Schrootjes aanpakken: verven, verwijderen of er platen overheen

Wat schrootjes zijn en waarom ze vaak weg moeten

Schrootjes zijn smalle geschaafde delen met een mes-en-groefverbinding, die je met de veer blind vastspijkert op een regelwerk van latten. In de jaren zeventig hingen ze in half Nederland aan het plafond, meestal in western red cedar. Ze zaten er zelden alleen: veel van diezelfde huizen hebben ook houten schrootjes op de muur, langs een trapopgang of over een halve wandhoogte. Welke route hier verstandig is hangt samen met wat je verder met je plafond van plan bent, dus bekijk het niet als een losstaand klusje.

Ze staan er niet best op, en daar zijn goede redenen voor. Een schrootjesplafond slikt licht, waardoor een kamer donkerder oogt dan hij in werkelijkheid is. De naden verzamelen stof en vet, wat in een keuken binnen een paar jaar zichtbaar wordt als donkere strepen in elke groef. En een compleet houten plafond in een hal of trapportaal is brandtechnisch niet de slimste keuze, zeker niet als het de enige vluchtweg naar boven is.

Tegelijk hoeft het er niet altijd uit. Zit het strak, hangt het vlak en heb je geen zin in weken werk, dan is schilderen of beplaten een prima uitkomst die je in een weekend kunt afronden. Hangt het scheluw, kraakt het als je erop duwt of zit er iets achter dat je toch moet aanpakken, dan is slopen de eerlijkere route.

Een jaren 70 schrootjes plafond herken je bijna altijd aan drie dingen tegelijk: red cedar in plaats van vuren, deeltjes van ongeveer 90 mm breed, en een sierlijst of kraallat langs de wand die de naad afdekt. Bij nieuwer werk zie je vaker vuren of mdf en een strakkere aansluiting zonder lijst.

Soort schrootje	Waaraan je het herkent	Gangbare maat	Waar je op moet letten
Western red cedar	Roodbruin tot honingkleurig, opvallend licht in de hand, kruidige geur	Ongeveer 12 x 90 mm	De looistoffen bloeden door witte verf heen, dus altijd isolerend gronden
Vuren schroten	Lichtgeel met duidelijke kwasten, zwaarder dan cedar	12,5 x 88 mm werkende breedte	Kwasten bloeden door, en delen van 8 tot 9 mm trekken bij deze breedte krom
Grenen kraaldelen	Geelbruin met een kraal of V-groef in het zicht	12 tot 15 x 95 mm	De kraal vangt verf, dus voorsnijden met de kwast kost extra tijd
Gebeitste of gelakte schrootjes	Donker en glanzend, de nerf ligt onder een dichte laag	Wisselend	Verf hecht niet op de lak, eerst matteren en ontvetten
Mdf schrootjes	Egale bruine kern, op de kopse kant zie je geen nerf	12 tot 18 mm dik	Neemt vocht op en zwelt, dus niet in keuken, badkamer of onverwarmde zolder
Kunststof schrootjes	Glad, koud aanvoelend, klikt in plaats van mes en groef	8 tot 10 mm dik	Laat zich slecht schilderen, vervangen is meestal logischer dan overschilderen

Eerst uitzoeken wat er achter de schrootjes zit

Netjes gelegde schrootjes zijn blind vernageld. De spijker gaat schuin door de veer, het volgende deeltje schuift er met de groef overheen en je ziet nergens een kop. Mooi werk, maar het betekent ook dat je van onderaf niet kunt zien waar de regels zitten en hoe stevig het geheel hangt.

De snelste manier om daarachter te komen is twee schrootjes opofferen, midden in de ruimte en niet langs de rand. Zet een vers afbreekmes in het diepste deel van de groef en snijd door. Bij red cedar heb je daar meestal twee halen voor nodig, bij vuren van 12 mm ben je er in één keer doorheen. Wip het deeltje er daarna uit en je kijkt zo op het regelwerk, inclusief de hart-op-hart afstand.

Teken die regels meteen met potlood af op de muren aan beide kanten van de ruimte. Later trek je er een lijn tussen en weet je precies waar je schroeft, zonder opnieuw te zoeken. Een balken- en leidingzoeker uit de bouwmarkt doet hetzelfde werk zonder te slopen, maar op een plafond met een luchtspleet erachter geeft zo'n apparaat regelmatig valse treffers. De combinatie werkt het best: grofweg zoeken met het apparaat, controleren met twee proefopeningen.

