Asbest in vloerbedekking herkennen voordat je begint
Asbest in vloerbedekking zit zelden in de bovenkant en bijna altijd in de onderlaag: een grijsbeige kartonrug onder oud vloerzeil, de vinyltegel zelf, of de zwarte lijm eronder. De bovenkant zegt niets, de rug wel, en zekerheid krijg je alleen met een laboratoriumanalyse van een monster. Zolang de vloer heel is en blijft liggen, komen er geen vezels vrij. Het risico ontstaat op het moment dat je gaat trekken, breken, schuren of bikken, en juist dat maakt de volgorde belangrijk: eerst laten testen, dan pas beslissen.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Zaklamp om onder een losse hoek of langs een drempel te kijken
- Telefoon om de rug en de doorsnede scherp te fotograferen
- Plantenspuit met water en een scheutje afwasmiddel
- Scherp mesje om een klein monster af te snijden
- Twee stevige gripzakken of dikke plastic zakken die over elkaar passen
- Rol tape om de zakken en een opengetrokken naad dicht te maken
Materiaal
- Monsterpakket van een geaccrediteerd laboratorium
- Mondmasker type FFP3 voor het nemen van het monster
- Wegwerphandschoenen
- Vochtige wegwerpdoeken voor het schoonmaken achteraf
- Bouwfolie of stevig plakplastic om een open plek af te dekken
Wanneer zit er asbest in vloerbedekking?
Of er asbest in vloerbedekking zit, hangt vooral af van het bouwjaar en van het producttype. Ligt de vloer er sinds voor 1994, dan kun je asbest niet uitsluiten zonder onderzoek. Het toepassen van asbest is in Nederland sinds 1 juli 1993 verboden, en de meeste asbesthoudende vloerproducten waren op dat moment al jaren uit de handel. Dit soort verrassingen hoort bij het onderhouden en vernieuwen van bestaande vloeren, waar je nu eenmaal door lagen heen werkt die iemand anders ooit heeft gelegd.
Twee producten leveren veruit de meeste twijfelgevallen op. Het eerste is vloerzeil op rol met een rug van asbestkarton, in de praktijk vaak asbestpapier genoemd. Het tweede zijn vinyltegels van ongeveer 25 bij 25 of 30 bij 30 centimeter, waarbij de vezels in de tegel zelf verwerkt zitten.
Ook de plek in huis is een aanwijzing. Asbesthoudend zeil en asbesthoudende vinyltegels lagen vooral in vochtige en veelbelopen ruimtes: keuken, toilet, badkamer, bijkeuken, kelder en de hal. Op een slaapkamer boven is de kans kleiner, al is hij niet nul.
Dat er asbest in de vloer zit, zegt op zichzelf nog niets over gevaar. Zolang het materiaal heel is en met rust gelaten wordt, komen er geen vezels vrij. Het gaat mis op het moment dat iemand gaat scheuren, breken, schuren of bikken, en dat is precies wat je bij een verbouwing als eerste doet.
| Vloerproduct | Toegepast in ongeveer | Waar je het aantreft | Waar het asbest dan zit |
|---|---|---|---|
| Vloerzeil op rol met kartonrug | 1950 tot eind jaren zeventig | Keuken, toilet, hal, bijkeuken | In de grijsbeige onderlaag, niet in de toplaag |
| Vinyltegels van 25 bij 25 of 30 bij 30 cm | 1950 tot halverwege de jaren tachtig | Toilet, keuken, gang, kelder, werkkast | In de tegel zelf, hechtgebonden in het vinyl |
| Zwarte of donkerbruine bitumenlijm | Zelfde periode als de tegels en het zeil | Onder tegels en zeil op een betonvloer | In de lijmlaag, ook als de vloerbedekking schoon is |
| Vlakke asbestcementplaat als ondervloer | Tot 1993 | Onder zeil op een houten vloer, in kelder en schuur | In de plaat zelf, hechtgebonden |
| Egaline en reparatiemortel van voor het verbod | Tot 1993 | Tussen dekvloer en vloerbedekking | Als vulstof in de mortel, zeldzaam maar bekend |
| Linoleum en marmoleum op juterug | Vanaf begin twintigste eeuw tot nu | Woonkamer, slaapkamer, gang | Niet in het materiaal zelf, mogelijk wel in de lijm eronder |
| Tapijt met schuim- of viltrug | Jaren zestig en zeventig | Woonkamer, trap, slaapkamer | Zelden in de rug, wel mogelijk in de laag eronder |
Een nieuwe vloer betekent niet dat de oude weg is. Bij verbouwingen werd oud zeil vaak gewoon overgelegd met spaanplaat, laminaat of een nieuwe laag zeil. De vloer die je in 2005 hebt laten leggen kan dus prima op een asbesthoudende laag uit 1968 liggen. Kijk daarom altijd tot op de betonvloer of de vloerdelen voordat je iets uitsluit.
Zo herken je asbestzeil aan de onderlaag
De bovenkant van oud zeil zegt vrijwel niets. Kleur, patroon en glans verschilden per merk en per serie, en er bestaan asbesthoudende zeilen die er precies zo uitzien als hun asbestvrije opvolger. De onderkant is wel te lezen, en daar draait de herkenning dus om. Wie wil weten of zijn vloerbedekking asbest bevat, kijkt dus niet naar het patroon maar naar de rug.
