Schutting plaatsen, verstevigen en verhogen: begin bij de palen

Waar het bij een schutting meestal op vastloopt

Een schutting is geen ingewikkelde constructie, maar bijna alles wat er misgaat begint bij de palen. Een paal die te ondiep staat, te licht is of in een veel te ruim gat is weggezet, geeft na een paar stormen een schutting die wiebelt of scheef zakt. Pak je meer tegelijk aan buiten, dan staat de rest van dat werk bij tuin en buiten.

De tweede helft van de vragen gaat niet over plaatsen maar over aanpassen. Er staat al iets, en dat is te laag, te open, te wiebelig, of het staat op een plek waar je niet kunt graven. Zo'n situatie vraagt om andere oplossingen dan een schutting die je vanaf nul zet, want je werkt met wat er is.

Hieronder staat per klacht wat er meestal achter zit. Herken je je eigen situatie, dan weet je meteen welk deel van deze pagina je nodig hebt.

Wat je merkt	Wat er meestal aan de hand is	Waar de oplossing zit
De schutting wiebelt als je ertegen duwt	Paal staat te ondiep of de grond eromheen is nooit goed aangestampt	Dieper zetten, schoren of de paal vervangen
De schutting staat scheef en zakt naar een kant	Paal is precies op maaiveldhoogte weggerot	Nieuwe paal, eventueel klem naast de oude
Je kijkt schuin door de schutting heen	Goedkoop scherm waarvan de planken elkaar nauwelijks overlappen	Planken verzetten, bekleden of doek ertussen
De buren kijken over de schutting heen naar binnen	Standaardhoogte van 180 cm tegen een hoger gelegen terras	Verhogen met een opzetstuk, trellis of groen
Onderaan zit een kier waar blad en katten doorheen gaan	Grond is verzakt of de schermen hangen te hoog	Opsluitband, onderplaat of een extra plank
Op het dakterras waait het scherm om	Losse opzetvoeten op kleine tegels zonder verankering	Grotere tegels, schoren en bevestiging aan de gevel
De schutting bolt naar de buren toe	Aarde uit een border staat rechtstreeks tegen de planken	Eigen keerwandje op tien centimeter afstand
De poort sleept over de tegels	Poortpaal is te licht of staat niet diep genoeg	Zwaardere paal, dieper en in beton

Welke palen je kunt kiezen: hout, staal of beton

Welke palen voor een schutting je kiest, bepaalt vooral hoe vaak je dit werk overdoet. Een paal voor een schutting die vol in de wind staat mag gerust een maat dikker zijn dan de rest, en dat geldt zeker voor de hoekpalen.

Hout is nog steeds de meest gebruikte paal, en binnen hout is het verschil tussen geïmpregneerd grenen en hardhout groot. Geïmpregneerd vuren of grenen is goedkoop en rot precies op de overgang van grond naar lucht weg, in de praktijk na acht tot vijftien jaar. Hardhout als azobé of bankirai gaat in diezelfde klei twintig jaar mee, en dan is er van een paal van 7 x 7 cm vaak nog vijf bij vijf centimeter gezond hout over.

Bij een houthandel betaal je voor hardhout een paar euro tot rond de tien euro per strekkende meter, afhankelijk van maat en soort. Dat is meer dan een bouwmarktpaal, maar het scheelt je een keer alles opnieuw zetten. Wij besteden dat geld liever aan een zwaardere paal dan aan zakken snelbeton eromheen.

Stalen palen voor een schutting zie je vooral bij gaaspanelen en dubbelstaafmat hekwerk. Ze zijn hol en aan de onderkant open, en de binnenkant is meestal wel verzinkt maar niet gepoedercoat. Water dat erin blijft staan zet bij vorst uit en drukt de naad open, dus je wilt een kap die een paar centimeter over de paal valt en een onderkant waar vocht uit kan lopen.

Een stalen paal in de grond trek je er makkelijker uit dan een houten, want metalen tuinpalen en ijzeren paaltjes hebben geen ruwe zijkanten die zich in de grond vastzuigen. IJzeren palen in de grond zetten doe je daarom vrijwel altijd met beton eromheen. Betonpalen met sleuven zijn het andere uiterste, onderhoudsvrij en zwaar, en hoe je die stelt lees je bij betonpalen voor een schutting.

