Douche en bad zelf plaatsen, aansluiten en repareren

Waar het in de doucheruimte meestal misgaat

Een douche is een van de weinige plekken in huis waar water, damp en beweging jarenlang op dezelfde naad staan te duwen. Vrijwel elk probleem valt in een van drie hoeken: de waterdichte laag onder en achter de tegels, het leidingwerk van kraan tot douchekop, of het afvoercircuit met put, goot en sifon. Stel eerst vast in welke hoek je klacht thuishoort, want dat scheelt je het openhakken van een halve badkamer. Diezelfde volgorde houden we aan bij al het andere sanitair en loodgieterswerk in huis: eerst uitzoeken waar het water vandaan komt, dan pas gereedschap pakken.

De plek waar je het water ziet, is zelden de plek waar het naar binnen gaat. Water dat langs een kitnaad wegloopt, komt er soms een meter verderop weer uit, vaak op het plafond van de kamer eronder. Water onder een douchebak kan net zo goed uit de afvoerverbinding komen als uit de kitrand die je verdenkt.

Let daarom eerst op het moment waarop het nat wordt. Alleen tijdens het douchen wijst naar de afdichting of het spatwater, alleen bij een vol bad wijst naar de overloop, en nat worden terwijl er dagen niemand thuis is wijst naar een leiding die onder druk staat. Dat laatste is het enige geval waarin je meteen de hoofdkraan dichtdraait.

Wat je merkt	Waar de oorzaak meestal zit	Zelf te doen
Er staat water naast de douche op de badkamervloer	Kitnaad tussen bak en wand, een spleet onder de douchedeur of spatwater langs een te korte wand	Ja, opnieuw kitten of een strip vervangen
Natte plek op het plafond onder de badkamer	De waterdichte laag onder de tegels of de aansluiting op de doucheput	Deels, de oorzaak zit onder het tegelwerk
De douche loopt niet door en er blijft water staan	Haren in het rooster of het reukslot, of te weinig afschot in de vloer	Ja, filter eruit en de put doorspoelen
Rioollucht bij de doucheput of douchedrain	Uitgedroogd waterslot, vaak na een douche die lang niet gebruikt is	Ja, een emmer water erdoor en het waterslot nakijken
De douchekop blijft de hele dag druppelen	Het binnenwerk van de kraan, niet de douchekop zelf	Ja, kraankop of thermostaatelement vervangen
Het warme water valt weg tijdens het douchen	Te weinig capaciteit van de ketel of een tweede tappunt dat openstaat	Deels, doorstroming en instellingen wel
De douchedeur sluit niet goed meer aan	Verzakte scharnieren, versleten geleiders of een kromgetrokken strip	Ja, afstellen of losse onderdelen bestellen
Beslagen ramen en schimmel in de hoeken	Te weinig afzuiging tijdens en vlak na het douchen	Ja, ventilator met naloop of vochtsensor
De douchebak kraakt of veert onder je voeten	De bak steunt alleen op zijn rand in plaats van over het hele vlak	Nee, de bak moet er meestal weer uit
Zwarte randjes langs de kit die terugkomen na het schoonmaken	Vocht dat opgesloten zit achter een naad die aan twee kanten dicht is gekit	Ja, een van de twee randen weghalen
Het bad loopt langzaam leeg	Haren in de plug, of een badstop die niet ver genoeg opent	Ja, plug en overloop schoonmaken
Lekkage bij het bad of lekkage onder de douchebak	De overloop, de sifon, of de kitrand langs de rand	Ja, mits je via een luik bij de afvoer kunt
De douchekraan lekt bij de knop of bij de aansluiting	Versleten binnenwerk, of een s-koppeling die niet goed is afgedicht	Ja, binnenwerk of koppeling vervangen

De douchebak kiezen en stevig op de vloer krijgen

Een douchebak installeren lijkt de simpelste route naar een nieuwe douche, en dat is het ook, mits de bak overal steun heeft. In de handleiding staat vaak dat de bak zonder sokkel koud op de vloer mag en alleen rondom wordt afgekit. Dat klopt alleen als die vloer echt vlak is, en dat is een bestaande tegelvloer vrijwel nooit. Staat de bak hol, dan werkt hij bij elke douchebeurt, en dan scheurt de kitrand of de bak zelf.

Het materiaal bepaalt hoeveel ondersteuning je nodig hebt. Een massieve bak van composiet of mineraalmarmer kun je over het hele oppervlak verlijmen met tegellijm of lijmkit, want die draagt zichzelf. Een dunne acryl of kunststof bak is aan de onderkant hol en heeft een frame, een bed van mortel of een set latten nodig die de bodem overal raken. Voel je bij het proefstaan dat de bodem meegeeft, dan is dat geen kwestie van wennen maar van te weinig steun.