Een rug van asbestkarton is dof en grof, lichtgrijs tot lichtbeige en soms lichtgroen, en heeft het uiterlijk van stevig pakpapier of dun karton. Buig een hoekje dat toch al los ligt om met de onderkant naar buiten: zo'n laag barst als karton, met een korte scherpe breuk in plaats van een rekkende scheur. Maak het stukje eerst vochtig met de plantenspuit, want droog buigen is precies de handeling die vezels losmaakt.
Een juterug ziet er heel anders uit. Je ziet dan geweven draden in een blokjesstructuur, het scheurt makkelijk en het geeft geen stof af. Zo'n juterug staat niet bekend als asbesthoudend en wijst meestal op linoleum. De lijm eronder blijft dan nog steeds een open vraag.
Het verschil tussen linoleum en vinyl zie je het beste in de doorsnede. Linoleum en marmoleum zijn door en door gekleurd, want het is een natuurproduct van lijnolie, houtmeel, kurk en krijt op een juterug. Vinyl heeft een bedrukte toplaag met een slijtlaag erover en is vanbinnen wit of geel. In linoleum is nooit asbest verwerkt, in vinyl uit die jaren wel.
| Wat je aan de onderkant ziet | Wat je waarschijnlijk hebt | Hoe je het inschat |
|---|---|---|
| Grof grijsbeige tot lichtgroen karton dat barst bij ombuigen | Zeil met een rug van asbestkarton | Asbestverdacht en niet-hechtgebonden, blijf eraf en laat testen |
| Geweven jute in een blokjesstructuur, scheurt makkelijk | Linoleum of zeil op juterug | De rug is niet asbestverdacht, de lijm eronder mogelijk wel |
| Grijs vezelig vilt dat pluist | Viltrug, kan asbestvilt zijn | Niet met het blote oog te beoordelen, altijd laten testen |
| Glad wit of geel kunststofschuim | Schuimrugvinyl, meestal van na 1985 | Kleine kans op asbest, controleer wel het bouwjaar |
| Dezelfde kleur door de hele doorsnede | Linoleum of marmoleum | Geen asbest in het materiaal zelf |
| Zwarte taaie lijm die aan het beton vastzit | Bitumenlijm | Asbestverdacht, ook wanneer de vloerbedekking schoon blijkt |
| Harde grijze plaat met een vezelige breuk | Asbestcement als ondervloer | Asbestverdacht, hechtgebonden, niet doorzagen of boren |
Fotografeer de rug, de doorsnede en de zijkant van een losse hoek van dichtbij, met een muntstuk ernaast voor de schaal. Met die drie foto's kan een vloerenlegger of een inventarisatiebureau vaak al zeggen of het de moeite waard is om te testen, en dat scheelt je een onnodige gang naar het lab.
Alleen een laboratoriumanalyse geeft uitsluitsel
Herkennen op uiterlijk brengt je een heel eind, maar het blijft een inschatting. Er zijn tientallen toepassingen bekend en er komen er nog steeds bij, dus niemand kan aan een stukje zeil met zekerheid zien wat erin zit. Alleen een analyse in een geaccrediteerd laboratorium sluit asbest aan of uit, en dat kost meestal tussen de dertig en zeventig euro per monster.
Er zijn twee routes. De eerste is een monsterpakket bestellen en zelf een stukje opsturen. Dat mag, het is snel en het is de goedkoopste manier. De tweede is een gecertificeerd asbestinventarisatiebureau laten komen, dat het monster neemt en een rapport oplevert. Dat rapport heb je nodig zodra er echt gesaneerd moet worden, en bij verkoop of verhuur is het een stuk sterker dan een losse labuitslag.
Neem je zelf een monster, doe het dan nat en klein. Spuit het oppervlak en de rand nat met water waar een scheutje afwasmiddel in zit, trek handschoenen en een FFP3-masker aan, en snijd met een scherp mesje een stukje van een paar vierkante centimeter af op een plek die al beschadigd is. Neem daarbij de hele opbouw mee, dus de toplaag met de rug eraan, want juist die rug moet onderzocht worden.
Verpak het stukje in twee zakken over elkaar en plak beide dicht. Dek de plek waar je gesneden hebt af met tape of plakplastic, zodat er geen open rand blijft waar je overheen loopt. Ga in de tussentijd niet verder met slopen: een uitslag is er meestal binnen een week, en een week wachten is goedkoper dan een besmette woning.
Neem nooit droog een monster. Een stuk zeil losscheuren, een tegel doormidden breken of even met een schroevendraaier in een kartonrug prikken maakt in een paar seconden meer vezels los dan de rest van de klus bij elkaar. Nat maken, snijden en meteen inpakken is de enige werkwijze die hier hoort.
Asbest in de lijm onder de vloerbedekking
Een schone labuitslag op het zeil betekent niet dat de vloer vrij is. De lijmlaag is een apart product en moet apart beoordeeld worden. Zwarte of donkerbruine bitumenlijm onder vinyltegels en zeil is een bekende asbesttoepassing, en die laag blijft achter op het beton nadat de vloerbedekking eraf komt.
Wat je meestal aantreft is een taaie bruinzwarte laag waar nog een weefsel in zit. Bij zeil met een juterug blijft dat weefsel als een net op de lijm liggen: je trekt het jute er in stukken af en houdt een harde, muurvaste laag over die met een plamuurmes nauwelijks vooruit te branden is. Twee vierkante meter bikken en dan opgeven is de normale gang van zaken bij zo'n vloer.