Let bij het bestellen op de naam van het hout. Wie zoekt op palissander paaltjes bedoelt vrijwel altijd palissadepaaltjes: ronde paaltjes van zes tot acht centimeter, geïmpregneerd of van hardhout, voor een borderrand of een lage afscheiding. Palissander is een tropische meubelhoutsoort waar handelsbeperkingen op zitten, en als tuinpaal kom je die niet tegen.

Paalsoort	Gangbare maat	Wat je er in de praktijk uit haalt	Waar hij het meest op zijn plek is
Hardhout, azobé	7 x 7 tot 11 x 11 cm	Twintig jaar en vaak meer, ook in natte klei	Zware schuttingen, poortpalen, hoekpalen
Hardhout, bankirai	7 x 7 tot 9 x 9 cm	Vijftien tot vijfentwintig jaar	Schermen, deklatten, verlengstukken
Geïmpregneerd grenen of vuren	6,8 x 6,8 tot 8,5 x 8,5 cm	Acht tot vijftien jaar, korter op de grens grond en lucht	Budgetschutting, laag hekwerk
Douglas	8 x 8 tot 12 x 12 cm	Lang boven de grond, kort erin zonder behandeling	Zichtwerk, pergola, latwerk
Betonpaal met sleuf	8,5 x 8,5 en 10 x 10 cm	Gaat langer mee dan de schermen die erin staan	Onderhoudsvrije schutting met betonplaat onderin
Stalen paal of hekpalen van metaal, verzinkt en gepoedercoat	48 tot 60 mm rond of 60 x 60 mm	Twintig jaar mits er geen water in blijft staan	Tuinhek palen, gaaspanelen en dubbelstaafmat
Rond palissadepaaltje	6 tot 8 cm	Vijf tot tien jaar	Borderrand, laag afscheidinkje
Halve boomstam	10 tot 14 cm	Acht tot vijftien jaar, afhankelijk van de soort	Boomstam schutting, rustieke afscheiding, beschoeiing

Hoe diep moet een paal in de grond

De vuistregel is dat een derde van de totale paallengte onder de grond zit en twee derde erboven. Daar gaat het vaak mis, want dat derde deel reken je over de hele paal en niet over het stuk dat je wilt zien.

Hoe diep moeten palen in de grond bij een schutting van 180 cm? Dan heb je een paal van 270 cm nodig waarvan 90 cm de grond in gaat, en geen paal van 240 cm.

Die verhouding gaat uit van een schutting waarbij elk scherm aan beide kanten een paal heeft. De palen steunen elkaar dan via de schermen en staan nooit alleen. Staat een paal vrij, of hangt er een poort aan die een paar keer per dag dichtklapt, dan is een derde te weinig. Houd dan de hoogte van het hek zelf als ondergrens aan: 80 cm boven de grond betekent 80 cm eronder.

Onder de zestig centimeter zit je in Nederland vrijwel altijd onder de laag die in een strenge winter bevriest. Dat is een van de redenen waarom een paal van veertig centimeter diep na een paar seizoenen los gaat zitten.

Hoe ver moet een paal de grond in als de bodem zacht is? In veen en losse zandgrond ga je liever tien centimeter dieper dan in stugge klei, want daar klemt de grond de paal minder vast.

Hoever moet een paal de grond in als er beton omheen komt? Even diep als zonder beton. Een betonvoet vult het gat en vervangt geen centimeters, en een korte paal in een blok beton kantelt bij storm als geheel uit de grond.

Hoogte boven de grond	Paallengte	Deel in de grond	Waar je op let
Tuinhekje van 80 cm	120 tot 160 cm	40 tot 80 cm	40 cm alleen als elk vak tussen twee palen zit, bij een poortje 80 cm
Hekwerk van 100 cm	150 cm	50 cm	Stalen palen erbij in beton, anders trek je ze er zo uit
Schutting van 150 cm	225 cm	75 cm	Handig bij een aflopende tuin, trapsgewijs meelopen
Schutting van 180 cm	270 cm	90 cm	De standaardmaat, past bij schermen van 180 cm breed
Schutting van 200 cm	300 cm	100 cm	Boven twee meter meestal vergunningplichtig
Poortpaal bij een poort van 180 cm	300 cm en zwaarder dan de rest	100 tot 120 cm	Minimaal 9 x 9 cm hardhout, hier wel beton
Vrijstaande paal, waspaal of schommel	Zichthoogte plus 80 tot 100 cm	80 tot 100 cm	Geen steun opzij, dus dieper en in beton
Metalen paal voor gaaspaneel van 60 cm	110 cm	45 tot 50 cm	Alleen voldoende met een betonvoet eromheen

