 procent beter. Meet met een rei van twee meter en een waterpas. Ligt de vloer vlak of loopt hij naar de gevel toe, dan komt er eerst een afschotlaag van krimparme mortel op, die volledig moet uitharden en drogen voordat de waterdichting erop gaat.
Helpt een nieuwe coating tegen vocht dat via het balkon mijn woonkamer in trekt?
Dat hangt ervan af waar het vocht vandaan komt. Zakt regenwater door scheuren in de balkonvloer en komt het zo bij de vloerbalken, dan is een sluitende waterdichting inderdaad de oplossing. Loopt de betonplaat door de gevel heen naar binnen en slaat warme binnenlucht neer tegen die koude plaat, dan verandert een coating niets. In dat geval moet de koudebrug worden onderbroken of geïsoleerd, en helpt beter ventileren van de ruimte. Test daarom eerst of de schade meekomt met regen of juist met kou.
Kan ik tegels rechtstreeks op de waterdichte laag lijmen?
Dat kan, maar dan moet het hele pakket kloppen. Op de waterdichting komt een drainerende mortellaag of een ontkoppelingsmat, daarna buitenlijm van klasse C2 met vervormingsklasse S1 of S2, vorstbestendige tegels en een flexibele buitenvoeg. Langs alle wanden en langs de opstand blijft een open dilatatie die je met elastische kit afwerkt. Zonder ontkoppeling komt de beweging van de betonplaat rechtstreeks in de tegels terecht en scheuren de voegen open. Losse tegels op rubber dragers zijn onderhoudsvriendelijker als de hoogte het toelaat.
Bij welke temperatuur kan ik een balkoncoating aanbrengen?
De meeste vloeibare systemen willen tussen ongeveer 10 en 25 graden verwerkt worden, en de ondergrond moet minstens 3 graden boven het dauwpunt liggen. Onder die grens ligt er een onzichtbaar vochtfilmpje op het beton en hecht de primer niet. Vermijd ook de volle middagzon, want dan trekt het product te snel dicht en houd je luchtbelletjes over. Reken op minstens vierentwintig uur zonder regen na de laatste laag, en kijk voor de exacte tijden op het technisch blad van het merk dat je gebruikt.
Hoe weet ik of er betonrot in mijn balkon zit?
Klop de onderkant en de randen af met de steel van een hamer. Waar het hol of dof klinkt, zit het beton los. Kijk daarnaast naar roestbruine strepen, kleine barstjes die evenwijdig aan de rand lopen en afgeschilferde stukjes waar grijs staal onder zichtbaar wordt. Dat zijn de tekenen dat de wapening roest en uitzet. Loopt er een scheur over de volle breedte of ligt de wapening over een groot vlak bloot, laat dan een constructeur kijken voordat er iemand op het balkon gaat werken.
Wat kost het om een balkon waterdicht te maken?
Doe je het zelf, dan zit je voor een vloeibaar polyurethaansysteem met primer, weefsel en uv-toplaag ruwweg op 40 tot 90 euro per vierkante meter aan materiaal, afhankelijk van het merk en het aantal lagen. Reparatiemortel, een afschotlaag en een randprofiel komen daarbovenop. De grootste kostenpost bij een oud balkon is meestal niet de coating maar het herstel van het beton, want dat is arbeid en dat is niet vooraf in te schatten voordat je de losse delen hebt weggekapt.
Hoe lang gaat een waterdicht gemaakt balkon mee?
Bij een goed voorbereide ondergrond gaat een polyurethaansysteem tien tot twintig jaar mee, mits je de toplaag onderhoudt. Die toplaag is het slijtdeel: op looppaden en bij de deur slijt hij eerder, en dan rol je daar om de vijf tot acht jaar een nieuwe laag overheen. Een membraan onder een vlonder of onder losse tegels ligt uit het zicht en uit de zon en houdt het vaak twintig jaar of langer vol. Controleer elk voorjaar de randen, de afvoer en de aansluiting bij de dorpel.
Wanneer je beter een vakman belt
Het schuren, herstellen en coaten van een balkon op de begane grond of op een goed bereikbare eerste verdieping is werk dat je met geduld zelf kunt doen. Er zijn vier situaties waarin dat anders ligt.
De eerste is schade aan de constructie. Een doorgaande scheur over de volle breedte, wapening die over een groot vlak bloot ligt of een plaat waar je met een schroevendraaier diep in kunt prikken: dat hoort door een constructeur beoordeeld te worden voordat er iemand op gaat werken. Een uitkragend balkon draagt zichzelf, en de wapening zit daar in de bovenzijde.
De tweede is werken op hoogte. Zodra je aan de buitenzijde van het hek moet zijn, langs de rand moet coaten of een steiger nodig hebt om de onderkant te bereiken, is dat geen klus meer voor een ladder en een goed humeur. Laat de onderzijde dan meenemen door een schilder of gevelbedrijf met een rolsteiger of hoogwerker.
De derde is de gevelaansluiting bij een appartement. In een gestapeld gebouw is de balkonplaat vaak gemeenschappelijk eigendom en valt onderhoud onder de vereniging van eigenaren. Ga eerst na wie waarvoor verantwoordelijk is voordat je zelf de aansluiting met de gevel opent.
De vierde is een oude vloerafwerking waarvan je de samenstelling niet kent. In naoorlogse bouw kan er asbesthoudend materiaal in een vloerlijm of in een oude bitumenlaag zitten. Schuren of frezen maakt daar stof van dat je niet wilt inademen, dus laat het in dat geval eerst onderzoeken.