Wat je daarboven aantreft loopt sterk uiteen. Op de begane grond zit er vaak gewoon kaal beton of een kanaalplaatvloer, ooit sausklaar opgeleverd en nooit gesausd. Op zolder kijk je meestal tegen de gordingen en het dakbeschot aan, met of zonder isolatie ertussen. In vooroorlogse huizen zit er riet met stuc achter, en in woningen uit de jaren zestig en zeventig kom je board, zachtboard of strokartonplaten tegen die tussen de balken zijn gelegd.

Meet ook de hoogte voordat je iets besluit. Een plafond van 2,40 meter met een gipsplaat eronder wordt 2,385 meter, en dat merk je nauwelijks. Een verlaagd plafond met nieuw regelwerk kost je al snel vijf tot vijftien centimeter, en dat merk je in een lage kamer wel degelijk.

Vier manieren om een schrootjes plafond te moderniseren

Een schrootjes plafond moderniseren komt in de praktijk neer op vier routes, en die verschillen vooral in hoeveel rommel je maakt en hoeveel hoogte je inlevert. De keuze wordt makkelijker zodra je weet of de schrootjes vlak hangen en of het regelwerk erachter nog deugt. Ga je het schrootjes plafond vervangen door plaatmateriaal, dan speelt ook mee of je meteen wilt isoleren of spotjes wilt uitleggen.

Schilderen houdt de structuur van het hout zichtbaar en is verreweg het minste werk, maar je blijft een houten plafond houden. Gipsplaten over de schrootjes heen geven een echt strak vlak zonder dat je hoeft te slopen, mits je de platen in de regels erachter kunt schroeven. Alles eruit en dan pas beplaten is meer werk en veel meer stof, maar dan kun je ook meteen isoleren, leidingen verleggen en spotjes uitleggen. En een verlaagd plafond met een eigen regelwerk is de aangewezen weg zodra het oude plafond niet vlak genoeg is of er leidingen weggewerkt moeten worden.

De vijfde variant is het werk uitbesteden. Een stukadoor die een bestaand plafond sausklaar afwerkt of een spuiter die het in één dag afwerkt, kost per vierkante meter meer dan wanneer je zelf gipsplaten koopt, maar je hebt geen weekend schuurwerk. Hoe dat spuitwerk gaat en wat je daarvoor moet voorbereiden staat bij het spuiten van een plafond.

De bedragen hieronder zijn een indicatie voor een gemiddelde woonkamer en bedoeld om routes met elkaar te vergelijken, niet om een offerte mee te controleren. Materiaalprijzen lopen per bouwmarkt flink uiteen en afvoer van sloopafval reken je er apart bij.

Route	Wat je doet	Hoogteverlies	Rommel en doorlooptijd	Kosten per m2, indicatie
Schrootjes schilderen	Ontvetten, schuren, isolerend gronden en twee lagen aanbrengen	Geen	Weinig stof, twee dagen inclusief droogtijd	3 tot 6 euro aan verf
White wash aanbrengen	Lak eraf schuren, verdunde verf opbrengen en weer afvegen	Geen	Veel schuurstof, twee tot drie dagen	3 tot 7 euro aan verf en schuurpapier
Gipsplaten over de schrootjes	Regels zoeken, schrootjes vastzetten, beplaten en naden afwerken	13 tot 15 mm	Matig, drie dagen inclusief drogen van de vuller	12 tot 18 euro zelf gedaan
Schrootjes eruit en dan beplaten	Slopen, regelwerk nakijken, beplaten en afwerken	Geen tot 15 mm	Veel stof en een aanhanger sloophout, vier dagen	15 tot 22 euro zelf gedaan
Verlaagd plafond met nieuw frame	Alles eruit, metalen of houten frame stellen, beplaten	5 tot 15 cm	Veel, vijf dagen of meer	25 tot 40 euro zelf gedaan
Laten stucen of spuiten	Ondergrond aanleveren, de vakman doet de afwerking	Enkele millimeters	Weinig eigen werk, één tot twee dagen op locatie	20 tot 35 euro inclusief arbeid

Gipsplaten over het bestaande schrootjesplafond

Dit is de route die het meeste resultaat geeft voor het minste sloopwerk, maar hij valt of staat bij één ding: de platen moeten uiteindelijk in het regelwerk hangen en niet aan de schrootjes. Blind vernagelde deeltjes zitten vast met dunne spijkertjes door de veer, en die zijn niet bedoeld om er ruim negen kilo gipsplaat per vierkante meter aan te hangen.

