Badkamer waterdicht maken onder de tegels
Een badkamer wordt niet waterdicht van tegels en voegen, maar van een afdichtingslaag die je eronder aanbrengt. In de praktijk is dat een smeerbare coating in twee lagen, met een kimband in alle hoeken en manchetten om elke doorvoer. De vloer van de douche en de wanden rondom krijgen die laag helemaal, de rest van de badkamer alleen waar water werkelijk komt. Gaat er iets mis, dan is het bijna nooit het vlakke werk maar altijd een hoek, een aansluiting of een gat waar een leiding doorheen komt.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Kwast van 5 cm voor hoeken en doorvoeren
- Brede kwast of blokkwast, of een vachtroller met korte pool
- Roestvrij stalen plakspaan voor dikkere systemen
- Boormachine met mengspindel bij tweecomponentensystemen
- Emmer, maatbeker en een schaar of stanleymes voor de banden
- Stofzuiger en een brede stoffer
- Waterpas en rolmaat
- Handschoenen en een bril
Materiaal
- Smeerbare afdichting, één- of tweecomponenten
- Voorstrijk of primer die bij het systeem hoort
- Kimband van ongeveer 12 cm breed
- Voorgevormde binnenhoeken en buitenhoeken
- Manchetten voor leidingdoorvoeren en voor de mengkraan
- Afvoermanchet of flensmanchet voor de doucheput of goot
- Cementgebonden tegeldragerplaten voor natte wanden
- Flexibele tegellijm en flexibele voegmortel
- Sanitairkit voor de zichtbare aansluitnaden
Tegels en voegen houden geen water tegen
De hardnekkigste misvatting bij een badkamer is dat het tegelwerk de waterkering is. Dat is het niet. Voegmortel neemt water op, tegellijm doet dat ook, en een kitnaad is een afwerking die na een paar jaar loslaat. Water dat door de voeg trekt komt gewoon bij de ondergrond, en daar begint het probleem.
De afdichting hoort daarom onder het tegelwerk te zitten, als een aaneengesloten laag over vloer en wand. Die laag is het enige dat water tegenhoudt; het tegelwerk is de slijtlaag erboven. Plan die volgorde vanaf het begin mee, want achteraf een afdichting aanbrengen betekent dat de tegels er weer af moeten. Wie de badkamer in zijn geheel verbouwt heeft hier het minste werk aan, omdat de ruimte toch al kaal is.
Het gaat vrijwel nooit mis op het vlakke deel van een wand. Het gaat mis in de hoek tussen twee wanden, in de kim tussen wand en vloer, bij de doorvoer van de doucheslang en rond de afvoer. Op die plekken zit beweging, een naad of een gat, en precies daar hoort het meeste van je aandacht naartoe.
| Laag | Houdt water tegen? | Wat doet het dan wel |
|---|---|---|
| Voegmortel | Nee | Vult de naad en maakt het vlak schoon te houden |
| Tegel | Zelf wel, de naden eromheen niet | Slijtlaag en afwerking |
| Tegellijm | Nee | Hecht de tegel, laat vocht door |
| Sanitairkit | Alleen zolang hij heel is | Vangt de beweging op in de zichtbare hoek |
| Smeerbare afdichting | Ja, als hij aaneengesloten is | De werkelijke waterkering onder het tegelwerk |
| Kimband in de hoek | Ja, in combinatie met de coating | Overbrugt de naad waar de coating zou scheuren |
| Vochtwerende muurverf | Nee | Maakt een wand afneembaar, meer niet |
| Gipsplaat met groene kern | Nee | Verdraagt vocht in de lucht, geen staand water |
Een kitnaad is geen waterdichting. Als de kit tussen douchebak en wand de enige barrière is, dan lekt het zodra die naad scheurt. De kit hoort de afwerking te zijn boven een afdichting die er sowieso al ligt.
Welke delen van de badkamer je afdicht en tot welke hoogte
Je hoeft niet elke vierkante meter dicht te smeren. Waar het om gaat is dat de zones waar water werkelijk terechtkomt volledig dicht zijn, met voldoende overloop naar de rest. Een strook die net ophoudt op de plek waar het water komt, is de meest voorkomende reden dat er toch vocht in een wand trekt.
Wij houden in de douchehoek 200 tot 220 centimeter hoogte aan, of tot boven de aansluiting van de regendouche als die hoger zit. Aan weerszijden loopt de afdichting minstens 20 tot 30 centimeter door op de aangrenzende wand. Op de vloer dichten we in een douchehoek zonder cabine liever de hele badkamervloer af, want daar zit het risico van een plas die tot in de deuropening loopt.