Kies de hoogte bewust, want die bepaalt de rest van je klus. Een lage douchebak van 4 cm oogt rustig en stapt makkelijk in, maar de sifon moet dan in de vloer en dat betekent hakken. Een hoge bak van 15 cm of meer heeft ruimte onder zich voor de afvoer, wat in een appartement met een betonvloer soms de enige werkbare oplossing is.

Douchebak	Waaraan je hem herkent	Ondersteuning	Waar je op moet letten
Acryl	Licht, warm aanvoelend, veert als je erop drukt	Meegeleverd frame, een mortelbed of een lattenframe	Krast en verkleurt, maar goed te repareren met een acrylset
Plaatstaal geëmailleerd	Zwaar aanvoelend blad, koud, klinkt hol	Frame of volledig bed, anders klinkt hij als een trommel	Emaille schilfert bij een klap en is dan lastig bij te werken
Composiet of mineraalmarmer	Massief, zwaar, mat oppervlak, dikke rand	Volledig verlijmen op een vlakke vloer	Op maat te zagen, maar zwaar om alleen te tillen
Polybeton of betonlook	Stevige structuur op het oppervlak	Volledig verlijmen	Structuur houdt zeep en kalk vast, vraagt vaker schoonmaken
Stenen douchebak van graniet of natuursteen	Erg zwaar, koud, zichtbare nerf	Volledig verlijmen, draagkracht vloer nakijken	Poreus, dus impregneren en geen zure reinigers
SMC of kunststof plaatmateriaal	Dun, licht, vaak met een antislipstructuur	Frame of stelpoten met extra steunen	Voelt goedkoop aan als de ondersteuning te ver uit elkaar staat
Keramiek	Glad geglazuurd, hard, zwaar	Volledig in een mortelbed	Breekt bij puntbelasting tijdens het stellen
Kant en klaar betegelbaar douche-element	Hardschuimplaat met afschot en afvoer erin	Volvlakkig in tegellijm op een vlakke vloer	Je tegelt hem zelf af, dus reken op tegelwerk en voegen

De doucheruimte waterdicht maken achter de tegels

Tegels en voegen houden geen water tegen. Een cementvoeg zuigt water op en geeft het aan de andere kant weer af, en dat is precies de bedoeling zolang er onder die tegels een echte waterdichte laag zit. In een douche waterdicht maken betekent dus: een gesloten laag aanbrengen op de ondergrond, en pas daarna tegelen.

Die laag bestaat uit een smeerbare afdichting, vloeibare folie of een tweecomponenten pasta, met daarin ingebed kimband in alle hoeken en over alle naden. Om leidingdoorvoeren en de doucheput komt een manchet. Bij grote vlakken werk je sneller en met minder naden als je in plaats van losse banden een afdichtingsmat van een brede rol gebruikt.

Trek de laag hoger op dan je denkt nodig te hebben: op de doucheplek tot minstens twintig centimeter boven de douchekop. Ligt er ook een inloopdouche of een bad zonder deur, trek de laag dan over de hele badkamervloer door. Het kost een halve dag extra en het is het enige onderdeel van deze klus dat je later niet meer kunt bijwerken.

Ondergrond in de natte zone	Geschikt	Wat je erop aanbrengt
Cellenbeton of gasbetonblokken	Ja, ook voor een zelfgemetselde douchemuur	Voorstrijk, dan afdichtpasta met kimband, dan tegellijm
Gestuct metselwerk of kalkzandsteen	Ja, mits het stucwerk hecht en droog is	Voorstrijk en een volledige afdichtlaag
Groene gipsplaat	Alleen buiten de directe doucheplek	Vochtwerend is niet waterdicht, altijd een afdichtlaag erover
Gipsvezelplaat	Ja, mits geschroefd op een stevig regelwerk	Naden vullen, dan afdichtpasta met kimband
Cementgebonden bouwplaat	Ja, de veiligste keuze achter douchetegels	Naden en schroefkoppen afdichten, dan de laag
Hardschuim tegeldrager met coating	Ja, ook op een houten ondergrond	Naden met de bijgeleverde band, verder direct tegelen
Multiplex of osb op regelwerk	Alleen als drager onder een plaat of mat	Nooit direct tegelen, altijd een afdichtmat ertussen
Beton ciré of gepolierd stucwerk	Ja, als afwerking zonder tegels	Waterdichte laag eronder, coating erop, kitnaden in de hoeken

Doucheput, douchegoot en het afschot van de vloer

Het water moet weg, en dat gebeurt door afschot en niet door hoop. Reken op ongeveer 1 cm per meter richting de afvoer. Bij een put in het midden loopt de vloer vanuit vier richtingen naar één punt, wat betekent dat je vier vlakken moet tegelen die elkaar snijden. Dat lukt met kleine tegels of mozaïek, en het lukt niet met grote formaten.