Palen in de grond zetten: boren, slaan of aanstampen

Palen in de grond zetten kan op twee manieren: palen in de grond slaan met een handhei, of eerst een gat boren en de paal daarin zetten. Zelf palen heien met de hand lukt in zand en veen, maar houten palen heien in stugge klei gaat niet zonder voorboren. Voor een schutting van enige lengte is dat voorboren dan ook de gewone route.

Grondboren voor palen zijn er van zeven tot dertig centimeter, en welke grondboor voor welke palen past hangt af van de paalmaat. Een grondboor voor palen huur je voor een paar euro per dag, en houten palen plaatsen met een grondboor werkt in vrijwel elke tuin.

Een gat dat precies om de paal past, lijkt netjes maar staat slechter. De paal moet klem komen te zitten, dus het gat mag kleiner zijn dan de diagonaal van de paal. Een vierkante paal van 7 cm heeft een diagonaal van bijna 10 cm: boor je een gat van 10 cm, dan valt hij erin en moet alles wat je eruit haalde weer terug.

Boor je 7 cm, dan snijden de vier hoeken zich in de wand van het gat en staat de paal meteen vast. In stugge klei kost dat wel kracht, dus daar mag het gat een halve centimeter ruimer en vul je aan met droog zand dat je in lagen aanstampt. Kleikluiten krijg je namelijk nooit meer terug in het gat.

Blijf tijdens het boren niet op een plek staan. Je duwt onbewust altijd naar een kant en dan boor je een scheef gat waar de paal ook scheef in komt. Loop rond het gat mee terwijl je draait, en huur een grondboor met verlengstuk zodra je dieper dan ongeveer zeventig centimeter moet.

De laatste tien centimeter sla je aan met een voorhamer of een handhei; de hamer om palen in de grond te slaan is dus nooit de klauwhamer uit je gereedschapskist. Leg een klosje hardhout op de kop, anders rafelt hij uit of splijt hij langs de nerf. Die laatste klappen zetten de paal echt vast, en dat voel je meteen als je er daarna tegenaan duwt.

Houten palen in de grond zetten vraagt eerst een coating: behandel het deel dat de grond in gaat met bitumen of rubber, vanaf de punt tot ongeveer tien centimeter boven het maaiveld. Een paal in de grond zetten zonder die behandeling betekent dat hij precies op die overgang van grond naar lucht wegrot, en niet onderin waar hij nauwelijks zuurstof heeft. Voor een betonpaal in een poer gelden weer eigen maten en die hoef je uiteraard niet te coaten.

Manier van vastzetten	Wanneer dit werkt	Waar je tegenaan loopt
Gat boren en de uitgegraven grond aanstampen	Zandgrond, houten palen in een schuttinglijn	Moet in lagen van tien centimeter, anders zakt het na
Gat boren en droog zand in lagen aanstampen	Klei, of een gat dat te ruim geboord is	Kost meer tijd dan het klinkt, aanwateren helpt
Een paal in de grond slaan zonder gat, met een punt eraan	Zand en veen, lichte palen en hekjes	In klei en grond met puin gaat de kop kapot
Voorboren en de laatste tien centimeter inslaan	Verreweg de meeste tuinen	Je hebt een voorhamer of handhei nodig
Snelbeton voor tuinpalen, rondom de paal gestort	Stalen palen, poortpalen, vrijstaande palen	Vervangen wordt graafwerk, hout rot sneller op de overgang
Betonpoer met een paalhouder erop	Waar hout niet in de grond mag staan	Duurder, en de houder moet exact bij de paalmaat passen
Tweecomponenten schuim om palen vast te zetten	Licht hekwerk en snelle klussen	Vult het gat, maar geeft geen extra diepte

Poortpalen en losse palen in de tuin

Een poort belast zijn paal heel anders dan een scherm. Het gewicht hangt aan een kant en bij elke keer dichtslaan krijgt de paal een tik, waardoor hij langzaam ruimte maakt in de grond en gaat hangen. Houten palen voor een poort plaatsen doe je daarom met zwaarder hout dan de rest van de schutting. Reken op minimaal 9 bij 9 cm hardhout, minstens zo diep als de poort hoog is, en hier wel in beton.