Op dat punt gaan mensen zwaarder gereedschap pakken, en daar zit het risico. Een boorhamer in beitelstand, een vlakschuurmachine of een droge steekschop op een asbesthoudende lijmlaag verspreidt vezels door het hele huis. Laat die laag dus eerst testen, ook als het zeil erboven schoon was. Een monster van de lijm neem je op dezelfde manier: nat maken, een schilfertje afsteken, dubbel verpakken.
Blijkt de lijm asbestvrij, dan is de aanpak die het beste werkt een scherpe steekschop die je zo plat mogelijk houdt, met de lijmresten van tevoren goed nat gemaakt. Veel oude lijmsoorten laten zich door water week maken, waarna ze in stroken meegeven. Een boorhamer in beitelstand lukt ook, maar kost meer tijd en beschadigt de dekvloer sneller. Werk je op een oude betonvloer op zand, controleer dan meteen of er sprake is van optrekkend vocht in de vloer, want een vochtige ondergrond is de tweede reden waarom oude lijm zo hardnekkig blijft zitten.
Wat je zelf mag verwijderen en wat niet
Particulieren mogen een beperkte hoeveelheid asbest zelf uit hun eigen woning halen, maar de uitzondering is smaller dan de meeste mensen denken. Het gaat om hechtgebonden materiaal dat heel blijft: geschroefde asbestcementplaten, asbesthoudende vloertegels en niet-gelijmde asbesthoudende vloerbedekking, met een maximum van 35 vierkante meter per perceel. Alles daarbuiten hoort bij een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf.
Gelijmd vloerzeil met een kartonrug valt niet onder die uitzondering. Die rug is niet-hechtgebonden en breekt bij het lostrekken bijna altijd, waarbij er losse vezels vrijkomen. Dat is werk onder afgeschermde omstandigheden, en dat is nu juist de reden dat sanering van zo'n vloer relatief duur uitvalt.
Ook wanneer je onder de uitzondering valt, moet je het werk vooraf melden bij de gemeente. Voor asbest is een sloopmelding altijd verplicht, ongeacht de hoeveelheid. De standaardtermijn is vier weken vooraf, en voor kleine particuliere klussen die onder de uitzondering vallen geldt vaak een kortere termijn. Bel je gemeente en vraag welke termijn en welke voorwaarden er bij jouw situatie horen, want de uitvoering verschilt per gemeente.
Huur je de woning, dan doe je zelf helemaal niets. Meld het bij de verhuurder of de woningcorporatie en leg het werk stil tot zij hebben laten kijken. Datzelfde geldt voor gemeenschappelijke ruimtes in een appartementencomplex, waar de vereniging van eigenaren aan zet is. Wat er verder onder je vloerbedekking kan opduiken, staat bij de opbouw van vloeren en vloertypes.
| Situatie | Zelf doen of laten doen | Waar je op moet letten |
|---|---|---|
| Losliggend asbesthoudend zeil, minder dan 35 m2 | Mag je zelf, met sloopmelding | Heel oprollen, niet vouwen, meteen dubbel verpakken |
| Gelijmd zeil met een rug van asbestkarton | Gecertificeerd bedrijf | De rug breekt bij het trekken, dat is niet in te dammen |
| Asbesthoudende vinyltegels die heel loskomen, minder dan 35 m2 | Mag je zelf, met sloopmelding | Stopt zodra een tegel breekt of vastzit, dan gaat het over |
| Meer dan 35 m2 asbesthoudend materiaal | Gecertificeerd bedrijf | De grens geldt per kadastraal perceel, niet per kamer |
| Asbestverdachte lijmlaag die vastzit op het beton | Gecertificeerd bedrijf | Bikken, schuren en slijpen zijn hier uitgesloten |
| Geschroefde asbestcementplaat als ondervloer | Mag je zelf tot 35 m2 | Schroeven eruit draaien, nooit zagen of breken |
| Huurwoning of gemeenschappelijke ruimte | Verhuurder of vereniging van eigenaren | Werk stilleggen en melden, ook als je al begonnen was |
| Asbest in vloerbedekking van een bedrijfspand | Gecertificeerd bedrijf | Hier gelden arbeidsomstandigheden en een inventarisatierapport |
Laten liggen en afdekken is vaak de betere keuze
Asbest dat vastligt en met rust gelaten wordt, geeft geen vezels af. Voor een gelijmde vloer die er verder netjes bij ligt, is afdekken daarom vaak verstandiger dan verwijderen. Je bespaart de kosten van een sanering en je haalt het risicomoment weg, want dat zit in het slopen zelf.
Wel is dit een keuze met gevolgen voor later. De laag blijft in het pand aanwezig en hoort in de overdracht van de woning genoemd te worden, en wie er ooit doorheen boort komt hem alsnog tegen. Leg daarom vast waar de laag zit en op welke diepte, met foto's erbij, en bewaar de labuitslag bij de papieren van het huis.
Vloerbedekking over vloerbedekking leggen kan technisch prima, mits de oude laag vlak, droog en goed hechtend is. Een losliggende naad of een bobbel tekent zich binnen een paar weken af in de nieuwe vloer. Egaliseren doe je in dit geval met een egaline die je giet en niet met een schuurmachine, en je houdt de droogtijden van egaline en vloerlijm aan voordat je verder gaat.