Een douchegoot maakt dat eenvoudiger, want dan loopt de vloer maar één kant op en kun je grote tegels leggen. Tegen de wand ligt zo'n goot het rustigst: daar zie je het rooster het minst en houd je de tegels heel. Midden in de doucheplek kan ook, maar dan snijd je twee keer tegels op de gootrand.

Kijk voordat je iets bestelt naar de inbouwhoogte, want daar loopt het meestal spaak. De hoogte van goot plus sifon plus tegel en lijm moet passen tussen de bovenkant van je vloer en de constructievloer eronder. Een standaardgoot heeft daar acht tot twaalf centimeter voor nodig, een extra vlakke uitvoering komt weg met vier tot vijf centimeter en levert dan capaciteit en waterslothoogte in.

Afvoer	Inbouwhoogte met sifon	Afschot	Waar hij past
Klassieke doucheput 15 bij 15 cm	Ongeveer 10 tot 15 cm	Van vier zijden naar het midden	Nieuwbouw of een vloer die toch open gaat
Renovatieput 10 bij 10 cm	Past vaak in de bestaande sparing	Van vier zijden naar het midden	Vervanging zonder de vloer te slopen
Standaard rvs douchegoot	Ongeveer 8 tot 12 cm	Een richting, 1 cm per meter	Inloopdouche met grote tegels
Extra vlakke douchegoot	Vanaf ongeveer 4 tot 5 cm	Een richting, 1 cm per meter	Bestaande vloer met weinig opbouwhoogte
Douchegoot met inbouwdiepte 4 cm	Vlakke sifon, vaak met een waterslot van 30 mm	Een richting	Renovatie waar geen ruimte is, mits regelmatig gebruikt
Wandgoot in de muur	In de wand, sifon in de vloer of wandopbouw	Een richting naar de wand	Strak beeld, vraagt een voorzetwand
Puntafvoer in een kant en klaar douche-element	Hoogte van het element, meestal 5 tot 9 cm	Zit al in het element	Houten vloer of snelle renovatie
Sifon onder een douchebak	Onder de bak, 5 tot 12 cm	Niet nodig, de bak heeft zelf afschot	Elke situatie waar een bak past

Douchewand en douchedeur: materiaal, montage en afstellen

Een douchewand heeft twee taken: het water binnenhouden en zelf schoon te houden zijn. Gehard glas van 8 mm doet dat het best, want het staat door zijn gewicht stil en er zit geen profiel waarin zeepwater blijft staan. Glas van 6 mm is lichter en goedkoper, maar vraagt vrijwel altijd een profiel of een stabilisatiestang.

Een glazen douchewand plaatsen op een tegelvloer gaat anders dan de meeste mensen verwachten. Het glas staat rechtstreeks op de tegel, zonder profiel eronder, en wordt op de vloer afgekit. Belangrijk is dat het glas op het vlakke deel van de vloer staat en dat het afschot er net naast begint. Zet je een rechte glasplaat op een vloer die 10 mm per meter afloopt, dan sluit hij aan één zijde nooit aan en staat hij bovendien onder spanning.

Het taps toelopende randje dat je dan overhoudt tussen het vlakke deel en het afschot laat zich niet netjes betegelen. Werk dat af met een strakke kitrand in plaats van met een gezaagd tegelstrookje, dat is sneller en het blijft mooier.

Niet elke douche afscheiding hoeft van glas te zijn. Een gemetselde scheidingswand of een inloopdouche achter een halve muur werkt net zo goed en geeft je meteen een plek voor een nis. Een douchescherm van 60 tot 90 cm langs een bad valt in dezelfde categorie: het houdt het meeste water tegen en laat de ruimte open.

Wandmateriaal	Waarom mensen het kiezen	Waar je spijt van krijgt
Gehard glas 8 mm, profielloos	Strak, staat stil, makkelijk schoon te houden	Vraagt een vlakke ondergrond en een stabilisatiestang
Gehard glas 6 mm in een profiel	Lichter en goedkoper, profiel vangt scheefstand op	In het onderprofiel blijft zeepwater staan
Plexiglas douchewand of plexiglas douchedeur	Licht, breukvast en goedkoop	Krast bij elke schoonmaakbeurt en elke druppel blijft zichtbaar
Zwart plexiglas als wandbekleding	Ziet er strak uit in de folder	Iedere spat en elke kalkstreep is zichtbaar
Polycarbonaat	Vrijwel onbreekbaar, geschikt waar kinderen spelen	Verkleurt en krast net zo snel als plexiglas
Glazen blokken of glasblokken	Laat licht door en staat als een huis	Voegen blijven vies en de wand zit vast voor altijd
Gemetselde voorzetwand van cellenbeton	Elke maat mogelijk, nis eenvoudig mee te maken	Moet volledig waterdicht gemaakt en betegeld worden
Douchegordijn	Kost bijna niets en past in elke hoek	Waait naar binnen en houdt water maar half tegen