Wil je zelf een poortdeur maken, dan bepaalt de diagonaal of hij over vijf jaar nog sluit. Die schoor loopt van het onderste scharnier naar de bovenhoek aan de sluitzijde, zodat hij op druk wordt belast in plaats van op trek. Bij een dubbele tuinpoort plaatsen hoort een grondschuif in de vaste vleugel die in een huls in de bestrating valt, anders staat de sluitkant te trillen.

Voor de bediening is een poortklink met een lange kruk aan beide zijden het prettigst, uitgevoerd in rvs of thermisch verzinkt staal. Gewoon staal met een laklaagje roest buiten binnen een seizoen door op de plek waar de klink schuurt.

Palen die helemaal alleen staan vragen om meer diepte dan de vuistregel. Een waspaal, een ouderwetse waslijnpaal of een krabpaal van hout zelf maken levert allemaal hetzelfde probleem op: er is geen scherm dat de paal opzij steunt.

Wil je een duiventil op een paal zelf maken, dan geldt dat net zo goed. Een tuinpaal in de grond zetten die helemaal alleen staat, betekent minimaal tachtig centimeter diep met beton eromheen.

Bij een schommel met palen in de grond, een boomhut maken op palen of een verhoogd terras op palen ligt de lat nog hoger. Daar horen echte betonpoeren onder, en bij alles waar mensen op staan of onder hangen hoort een berekening in plaats van een vuistregel. Een balkon op palen is helemaal geen tuinklus meer, maar constructiewerk.

Een punt aan een paal maken doe je door de laatste vijftien tot twintig centimeter aan vier kanten af te schuinen met een handzaag of cirkelzaag. Ronde palen verbinden gaat met halfronde uitsparingen, met een T-koppelstuk of met een lange houtdraadbout door het hart, en dan altijd voorboren: een bout die je zo in de nerf draait, splijt een ronde paal open. Welke maat paal je in welke situatie nodig hebt, staat verder uitgewerkt bij de keuze van de palen.

Als de paal niet zo de grond in kan: paalhouders, muurtjes en keerwanden

Een paalhouder met punt plaatsen gaat snel: de punt van ongeveer 75 cm gaat de grond in en het hout blijft erboven, wat je jaren houtrot scheelt. Sla hem nooit rechtstreeks met de voorhamer op de koker, maar gebruik de bijgeleverde inslaghulp of een afgezaagd stuk paal van dezelfde maat. Zonder dat hulpstuk vervorm je de bovenrand en past de paal er daarna niet meer in.

Let bij het kopen op de werkelijke paalmaat. Een paalhouder 65x65 past niet om een paal van 68 mm, en dat verschil van drie millimeter ontdek je pas als je met een voorhamer in de tuin staat.

Is zo'n paalhouder stevig genoeg voor een dichte schutting van 180 cm? Meestal niet: hij is daarvoor aan de lichte kant, en in grond met puin of stenen loopt hij ook nog eens scheef.

Palen vastzetten in een paalhouder doe je met rvs schroeven door de zijkanten van de koker. Kies een model met een open of geperforeerde bodem, want in een dichte koker staat de paalvoet in water dat er niet uit kan en rot hij juist daar weg. Een paalpunthouder plaatsen op een plek waar later een poort komt is geen goed idee: die belasting is te wisselend.

Een schutting op een muurtje zetten kan met een U-paalhouder met een grondplaat, en voor een hekwerk op een muurtje geldt hetzelfde. Neem een model waarbij je in het midden van de plaat kunt boren, want een gat vlak bij de rand van een steen breekt uit. Met een chemisch anker en een draadeind kun je door drie lagen metselwerk heen verankeren, en dat scheelt in stevigheid enorm veel.

