Wc bril vervangen, ook als de bevestiging niet los wil

Eerst uitzoeken hoe de bril vastzit

Een wc bril vervangen kost een kwartier als je weet hoe de zitting aan de pot vastzit, en een hele zaterdag als je dat niet weet. Vrijwel alles wat we hierbij mis zien gaan komt door hetzelfde: er wordt onder de pot naar een moer gezocht die daar helemaal niet zit. Hoort deze klus bij een grotere opknapbeurt, dan vind je in ons overzicht van reparaties en onderhoud aan het toilet het andere werk aan dezelfde pot.

Net als bij het vervangen van een thermostaat zit het lastige niet in het monteren van het nieuwe onderdeel, maar in het loskrijgen van het oude. De montage van een nieuwe bril duurt vijf minuten. De demontage van de oude is de klus.

Zet de zitting daarom eerst helemaal rechtop en kijk van bovenaf naar de twee bevestigingspunten. Zie je twee kunststof of chromen kapjes, dan zit de schroef daaronder verstopt. Zie je twee bouten die dwars door het keramiek steken, dan hoort er onder de pot een moer of vleugelmoer te zitten en kun je er van onderaf bij.

Voel daarna of de zitting los te nemen is. Veel moderne brillen hebben een afneembaar scharnier: je zet de bril helemaal rechtop en trekt hem recht omhoog van de pennen af. Dat gaat vaak veel zwaarder dan je verwacht, zeker als er in de loop der jaren kalk in de pennen is gaan zitten.

Lukt geen van beide, dan heb je waarschijnlijk een blinde bevestiging. Daarbij zit er een spreidplug of een uitklapbare ring in het gat van de pot en draait de schroef daar van bovenaf in. Aan de onderkant is dan niets te zien en niets vast te pakken, en precies daar lopen de meeste mensen vast.

Bevestiging	Hoe je hem herkent	Waar je hem tegenkomt	Zo krijg je hem los
Doorgaande bout met moer	Twee bouten door het keramiek, moer of vleugelmoer aan de onderkant	Staande potten en oudere modellen	Moer tegenhouden met een steeksleutel en de bout van boven uitdraaien
Blinde bevestiging met spreidplug	Alleen een schroefkop van bovenaf, de onderkant van de pot is dicht	Hangtoiletten en verkorte potten	De bevestiging omhoog trekken terwijl je de schroef eruit draait
Paraplugplug	De schroef draait eindeloos rond zonder omhoog te komen	Duravit, Villeroy en Boch en andere merkpotten	Omhoog trekken en doordraaien, de plug valt daarna in de pot
Vaste moer in de pot	Korte schroef die in een al aanwezige moer grijpt	Merkgebonden potten en compacte modellen	Gewoon uitdraaien, maar alleen hetzelfde type bril past terug
Afneembaar scharnier met pen	De zitting schuift van een pen af, soms na het indrukken van een knop	Sphinx, Ben, Ideal Standard en de meeste softclose brillen	Rechtop zetten en recht omhoog trekken, daarna het rozet opwippen
Kantelplaatje met schroefdraad	Een plaatje onder het keramiek dat vrij meedraait met de schroef	Diverse potten zonder zichtbare bevestiging	De pen omhoog trekken tegen het keramiek aan en tegelijk uitdraaien

Wc bril vervangen bij een hangtoilet

Bij een hangtoilet is er nauwelijks ruimte onder de pot, en dat maakt deze klus anders dan bij een staand model. Bij een fors uitgevallen model zit de onderkant soms nog geen twintig centimeter boven de vloer. En zelfs als je erbij kunt, is de onderzijde van een echt wandcloset gewoon dicht keramiek.

De eerste vraag is daarom of je wel met een hangtoilet te maken hebt. Is de achterkant van de pot hol en zie je daar een open ruimte in, dan hangt hij niet vrij maar staat hij op de vloer of steunt hij tegen de wand. In dat geval kun je er van achteren of van onderen alsnog bij en heb je gewoon een doorgaande bout met moer.