Kitten in de douche: welke kant, welke kit en hoelang wachten

Elke aansluiting in een doucheruimte die kan bewegen krijgt kit en geen cementvoeg. Dat zijn de hoeken tussen twee wanden, de aansluiting van wand op vloer, de rand van de douchebak, de naad langs een douchegoot en de rand rond het bad. Gebruik sanitairkit met een schimmelwerend middel, en op natuursteen een neutraal uithardende variant zonder siliconenolie die vlekken in de steen trekt.

De vraag die het vaakst terugkomt gaat over de douchewand kitten aan de binnen of de buitenkant. Doe het aan een kant, nooit aan allebei. Kit je beide zijden dicht, dan zit het beetje water dat altijd achter een profiel komt opgesloten en kan het nergens heen. Wij kitten de binnenzijde, de kant waar het water komt, zodat er zo min mogelijk achter het profiel loopt. Wat er dan toch achter komt, verdampt via de open buitenzijde.

Schrijft de handleiding van je cabine de buitenzijde voor, houd die dan aan, want dan is het profiel daarop ontworpen. De regel die altijd geldt is dat er één open zijde blijft. En houd er rekening mee dat zeepwater onder een profiel gaat stinken als het er niet uit kan, wat een tweede reden is om de natte kant dicht te maken.

Fase	Hoelang duurt het	Wat je in die tijd doet
Verwerkingstijd na aanbrengen	Ongeveer 10 tot 15 minuten	Afstrijken en afplakband eraf trekken, daarna niet meer aankomen
Huidvorming	10 tot 20 minuten	De rand is stofdroog, verder nog nergens goed voor
Aanraakbaar zonder sporen	1 tot 2 uur	Gereedschap opruimen, ruimte laten drogen
Doorharding in de diepte	Ongeveer 2 mm per etmaal	Een rups van 6 mm is dus na drie dagen door
Douchen na het kitten	3 dagen, of 24 uur met de naad afgeplakt	Plak de rand af met folie en tape als het echt niet anders kan
In bad na het kitten	Een dag, mits de kitrand zelf droog blijft	Water raakt de rand langs een bad nauwelijks
Kitten bij een koude of droge ruimte	Reken op een dag extra	Sanitairkit hardt uit met vocht uit de lucht en met warmte
Opnieuw kitten over oude kit	Nooit doen	Oude rand eerst volledig weg, dan ontvetten

De douchekraan, de muurplaat en de maten die vastliggen

Bij een douchekraan installeren liggen de maten vast en dat is maar goed ook. De twee muurplaten in de wand zitten op 150 mm hart op hart, hebben een halve duims binnendraad, en daar draaien de s-koppelingen in. De kraan zelf heeft driekwart duims wartels die op de kop van die koppelingen passen. Warm hoort links, koud rechts, want dat is de aanname waarop elke thermostaatkraan is gebouwd.

Die s-koppeling is geen los onderdeel dat je erbij krijgt, maar de reden dat een kraan überhaupt past. Doordat de koppeling excentrisch is, vang je een scheefstand of een afwijkende hart op hartmaat op door hem te draaien. Kom je bij een oude kraan een hartmaat van 120 mm tegen, dan zijn er verstelbare koppelingen en verloopstukken die je van 12 naar 15 cm brengen zonder de tegels open te breken.

Zit de muurplaat te diep of juist te ver naar voren in de wand, dan sluit het rozet niet aan en zie je een spleet. Hoe je de muurplaat van een douchekraan op de juiste diepte zet bepaal je dus voordat de tegels erop gaan, want daarna is corrigeren alleen nog mogelijk met verlengstukken. Gaat het je puur om het verwisselen van de kraan zelf, dan lees je bij het vervangen van een douchekraan stap voor stap hoe je de oude eraf krijgt zonder de muurplaten mee te draaien.