Rond een bad ligt het net anders. Het water komt daar vooral op de wand achter en naast het bad, en op de vloer voor het bad. Achter een vrijstaand bad zonder wandaansluiting kun je met een lagere strook toe, maar de vloer eronder wil je gewoon meenemen. Dezelfde logica gebruik je bij een keldervloer die waterdicht moet worden: dicht af tot voorbij de plek waar het water komt, niet tot precies daar.
| Plek in de badkamer | Wand afdichten tot | Vloer afdichten | Waarom |
|---|---|---|---|
| Douchehoek zonder cabine | 200 tot 220 cm, plus 30 cm zijwaarts | Hele vloer | Water spat ver en loopt over de vloer weg |
| Inloopdouche met glaswand | Tot 200 cm en 20 cm voorbij de glaswand | Hele vloer | Onder de glaswand loopt water door |
| Douchecabine met bak | Tot 20 cm boven de douchekop | Vloer onder en 50 cm rondom de bak | Lekkage komt hier meestal langs de bakrand |
| Wand achter het bad | Tot 20 cm boven de badrand | Vloer onder het bad meenemen | Overlopend badwater zakt langs de rand |
| Wastafel | Strook van ongeveer 30 cm boven het blad | Niet noodzakelijk | Spatwater, geen staand water |
| Wasmachine of droger | Niet nodig | Vloer onder het apparaat | Een lekkende slang geeft staand water |
| Deuropening | Niet nodig | Tot in de dorpel doorzetten | Hier loopt water de gang in |
| Plafond boven de douche | Niet afdichten | Niet van toepassing | Condens vraagt om ventilatie, niet om een coating |
De ondergrond bepaalt wat er mogelijk is
Voordat je een emmer opendraait, kijk je waar je op smeert. Een afdichting is maar zo sterk als het materiaal eronder. Zit er gipsplaat in een douchehoek, dan kun je die perfect dichtsmeren en toch over drie jaar een zachte wand hebben, omdat de plaat achter de afdichting vocht uit de ruimte opneemt en zijn stevigheid verliest.
Voor de natte zone werken wij daarom met cementgebonden materiaal: kalkzandsteen, cellenbeton, beton of een tegeldragerplaat. Die platen met een hardschuimkern en een cementhuid zijn licht, je zaagt ze met een mes en ze zijn ongevoelig voor vocht. Bij een badkamer muur waterdicht maken is het vervangen van de verkeerde plaat vaak goedkoper dan de schade repareren die er anders van komt.
Alles wat je afdicht moet daarnaast draagkrachtig, stofvrij en redelijk vlak zijn. Zuigende ondergronden krijgen eerst de voorstrijk die bij het systeem hoort, anders trekt het water te snel uit de coating en krijg je een poederige laag zonder samenhang. Is de wand hobbelig, dan vlak je hem eerst uit; hoe je een muur glad krijgt voor je verder gaat is daarbij het startpunt, want in een holte blijft de coating juist dun waar hij dik hoort te zijn.
| Ondergrond | Geschikt in de natte zone | Wat je doet |
|---|---|---|
| Kalkzandsteen of beton | Ja | Ontstoffen, voorstrijken, direct afdichten |
| Cellenbeton | Ja | Sterk zuigend, dus voorstrijken en soms twee keer |
| Gipsblokken | Alleen buiten de douchezone | In de douche vervangen of betimmeren met tegeldragerplaat |
| Gipsplaat, ook de vochtwerende soort | Nee | In de douche vervangen door cementgebonden plaat |
| Cementgebonden bouwplaat | Ja | Naden en schroefkoppen eerst overbanden |
| Tegeldragerplaat met hardschuimkern | Ja | Verlijmen volgens voorschrift, naden overbanden |
| Bestaand stucwerk op gips | Nee | In de douche eraf halen tot op de stenen wand |
| Cementdekvloer | Ja | Uitgehard laten worden, scheuren eerst vullen |
| Anhydriet gietvloer | Ja, met aandacht | Schuren, ontstoffen en de voorgeschreven primer gebruiken |
| Houten ondervloer | Alleen na verstijven | Zie de aanpak verderop, beweging is hier het probleem |
Zit er vloerverwarming in de badkamer, laat die dan minstens een week uitstaan voordat je gaat afdichten en zet hem daarna pas geleidelijk weer aan. Een dekvloer die opwarmt terwijl de coating uithardt, werkt onder je laag door. Bij een nieuwe installatie is het opstookprotocol van de vloerverwarming in de badkamer leidend voor je planning.
Smeerbare afdichting, kimband en manchetten
De gangbare waterdichting voor een badkamer is een smeerbare coating uit een emmer, aangebracht in twee lagen met daartussen de banden en manchetten. Merken als Eurocol, Mapei, Ardex, Kerakoll en Schlüter verkopen die als systeem: coating, voorstrijk, kimband, voorgevormde hoeken en manchetten van dezelfde fabrikant. Blijf binnen één systeem, want de band van de ene fabrikant hecht niet altijd op de coating van de andere.
Er zijn twee smaken. Eencomponentencoatings zijn kant en klaar in de emmer, blauw of grijs van kleur, en die smeer je uit als dikke verf. Tweecomponentensystemen meng je zelf uit een zak poeder en een jerrycan vloeistof; die zijn wat steviger en overbruggen kleine scheuren beter, maar je hebt een beperkte verwerkingstijd van ongeveer een half uur.