De oplossing kost een half uur. Zodra je weet waar de regels lopen, draai je in elk schrootje een gipsschroef met grove spoed door het hout heen in de regel; wij houden daarbij ongeveer veertig centimeter langs elke regel aan. Gebruik 3,5 x 45 mm, want die moet door het schrootje van 12 mm heen en dan nog voldoende in de lat grijpen. Nu hangt het hele schrootjespakket mechanisch vast.

Neem daarna de plinten of sierlijsten langs de wand weg, zodat de platen tot tegen de muur kunnen. Kies platen van 12,5 mm met een vierzijdig afgeschuinde kant, in het Belgische en Zweedse spraakgebruik ABA, bij andere merken AK genoemd. Die afschuining aan alle vier de zijden is precies waarom je ze wilt: elke naad, ook de kopse, krijgt een verdiepte V die je met gaasband en vuller vlak trekt zonder dat je een bult krijgt. Een plaat van 300 x 120 cm scheelt fors in het aantal naden ten opzichte van 260 x 120.

Leg de platen haaks op de richting van de regels. Wij schroeven om de vijftien tot twintig centimeter langs elke regel; in oudere handleidingen zie je nog dertig centimeter staan, maar op een plafond gaat de plaat dan op den duur tussen de schroeven doorhangen en zie je de naden weer terugkomen. Schrijft de plaatfabrikant een kleinere afstand voor, dan volg je die. Snijd langs de wanden de fabrieksafschuining eraf, dan hoef je die aansluiting niet vlak te vullen maar kun je hem gewoon kitten.

Werk daarna de naden af met gaasband en jointfiller, twee gangen, en zet ook de schroefgaten dicht. Schuur licht tussendoor, niet met kracht, want je haalt anders het karton open. Wil je de aansluiting op de wand een vorm geven of leidingen wegwerken langs de rand, dan is een plaat als afwerking rond het plafond vaak netter dan alles vlak proberen te vullen.

Waarom mdf-platen met montagekit misgaan

Dunne mdf-platen van vier millimeter met montagekit tegen de schrootjes plakken klinkt aantrekkelijk: geen schroeven, geen stof, geen naden vullen. Wij doen het niet, om drie redenen. Kit alleen is aan een plafond geen betrouwbare bevestiging, want alles hangt permanent aan de hechting op een geschilderd of vet houtoppervlak. Vier millimeter mdf volgt elke oneffenheid in de schrootjes, dus je krijgt een golvend plafond in plaats van een vlak. En mdf gedraagt zich in brand ongunstiger dan een gipsplaat, wat in een hal of trapportaal meeweegt. Wil je toch platen, neem dan gipsplaat en schroef die in het regelwerk.

Spotjes en bedrading in het nieuwe plafond

De ruimte tussen de schrootjes en de gipsplaat is te klein voor spotjes, dus wil je inbouwspots, dan moet je het oude plafond eraf en op het regelwerk werken. Houd de las- of centraaldoos altijd bereikbaar via een spot of een luik, want dichtgezette doorverbindingen zijn later niet meer te controleren. Installatiekabel van het type XMvK mag zonder buis tegen het plafond bevestigd worden, losse VD-draad hoort in een pvc-buis. Blijft er een oude lichtaansluiting over die je alleen netjes wilt afdekken, dan is een kap over het plafondpunt de nette manier om dat af te sluiten.

Schrootjes verwijderen zonder de rest te slopen

Schrootjes verwijderen is vies werk maar niet moeilijk, mits je op de goede plek begint. Zet eerst de groep van de verlichting uit in de meterkast en controleer met een spanningszoeker dat er echt niets meer op staat, want de bedrading loopt vrijwel altijd los tussen de regels.