Onderdeel	Standaardmaat	Waarom juist die maat
Hart op hart van de muurplaten	150 mm	Elke opbouwkraan in de winkel is daarop gemaakt
Aansluiting van de muurplaat	Halve duims binnendraad	Daar draait de s-koppeling in
Wartels van de douchekraan	Driekwart duims	Passen op de kop van de s-koppeling
Correctie met s-koppelingen	Ongeveer 10 tot 15 mm per kant	Vangt scheefstand en tegeldikte op
Doucheslang	Halve duims aan beide zijden, 150 of 175 cm	Vrijwel elke douchekop past op elke slang
Hoogte van een opbouw douchekraan	100 tot 110 cm boven de vloer	Te bedienen zonder onder de koude straal te staan
Bovenkant van de glijstang	200 tot 220 cm	De kop blijft boven ieders hoofd verstelbaar
Arm van een regendouche	210 tot 220 cm	Minstens twintig centimeter boven je hoofd
Badkraan boven de badrand	15 tot 20 cm	De straal komt vrij en spat niet over de rand
Leiding naar een regendouche	15 mm, niet 12 mm	Bij 12 mm haalt een regendouche zijn debiet niet
Inbouwdiepte van een inbouwkraan	Volgens de sjabloon van het merk	De afdekplaat moet later vlak op de tegel sluiten

Douchekop, doucheslang en douchestang

Als de douchekop lekt, is het bijna nooit de douchekop. Als er na het dichtdraaien een halve minuut water uit blijft komen, is dat gewoon het restwater uit de kop, en bij een grote regendouche of een waterbesparende sproeier duurt dat langer dan bij een simpele handdouche. Dat hoort erbij en daar is niets aan te doen.

Blijft de kop de hele dag doorlekken, dan sluit de kraan niet meer af. De test kost een minuut: draai de doucheslang los van de kraan en kijk of er water uit de kraanuitgang blijft komen. Blijft het druppelen, dan zit het in het binnenwerk of in het thermostaatelement en niet in de kop. Blijft het droog, dan is de kop verzadigd of verkalkt en helpt een nacht in de ontkalker.

Een douchestang vervangen is meestal eenvoudiger dan hem losmaken, want een oude douchestang verwijderen begint bovenaan en niet onderaan. Zit er een regendouche op met een leiding die door de stang loopt, ga dan niet onderaan bij de kraan staan wrikken. Er zit een klemverbinding in en die geeft een tik als hij het begeeft. Begin bovenaan bij de muurbevestiging, waar vrijwel altijd een inbusschroef zit, haal daarna de beugel van de muur en maak dan pas het onderstuk los.

Klacht	Waar het aan ligt	Wat werkt
De douchekop druppelt een halve minuut na	Restwater in de kop, normaal bij een regendouche	Niets, dit hoort bij het type kop
De douchekop blijft de hele dag druppelen	Het binnenwerk van de kraan sluit niet meer af	Slang losdraaien om te testen, dan kraankop of thermostaatelement vervangen
Slappe straal die alle kanten op spat	Verkalkte sproeiergaatjes	Kop een nacht in de ontkalker, nopjes met de duim doorwrijven
De doucheslang lekt bij de kraan	Rubber ringetje in de wartel verdraaid of verhard	Nieuwe ring, met de hand aandraaien plus een kwartslag
De doucheslang lekt bij de douchekop	Zeefje met ring niet goed teruggeplaatst	Zeefje en ring vernieuwen, niet te strak draaien
De douchekop zakt langzaam naar beneden	Versleten glijstuk of een verkalkte klemschroef	Glijstuk vervangen op de buisdiameter van je stang
De houder is van het glijstuk afgebroken	Kunststof houder is bros geworden	Universeel glijstuk kopen, eerst de stangdiameter meten
De stang komt onderaan niet los	Er loopt een leiding door de stang naar de regendouche	Eerst het bovenstuk bij de muurbeugel, dan pas onderaan
De slang is te kort om comfortabel te douchen	Standaardlengte is 150 cm	Een slang van 175 of 200 cm nemen, geen koppelstukken achter elkaar
Regendouche en handdouche lopen tegelijk	De omstelling sluit niet meer af	Omstelpatroon in de kraan vervangen of ontkalken

Warm water dat wegvalt, te weinig druk en hard water

Warm water dat wegvalt tijdens het douchen heeft bijna altijd te maken met de hoeveelheid water die de ketel per minuut kan opwarmen. Gaat er elders in huis een tweede tappunt open, dan verdeelt de ketel wat hij heeft en word je koud. De klasse van een combiketel zegt precies hoeveel warm water hij tegelijk levert, en zelfs een cw5 gaat twee douches tegelijk niet aankunnen zonder dat je het merkt.

Er is een tweede oorzaak die je vaak voor de eerste aanziet: een drukval op de koude leiding. Spoelt het toilet door of springt de wasmachine aan, dan zakt de koudedruk even weg en schiet een gewone mengkraan naar warm of juist naar koud. Een thermostaatkraan compenseert dat binnen een seconde, en dat is de belangrijkste reden om er een te plaatsen.