Een alternatief op een lang muurtje is een betonopstort van ongeveer vijf centimeter over de hele lengte, met de draadeinden er direct in gestort. Bij een schutting met gemetselde pilaren en houten schermen ertussen hoort een fundering onder de vorstgrens, dus zestig tot tachtig centimeter diep. Zo'n gemetselde schutting met hout ertussen oogt fraai, maar het metselwerk bepaalt de kosten.

Een schutting op een keerwand plaatsen is de lastigste variant, want die zet een extra kantelende kracht op een wand die al grond tegenhoudt. Voor een hekwerk op een keerwand geldt hetzelfde, al vangt gaas veel minder wind dan een dicht scherm.

Een paal of poort aan een muur bevestigen

Een houten paal aan een muur bevestigen begint niet bij de vraag welke bout je neemt, maar bij de steen waarin je boort. Boor op een onopvallende plek een proefgaatje: zakt de boor na een paar centimeter ineens weg, dan zitten er holtes in de steen. In zulke geperforeerde stenen grijpt een slagplug nauwelijks, en een keilbout drukt de wand van de holte zelfs kapot.

Wat aan een gewone gevel het beste werkt, is een stevige kunststof plug met een telefoonbout, ofwel een houtdraadbout met een zeskantkop. Reken op drie stuks per paal bij een schutting en meer als er een poort aan komt, want de muurbevestiging van een paal met poort krijgt telkens een klap. Gaat er ooit een los zitten, dan boor je dat gat groter en zet je er een dikkere plug in.

Zit de paal aan een halfsteens schuurmuur, dan is er iets beters: slotbouten helemaal door de muur, met een ring en een moer aan de binnenkant. Je pakt dan de volle dikte van het metselwerk in plaats van alleen de buitenste centimeters. Houd er wel rekening mee dat je de paal een steen verder uit de hoek moet zetten, anders komt de bout uit in de steen die de hoek om gaat.

Blijf bij het boren van de randen af. Elke fabrikant geeft een minimale rand- en hartafstand op, en te dicht bij een hoek of bij het einde van een steen breekt het materiaal uit op precies de plek waar de kracht komt. Leg bij een poort ook een strook dun rubber achter de paal ter hoogte van de bouten, zodat de klap van een dichtvallende poort niet alleen op de bouten terechtkomt.

Hangt er een zware poort aan de muur, dan is een portaal beter dan een losse paal. Laat de stijlen minimaal 2,30 meter boven de grond uitkomen en maak er bovenin een dwarsbalk van hetzelfde hout tussen. Een deel van het gewicht loopt dan naar de sluitzijde in plaats van volledig aan de pluggen te hangen.

Ondergrond	Wat houdt	Wat je hier niet moet gebruiken
Massieve baksteen	Kunststof plug met telefoonbout, of een keilbout	Kleine slagpluggen als er een poort aan hangt
Baksteen met perforatie of gaten	Lange kunststof plug die zich in de holte vouwt, of chemisch anker met zeefhuls	Keilbout, die drukt de steen van binnenuit stuk
Halfsteens schuurmuur	Slotbout door de muur met ring en moer aan de binnenzijde	Bevestiging die alleen in de buitenste helft grijpt
Betonwand of betonpoer	Keilbout of chemisch anker	Slagplug in een geboord gat
Cellenbeton	Speciale cellenbetonplug of chemisch anker	Gewone kunststof plug, die draait mee rond
Gemetseld muurtje van 8 cm	Chemisch anker met een draadeind door meerdere lagen	Boren dicht bij de rand van de steen

Wind, schoren en een schutting die beweegt

Een bestaande schutting verstevigen begint bij de vraag wat er precies duwt en trekt: een dichte schutting is een groot windvlak op twee dunne palen. De kracht van de wind komt bijna volledig terecht op de paalvoet, en hoe hoger de schutting, hoe groter die hefboom. Vijftig centimeter extra hoogte voelt in de tuin als een klein verschil en op de palen als een groot verschil.

Een schutting verstevigen tegen wind kan daarom ook door hem juist opener te maken. Een spleet van ongeveer een centimeter tussen de planken laat wind door en laat het hout na regen weer drogen. Een strook trellis hekwerk of latwerk bovenop doet hetzelfde en levert de extra hoogte er meteen bij.