Haal daarna de sierlijst of kraallat langs de wand weg met een breekijzer en een stukje hardboard eronder, zodat je het stucwerk niet indeukt. Onder die lijst zit de laatste schroot, en die kun je nu met de groefkant naar beneden wippen. Vanaf dat punt gaat het snel: elk volgend deeltje komt met een lichte draai los uit de veer van zijn buurman. Zit het echt vast, snijd dan met een afbreekmes in de diepe groef door en breek het deel eruit.

De spijkers blijven bijna altijd in de regels zitten. Trek ze er met een nijptang uit voordat je verder gaat, want een vergeten spijker scheurt straks een gipsplaat open of loopt in je hand. Kijk meteen het regelwerk na terwijl het bloot ligt. Loszittende latten schroef je opnieuw vast, kromme latten haal je eruit, en op zolder is dit het moment om te bekijken of je het plafond meteen wilt isoleren nu je er toch bij kunt.

Wat schrootjes verwijderen kost, zit vooral in afvoer en tijd. Het hout zelf is licht maar volumineus: een woonkamer van dertig vierkante meter levert al gauw een aanhangerwagen vol op. Bij de milieustraat lever je schoon hout meestal tegen een laag tarief in; wat een bouwafvalcontainer van drie kuub kost verschilt per gemeente en verhuurder, reken inclusief plaatsen en afvoeren op honderdvijftig tot tweehonderdvijftig euro.

Bij schrootjes op een wand komt er nog een stap bij. Onder de latjes zit vaak de onbewerkte muur, terwijl de rest van de kamer al gespoten of gestuct is. Dat gedeelte bijwerken geeft bijna altijd kleur- en structuurverschil, ook als je daarna de hele wand in één keer sausist.

Schrootjes verven: de opbouw die wel houdt

Ga je je schrootjes plafond verven in plaats van beplaten, dan is de verfkeuze het punt waarop het het vaakst misgaat, en meestal al bij het advies in de bouwmarkt. Latex en muurvoorstrijk zijn gemaakt voor minerale ondergronden zoals stucwerk, pleisterwerk en gipsplaat. Op hout werken ze niet, want er ontstaat spanningsverschil tussen de stugge verffilm en het werkende hout. Het resultaat zie je na een winter of twee: de laag laat aan de randen los en bladdert eraf, precies in de groeven waar je er het slechtst bij kunt.

Wat wel werkt is een opbouw voor hout. Ontvet eerst, zeker in een keuken, want op vet hecht niets. Schuur daarna licht op met korrel 180, alleen om de glans eraf te halen. Zet vervolgens een grondlaag die op hout hoort: een watergedragen allgrondverf op kaal hout, of een isolerende grondverf als je met red cedar of met veel kwasten te maken hebt. Werk af met een watergedragen zijdeglanslak of een plafondverf die voor hout is vrijgegeven.

De isolerende grondlaag is bij red cedar geen luxe. De looistoffen in dat hout zijn in water oplosbaar en trekken door een watergedragen witte laag heen als vale bruine vlekken, vaak pas na een paar dagen. Datzelfde geldt voor kwasten in vuren. Eén laag isolerende grondverf houdt dat meestal tegen, twee lagen gewone witte verf niet.

Zit er al muurvoorstrijk of latex op, dan is de juiste route die laag eraf halen en opnieuw opbouwen, want allgrondverf hoort op kaal hout. Dat betekent schuren met een machine op het vlak en met de hand in elke groef, en dat is bewerkelijk werk. Verdwijnt het plafond over twee jaar toch, dan kun je ervoor kiezen op de bestaande laag door te werken, in de wetenschap dat het geen tien jaar houdt.

Werk bij het schilderen zelf altijd in twee gangen per laag. Snijd eerst alle naden voor met een kwast van 50 mm, want een roller overbrugt de groef en laat er een dun, doorschijnend randje achter. Rol daarna de vlakken in de lengterichting van de schrootjes. Hoe lang je tussen de lagen moet wachten hangt af van verfsoort en temperatuur, dat vind je terug in onze tabel met droogtijden per materiaal.