Hangt de pot echt vrij, dan zit de bril met een blinde bevestiging vast. Ga dan niet meteen zagen of boren, maar probeer eerst twee dingen: de zitting rechtop zetten en met flinke kracht recht omhoog trekken, en de bevestiging omhoog trekken terwijl je de schroef losdraait. In veruit de meeste gevallen is een van die twee genoeg.

Wat je in geen geval hoeft te doen, is de pot van de muur halen om bij de bril te kunnen. Dan moeten de afvoermanchet en de aansluitset er weer netjes in, moet je de pot opnieuw stellen en heb je kans op een lekkende aansluiting achter de wand. Dat is een veel groter risico dan de bril die vastzit.

Zit de zitting alleen los en is hij verder heel, dan hoeft hij er trouwens helemaal niet af. Meestal kun je een wiebelende bril weer strak vastzetten door de bevestiging na te trekken en verse rubbers te plaatsen.

Sphinx hangtoilet waarbij de bril niet mee wil

Bij een Sphinx hangtoilet zoeken mensen vaak naar een inbusgaatje of een schroefje, terwijl de zitting simpelweg van de pennen af moet. Zet de bril helemaal rechtop, dus verder dan waar hij normaal tegenaan leunt, en trek dan recht omhoog. Niet schuin, want dan klemt hij juist vast.

Zit er kalk in de pennen, dan komt hij er met normale kracht niet af. Spuit wat kruipolie bij de pennen, geef het een half uur en probeer het opnieuw. Zodra de zitting eraf is, wip je het chromen of kunststof rozet met een plamuurmes omhoog en zie je de eigenlijke bevestiging in het keramiek liggen.

Hoe de bril per merk vastzit

Merken houden elk hun eigen systeem aan, en dat verklaart waarom een universele bril uit de bouwmarkt bij de ene pot zo past en bij de andere nergens op aansluit. Zoek daarom eerst op welk merk en welke serie je hebt. Het typenummer staat meestal achter op de pot, onder de zitting of aan de binnenkant van de spoelrand.

Bij Sphinx zit de zitting bijna altijd op afneembare scharnieren en gaat hij er recht omhoog af. Wil je een passende zitting voor een Sphinx-pot uitzoeken, dan is de serie belangrijker dan het merk, want de bevestiging verschilt per model. Bij Duravit Starck 2 en 3 zit er een blinde bevestiging in met een paraplugplug, en die plug is eenmalig te gebruiken.

Vitra levert veel potten waarbij de bril van bovenaf vastgeschroefd wordt in een plug of in een al aanwezige moer, zonder doorgaande bouten. Op zo'n pot past geen standaardbril terug, dus je hebt echt het type nodig dat bij de pot hoort. Datzelfde geldt voor de bevestiging van een Villeroy en Boch zitting, waar de scharnieren per serie verschillen. Bij Ideal Standard zit de bevestiging weer anders, namelijk in een inbusschroef in het scharnier, en bij Ben trek je de zitting van de pennen af.

Merk en serie	Zo zit de bril meestal vast	Waar je op moet letten
Sphinx	Afneembaar scharnier, zitting rechtop zetten en recht omhoog trekken	Kalk in de pennen, eerst kruipolie en daarna stevig trekken
Duravit Starck 2 en 3	Blinde bevestiging met paraplugplug, schroef van bovenaf	De plug is eenmalig, koop een bril met complete bevestigingsset
Vitra	Schroeven van bovenaf in een plug of in een vaste moer	Vaak geen doorgaande bouten, een universele bril past dan niet
Ideal Standard, onder meer Ventuno	Scharnier met inbusschroef, soms weggewerkt aan de achterzijde	Losse scharniersets verschillen per serie en zijn niet uitwisselbaar
Ben Sito en Segno	Afneembare zitting die recht van de pennen af komt	Er valt niets in te drukken, het kost simpelweg kracht
Sanindusa	Schroef met een ring die achter het gat uitklapt	De ring klapt bij demontage niet vanzelf terug, soms moet je zagen
Villeroy en Boch	Blinde bevestiging met een eigen scharnier per serie	Serienaam opzoeken voordat je bestelt, anders past hij niet
Geberit en Keramag	Doorgaande bout of afneembaar scharnier, verschilt per serie	Bevestigingssets zijn los verkrijgbaar, dus vaak hoeft de bril er niet af

De juiste maat opmeten voordat je bestelt

Een bril die net iets te lang of te smal is, blijft eruitzien als een noodoplossing en gaat bovendien sneller schuiven. Meet daarom vier dingen op voordat je bestelt, met een rolmaat en niet op het oog. Vijf minuten meten scheelt je een retourzending.