Wordt het douchewater niet warm genoeg en komt de douche niet boven de 38 graden, dan is dat meestal geen mankement. Vrijwel elke thermostaatkraan heeft een blokkering op die temperatuur die je met een knopje op de greep opheft. Blijft hij ook daarna lauw, dan is het thermostaatelement verkalkt of staan warm en koud verwisseld aangesloten, wat je herkent aan een kraan die precies omgekeerd werkt.

Klacht	Waar het aan ligt	Wat je eraan doet
Het water wordt lauw zodra de keukenkraan opengaat	De ketel kan maar één tappunt tegelijk aan	Klasse van de ketel nakijken, tappunten spreiden
Het water schiet weg als het toilet doorspoelt	Drukval op de koude leiding bij een gewone mengkraan	Thermostaatkraan plaatsen, die regelt de drukval weg
De douche wordt niet warmer dan 38 graden	De veiligheidsblokkering van de thermostaatkraan	Knopje indrukken en verder draaien, anders het element ontkalken
Het duurt lang voor er warm water is	Lange leiding tussen ketel en douche	Leiding isoleren of de ketel op comfortstand zetten
Warm en koud staan omgekeerd	Aansluitingen verwisseld, warm hoort links	Aansluitingen omdraaien of een omkeerset op de kraan
Het warme water valt weg en komt steeds terug	Vervuilde zeefjes of een verkalkte warmtewisselaar	Zeefjes schoonmaken, ketel laten doorspoelen
Nauwelijks druk op de hele douche	Verkalkte kop, te dunne leiding of lage waterdruk in de straat	Kop ontkalken, leidingdiameter nakijken, druk laten meten
Twee douches tegelijk levert koud water	De capaciteit van de combiketel	Hogere klasse of een voorraadboiler, anders na elkaar douchen
De douchekraan maakt een zoemend of fluitend geluid	Trilling in het binnenwerk bij een halfgeopende kraan	Binnenwerk of thermostaatelement vervangen
De douchekraan draait stroef	Kalk op de spindel of het omstelpatroon	Demonteren, ontkalken en invetten met siliconenvet

Ventilatie en het vocht dat na het douchen achterblijft

Een afzuiger in de douche voert vocht af op de plek waar het ontstaat, en dat is precies de bedoeling. Het hardnekkige verhaal dat een ventilator niet boven de douche mag omdat hij het vocht te snel wegneemt, klopt niet. Hoe dichter het afzuigpunt bij de bron zit, hoe minder damp er de rest van de badkamer in trekt. In nieuwbouw hangt het punt daarom vaak recht boven de doucheplek.

Waar het wel op aankomt, is de luchtstroom door de ruimte. Zet het afzuigpunt hoog en in de hoek die het verst van de deur ligt, en zorg voor toevoer via een spleet van ongeveer twee centimeter onder de deur of via een rooster. Zonder die toevoer zuigt de ventilator tegen een gesloten ruimte in en verplaatst hij vooral geluid.

Koppel de ventilator niet aan de lichtschakelaar. Dan draait hij tijdens het douchen, trekt hij je warmte weg, en stopt hij precies op het moment dat de ruimte moet drogen. Een ventilator met naloop van vijftien tot dertig minuten of met een vochtsensor lost dat op. De badkamerdeur openzetten in plaats van afzuigen is geen oplossing, want dan verhuist het vocht naar de rest van het huis en sla je het op in koudere muren.

Ventilatieoplossing	Wat hij aankan	Wanneer je hem kiest
Alleen een raampje openzetten	Werkt in de zomer, nauwelijks bij vochtig weer	Kleine badkamer aan de buitengevel met weinig douchebeurten
Losse badkamerventilator met naloop	Rond 50 tot 100 kubieke meter per uur	Bestaande badkamer met een kanaal naar buiten
Ventilator met vochtsensor	Schakelt vanzelf bij en draait door tot het droog is	Als er meerdere mensen achter elkaar douchen
Mechanische afzuigbox met meerdere standen	Voert het hele huis af, hoogste stand tijdens het douchen	Woning met bestaande ventilatiekanalen
Balansventilatie met warmteterugwinning	Voert af en brengt tegelijk voorverwarmde lucht binnen	Grondige verbouwing of een goed geïsoleerde woning
Ventilatierooster in het plafond op een kanaal	Zoveel als de box erachter aankan	Als de ventilator zelf niet in de natte zone mag hangen
Douchecabine met eigen afzuiging	Alleen de cabine, niet de rest van de ruimte	Cabine tot het plafond, bijvoorbeeld bij stoom

Een bad plaatsen, betegelen en repareren

Een bad plaatsen in een bestaande badkamer valt of staat bij twee dingen: hij moet vlak en stabiel staan, en je moet er later bij kunnen. Zet het bad op zijn stelpoten waterpas, en laat de rand aan de wandzijde net iets hoger staan dan de rest zodat water altijd het bad in loopt. Vul de ruimte onder de bodem bij een dun acryl bad met een bed van tegellijm of montageschuim, dan klinkt hij niet hol en veert de bodem niet.