Staat er iets scheef, kijk dan eerst waar de paal het begeeft. Prik met een schroevendraaier op maaiveldhoogte in het hout: is het daar zacht, dan heeft een scheve schutting rechtzetten geen zin en moet de paal eruit. Is het hout gezond, dan graaf je de paal vrij aan de kant waar hij naartoe helt, trek je hem terug en vul je aan in lagen van tien centimeter met tussendoor aanstampen.

Een weggerotte paal hoef je niet per se uit te graven. Je kunt er een nieuwe paal strak naast zetten en de schermen overschroeven, wat je een halve dag graven scheelt. Dat lukt alleen als de oude paal niet in beton staat, en dat is meteen het beste argument om beton achterwege te laten.

Een schutting schoren doe je onder ongeveer 45 graden. De lengte van de schoren bepalen is dan simpel: ongeveer anderhalf keer de hoogte waarop je ze aanzet, dus op 120 cm heb je een lat van ongeveer 170 cm nodig. Onderaan moet die schoor ergens tegenaan kunnen, bijvoorbeeld een ingegraven klos, een grondanker of een vastgezette tegel.

Een schutting bevestigen aan een paal, of een tuinscherm bevestigen aan een muurpaal, doe je met minimaal vier schroeven door de regels of met schermbeugels die je eerst op de paal schroeft. Een deklat over de koppen bindt alle palen aan elkaar en haalt verrassend veel beweging uit het geheel. Wil je een glazen windscherm met houten palen, neem dan gehard glas in klemmen en zwaardere palen, want glas weegt en laat geen zuchtje wind door.

Een schutting of hekwerk op een dakterras

Een schutting op een dakterras bevestigen loopt tegen twee dingen aan: je mag meestal niet in de dakbedekking boren, en wat omwaait valt naar beneden. Een composiet scherm van 180 bij 180 op losse opzetpoten houdt geen windkracht 9. Dat is geen theorie, want zulke schermen gaan bij de eerste stevige najaarsstorm met tegels en al om.

Het slechtst werkt een voet die op het kruispunt van vier tegels van 30 bij 30 staat. Elke tegel kan apart kantelen en de voet heeft nergens houvast. Leg in plaats daarvan een tegel van 60 bij 60 of 90 bij 90 neer, zet de voet daar midden op, boor door de tegel heen en zet hem vast met een bout en een moer.

Zie het voor je als een omgekeerde T. De schutting is de staande poot, de voetplaat vormt de korte liggende poten. Zodra de wind het zwaartepunt voorbij het uiteinde van die korte poten duwt, kantelt het geheel, dus alles wat die poten verlengt of verzwaart helpt direct.

Wat er in de praktijk overblijft: de eerste paal aan de gevel of tegen de boeiboord bouten, de tussenliggende palen schoren, en de voeten van die schoren vastpluggen in de naastliggende tegels. Mooi is anders, maar het staat na een storm nog overeind. Een scherm met verspringende planken of open latwerk vangt bovendien veel minder wind dan een dicht scherm.

Een hekwerk op een dakterras bevestigen is dezelfde puzzel, alleen speelt het windprobleem er minder omdat spijlen en gaas de wind doorlaten. Dat scheelt zoveel dat je met minder ballast toekunt.

Wil je toch door het dak heen, laat dat dan de dakdekker doen. Die kan manchetten om de doorvoeren aanbrengen en het geheel met vloeibare dakbedekking afwerken, waarmee de garantie op het dak in stand blijft. Hetzelfde geldt voor een schutting op een balkon plaatsen: daar is de vloer vaak ook de waterkering van de ruimte eronder.

Doorkijk wegnemen en de onderkant dichtmaken

De doorkijk van een schutting oplossen begint bij de vraag waar die doorkijk vandaan komt, en dat is bijna altijd het scherm zelf. Bij de goedkoopste schermen zijn de planken om en om gemonteerd met nauwelijks overlap, en dan kijk je vanaf de zijkant zo de tuin van de buren in. Bij zwaardere schermen met meer planken overlappen ze elkaar wel, en een gepotdekselde schutting is van zichzelf dicht doordat de planken elkaar als dakpannen bedekken.