De belangrijkste maat is de hartafstand tussen de twee bevestigingsgaten: meet van het midden van het ene gat naar het midden van het andere. Meet daarnaast de lengte van de pot, van de achterkant tegen de wand tot de voorste rand. Zit je daar duidelijk onder de standaard, dan heb je een verkorte pot en heb je ook een verkorte bril nodig.

Let bij een verkorte pot extra op de bevestiging. Juist bij die modellen wordt vaak van bovenaf bevestigd, omdat doorstekende bouten anders te dicht bij de ophangpunten van het wandcloset komen. Een verkorte pot met een universele bril kom je daarom zelden tegen.

Meet ook de lengte van de bestaande bouten of rubbers voordat je nieuwe bestelt. Bij de Duravit Starck-serie mogen de rubbers samen niet langer zijn dan ongeveer 45 millimeter, anders komen ze in het keramiek klem te zitten en trek je de bevestiging scheef. Zijn ze te lang, dan kort je de rubbers en de schroeven in. Wat gangbaar is aan maten in huis, staat verzameld in onze tabel met standaardmaten.

Wat je meet	Hoe je het meet	Wat je meestal aantreft	Waarom het uitmaakt
Hartafstand bevestigingsgaten	Van het midden van het ene gat naar het midden van het andere	Rond de 15 centimeter	Wijkt hij af, dan valt een universele bril buiten de gaten
Diameter van de gaten	De opening in het keramiek meten, niet de bout	Ongeveer 15 millimeter	Bepaalt of een spreidplug of een doorgaande bout past
Lengte van de pot	Van de wand tot de voorste rand van het keramiek	42 tot 47 centimeter bij een standaardpot	Korter betekent een verkorte pot en dus een verkorte bril
Breedte van de pot	Op het breedste punt van de spoelrand	35 tot 38 centimeter	Een te brede bril steekt over de rand heen en druipt ernaast
Afstand gaten tot de voorrand	Van het midden van de gaten tot de voorkant	Verschilt per model	Bepaalt hoe ver de zitting naar voren komt te liggen
Lengte van bout of rubber	De bestaande bevestiging naast een rolmaat leggen	Bij Duravit Starck maximaal ongeveer 45 millimeter	Te lang klemt in het keramiek, te kort grijpt niet

Wat je doet als de schroef vastzit of blijft ronddraaien

Twee problemen komen bij deze klus steeds terug. Het eerste is een bout die door kalk en schoonmaakmiddel volledig is vastgezet. Het tweede is een schroef die je eindeloos rond kunt draaien zonder dat hij ergens heen gaat.

Bij een vastgezette bout begin je met kruipolie. Spuit royaal op de moer en op de doorvoer, geef het een half uur en spuit daarna nog een keer. Eenmaal inspuiten en meteen trekken werkt zelden, herhalen wel. Houd de moer daarna tegen met een steeksleutel terwijl je de bout van boven losdraait, want als beide meedraaien schuurt de bout alleen maar rond in het keramiek.

Draait de schroef eindeloos rond, dan zit er een spreidplug of een kantelplaatje onder dat vrij meedraait. De truc is spanning zetten: trek de brilbevestiging omhoog terwijl je draait, zodat de plug van onderaf tegen het keramiek klemt en niet meer mee kan. Bij een kantelplaatje doe je hetzelfde met de pen zelf. Vaak hoor je op een gegeven moment de losgedraaide plug in de pot vallen, en dan ben je klaar.