Welke vloer daar het beste op komt, hangt af van wat je met de laag eronder wilt. De beste vloerbedekking boven een asbestverdachte laag is er een die zwevend ligt: een klikvloer op een dunne ondervloer, of tapijt op een egale ondergrond. Zwevend leggen betekent geen schroeven, geen pluggen en geen lijm die je er later weer af moet krabben. Ligt er in plaats van beton een oude plankenvloer onder, dan is een grenen vloer opknappen en behandelen soms een mooiere uitkomst dan er weer iets overheen leggen.
| Afwerking boven een asbestverdachte laag | Hoe het ligt | Waarom het hier past |
|---|---|---|
| Klikvloer van laminaat of pvc op een ondervloer | Zwevend, geen bevestiging in de ondergrond | Geen enkele ingreep in de laag eronder, later ook weer los te halen |
| Tapijt op een egale ondergrond | Los gelegd of met dubbelzijdige tape langs de randen | Vergevingsgezind voor kleine oneffenheden |
| Nieuw vloerzeil op rol | Los of alleen langs de randen vastgezet | Dun, dus de ondergrond moet echt vlak zijn |
| Gietvloer of nieuwe egaline met tegels erop | Volledig gebonden aan de bestaande laag | Sluit de laag goed af, maar is later niet meer te scheiden |
| Houten vloerdelen op een regelwerk | Regels moeten vastgeschroefd worden | Niet geschikt, je boort dwars door de asbesthoudende laag |
| Vloerverwarming frezen in de dekvloer | Frees gaat door de bestaande lagen heen | Niet geschikt zolang de laag er ligt, eerst laten saneren |
Plak op de binnenkant van de meterkastdeur een klein briefje met de datum, de ruimte en wat er onder de vloer ligt. Dat kost je twee minuten en voorkomt dat de volgende bewoner of de installateur van de vloerverwarming er onaangekondigd doorheen freest.
Je hebt het er al uit gehaald: zo beperk je de schade
De meeste mensen komen pas bij deze vraag terecht als de vloer al in stukken op de oprit ligt. Dan is de eerste stap niet paniek maar stoppen. Leg het werk stil, laat de rest zitten en loop niet meer heen en weer door de ruimte, want lopen wervelt neergeslagen stof weer op.
Sluit de ruimte af met een deur en eventueel een strook plakplastic, en zet de ventilatie en de afzuigkap uit. Bevochtig de vloer en het losse materiaal met de plantenspuit, zodat wat er ligt blijft liggen. Trek daarna je werkkleding uit in die ruimte, stop hem in een dubbele zak en ga douchen, inclusief je haar.
Schoonmaken doe je uitsluitend nat. Neem alle vlakken af met vochtige wegwerpdoeken, van boven naar beneden, en gebruik elke doek maar één keer. Vensterbanken, kozijnen, de bovenkant van kasten en de plinten horen daar ook bij, want daar zakt stof neer. De gebruikte doeken, handschoenen en kleding gaan als asbestafval weg, dubbel verpakt.
Wil je weten of de ruimte echt besmet is, dan laat je kleefmonsters nemen. Dat zijn plakmonsters die op vlakke oppervlakken worden gedrukt en in het lab op vezels worden bekeken. Ze zijn niet duur en ze geven je een antwoord in plaats van een vermoeden. Meld de situatie ook bij je gemeente, zeker als er vezels buiten de woning terecht kunnen zijn gekomen.
Nooit stofzuigen en nooit droog vegen. Een gewone stofzuiger blaast de fijnste vezels dwars door de filter en het motorhuis de kamer weer in, en een bezem maakt van neergeslagen stof een wolk. Alleen nat afnemen werkt, en het gebruikte materiaal gaat daarna weg als asbestafval.
Afvoeren, kosten en wat de gemeente ervan wil weten
Mag je het zelf verwijderen, dan verpak je het materiaal ter plekke, voordat je ermee door het huis loopt. Twee lagen stevig folie over elkaar, elke laag apart luchtdicht dichtgeplakt, met de asbestaanduiding erop. Rol zeil op in plaats van het te vouwen: bij vouwen barst de rug en dat is precies wat je wilt vermijden.
Afvoeren gebeurt bij de milieustraat en niet in de container voor bouwafval. Vrijwel elke gemeente neemt verpakt asbest van particulieren aan, meestal na aanmelding vooraf en tot een maximum aantal vierkante meters per keer. Vaak is het gratis, soms zit er een tarief aan vast. Bel voordat je in de auto stapt, want zonder aanmelding sturen ze je bij de slagboom terug.
Aan kosten zijn er drie posten. Een labanalyse van een monster kost enkele tientjes. Een inventarisatie door een gecertificeerd bureau kost een paar honderd euro en levert een rapport op. Sanering is de grootste post, en die wordt niet bepaald door het aantal vierkante meters alleen: het opbouwen van de afgeschermde werkplek en de eindmeting zijn een vaste basis, waardoor een klein toilet naar verhouding duur uitpakt.
Vraag bij je gemeente of er een regeling loopt. Sommige gemeenten hebben subsidie of een collectieve aanpak voor asbest in woningen, en dat scheelt merkbaar. Bewaar in elk geval alle papieren: de labuitslag, de sloopmelding en het bewijs van afvoer. Bij verkoop van de woning is dat het verschil tussen een vermoeden en een vastgelegd feit. Wat er daarna nog aan onderhoud volgt, vind je bij de andere klussen aan bestaande vloeren.