Een bad ombouwen doe je met een frame van vochtwerende regels of metalstud, bekleed met een waterdichte plaat en daarna betegeld. Maak in dat frame altijd een serviceluik ter hoogte van de afvoer, of betegel één paneel op magneten. Zonder luik moet je bij een lekkende sifon de hele ombouw slopen.

Bad isoleren is de moeite waard bij een dun acryl of staal bad. Een isolatiemat of een laag spuitschuim tegen de buitenzijde houdt het water merkbaar langer warm en dempt het geluid van instromend water. Doe dat voordat het bad staat, want daarna kom je er niet meer bij.

Bad	Hoe het aanvoelt	Gewicht en ondersteuning	Repareren
Acryl	Warm, licht, veert bij het instappen	Frame plus een bed onder de bodem	Krassen uitschuren en polijsten, gaten met een acrylset
Acryl in mat wit	Zacht van uiterlijk, geen glans	Zelfde als glanzend acryl	Onze ervaring: kalk en zeepresten blijven zichtbaarder
Plaatstaal geëmailleerd	Koud, hard, klinkt luid bij het vullen	Stelpoten plus geluidsdempende mat	Emaille bijwerken lukt matig, schilfers blijven zichtbaar
Gietijzer geëmailleerd	Massief, houdt warmte lang vast	Zwaar, draagkracht van de vloer nakijken	Emaillereparatie of laten herglazuren
Quaryl	Massief en warm, kras te schuren	Draagt zichzelf, poten volstaan	Kras uitschuren tot in de massa, kleur blijft gelijk
Polyester of kunststof	Licht en soepel, verkleurt met de jaren	Volledige ondersteuning nodig	Reparatieset met hars, daarna schuren en polijsten
Composiet of mineraalguss	Mat, steenachtig, zwaar	Vlakke ondergrond, volledig steunend	Kleine beschadigingen zijn bij te schuren
Half vrijstaand bad	Eén afgewerkte zijde, achterzijde tegen de wand	Eigen frame, wandzijde afkitten	Als het materiaal, meestal acryl
Vrijstaand bad	Rondom afgewerkt, staat los in de ruimte	Vloerafvoer en een sterke vloer	Als het materiaal, poten zijn los verkrijgbaar

Bijzondere doucheplekken: van een stoomcabine tot een douche in een camper

Niet elke doucheplek zit in een badkamer. Een stoomcabine vraagt een cabine die tot het plafond dicht is, een stoomgenerator op een eigen groep en een afwerking die tegen aanhoudende damp kan. Wat er allemaal bij komt kijken aan techniek, ruimte en afvoer, staat in onze uitleg over het plaatsen van een stoomcabine in huis, inclusief het verschil met een gewone cabine met een stoomstand.

Een vorstvrije buitendouche is vooral een kwestie van aftappen. Leg de leiding op afschot naar het laagste punt, zet binnen een afsluiter met een aftapkraan erachter, en tap in de herfst af met de buitenkraan open zodat er niets blijft staan. Een gevelkraan met een lange spindel sluit binnen de gevel af en blijft daardoor vorstvrij. Sluit je een tuinslang aan op een douchekraan of gevelkraan, gebruik dan een koppeling met terugstroombeveiliging, want vuil water dat terugzuigt in de drinkwaterleiding is precies wat die beveiliging voorkomt.

Wie tijdelijk moet douchen tijdens een verbouwing heeft drie routes die werken. Een demontabele bouwdouche die in twee dozen wordt geleverd en die je daarna weer doorverkoopt. Een eenvoudige plaatstalen douchebak van rond de veertig euro op een zelfgelast of getimmerd frame met vier poten, drie panelen eromheen gekit en een douchestang ertussen. Of een oude badkuip in een houten frame met een gordijn dat met de onderkant in het bad hangt, zodat het water dat van het gordijn loopt in de kuip terechtkomt.