Een schutting dicht maken kan zonder dat je nieuwe schermen koopt. De planken losdraaien en dichter tegen elkaar monteren werkt goed, mits je een paar extra planken bijkoopt voor het gat dat je overhoudt. Wil je kleurverschil beperken, offer dan een scherm op om de andere mee aan te vullen en koop voor dat ene scherm nieuw materiaal.

Een bestaande schutting bekleden werkt ook, en dan is een open schutting dichtmaken vooral een kwestie van wat je ervoor zet. Verticale balkjes van 40 bij 40 mm douglas met gelijke tussenruimte geven een strak beeld en laten wind door, en zwart doek erachter haalt de laatste doorkijk weg. Monteer planken die je van buitenaf kunt bereiken liever verticaal dan horizontaal, want horizontale latten zijn voor een inbreker een ladder.

Zwart doek voor een schutting is populair, maar niet elk doek is ervoor gemaakt: gewone worteldoek uit de bouwmarkt is te dun en scheurt op den duur uit bij de nietjes. Zoek in plaats daarvan op schuttingdoek, privacydoek, winddoek, schaduwdoek of steigernet, en let op de UV-bestendigheid, want daar zit veel verschil in. Doek tegen een schutting zet je vast met een lat over de rand in plaats van met losse nietjes, want anders trekt de wind het er zo weer vanaf.

Maak de schutting nooit helemaal potdicht. Water dat tussen de planken blijft staan geeft rot, en een volledig dicht vlak vangt alle wind. Staat de schutting precies op de erfgrens, dan is hij meestal gemeenschappelijk bezit en overleg je met de buren voordat je hem bekleedt.

Hieronder staat wat elke manier om een schutting zicht dicht te maken doet met de doorkijk en met de windbelasting.

Wat je erop of ertegen zet	Effect op doorkijk	Effect op wind	Waar je op let
Extra planken tussen de bestaande	Volledig dicht	Vangt meer wind	Kleurverschil, meng met planken van een geofferd scherm
Rietmat of wilgentenenmat ervoor	Vrijwel dicht	Vangt wind, maar laat wat door	Wilgentenen schutting: levensduur vijf tot tien jaar, korter als hij de grond raakt
Schuttingdoek of privacydoek	Dicht tot doorschijnend, afhankelijk van de dichtheid	Volledig dicht doek vangt alles	UV-bestendigheid, en bevestigen met een lat
Worteldoek uit de bouwmarkt	Redelijk dicht	Zelfde als doek	Te dun, scheurt uit bij de nietjes
Verticale latten van 40 x 40 mm	Schuine doorkijk weg, recht van voren niet	Laat wind door	Rvs schroeven en de tussenruimte gelijk verdelen
Trellis of latwerk bovenop	Half, tot een klimplant erdoor groeit	Laat wind door	Lichtste manier om hoogte bij te zetten
Opsluitband in een zandbed	Sluit de kier onderaan	Geen	Waterpas leggen, anders zie je elke afwijking
Betonnen onderplaat	Sluit de kier en houdt grond tegen	Geen	Past alleen tussen betonpalen met sleuf

Een schutting hoger maken: verlengen, opzetstukken of groen

Een bestaande schutting verhogen mag niet onbeperkt, want voor de hoogte gelden regels. In het achtererfgebied mag een erfafscheiding meestal tot twee meter zonder vergunning en aan de straatkant tot een meter, maar gemeenten kunnen daar in hun omgevingsplan van afwijken. Wil je de schutting ophogen tot een hoge schutting van 3 meter, dan is dat vrijwel altijd vergunningplichtig, nog los van de vraag of de palen dat aankunnen.

Staat de schutting precies op de erfgrens, dan is hij in de regel gemeenschappelijk bezit van jou en je buren. Zij hebben dan iets te zeggen over wat je eraan vasttimmert, ook als jij degene bent die hem betaald heeft. Een gesprek vooraf scheelt gedoe achteraf.

Een schutting hoger maken kan door de palen te verlengen, maar een schuttingpaal verlengen met draadeinden in de kop valt tegen. Een houten paal verlengen betekent dan twee gaten van dertig centimeter kaarsrecht boren in stukken die daarna vlak op elkaar moeten sluiten, en je hebt er een lange boor voor nodig.