Blijft het hangen, dan is doorzagen of uitboren de volgende stap. Zagen doe je met een ijzerzaagblad of een multitool met metaalblad tussen de zitting en het keramiek. Boren doe je van bovenaf: begin met een HSS-boortje van 5 of 6 millimeter in het kruisje van de schroef, zo'n 6 tot 10 millimeter diep, en boor daarna op naar 7 of 8 millimeter. Meestal breekt de kop er bij 7 millimeter al af en valt de hele boel uit elkaar.

Boren in en rond keramiek

Boor rustig en zet weinig druk op de boor. Koel af en toe met een scheutje water, dan blijft de snijkant scherp en loopt de schroef niet warm. Zet de klopstand altijd uit, want een klopboor slaat het keramiek stuk in plaats van de schroef door te boren.

Plak de omgeving van tevoren af met klustape. Als de boor van de schroefkop wegloopt, glijdt hij over de tape in plaats van over het glazuur, en dan houd je er geen kras aan over.

Alleen het scharnier van de wc bril vervangen

Lang niet elke kapotte zitting hoeft in zijn geheel vervangen te worden. Als de zitting zelf nog heel is en alleen scheef staat of heen en weer beweegt, zit het probleem in de scharnieren of in de rubbers eronder. Dan is een losse scharnierset genoeg en hoef je de bril niet weg te gooien.

Om erbij te komen wip je eerst de chromen of kunststof kapjes over de scharnieren omhoog. Dat doe je met een plamuurmes of met een oud pasje, en niet met een schroevendraaier die je in het keramiek zet. Onder die kapjes zit de schroef die je terug kunt draaien. Kom je er niet onder, dan zit er soms nog een restje kit tussen dat je eerst weg moet snijden.

Draai de schroef een stukje uit en kijk of hij omhoog blijft staan. Blijft hij staan, dan blijft het deel dat in de pot zit ook zitten en kun je het opnieuw gebruiken. Valt het in de pot, dan heb je een nieuwe bevestigingsset nodig, want een losse plug vis je er niet meer uit.

Bij merkonderdelen loop je hier tegen hetzelfde aan als bij het vervangen van een kraan: het onderdeel is er wel, maar je moet de serie precies weten. Zoek daarom eerst het typenummer op en bestel pas daarna.

Staat een scharnier scheef ten opzichte van het andere, herstel dat dan voordat je een nieuwe zitting koopt. Een zitting die op twee scharnieren met verschillende hoeken rust, staat onder permanente spanning en springt op den duur bij de scharnierbrug.

Wat er aan een softclose bril stukgaat

Een softclose zitting valt langzaam dicht door een demper in het scharnier. Die demper is het onderdeel dat als eerste opgeeft: eerst valt de deksel steeds sneller dicht en uiteindelijk klapt hij er gewoon op. De zitting zelf mankeert dan nog niets.

Bij de meeste merken kun je het scharnier los bestellen en hoeft de hele bril er niet af. Bij een Duravit softclose zitting is dat vaak het geval, maar let er dan op dat je de juiste serie pakt, want Starck 2 en Starck 3 hebben niet dezelfde bevestiging. Blijkt de demper niet los leverbaar, dan is een nieuwe zitting toch goedkoper dan blijven zoeken.

De grootste veroorzaker van een kapotte demper is de deksel met de hand dichtduwen. Een softclose scharnier is gemaakt om zelf te zakken, en als je er kracht op zet duw je de olie in de demper door een opening die daar niet op berekend is. Twee jaar meedrukken en de demper is op.

Agressieve reinigers zijn de tweede veroorzaker. Bleek en dikke toiletreinigers die tegen het scharnier aan blijven staan tasten het kunststof aan en maken het bros. Neem de zitting eraf met de quick release, spoel het scharnier schoon met water en laat schoonmaakmiddel er niet op indrogen. Dat is meteen het moment om urinesteen onder de spoelrand weg te halen, want daar kom je verder nooit zo goed bij.