Zo stel je vast wat er onder je vloerbedekking ligt
Deze volgorde gaat over onderzoeken en beslissen, niet over verwijderen: dat laatste komt pas aan de orde als de uitslag bekend is.
-
Zoek het bouwjaar en de verbouwgeschiedenis op
Kijk in de akte, in het bouwdossier van de gemeente of bij de vorige eigenaar wanneer het huis gebouwd is en wanneer de vloeren zijn vernieuwd. Ligt alles er sinds na 1994, dan is de kans op asbest klein. Bij een pand van voor die tijd ga je door naar de volgende stap.
-
Kijk aan een bestaande rand, snijd niets open
Zoek een plek waar de vloerbedekking al los ligt: bij een drempel, in een hoek, achter een plint of onder een kastje. Licht daar bij met een zaklamp en bekijk de onderlaag en de doorsnede. Ga geen nieuwe hoek lostrekken om beter te kunnen kijken, want dat is de handeling die vezels vrijmaakt.
-
Beoordeel de rug en de lijmlaag apart
Een grijsbeige kartonrug die als karton barst is asbestverdacht, een geweven juterug niet. Beoordeel daarna de lijm eronder als een los product: zwarte bitumenlijm is ook zonder verdacht zeil erboven een reden om te testen. Bekijk in de kruipruimte of aan de trapzijde meteen of er meer lagen onder liggen.
-
Neem nat een monster of laat er een nemen
Spuit de plek nat met water met een scheutje afwasmiddel, doe handschoenen en een FFP3-masker om en snijd een stukje van een paar vierkante centimeter uit een al beschadigde rand, met de rug eraan. Twee zakken over elkaar, allebei dichtplakken, en de snijplek afdekken met tape. Wil je een rapport in plaats van alleen een uitslag, laat dan een gecertificeerd inventarisatiebureau komen.
-
Leg het werk stil tot de uitslag binnen is
Loop niet meer over de open plek en zet er geen gereedschap neer. Een week wachten voelt lang midden in een verbouwing, maar het alternatief is een woning die je nat moet reinigen en laten bemonsteren. Gebruik die week om te bedenken hoe de vloer eruit gaat zien, en om te kijken hoe de rest van de vloeropbouw in huis in elkaar zit.
-
Kies tussen afdekken en laten saneren
Is er asbest aangetroffen en ligt de laag vast en heel, dan is afdekken met een zwevende vloer meestal de verstandigste en goedkoopste route. Moet er wel geboord, gefreesd of geëgaliseerd worden, of komt de laag los, dan bel je een gecertificeerd saneerder. Zelf verwijderen komt alleen in beeld bij losliggend materiaal of hele vloertegels onder de 35 vierkante meter.
-
Meld het bij de gemeente en leg alles vast
Ga je zelf verwijderen, doe dan eerst de sloopmelding en vraag na welke termijn er in jouw gemeente geldt. Laat je saneren, dan regelt het bedrijf de melding en de eindcontrole. Bewaar in beide gevallen de labuitslag, de melding en het afvoerbewijs bij de papieren van het huis.
Droogtijden
Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens
| Soort werk | Materiaal | Stofdroog | Overschilderbaar of belastbaar | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kit | Acrylaatkit | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt. |
| Kit | Siliconenkit (sanitair) | 10 tot 20 minuten | niet overschilderbaar | 24 uur per 2 mm dikte | Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig. |
| Kit | Hybride kit (MS-polymeer) | 15 tot 30 minuten | na 24 uur overschilderbaar | 24 tot 72 uur | Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer. |
| Kit | Polyurethaankit | 30 tot 60 minuten | na 24 uur | 3 tot 5 dagen | Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is. |
| Kit | Montagekit | 30 minuten voorgrip | na 24 uur belastbaar | 3 tot 7 dagen op volle sterkte | Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt. |
| Stucwerk | Stucpasta of finishpasta | 2 tot 4 uur | na 12 tot 24 uur schuren | 24 tot 48 uur | Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij. |
| Stucwerk | Gips (raaplaag) | 12 uur per laag | na 24 uur verder werken | 1 week per centimeter dikte | Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf. |
| Stucwerk | Cementgebonden pleister | 24 uur | na 3 dagen | 2 tot 4 weken | Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven. |
| Stucwerk | Vulmiddel voor gaatjes | 20 tot 60 minuten | na 1 tot 2 uur schuren | 4 tot 8 uur | Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen. |
| Verf | Muurverf op waterbasis (latex) | 30 tot 60 minuten | na 4 tot 6 uur tweede laag | 2 tot 4 weken | De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast. |
| Verf | Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak. |
| Verf | Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door. |
| Verf | Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur tweede laag | 5 tot 7 dagen | Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken. |
| Verf | Lak op terpentinebasis | 4 tot 8 uur | na 24 uur | 1 tot 2 weken | Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig. |
| Verf | Voorstrijkmiddel | 1 tot 2 uur | na 2 tot 4 uur verder | 12 uur | Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in. |
| Vloer | Egaliseermiddel | 3 tot 6 uur beloopbaar | na 24 uur vloer leggen | 1 dag per millimeter | Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc. |