De kimband is het onderdeel dat het werk doet. Je legt hem in de nog natte eerste laag, in elke binnenhoek, in elke kim tussen wand en vloer, over elke plaatnaad en over elke dilatatie. Druk hem met de kwast in de coating tot er materiaal doorheen komt en er geen luchtbel meer onder zit. Voorgevormde hoekstukken gebruik je in de binnen- en buitenhoeken, omdat een band die je zelf vouwt daar altijd een plooitje houdt.
Rond doorvoeren gebruik je een manchet: een lapje band met een rubberen doorvoer in het midden. Dat schuif je over de leiding of over de mengkraanaansluiting en zet je vast in de coating. Elke leiding die door je afdichting steekt, krijgt er een. Water zoekt de weg van de minste weerstand, en dat is precies dat gat.
| Systeem | Verwerking | Tussentijd tussen de lagen | Waarvoor het geschikt is |
|---|---|---|---|
| Eencomponenten smeerdichting | Kwast of vachtroller, direct uit de emmer | Ongeveer 2 tot 4 uur | Wanden en vloeren binnen, standaardbadkamer |
| Tweecomponenten smeerdichting | Mengen en uitsmeren met plakspaan of kwast | Ongeveer 3 tot 5 uur | Vloeren, dekvloeren met haarscheurtjes, zwaardere belasting |
| Afdichtingsmatten en folie | Verlijmen in dunbedlijm, naden overbanden | Direct doortegelen mogelijk | Houten vloeren, krappe planning, ontkoppeling nodig |
| Kimband 12 cm | In de natte eerste laag drukken | Meteen verder in dezelfde gang | Alle hoeken, kimmen en plaatnaden |
| Voorgevormde binnen- en buitenhoek | Zelfde werkwijze als de band | Meteen verder | De drie vlakken die in één punt samenkomen |
| Wandmanchet | Over de doorvoer schuiven, inbedden | Meteen verder | Mengkraan, doucheslang, leidingen |
| Vloer- of flensmanchet | Onder of over de flens van de put | Meteen verder | Doucheput en douchegoot |
Twee lagen zijn geen overdaad. Eén laag lijkt dekkend, maar er zitten altijd plekken waar je met de kwast net iets te dun bent geweest. Breng daarom de tweede laag haaks op de eerste aan, dan zie je precies waar de eerste laag doorschijnt. Werk met een gekleurde coating, want dan is een dunne plek direct zichtbaar.
Een badkamer op een houten vloer waterdicht maken
Een houten vloer badkamer waterdicht maken is een ander verhaal dan een badkamer op beton. Hout werkt met de luchtvochtigheid, een houten balklaag veert bij elke stap, en een starre coating op een verende vloer scheurt vroeg of laat. De afdichting is hier het sluitstuk, niet het beginpunt.
Begin bij de constructie. Loop de balklaag na op doorbuiging, verstijf waar het kan met extra balken of met dwarsklossen tussen de bestaande balken, en zet losse vloerdelen vast. Daar bovenop legt wij het liefst een nieuwe ondervloer van minstens 18 millimeter plaatmateriaal, met de naden verlijmd en de platen om de vijftien centimeter geschroefd. Hoe stijver het geheel, hoe langer je tegelwerk heel blijft.
Op die ondervloer komt een laag die de resterende beweging opvangt. Dat is een ontkoppelingsmat of een cementgebonden plaat in dunbedlijm, en daarop pas de afdichting. Rondom houd je vijf tot tien millimeter vrij van de wanden, en die randnaad vul je niet met mortel maar overbrug je met kimband. Zo kan de vloer nog een fractie bewegen zonder je afdichting mee te trekken.
Voor een badkamer op houten vloer waterdicht maken geldt dat je liever niet met een gestorte cementdekvloer werkt, want die is zwaar en de balklaag moet dat wel kunnen hebben. Twijfel je over het draagvermogen, dan is dat het moment om iemand te laten rekenen in plaats van te schatten. Een kunststof of acryl douchebak op een stevige onderconstructie is bovendien vaak een verstandiger keuze dan een gemetselde inloopdouche met een dunne vloer eronder.
De aansluiting op de deuropening
Bij een houten vloer eindigt de badkamervloer vaak in een dorpel met daarachter een gang met parket of laminaat. Zet je afdichting door tot onder de dorpel en werk hem daar op tegen een opstandje, zodat een plas water niet gewoon de gang in loopt. Een badkamerdeur die goed sluit helpt daar niet bij; het gaat om de vloer onder de deur. Wat er verder bij de deur van een badkamer komt kijken, zoals de ventilatiespleet eronder, staat los van de waterkering.
Leg tijdens de verbouwing een dag lang een emmer met een handdoek eronder op de vloer waar de douche komt en kijk of er iets doorzakt. Dat kost je niets en zegt meer over de stijfheid van je balklaag dan een tabel met overspanningen.