De nieuwe bril monteren zonder dat hij gaat schuiven

Een nieuwe wc bril monteren gaat meestal in één keer goed, op één punt na: veel mensen draaien de bevestiging meteen strak aan en merken pas daarna dat de zitting scheef ligt. Doe het daarom in twee ronden.

Plaats de bevestiging eerst losjes en leg de bril erop. Doe hem een paar keer dicht en kijk of hij precies binnen de rand van de pot valt, aan beide kanten evenveel. Schuif hem waar nodig een paar millimeter opzij en zet hem daarna pas vast. Niet voor niets zegt de handleiding bij een blinde bevestiging dat je de zitting eerst proef moet plaatsen.

Maak de gaten en de rand van de pot schoon voordat de nieuwe rubbers erin gaan. Kalk en oude kitresten zorgen ervoor dat de rubbers niet vlak liggen, en een zitting die op een scheve ondergrond rust gaat binnen een maand weer schuiven. Een scheutje schoonmaakazijn en een oude tandenborstel doen hier het werk.

Draai daarna met de hand aan tot je weerstand voelt, plus ongeveer een kwartslag. Meer niet. Keramiek geeft niet mee en een moer die je met een tang aantrekt, drukt zich in het glazuur of scheurt de doorvoer. Trek de bevestiging na een week nog een keer na, want rubbers zetten zich in die eerste dagen.

Merk je tijdens de klus dat de pot blijft nalopen, dan heb je een aparte reparatie te pakken. Wat daar meestal achter zit lees je bij een wc die blijft doorlopen.

Wanneer je beter de hele pot vervangt

Soms is de bril niet los te krijgen zonder de pot te beschadigen, of blijkt er alleen een merkgebonden zitting op te passen die niet meer leverbaar is. Dan is zelf toilet vervangen soms goedkoper en sneller dan blijven zoeken naar een bril die nergens te krijgen is.

Dat valt bij een wandcloset mee. De ophangbouten van een wandcloset zitten vrijwel altijd op een hartafstand van 18 of 23 centimeter, en dat is voor bijna alle potten dezelfde maat. Je hoeft er geen tegels voor te slopen en niets aan het inbouwframe aan te passen. Meet de hartafstand wel na, want er zijn uitzonderingen.

Wat je er wel bij nodig hebt, is een nieuwe aansluitset voor de afvoer en de watertoevoer naar de pot. De lengte van die buizen hangt af van de dikte van de voorzetwand en niet van het merk reservoir. Bij de meeste inbouwreservoirs is de afvoeraansluiting 90 millimeter, maar er zijn merken en modellen met een afwijkende maat, dus kijk eerst welk reservoir er achter de wand zit. Vervang meteen de afvoermanchet: een oude manchet is hard geworden en gaat lekken, en hij kost bijna niets.

Ken je het reservoir niet, dan geeft het bedieningspaneel vaak uitsluitsel. Hoe je dat eraf haalt bij oudere modellen staat bij het bedieningspaneel van een oud Geberit-reservoir. Moet de afvoer verlegd worden of zit er een gescheurde buis achter de wand, dan wordt het een ander soort klus en kun je beter beginnen bij het vervangen van riolering.

Zo haal je de oude zitting eraf en zet je de nieuwe erop

Deze volgorde werkt bij vrijwel elke pot, of de bril nu met een doorgaande bout of met een blinde bevestiging vastzit.

1. Zet de zitting rechtop en bekijk de bevestiging

   Kijk van bovenaf of je twee kapjes ziet of twee doorgaande bouten, en voel onder de pot of daar een moer zit. Maak eventueel een foto met je telefoon onder de pot. Als je hierna weet welk systeem je hebt, weet je meteen welk gereedschap je nodig hebt en hoef je verder niet te gokken.

2. Probeer eerst of de zitting van de pennen af komt

   Zet de bril helemaal rechtop en trek recht omhoog, niet schuin. Veel zittingen zijn afneembaar bedoeld voor het schoonmaken, en dan hoef je aan de bevestiging in het keramiek niets te doen. Het kost meer kracht dan je verwacht, dus geef niet op na één voorzichtige poging.