| Vloer | Cementdekvloer | 24 tot 48 uur beloopbaar | na 3 weken belastbaar | 1 week per centimeter, daarna langzamer | Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag. |
| Vloer | Anhydriet gietvloer | 24 tot 48 uur | na 5 tot 7 dagen | 3 tot 6 weken | De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden. |
| Vloer | Betonvloer gestort | 24 uur ontkisten | na 7 dagen licht belastbaar | 28 dagen op sterkte | Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig. |
| Tegelwerk | Tegellijm (standaard) | niet belopen | na 24 uur voegen | 7 dagen | Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting. |
| Tegelwerk | Tegellijm (sneldrogend) | niet belopen | na 4 tot 6 uur voegen | 24 uur | Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd. |
| Tegelwerk | Voegmortel | 2 tot 3 uur nawassen | na 24 uur licht belastbaar | 7 dagen voor douchegebruik | Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen. |
| Tegelwerk | Smeerbare afdichting (kimband en pasta) | 3 tot 4 uur per laag | na 12 tot 24 uur tegelen | 24 uur | Twee dunne lagen werken beter dan een dikke. |
| Behang | Behangplaksel op vliesbehang | direct hangen | na 24 uur droog | 48 uur | Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan. |
| Behang | Glasweefsel met muurverf gelijmd | 6 uur | na 24 uur overschilderen | 48 uur | Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes. |
| Hout | Houtlijm (pva) | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt. |
| Hout | Constructielijm (polyurethaan) | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk. |
| Hout | Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm. |
| Hout | Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig. |
| Hout | Beits op waterbasis | 1 uur | na 4 uur tweede laag | 24 tot 48 uur | In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je een oude vloerbedekking aanraakt
Uit de praktijk
Zeil eruit gescheurd in een monumentale keuken, daarna pas de vraag gesteld
Bij de renovatie van een keuken in een oud pand kwam onder de bestaande vloer een laag vinyl tevoorschijn. Dat vinyl liet zich met de hand uitscheuren en werd zonder masker of afzetting weggehaald. Wat achterbleef was een harde lijmlaag met een jute weefsel erin, muurvast op het beton. Na twee vierkante meter bikken met een plamuurmes ging het plamuurmes de hoek om.
Pas daarna kwam de vraag of oude vinylvloeren asbest kunnen bevatten, en dat is een vervelend moment: het materiaal was al gescheurd en gerold, en de ruimte was dus mogelijk besmet. Wat hier goed ging, is dat het sloopwerk direct stopte en er een monsterpakket werd aangevraagd in plaats van dat er werd doorgewerkt. De uitslag kwam een week later en er zat geen asbest in het zeil.
De les zit in de volgorde. Het monster kostte een paar tientjes en een week wachten, terwijl een besmette woning nat reinigen en kleefmonsters laten nemen een veelvoud kost. Bij een pand van voor 1994 hoort de labuitslag vóór de sloophamer, niet erna.
Linoleum of vinyl, en waarom het onderscheid niet altijd geruststelt
Een groenig zeil met een fijn patroon zag er aan de bovenkant uit als linoleum, en linoleum is een natuurproduct van lijnolie waar nooit asbest in verwerkt is. Het zeil was soepel genoeg om op te rollen en brak niet bij het dubbelvouwen, wat ook op linoleum wees. De onderkant was echter wit tot geel en glad, en dat is typisch vinyl: linoleum is door en door gekleurd, vinyl heeft een gekleurde toplaag op een lichte drager.
Onder het zeil zat een bruine laag met vierkant geweven draden die met de nagel in te drukken was en makkelijk scheurde. Een juterug staat niet bekend als asbesthoudend, en dat was hier het gunstige teken. Toch bleef er twijfel, want er zijn zeilen geweest waaronder een laag asbestpapier is gebruikt, en die laag lijkt op afstand op vergaan jute.
Na een middag foto's vergelijken bleef er één antwoord over: op het oog viel het niet vast te stellen. Een stukje meenemen naar een vloerenlegger gaf een eerste indruk, en het lab gaf het antwoord. Wie dit onderscheid alleen op kleur en soepelheid probeert te maken, gokt.
Een kartonrug die brak als karton in een toilet uit 1971
In een toilet van ruim één vierkante meter lag zeil dat bij de drempel al losgelaten had. De rug was lichtgrijs met een groenige zweem en had de structuur van grof pakpapier. Bij het voorzichtig ombuigen van dat losse hoekje brak de laag met een korte, scherpe breuk in plaats van dat hij meerekte, en dat is het beeld dat bij asbestkarton hoort.
Het hoekje werd natgespoten, er werd met een mesje een stukje van twee bij drie centimeter afgesneden en de snijrand werd afgeplakt met bouwtape. De analyse bevestigde asbest in de onderlaag. Omdat het zeil gelijmd was en de rug niet-hechtgebonden is, viel dit buiten wat een particulier zelf mag doen.
De afweging werd toen een andere: saneren van zo'n klein toilet is naar verhouding duur, omdat het opbouwen van de werkplek en de eindmeting een vaste kostenpost zijn. De keuze werd daarom afdekken met een zwevende klikvloer op een dunne ondervloer, met de labuitslag en een notitie in de meterkast voor later.