Stucwerk in de badkamer en waarom het in de douche misgaat
De wens om een badkamer zonder tegels te maken komt vaak terug: strak gestuukte wanden, geen voegen, rustig beeld. Buiten de douche kan dat prima, met een cementgebonden of kalkgebonden stuc en een goede ventilatie. Wat je met stucwerk in de badkamer kunt doen en waar de grens ligt, hangt vooral af van de vraag of er water op komt of alleen damp.
In de douchehoek is gipsstuc geen optie, hoe je hem ook afwerkt. Gips neemt water op en verliest daarbij zijn samenhang. En zelfs met een keiharde toplaag blijft het probleem dat de inwendige hoeken en de aansluiting van wand op vloer nooit dicht te krijgen zijn met alleen een verflaag. Precies daar zit beweging, en daar scheurt een starre film.
Er is een aanpak die wel werkt bij stucwerk badkamer waterdicht maken. Breng eerst de smeerbare afdichting aan met kimband en manchetten, precies zoals je onder tegels zou doen. Pas daarop komt een waterbestendig afwerksysteem als tadelakt of een minerale beton ciré, aangebracht volgens het voorschrift van die fabrikant en afgewerkt met de bijbehorende zeep of coating. Dan is de waterkering de laag eronder, en is de afwerking alleen het uiterlijk.
Twee middelen die in dit verband vaak genoemd worden, kun je beter laten liggen. Een tweecomponenten epoxyverf geeft een halfglanzende, goed schoon te maken wand en wordt in kantines en trappenhuizen gebruikt, maar hij dicht de hoeken en de kim niet af en hij is geen waterkering. En waterglas, een silicaatoplossing, sluit de poriën van een wand zo volledig af dat vocht dat er ooit achter komt er niet meer uit kan. In een ruimte die dagelijks nat wordt is dat een uitnodiging voor schimmel achter de afwerking.
Verwacht van een gestuukte wand geen gelakt meubel. Ook met een epoxy- of clearcoatafwerking blijft het beeld halfglanzend en zie je de golving van het stucwerk. Wie een spiegelglad vlak wil, is beter af met grootformaat tegels of wandpanelen.
Doorvoeren, de afvoer en de nis
Vrijwel elke lekkage die wij tegenkomen zit bij een gat, niet bij een vlak. De doucheslang die door de tegel komt, de twee stubs van de inbouwmengkraan, de afvoer van de wastafel en de put in de vloer: dat zijn de plekken waar de afdichting onderbroken wordt en dus met opzet moet worden hersteld.
Bij een inbouwkraan zit de inbouwdoos in de wand en steken de aansluitingen erdoorheen. Werk de wand rond die doos eerst helemaal vlak af, breng dan de coating aan, en zet daarna over elke doorvoer een manchet die je in de natte coating inbedt. De rubberen kraag van het manchet sluit om de buis heen, en de tweede laag coating gaat er weer overheen. Kit alleen om de buis is niet genoeg, want die kit zit boven op je tegelwerk en niet in de waterkering.
De doucheput of douchegoot heeft een flens rondom, en die flens is bedoeld om in je afdichting opgenomen te worden. Bij de meeste putten leg je een vloermanchet over de flens en smeer je die aan alle kanten in. Bij systemen met een klemring gaat de manchet juist onder de ring. Kijk dat na in het blad dat bij de put zit, want de volgorde verschilt per merk en per serie.
Een nis in de douchewand is een geliefd detail en tegelijk een risicoplek, want een nis heeft zeven vlakken, vier binnenhoeken en vier buitenhoeken. Gebruik hier voorgevormde hoekstukken en laat de bodem van de nis een paar millimeter naar de douche toe aflopen, zodat er geen water in blijft staan.
| Doorvoer of detail | Wat je gebruikt | Wat er misgaat zonder |
|---|---|---|
| Doucheslangaansluiting | Wandmanchet in beide coatinglagen | Water loopt langs de buis de wand in |
| Inbouwmengkraan | Manchet per stub, coating tot tegen de doos | De inbouwdoos vult zich langzaam met water |
| Doucheput in de vloer | Vloermanchet of klemring volgens fabrikant | Lekkage precies onder de put, vaak pas na maanden zichtbaar |
| Douchegoot tegen de wand | Manchet plus kimband in de aansluiting | Water trekt achter de goot langs de wand in |
| Rand van een douchebak | Kimband over de rand, kit als afwerking erop | De kitnaad scheurt en is dan de enige barrière |
| Nis in de wand | Voorgevormde binnen- en buitenhoeken | Scheuren in de zes ribben van de nis |
| Schroefgaten van een tegeldragerplaat | Coating extra dik op elke schroefkop | Roestpuntjes en vochtplekken door de plaat heen |
| Dilatatie in de dekvloer | Flexibele kimband, niet dichtsmeren | De coating scheurt mee met de vloer |
Controleren of de waterdichting werkelijk dicht is
Voordat de eerste tegel erop gaat, wil je weten of het klopt. Dat is het enige moment waarop je fouten nog eenvoudig herstelt: een dunne plek smeer je bij, een vergeten manchet zet je alsnog. Zit het tegelwerk er eenmaal op, dan is elke correctie sloopwerk.