3. Wip de kapjes op en spuit kruipolie in

   Til de chromen of kunststof rozetten omhoog met een plamuurmes of een oud pasje. Spuit kruipolie op de schroefdraad en op de moer als die er is, en laat het een half uur intrekken. Herhaal dat een tweede keer. Kalk en zeepresten laten pas los als het middel de tijd krijgt om erin te kruipen.

4. Houd de onderkant tegen en draai van boven los

   Zit er een doorgaande bout in, houd de moer dan tegen met een steeksleutel terwijl je van boven draait. Draaien ze allebei mee, dan slijt de bout alleen maar rond en wordt het lastiger in plaats van makkelijker. Bij een vleugelmoer kun je vaak met de hand tegenhouden.

5. Trek de bevestiging omhoog terwijl je de schroef uitdraait

   Blijft de schroef eindeloos ronddraaien, dan zit er een spreidplug of een kantelplaatje onder dat meedraait. Trek de bevestiging stevig omhoog terwijl je draait, zodat de plug van onderaf tegen het keramiek klemt. Op een gegeven moment hoor je hem in de pot vallen en is de zitting los.

6. Zaag of boor pas als niets anders werkt

   Zagen gaat het snelst met een multitool en een metaalblad tussen de zitting en de pot, met karton als bescherming. Boren doe je met een HSS-boortje van 5 of 6 millimeter in het kruisje, daarna op naar 7 millimeter tot de kop afbreekt. Plak het keramiek af, koel met water en zet de klopstand uit.

7. Maak de gaten en de rand grondig schoon

   Haal met schoonmaakazijn en een oude tandenborstel de kalk, de zeepresten en eventuele kitresten uit de gaten en van de rand. Nieuwe rubbers moeten vlak liggen, anders staat de zitting scheef en gaat hij binnen een maand weer schuiven. Laat alles daarna droog worden.

8. Plaats de nieuwe zitting eerst proef en zet hem daarna vast

   Leg de bril losjes op de bevestiging, doe hem een paar keer dicht en kijk of hij aan beide kanten even ver binnen de rand valt. Schuif hem recht en draai dan pas met de hand aan tot je weerstand voelt, plus een kwartslag. Trek na een week nog een keer na, want de rubbers zetten zich in de eerste dagen.

Maatvoering

De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Ruimte of vakgebied Alle Sanitair Elektra Keuken Trap Deuren Ventilatie