Veelgemaakte fouten
Stofzuigen na het slopen
Het is de eerste reflex bij een stoffige vloer, en het is de slechtste handeling die je kunt doen. Een gewone stofzuiger houdt asbestvezels niet tegen en blaast ze via het motorhuis fijn verdeeld de kamer weer in. Nat afnemen met wegwerpdoeken is de enige methode, en de doeken gaan daarna weg als asbestafval.
De lijmlaag droog bewerken met machines
Een boorhamer in beitelstand, een schuurmachine of een slijptol op een oude bitumenlijm maakt in een uur meer stof dan de rest van de verbouwing bij elkaar. Test de lijm apart voordat er machines aan te pas komen, en werk bij een schone uitslag alsnog nat met een platgehouden steekschop.
Zeil dubbelvouwen om het in de zak te krijgen
Een rol zeil past niet in een zak, dus wordt hij gevouwen. Juist bij vouwen barst een kartonrug open langs de vouw, precies zoals karton dat doet. Rol het materiaal op met de rug naar binnen, wikkel er folie omheen en plak dat dicht, en zaag desnoods niets maar snijd nat als de rol echt te lang is.
Denken dat de bovenkant iets bewijst
Kleur, patroon en glans van oud zeil zeggen niets over de samenstelling van de rug. Ook soepel materiaal dat niet breekt bij het buigen kan een asbesthoudende onderlaag hebben, want de soepelheid zit in de toplaag. Beoordeel altijd de onderkant en de doorsnede.
De uitzondering van 35 vierkante meter te ruim uitleggen
Die grens geldt voor hechtgebonden materiaal dat heel blijft, per kadastraal perceel, en niet voor gelijmd zeil met een kartonrug. Een gang van vier vierkante meter valt dus qua oppervlak binnen de grens, maar valt qua product buiten de uitzondering. Kijk eerst naar wat het is, dan pas naar hoeveel het is.
Alleen het zeil laten testen en de lijm vergeten
Een schone uitslag op de vloerbedekking geeft een vals gevoel van veiligheid. De zwarte lijm eronder is een apart product uit dezelfde periode en is een bekende asbesttoepassing. Neem er een tweede monster van, want het is die laag waar je uiteindelijk met gereedschap in gaat.
Doorwerken tot het klaar is en het daarna melden
Bij asbest is een sloopmelding vooraf verplicht, ook wanneer je binnen de uitzondering voor particulieren blijft. Achteraf melden is niet alleen te laat op papier, het kost je ook de mogelijkheid om vooraf te horen hoe de gemeente het afval aangeleverd wil hebben.
In een huurwoning zelf een hoek opentrekken
Als huurder ben je niet degene die dit onderzoekt en niet degene die dit betaalt. Trek je zelf een stuk los en blijkt er asbest in te zitten, dan sta je bovendien aan de verkeerde kant van het gesprek over de schade. Meld het, leg het werk stil en laat de verhuurder handelen.
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik asbest in vloerbedekking?
Aan de onderkant, niet aan de bovenkant. Een rug van grof, lichtgrijs tot lichtbeige of lichtgroen karton dat bij ombuigen barst zoals karton, is de klassieke asbesthoudende onderlaag onder oud vloerzeil. Vinyltegels van 25 bij 25 of 30 bij 30 centimeter uit dezelfde periode zijn ook verdacht. Een geweven juterug staat niet bekend als asbesthoudend. Zekerheid geeft alleen een laboratoriumanalyse.
Zit er asbest in vloerbedekking uit de jaren zeventig?
Dat kan, en het is de periode waarin het het meest werd toegepast. Vloerzeil met een rug van asbestkarton werd van ongeveer 1950 tot eind jaren zeventig gelegd, asbesthoudende vinyltegels tot ongeveer halverwege de jaren tachtig. Sinds 1 juli 1993 mag asbest in Nederland niet meer worden toegepast. Bij een vloer die er sinds voor 1994 ligt, is onderzoek de enige manier om het uit te sluiten.
Zit er asbest in de lijm onder vloerbedekking?
Bij zwarte of donkerbruine bitumenlijm onder oude vinyltegels of zeil is dat een reële mogelijkheid. Asbest in de lijm van vloerbedekking is een aparte toepassing en staat los van het materiaal erboven: het zeil kan schoon zijn terwijl de lijm dat niet is. Laat de lijmlaag daarom apart bemonsteren voordat je gaat bikken, schuren of frezen, want juist die bewerkingen maken vezels vrij.
Is linoleum of marmoleum asbesthoudend?
Nee. Linoleum en marmoleum zijn natuurproducten van lijnolie, houtmeel, kurk en krijt op een juterug, en daar is nooit asbest in verwerkt. Je herkent ze aan de doorsnede: de kleur loopt door het hele materiaal heen, terwijl vinyl een bedrukte toplaag heeft op een witte of gele drager. De lijm onder het linoleum kan wel asbest bevatten, dus daarmee ben je nog niet klaar.
Mag ik asbest vloerbedekking zelf verwijderen?
Alleen in beperkte gevallen. Particulieren mogen asbesthoudende vloertegels en niet-gelijmde asbesthoudende vloerbedekking uit hun eigen woning halen, tot maximaal 35 vierkante meter per perceel, mits het materiaal heel blijft. Gelijmd zeil met een kartonrug valt daar niet onder, want die rug breekt bij het lostrekken. Een sloopmelding bij de gemeente is bij asbest altijd verplicht, dus bel eerst.