Laat de laag eerst volledig uitharden volgens het voorschrift, meestal twaalf tot vierentwintig uur na de tweede gang. Loop dan met een lamp langs alle hoeken en kijk schuin over het vlak. Waar de ondergrond doorschijnt, is de laag te dun. Voel met je vinger of de banden overal vastzitten en of er nergens een randje omhoog komt.
Voor de vloer kun je een echte proef doen. Zet een dopje in de doucheput of dicht de put tijdelijk af, laat een laag water van een centimeter of twee staan en markeer de waterstand met een streepje. Kom je na vierentwintig uur terug en is het niveau alleen gezakt door verdamping, dan is de vloer dicht. Zakt het duidelijk, dan zoek je met een lamp naar de plek en smeer je die bij. Bij een balkon dat waterdicht gemaakt wordt gebruiken we precies dezelfde proef, en die haalt daar net zo vaak een vergeten hoek boven water.
Blijf ook na oplevering opletten. Een vochtplek op het plafond van de kamer eronder, een muffe geur in een kast tegen de badkamerwand of een voeg die donker verkleurt zijn de eerste tekenen. Reageer daarop voordat het hout of het stucwerk eronder is aangetast.
Fotografeer de complete afdichting voordat je gaat tegelen, met alle hoeken en doorvoeren erop. Krijg je later een vochtplek, dan zie je op die foto's terug hoe het detail daar is uitgevoerd zonder dat je een tegel hoeft te slopen.
Ventilatie hoort bij de waterdichting
Een waterdichte badkamer houdt water tegen dat op de wanden en de vloer komt. Damp is een tweede verhaal, en die los je niet op met een coating. Sterker nog: hoe dichter je de ruimte maakt, hoe meer de afvoer van vochtige lucht ertoe doet.
Een mechanische afvoer die de ruimte in ongeveer een kwartier na het douchen droog trekt, is de basis. Laat de ventilatie na het douchen nog een half uur doorlopen en zorg dat er lucht kan toestromen, meestal via een spleet onder de deur. Een afzuiging zonder toevoer verplaatst weinig, hoe hard hij ook blaast.
Zwarte stippen op het plafond of in de bovenhoeken zijn geen teken van een lekkende afdichting maar van te weinig luchtverversing. Hoe je die aanpakt en waar de oorzaak dan meestal zit, staat bij schimmel op het plafond van de badkamer. De coating onder je tegels doet daar niets aan.
Ook witte aanslag op tegels en glas hoort bij een badkamer die veel gebruikt wordt. Dat is kalk uit het leidingwater en niet een teken dat er iets mis is met je waterdichting. Wat er tegen helpt, lees je bij het verwijderen van kalk in de badkamer. Houd het onderscheid scherp, want een vochtprobleem los je anders op dan een schoonmaakprobleem.
Zo breng je de waterdichting aan
Deze volgorde geldt voor een badkamer die kaal is en waar het tegelwerk nog moet komen.
-
Controleer en herstel de ondergrond
Haal alles weg wat los zit, vul scheuren en gaten, en vervang gipsplaat of gipsstuc in de douchezone door cementgebonden materiaal. Zuig daarna de hele ruimte stofvrij. Een coating op stof hecht niet, hoe dik je hem ook aanbrengt.
-
Zet de zones uit met een streep
Teken op de wand af tot waar je gaat afdichten: 200 tot 220 centimeter hoog in de douche en 20 tot 30 centimeter voorbij de natte hoek. Zo hoef je tijdens het smeren niet meer na te denken en houd je een rechte bovenrand die straks netjes onder de tegels verdwijnt.
-
Breng de voorstrijk aan
Gebruik de primer die bij je systeem hoort en verdun hem volgens het etiket. Op sterk zuigend materiaal als cellenbeton smeer je twee keer. Laat de voorstrijk drogen tot hij niet meer kleeft, meestal een half uur tot enkele uren.
-
Smeer de eerste laag en leg de banden in
Begin bij de hoeken en de doorvoeren. Smeer een strook coating in elke kim en druk daar meteen de kimband in, met de voorgevormde hoekstukken op de plekken waar drie vlakken samenkomen. Zet de manchetten om alle leidingen en om de afvoerflens. Smeer daarna pas de vlakke delen.
-
Laat drogen en smeer de tweede laag haaks
Wacht de tussentijd af die op de emmer staat, meestal twee tot vijf uur, en smeer dan de tweede laag in de richting haaks op de eerste. Zo vul je de streken die de eerste laag te dun heeft gelaten en zie je meteen waar de ondergrond nog doorschijnt.