Maatvoering

De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Ruimte of vakgebied Alle Sanitair Elektra Keuken Trap Deuren Ventilatie

Ruimte of vakgebied	Onderdeel	Gangbare maat	Marge die in de praktijk werkt	Waar je op moet letten
Sanitair	Wastafel, bovenkant	85 cm boven de vloer	80 tot 90 cm	Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm.
Sanitair	Wastafelkraan, uitloop	25 tot 30 cm boven de wastafelrand	wat past bij de kom	Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder.
Sanitair	Fonteintje in het toilet	80 tot 85 cm	75 tot 90 cm	Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is.
Sanitair	Toiletpot, bovenkant zitting	40 tot 43 cm	38 tot 48 cm	Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger.
Sanitair	Hangend toilet, onderkant pot	40 cm boven de vloer	38 tot 45 cm	De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast.
Sanitair	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 80 cm	Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit.
Sanitair	Douchekraan, thermostaat	100 tot 110 cm	95 tot 120 cm	Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan.
Sanitair	Doucheglijstang, bovenkant	180 tot 200 cm	afhankelijk van de lengste gebruiker	Reken op minstens 20 cm boven de kruin.
Sanitair	Regendouche, onderkant kop	205 tot 215 cm	200 tot 220 cm	Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd.
Sanitair	Handdoekradiator, onderkant	20 tot 30 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen.
Sanitair	Afvoer wastafel, muurdoorvoer	50 tot 55 cm	45 tot 60 cm	Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling.
Elektra	Stopcontact in een woonruimte	30 cm hart boven de vloer	25 tot 40 cm	Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen.
Elektra	Stopcontact boven een aanrechtblad	115 tot 125 cm	10 tot 20 cm boven het blad	Uit de spatzone van de kraan blijven.
Elektra	Lichtschakelaar	105 cm hart boven de vloer	90 tot 120 cm	Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld.
Elektra	Deurklink	100 cm hart boven de vloer	95 tot 105 cm	Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen.
Elektra	Meterkast, groepenkast	150 tot 180 cm	bereikbaar zonder trapje	De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn.
Elektra	Wandcontactdoos buiten	minimaal 30 cm boven maaiveld	hoger bij kans op opspattend water	Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten.
Elektra	Bedrade deurbel, drukknop	110 tot 130 cm	100 tot 140 cm	Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel.
Elektra	Wandlamp naast een spiegel	160 tot 170 cm	op ooghoogte van de gebruiker	Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven.
Elektra	Televisieaansluiting	40 cm of op de hoogte van het scherm	afhankelijk van de opstelling	Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm.
Keuken	Werkblad, bovenkant	90 tot 95 cm	85 tot 100 cm	Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger.
Keuken	Bovenkasten, onderkant	50 tot 60 cm boven het blad	45 tot 65 cm	Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken.
Keuken	Afzuigkap boven een elektrische kookplaat	60 cm	55 tot 70 cm	Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht.
Keuken	Afzuigkap boven een gaspit	65 cm	65 tot 75 cm	Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam.
Keuken	Plint onder de keukenkasten	10 tot 15 cm	standaard 15 cm	Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan.
Keuken	Inbouwoven op ooghoogte	onderkant op 85 tot 90 cm	naar de gebruiker	Scheelt bukken met een hete plaat in je handen.
Trap	Trapleuning	90 cm boven de voorkant van de trede	85 tot 100 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer.
Trap	Leuning langs een bordes	100 cm	90 tot 110 cm	Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap.
Trap	Optrede, hoogte per trede	18 tot 20 cm	maximaal 21 cm binnen een woning	Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste.
Trap	Aantrede, diepte van de trede	22 tot 24 cm	minimaal 22 cm	Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm.
Trap	Vrije doorloophoogte boven de trap	230 cm	minimaal 210 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond.
Trap	Spijlafstand van een balustrade	maximaal 10 cm	kleiner bij kinderen	Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen.
Deuren	Binnendeur, standaardmaat	83 bij 201,5 cm	78 tot 93 cm breed	De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad.
Deuren	Voordeur, standaardmaat	88 bij 201,5 cm	83 tot 100 cm breed	Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator.
Deuren	Speling onder een binnendeur	1 tot 1,5 cm	2 cm bij mechanische ventilatie	De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet.
Deuren	Speling rondom in het kozijn	3 mm	2 tot 4 mm	Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt.
Deuren	Scharnieren, afstand tot de hoek	20 cm van boven en onder	15 tot 25 cm	Bij een zware deur een derde scharnier in het midden.
Ventilatie	Ventilatierooster in een raam	boven in het kozijn	op de bovenregel	Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder.
Ventilatie	Afzuigpunt in een badkamer	hoog in de ruimte	20 tot 30 cm onder het plafond	Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet.
Ventilatie	Muurrooster kruipruimte	net boven het maaiveld	minimaal 15 cm	Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht.
Ventilatie	Dakdoorvoer, afstand tot de nok	minimaal 50 cm	afhankelijk van het type	Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind.

Veelgestelde vragen