Ruimte of vakgebied	Onderdeel	Gangbare maat	Marge die in de praktijk werkt	Waar je op moet letten
Sanitair	Wastafel, bovenkant	85 cm boven de vloer	80 tot 90 cm	Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm.
Sanitair	Wastafelkraan, uitloop	25 tot 30 cm boven de wastafelrand	wat past bij de kom	Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder.
Sanitair	Fonteintje in het toilet	80 tot 85 cm	75 tot 90 cm	Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is.
Sanitair	Toiletpot, bovenkant zitting	40 tot 43 cm	38 tot 48 cm	Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger.
Sanitair	Hangend toilet, onderkant pot	40 cm boven de vloer	38 tot 45 cm	De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast.
Sanitair	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 80 cm	Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit.
Sanitair	Douchekraan, thermostaat	100 tot 110 cm	95 tot 120 cm	Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan.
Sanitair	Doucheglijstang, bovenkant	180 tot 200 cm	afhankelijk van de lengste gebruiker	Reken op minstens 20 cm boven de kruin.
Sanitair	Regendouche, onderkant kop	205 tot 215 cm	200 tot 220 cm	Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd.
Sanitair	Handdoekradiator, onderkant	20 tot 30 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen.
Sanitair	Afvoer wastafel, muurdoorvoer	50 tot 55 cm	45 tot 60 cm	Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling.
Elektra	Stopcontact in een woonruimte	30 cm hart boven de vloer	25 tot 40 cm	Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen.
Elektra	Stopcontact boven een aanrechtblad	115 tot 125 cm	10 tot 20 cm boven het blad	Uit de spatzone van de kraan blijven.
Elektra	Lichtschakelaar	105 cm hart boven de vloer	90 tot 120 cm	Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld.
Elektra	Deurklink	100 cm hart boven de vloer	95 tot 105 cm	Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen.
Elektra	Meterkast, groepenkast	150 tot 180 cm	bereikbaar zonder trapje	De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn.
Elektra	Wandcontactdoos buiten	minimaal 30 cm boven maaiveld	hoger bij kans op opspattend water	Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten.
Elektra	Bedrade deurbel, drukknop	110 tot 130 cm	100 tot 140 cm	Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel.
Elektra	Wandlamp naast een spiegel	160 tot 170 cm	op ooghoogte van de gebruiker	Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven.
Elektra	Televisieaansluiting	40 cm of op de hoogte van het scherm	afhankelijk van de opstelling	Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm.
Keuken	Werkblad, bovenkant	90 tot 95 cm	85 tot 100 cm	Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger.
Keuken	Bovenkasten, onderkant	50 tot 60 cm boven het blad	45 tot 65 cm	Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken.
Keuken	Afzuigkap boven een elektrische kookplaat	60 cm	55 tot 70 cm	Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht.
Keuken	Afzuigkap boven een gaspit	65 cm	65 tot 75 cm	Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam.
Keuken	Plint onder de keukenkasten	10 tot 15 cm	standaard 15 cm	Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan.
Keuken	Inbouwoven op ooghoogte	onderkant op 85 tot 90 cm	naar de gebruiker	Scheelt bukken met een hete plaat in je handen.
Trap	Trapleuning	90 cm boven de voorkant van de trede	85 tot 100 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer.
Trap	Leuning langs een bordes	100 cm	90 tot 110 cm	Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap.
Trap	Optrede, hoogte per trede	18 tot 20 cm	maximaal 21 cm binnen een woning	Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste.
Trap	Aantrede, diepte van de trede	22 tot 24 cm	minimaal 22 cm	Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm.
Trap	Vrije doorloophoogte boven de trap	230 cm	minimaal 210 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond.
Trap	Spijlafstand van een balustrade	maximaal 10 cm	kleiner bij kinderen	Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen.
Deuren	Binnendeur, standaardmaat	83 bij 201,5 cm	78 tot 93 cm breed	De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad.
Deuren	Voordeur, standaardmaat	88 bij 201,5 cm	83 tot 100 cm breed	Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator.
Deuren	Speling onder een binnendeur	1 tot 1,5 cm	2 cm bij mechanische ventilatie	De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet.
Deuren	Speling rondom in het kozijn	3 mm	2 tot 4 mm	Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt.
Deuren	Scharnieren, afstand tot de hoek	20 cm van boven en onder	15 tot 25 cm	Bij een zware deur een derde scharnier in het midden.
Ventilatie	Ventilatierooster in een raam	boven in het kozijn	op de bovenregel	Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder.
Ventilatie	Afzuigpunt in een badkamer	hoog in de ruimte	20 tot 30 cm onder het plafond	Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet.
Ventilatie	Muurrooster kruipruimte	net boven het maaiveld	minimaal 15 cm	Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht.
Ventilatie	Dakdoorvoer, afstand tot de nok	minimaal 50 cm	afhankelijk van het type	Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind.

Voordat je een nieuwe bril bestelt

• De hartafstand tussen de twee bevestigingsgaten is gemeten, van hart tot hart
• De lengte en de breedte van de pot staan genoteerd, inclusief of het een verkorte pot is
• Merk en typenummer van de pot zijn opgezocht, meestal achter op de pot of onder de spoelrand
• Je weet of het een doorgaande bout is of een blinde bevestiging van bovenaf
• Bij de nieuwe bril zit een complete bevestigingsset met verse pluggen of rubbers
• De gaten in het keramiek zijn schoon en droog, zonder kalk en zonder oude kitresten
• De zitting is proef geplaatst en uitgelijnd voordat de moeren zijn aangedraaid
• De bevestiging is na een week nog een keer nagetrokken

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Onder de pot zoeken naar een moer die er niet is

Bij een hangtoilet en bij verkorte potten wordt de zitting vaak van bovenaf bevestigd, juist omdat doorstekende bouten daar in de weg zouden zitten. Wie blijft zoeken naar een moer aan de onderkant, verliest een halve middag aan iets wat er nooit heeft gezeten. Kijk eerst van boven en pas daarna van onderen.