-
Controleer en test
Laat de laag volledig uitharden, loop met een lamp langs alle hoeken en voel of de banden overal vastzitten. Doe op de vloer de waterproef door de put tijdelijk af te dichten en een laagje water een etmaal te laten staan. Bijsmeren kan nu nog zonder gevolgen.
-
Tegel met flexibele lijm en voeg
Gebruik een flexibele tegellijm die op de afdichting mag en werk in dunbed. Voeg met een flexibele voegmortel en houd alle hoeken tussen twee vlakken open om ze later met sanitairkit te vullen. Een mortelvoeg in een bewegende hoek scheurt binnen een jaar.
-
Kit de aansluitnaden af
Vul de hoeken tussen wand en wand, wand en vloer en rondom de douchebak met een schimmelwerende sanitairkit. Die naad is de afwerking en de eerste barrière, niet de waterkering. Vervang hem zodra hij verkleurt of loslaat.
Voordat de eerste tegel erop gaat
Uit de praktijk
Een gestuukte douchehoek die met verf dicht moest
Bij een renovatie was besloten om alle tegelwanden te schrappen en de hele badkamer, inclusief de douchehoek, te laten stucen op gipswanden. Het plan was om de wanden daarna met een tweecomponenten epoxyverf te behandelen, in de hoop op een vlak dat er net zo strak uitziet als een gespoten badkamermeubel.
Twee dingen klopten daar niet aan. Het uiterlijk werd nooit meer dan halfglanzend, omdat je door de verf de golving van het stucwerk gewoon blijft zien. Belangrijker was dat epoxyverf de inwendige hoeken en de aansluiting van wand op vloer niet dicht krijgt, en dat gips achter zo'n laag zijn samenhang verliest zodra er water bij komt.
De oplossing werd een tweedeling. In de douchehoek gingen de gipswanden eruit en kwam er een tegeldragerplaat met een smeerbare afdichting, kimband en manchetten, met daarop tadelakt als afwerking. De rest van de badkamer kreeg gewoon stucwerk met een schrobvaste afwerking, want daar komt alleen damp en spatwater.
Waterglas op de wanden leek een slim idee
In dezelfde badkamer kwam waterglas ter sprake, een silicaatvloeistof die de poriën van een wand afsluit. Het klopt dat je daarmee een oppervlak krijgt waar water niet in trekt, en dat maakt het aantrekkelijk als snelle oplossing voor een badkamerwand.
Het probleem zit in wat er daarna gebeurt met vocht dat er tóch achter komt, bijvoorbeeld via een hoek of een schroefgat. Een dampdichte laag op een poreuze, ademende ondergrond sluit dat vocht in. In een ruimte die dagelijks nat wordt, is dat een uitstekende voedingsbodem voor schimmel achter de afwerking, terwijl je aan de buitenkant niets ziet totdat de wand verkleurt.
Wat wij hier hebben aangehouden: dicht niet af met een middel dat de wand alleen aan de buitenkant sluit, maar met een systeem dat werkelijk aaneengesloten is inclusief de hoeken, en laat de rest van de ruimte gewoon kunnen drogen via de ventilatie.
De lekkage zat niet in het vlak maar in de kim
Een badkamer van een paar jaar oud gaf een vochtplek op het plafond van de kamer eronder, precies onder de douche. Het tegelwerk zag er goed uit, de voegen waren heel en de kitnaad was zelfs kort daarvoor vernieuwd. Toch bleef de plek terugkomen na elke douchebeurt.
Bij het openbreken bleek de vloer wel te zijn ingesmeerd met een afdichting, maar liep die laag in de kim tussen vloer en wand gewoon op tegen het metselwerk, zonder band en zonder dat hij op de wand omhoog was gezet. De naad tussen vloer en wand was daarmee het enige zwakke punt, en dat was genoeg.
De herstelaanpak was de onderste rij tegels weghalen, de kim schoonmaken, kimband in verse coating leggen en de afdichting vijftien centimeter de wand op zetten. Daarna opnieuw tegelen en de hoek met sanitairkit afwerken. De plek op het plafond kwam niet terug.
Veelgemaakte fouten
Denken dat tegels en voegen de waterkering zijn
Voegmortel neemt water op en tegellijm ook. Het water komt dus gewoon bij de ondergrond, alleen langzamer. Zonder een afdichting eronder is het een kwestie van tijd voordat het hout of het gips achter je tegelwerk nat wordt.
De hoeken en kimmen overslaan
Het vlakke werk smeert lekker door, en dan is de neiging groot om de hoeken er in dezelfde beweging bij te nemen zonder band. Juist daar zit beweging tussen twee bouwdelen en scheurt de coating. Elke binnenhoek en elke kim wil een band of een voorgevormd hoekstuk.
Gipsplaat of gipsstuc in de douchezone laten zitten
Ook de vochtwerende groene plaat is bedoeld voor vochtige lucht, niet voor water dat erop komt. Zodra er vocht bij het gips komt, verliest de plaat zijn samenhang en komt je tegelwerk los, terwijl de coating er van buiten nog gaaf uitziet.