Wat wel goed werkt is het verlengstuk klemmen tussen twee deklatten van achttien millimeter, aan de voor- en achterkant doorgeschroefd, want met een gegroefde deklat valt de overgang nauwelijks op. Een tuinpaal verlengen voor een lamp of een waslijn kan op dezelfde manier.

Wil je een schutting met pergola erboven en zijn de palen daar te kort voor, dan is dat precies het geval waarin die deklatmethode zich terugbetaalt. Ga je meer dan een halve meter omhoog, dan is een nieuwe langere paal naast de bestaande vaak minder werk dan verlengen. Reken mee dat een plaat of een extra scherm een windvanger is en dat de hefboom op de paalvoet groter wordt.

Voor het opzetstuk zelf valt hetzelfde materiaal als de schutting het minst op, en tweedehands planken of een bezoek aan de milieustraat helpen tegen kleurverschil. Een keralit schutting van kunststof gevelplanken en een trespa schutting van hpl vervormen niet maar zijn duur, en een golfplaten schutting is goedkoop en maakt geluid in de wind. Kunststof planken monteer je met speling, want ze zetten in de zon merkbaar uit.

Een hekwerk verhogen met gaas of een schutting verhogen met groen is de lichtste route: een strook gaas of trellis boven op de palen, met een klimplant erdoorheen. Welke manier bij welke situatie past, staat verder uitgewerkt bij de opties om hoger te bouwen tegen inkijk. De hoofdregel bij beplanting is dat je buren de verwijdering van een boom binnen twee meter van de erfgrens kunnen vorderen, tenzij die boom niet boven de schutting uitkomt.

Borders, planten en pergola's langs de schutting

Een smalle border tegen de schutting en een brede border langs de schutting hebben hetzelfde probleem: de aarde komt rechtstreeks tegen de planken te staan. De schutting wordt dan een keermuur waar hij niet voor gemaakt is, hij bolt naar de tuin van de buren en de onderkant blijft permanent nat.

Netter is een eigen wandje op ongeveer tien centimeter afstand. Zet paaltjes de grond in, schroef er planken tegen en bekleed de binnenkant met worteldoek, zodat er geen modderwater door de kieren spoelt. Die tien centimeter lucht heb je nodig, want daar droogt de schutting.

Goedkoper kan met stoeptegels van 60 bij 60 die je rechtop tegen elkaar zet, met gronddoek ertegen en de aarde erachter. Oude grindtegels zijn vaak gratis op te halen, en zo'n wandje oefent na een tijdje nauwelijks nog kracht uit op de schutting. Voor een lage border voor de schutting is een rij ronde palissadepaaltjes van zes tot acht centimeter ook genoeg.

Voor een verhoogde border tegen de schutting is zo'n wandje onmisbaar. Een verhoogde border maken tegen de schutting van meer dan vijftig centimeter hoog vraagt een echte keerwand met een fundering, want de druk loopt snel op.

Werk je met stapelblokken van bijvoorbeeld 15 bij 15 bij 40 cm, gebruik dan steenlijm en geen polymeerlijm uit een koker. Dat laatste spul houdt zo goed dat je de blokken nooit meer los krijgt, en in een huurhuis wil je alles omkeerbaar houden. Hoe je een verhoogde border of bak opbouwt zonder dat de schutting het gewicht draagt, lees je bij een plantenbak tegen de schutting.

Klimop tegen een schutting groeit graag, maar klimop tegen een houten schutting houdt met zijn hechtwortels het hout vochtig en wordt in tien jaar verrassend zwaar. Laat een klimplant liever over een gaas of trellis groeien dat een paar centimeter vrij van de planken hangt. Een boom vastzetten aan de schutting doe je nooit: bind een jonge boom aan een eigen boompaal, want de wind in de kroon trekt je schuttingpaal langzaam scheef.

Bij een schutting met bomen erlangs houd je afstand tot de erfgrens, want een schutting met een boom er vlak tegenaan krijgt op termijn last van wortels die de palen omhoog duwen.

Een pergola tegen de schutting hang je om diezelfde reden niet aan de schuttingpalen. Een pergola op de schutting of een pergola boven een schutting vraagt eigen staanders, ook als de bestaande palen lang genoeg lijken. Een afdak maken tegen de schutting valt in dezelfde categorie, want dat vangt naast wind ook sneeuw en regenwater.

Veelgestelde vragen