Doorgaan met draaien terwijl de plug meedraait

Een schroef die eindeloos ronddraait komt niet los door harder te draaien. Je slijt alleen het kunststof van de plug rond, en daarna grijpt de schroefdraad helemaal nergens meer. Zet spanning op de bevestiging door hem omhoog te trekken, dan pas kan de schroef eruit lopen.

Aan een afneembare zitting schuin of met een ruk trekken

De zitting moet volledig rechtop staan en dan recht omhoog. Trek je schuin, dan klemt de scharnierbrug om de pen en breekt hij af. Zit het gebroken stuk eenmaal om de pen heen, dan moet je alsnog gaan boren om het eruit te krijgen, en dat had je juist willen voorkomen.

De pot van de muur halen om erbij te kunnen

Dit lijkt het laatste redmiddel, maar het maakt het probleem groter. De afvoermanchet en de aansluitset moeten er daarna weer strak in, de pot moet opnieuw gesteld worden en een lekkage achter de voorzetwand merk je pas als er een vlek in het plafond eronder staat. Zagen of boren is bijna altijd het kleinere risico.

Een universele bril kopen zonder de bevestiging te controleren

Bij merken als Vitra, Duravit, Sanindusa en Villeroy en Boch past een standaardbril in veel series simpelweg niet, omdat de pot geen doorgaande gaten heeft. De bril ligt dan wel op de pot, maar je krijgt hem nergens aan vast. Meet de hartafstand en zoek de serie op voordat je bestelt.

De moeren aandraaien met een tang

Keramiek geeft niet mee. Een moer die je met een waterpomptang aantrekt drukt zich in het glazuur en scheurt in het ergste geval de doorvoer. Handvast plus ongeveer een kwartslag is genoeg, en na een week nog een keer natrekken vangt het zetten van de rubbers op.

Met de klopstand aan in of naast keramiek boren

Een klopboor is gemaakt om steen te verbrijzelen en doet dat ook met de wand van een toiletpot. Bij het uitboren van een schroefkop zet je de klopstand uit, gebruik je weinig druk en koel je af en toe met water. Anders heb je een gebarsten pot en een klus die tien keer zo groot is.

De softclose deksel met de hand dichtduwen

Het scharnier is gemaakt om zelf te zakken en de demper is niet berekend op kracht van buitenaf. Elke keer dat je hem dichtduwt pers je de olie door een te kleine opening. Na een paar jaar valt de deksel weer keihard dicht en moet je een scharnier vervangen dat het anders veel langer had gedaan.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een zitting vervangen is bijna altijd zelf te doen, ook als hij muurvast zit. Het is geduldwerk met kruipolie en soms een boortje, geen specialistenwerk. Er zijn wel een paar momenten waarop bellen verstandiger is dan doorgaan.

Het eerste is een barst of een scheur in het keramiek, of een bevestigingsgat dat bij het boren is uitgescheurd. Een gebarsten pot houdt geen stand en moet vervangen worden, en bij een wandcloset betekent dat werken aan de ophanging en aan de afvoer achter de wand.

Het tweede is alles wat achter de voorzetwand zit. Lekt het bij de aansluiting van de pot op het frame, of moet de afvoer verlegd worden, dan gaat er een wand open en heb je met leidingwerk te maken. Dat is het punt waarop een installateur goedkoper uitpakt dan een tweede eigen poging.

Het derde is een inbouwreservoir dat zelf lekt of niet meer sluit. Daar is vaak alleen via het inspectieluik ruimte om te werken en de onderdelen zijn merkgebonden. Wil je verder kijken wat er nog meer aan sanitair in huis speelt, dan vind je bij sanitair en loodgieterswerk de andere klussen aan leidingen, kranen en afvoeren.