Doorvoeren alleen met kit afwerken
De kit om een doucheslangaansluiting zit boven op de tegel en niet in de waterkering. Water dat achter de tegel komt loopt dan langs de buis de wand in. Elke leiding die door de afdichting steekt hoort een manchet te hebben.
Eén laag smeren omdat het dekkend lijkt
Een enkele gang met de kwast lijkt dicht, maar er zitten altijd plekken waar de laag maar een fractie dik is. Die schuren straks open of laten een druppel per keer door. Twee lagen haaks op elkaar kosten een paar uur wachten en halen dat probleem weg.
Op een houten vloer meteen gaan smeren
Een verende balklaag trekt elke starre laag stuk. Verstijf eerst de constructie, leg een stijve ondervloer en een ontkoppelende laag, en dicht daarna pas af. Anders zit de scheur er al voordat het tegelwerk droog is.
Systemen van verschillende merken door elkaar gebruiken
Een kimband van het ene merk hecht niet altijd op de coating van het andere, en de primer hoort bij een bepaald bindmiddel. De losse onderdelen zijn samen getest, dus koop coating, primer, banden en manchetten uit dezelfde serie.
De afdichting laten ophouden waar het water komt
Een strook die exact tot de rand van de douche loopt, is te krap. Spatwater komt verder dan je denkt en een plas loopt de badkamer in. Zet de afdichting altijd twintig tot dertig centimeter door voorbij de natte zone.
Veelgestelde vragen
Hoe maak je een badkamer waterdicht als de tegels er al liggen?
Volledig waterdicht krijg je hem dan niet, want de afdichting hoort onder het tegelwerk. Wat je wel kunt doen is de zwakke plekken aanpakken: alle kitnaden vernieuwen, loszittende voegen uithakken en opnieuw voegen, en het geheel behandelen met een impregneermiddel voor voegen. Dat vertraagt de opname van water, maar het houdt niets tegen bij een echte lekkage. Zie je een vochtplek onder de badkamer, dan zit het meestal in de kim of bij de afvoer en moet het tegelwerk daar plaatselijk open.
Wat heb je van Eurocol nodig om een badkamer waterdicht te maken?
Wil je de badkamer waterdicht maken met Eurocol, dan koop je de waterdichting als systeem en niet als los product. Je hebt de smeerbare afdichting nodig, de bijbehorende voorstrijk voor je ondergrond, kimband op rol, voorgevormde binnen- en buitenhoeken en manchetten voor de leidingdoorvoeren en de afvoer. Reken vervolgens met flexibele tegellijm die op de afdichting mag. Kijk in het technische blad van de coating die je koopt hoeveel kilo per vierkante meter je nodig hebt en welke primer bij jouw ondergrond hoort, want dat verschilt per serie. Andere fabrikanten leveren vergelijkbare sets.
Kun je een badkamer waterdicht maken met spullen van de Gamma?
Ja, bouwmarkten als Gamma verkopen complete afdichtingssets met een emmer coating, een rol kimband, hoekstukken en manchetten. Voor een gemiddelde badkamer voldoet dat prima, mits je binnen één merk blijft en de voorstrijk erbij koopt. Let bij de aanschaf op het verbruik per vierkante meter, want een emmer die op papier genoeg lijkt is bij twee lagen vaak net te weinig. Reken de wandoppervlakken en de vloer uit, tel er tien procent bij op voor de banden en de hoeken en koop liever een emmer te veel.
Hoe kun je een badkamer muur waterdicht maken zonder te tegelen?
Dat kan, maar de waterkering blijft dan hetzelfde. Breng eerst de smeerbare afdichting met kimband en manchetten aan, en kies daarna een afwerking die tegen water kan: tadelakt, een minerale beton ciré met de bijbehorende beschermlaag, of grootformaat wandpanelen op een waterdicht verlijmde ondergrond. Wat niet werkt is een muur waterdicht maken in de badkamer met alleen een verflaag of een impregneermiddel, want die overbruggen de hoeken en de aansluiting op de vloer niet.
Hoe hoog moet de waterdichting op de wand doorlopen?
In een douchehoek houden wij 200 tot 220 centimeter aan, gemeten vanaf de vloer, en hoger als de aansluiting van de regendouche daarboven uitkomt. Zijwaarts loopt de laag 20 tot 30 centimeter door op de aangrenzende wand. Bij een bad is 20 centimeter boven de badrand meestal voldoende. Bij een wastafel volstaat een strook van ongeveer 30 centimeter boven het blad, want daar gaat het om spatwater en niet om een straal.
Moet je de hele badkamervloer afdichten of alleen de douche?
Bij een douchecabine met een bak kun je toe met de vloer onder de bak en een halve meter eromheen. Bij een inloopdouche of een douchehoek zonder cabine dichten wij liever de hele vloer af, tot in de deuropening. Water loopt over een vlakke vloer verder dan je denkt, en een lekkende wasmachineslang komt ook nog eens uit een andere hoek. Het extra werk is een paar uur, terwijl een vochtplek op het plafond eronder een sloopklus wordt.