Hoe gevaarlijk is asbest onder vloerbedekking als ik het laat liggen?
Een laag die vastligt, heel is en waar niemand aan komt, geeft geen vezels af. Het risico ontstaat bij trekken, breken, schuren, boren en frezen. Laten liggen en afdekken is daarom vaak de veiligste en goedkoopste route. Leg wel vast waar de laag zit, bewaar de labuitslag bij de papieren van het huis en noem het bij verkoop, zodat een volgende bewoner er niet onaangekondigd doorheen boort.
Ik heb de vloer al verwijderd zonder bescherming, wat nu?
Stop met slopen en loop niet meer heen en weer door de ruimte. Sluit de ruimte af, zet ventilatie en afzuigkap uit en bevochtig wat er ligt met een plantenspuit. Neem alle vlakken nat af met wegwerpdoeken die je maar één keer gebruikt, van boven naar beneden, en doe je werkkleding in een dubbele zak. Laat daarna kleefmonsters nemen om te weten of de ruimte echt besmet is, en meld het bij de gemeente.
Wat kost het om asbest in vloerbedekking te laten verwijderen?
Een labanalyse van een monster kost meestal enkele tientjes, een inventarisatie met rapport door een gecertificeerd bureau een paar honderd euro. Sanering is de grootste post en wordt niet alleen door het oppervlak bepaald: het opbouwen van de afgeschermde werkplek en de eindmeting vormen een vaste basis. Een klein toilet valt daardoor naar verhouding duur uit. Vraag bij je gemeente na of er een regeling of subsidie loopt.
Kan ik vloerbedekking over vloerbedekking leggen als er asbest onder zit?
Dat kan, en het is vaak de verstandigste keuze bij een laag die vastligt. Voorwaarde is dat de oude vloer vlak, droog en goed hechtend is, want een losse naad of een bobbel tekent zich binnen een paar weken af in de nieuwe vloer. Egaliseer met een gietbare egaline in plaats van met een schuurmachine, en houd de droogtijden van egaline en lijm aan voordat je verder werkt.
Wat is de beste vloerbedekking om over een oude asbestvloer te leggen?
Een vloer die zwevend ligt, dus zonder schroeven, pluggen of lijm in de laag eronder. Een klikvloer van laminaat of pvc op een dunne ondervloer voldoet daar goed aan, en tapijt op een egale ondergrond ook. Houten vloerdelen op een regelwerk zijn juist ongeschikt, want daarvoor moet je door de laag heen boren. Vloerverwarming laten frezen kan pas nadat de laag gesaneerd is.
Hoe voer ik asbest vloerbedekking af?
Verpak het materiaal op de plek zelf in twee lagen stevig folie, elke laag apart luchtdicht dichtgeplakt en voorzien van de asbestaanduiding. Rol zeil op met de rug naar binnen in plaats van het te vouwen, want bij vouwen barst de rug. Breng het naar de milieustraat en niet naar een container voor bouwafval. Meld je vooraf aan bij de gemeente, want zonder aanmelding en zonder sloopmelding sturen ze je terug.
Kan ik zelf een monster nemen of moet daar iemand voor komen?
Zelf een monster nemen mag en is de goedkoopste route. Maak het oppervlak nat, doe handschoenen en een FFP3-masker om en snijd met een scherp mesje een stukje van een paar vierkante centimeter uit een al beschadigde rand, met de onderlaag eraan. Dubbel verpakken en de snijplek afplakken. Wil je een rapport dat bij verkoop of sanering meetelt, laat dan een gecertificeerd inventarisatiebureau komen.
Kan er asbest in een vloer zitten zonder dat er zeil ligt?
Ja. Asbest in de vloer kan ook zitten in een vlakke asbestcementplaat die als ondervloer op houten balken is geschroefd, in oude egaline of reparatiemortel, en in de lijmlaag onder tegels. Kijk daarom bij een pand van voor 1994 door de hele opbouw heen en niet alleen naar de bovenste laag. Meer over die opbouw lees je bij de verschillende vloertypes en hun opbouw.
Wanneer je beter een vakman belt
Asbest is een van de weinige onderwerpen op deze site waarbij de grens niet bij je vaardigheid ligt maar bij de wet. Vermoed je asbest in de vloerbedekking of in de lijm eronder, dan is doorwerken geen optie, hoe ver je ook bent.
Bel een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf bij gelijmd vloerzeil met een kartonrug, bij een asbestverdachte lijmlaag die op het beton vastzit, bij meer dan 35 vierkante meter asbesthoudend materiaal, en zodra er geboord, gefreesd, geslepen of geschuurd moet worden in een laag die asbest bevat. Dat bedrijf regelt ook de melding en de eindcontrole.
Een gecertificeerd inventarisatiebureau schakel je in als je een rapport nodig hebt in plaats van alleen een labuitslag, bijvoorbeeld bij verkoop, verhuur of een aanvraag bij de gemeente. Ben je huurder, dan gaat de melding naar de verhuurder of de woningcorporatie en leg je het werk stil tot zij hebben gekeken.
Is er al gesloopt en twijfel je over besmetting, laat dan kleefmonsters nemen voordat je de ruimte weer in gebruik neemt. Het kost weinig en het is het enige dat een vermoeden omzet in een antwoord. Voor de klussen die daarna volgen kun je gewoon verder bij onderhoud en herstel van vloeren.