Hoe pak je een badkamer op een houten vloer waterdicht maken aan?
De volgorde is: constructie, stijfheid, ontkoppeling en dan pas de afdichting. Loop de balklaag na op doorbuiging en verstijf hem waar mogelijk, leg een ondervloer van minstens 18 millimeter met verlijmde naden en schroeven om de vijftien centimeter, en breng daarop een ontkoppelingsmat of een cementgebonden plaat aan. Pas daarna smeer je de coating, met kimband in de randnaad die je vijf tot tien millimeter vrijhoudt van de wand. Een houten vloer badkamer waterdicht maken zonder eerst de beweging aan te pakken levert scheuren op in het tegelwerk en in de afdichting.
Kun je stucwerk in de badkamer waterdicht maken?
Buiten de douche wel, mits je een stuc kiest die tegen vocht kan en de ruimte goed ventileert. In de douchezone werkt alleen een opbouw waarbij de waterkering onder de afwerking zit: eerst een smeerbare afdichting met kimband en manchetten, daarna tadelakt of een minerale beton ciré. Gipsstuc met een epoxyverf erover is geen waterdichting, omdat de inwendige hoeken en de aansluiting op de vloer niet dicht te krijgen zijn met een verffilm.
Is waterglas geschikt als waterdichting in een badkamer?
Waterglas is een silicaatvloeistof die de poriën van een ondergrond afsluit. Je maakt daarmee een oppervlak waar water niet in trekt, maar je maakt de wand tegelijk dampdicht. Vocht dat er via een hoek, een gat of de kim toch achter komt, kan er niet meer uit. Dat is in een ruimte die dagelijks nat wordt een prima startpunt voor schimmel achter de afwerking. Voor een badkamer kies je een systeem dat aaneengesloten is inclusief de hoeken, en laat je de rest van de ruimte gewoon drogen via de ventilatie.
Hoe lang moet de waterdichting drogen voordat je kunt tegelen?
Tussen de twee lagen zit meestal twee tot vijf uur, afhankelijk van het systeem en van de temperatuur in de ruimte. Na de tweede laag houden wij minstens twaalf uur aan en bij tweecomponentensystemen vaak vierentwintig uur voordat er tegellijm op gaat. Bij een koude of slecht geventileerde badkamer duurt het langer dan de verpakking belooft. Test met je duim op een onopvallende plek: blijft er coating aan je vinger zitten, dan is hij er nog niet klaar voor.
Wat kost een waterdichting voor een badkamer?
Voor een gemiddelde badkamer van vier tot zes vierkante meter met een douchehoek zit je op ongeveer 150 tot 400 euro aan materiaal, afhankelijk van het merk en van hoeveel oppervlak je meeneemt. De coating is de grootste post, daarna de banden en manchetten. Moet er ook tegeldragerplaat in de douchewand, dan komt daar al snel honderd euro bij. Vergeleken met de kosten van een vochtplek in het plafond eronder is dat een klein bedrag.
Waarom komt er vocht door terwijl de kitnaad nieuw is?
Omdat de kitnaad niet de waterkering is. Als er geen afdichting onder het tegelwerk zit, loopt water dat door de voegen trekt gewoon achter de tegels langs naar de kim tussen vloer en wand. Daar is meestal het zwakke punt, ook als de kit aan de voorkant er nieuw uitziet. Een terugkerende vochtplek onder de douche betekent bijna altijd dat de aansluiting van vloer op wand achter het tegelwerk niet dicht is.
Wanneer je beter een vakman belt
Het aanbrengen van een smeerbare afdichting is precisiewerk, maar het is werk dat je met geduld en het juiste systeem zelf kunt doen. Er zijn wel situaties waarin je beter iemand erbij haalt.
De eerste is een houten vloer waarvan je niet weet of hij de belasting aankan. Een gemetselde inloopdouche, een gestorte dekvloer of een gietijzeren bad legt fors gewicht op een balklaag. Moet er aan de balken zelf iets gebeuren, dan gaat het om de constructie van het huis en laat je dat uitrekenen in plaats van schatten.
De tweede is een lekkage die al schade heeft veroorzaakt aan de vloer of het plafond eronder. Aangetast hout, een verzakte balk of een doorgeslagen plafond zijn geen afdichtingsprobleem meer maar een herstelklus, en de omvang daarvan zie je pas als het open is.
De derde is een badkamer op een verdieping in een appartement, waar een lekkage direct bij de buren terechtkomt. Daar wil je een uitvoering met garantie en een aannemer die aansprakelijk is, want de schade beperkt zich niet tot je eigen huis.
En loopt er iets over de grens van het bouwkundige heen, zoals een wand die je wilt weghalen om de douche te verplaatsen, dan hoort daar eerst een oordeel over de draagfunctie bij. Een badkamer waterdicht maken kun je zelf, een dragende wand aanpassen niet.