Ondergrond	Grondlaag	Aflaklaag	Wat je moet vermijden
Kaal vuren of grenen	Watergedragen allgrondverf, kwasten isolerend voorbehandelen	Watergedragen zijdeglanslak, twee lagen	Muurvoorstrijk, die dringt niet in het hout
Kaal red cedar	Isolerende grondverf over het hele vlak	Watergedragen zijdeglanslak of plafondverf voor hout	Direct wit rollen, de looistoffen slaan door
Gelakte of gebeitste schrootjes	Matteren met korrel 180, ontvetten, hechtprimer	Watergedragen zijdeglanslak	Verven zonder de glans eraf te halen
Mdf schrootjes	Mdf-primer, kopse kanten dubbel gronden	Watergedragen zijdeglanslak	Waterrijke verf op onbehandelde kopse kant, die zwelt op
Al met latex of voorstrijk behandeld	Alles kaal schuren, dan allgrondverf	Watergedragen zijdeglanslak	Er nog een laag latex overheen leggen
Schrootjes in keuken of badkamer	Ontvetten, allgrondverf	Zijdeglanslak, geen matte muurverf	Schimmelwerende muurverf, die hoort op stuc en gipsplaat

White wash en krijtverf op schrootjes

Wil je een donkerbruin plafond lichter maken maar de nerf zichtbaar houden, dan is white wash de techniek die je zoekt. Je brengt sterk verdunde witte verf op en veegt het grootste deel er direct weer af. Wat achterblijft is de kleurstof die in het hout is getrokken, en daardoor blijft de tekening van de nerf leesbaar in plaats van dat hij onder een dekkende laag verdwijnt.

Wij beginnen met één deel verf op één deel verdunner en stellen daarna bij: te veel dekking betekent verder verdunnen. Bij acrylverf verdun je met water, bij alkydverf met terpentine. Hoeveel een verf verdund mag worden staat op de bus, en dat gaat voor. Acryl heeft de voorkeur, niet omdat het beter dekt maar omdat het veel minder vies werken is en je gereedschap met water schoonmaakt. Werk in vlakken van ongeveer een meter en veeg meteen af met een pluisvrije doek, want zodra de verf begint aan te trekken krijg je strepen die je er niet meer uit poetst.

Er is één voorwaarde waar je niet omheen kunt. De verdunde verf moet in het hout kunnen trekken, dus elke vernis- of laklaag moet eraf. Op een oud, gelakt schrootjesplafond betekent dat schuren met een schuurmachine en met de hand in elke groef, en dat is meer werk dan het dekkend schilderen van datzelfde plafond. Weeg dat vooraf af in plaats van halverwege.

Kant-en-klare white wash uit de bus is een uitzondering: die is al op de juiste consistentie gebracht en verdun je dus niet. Maak in beide gevallen eerst een proefvlak achter een kast of in een hoek. Hout reageert per plank verschillend en het eindresultaat is pas te beoordelen als het droog is.

Krijtverf komt vaak ter sprake omdat hij zonder veel voorbereiding op hout hecht en een mooi mat resultaat geeft. Dat klopt, maar de laag is poreus en niet slijtvast. Op een plafond, waar niemand tegenaan komt, werkt hij daarom prima; op een wand die je afneemt en zeker in een keuken houdt hij het niet.

Behang en glasvlies over schrootjes

Het klinkt als een makkelijke manier om van houten schrootjes af te komen: glasvezelbehang eroverheen, structuur mag zichtbaar blijven, klaar. Toch raden we het af, en dat heeft alles te maken met hoe hout en behanglijm zich tot elkaar verhouden.

Schrootjes zijn gemaakt van goed gedroogd hout dat daarna geschaafd is. Breng je er natte lijm op, dan trekt dat vocht in het hout en zwelt het op. Tegelijk zuigt datzelfde droge hout het vocht zo snel uit de lijm dat er nauwelijks hechting overblijft. Zodra het hout weer terugdroogt, en dat gebeurt in een verwarmd huis binnen weken, trekken de deeltjes hol. Dan hangt je behang alleen nog aan de opstaande randjes van de schrootjes en laat het in het midden van elk deeltje los.

Daar komt bij dat hout blijft werken met de seizoenen. Een behangbaan overbrugt de naad tussen twee deeltjes stijf, terwijl die naad in de winter opengaat en in de zomer sluit. Op precies die lijnen scheurt het behang open, en dat is niet te repareren zonder de hele baan te vervangen.

Wil je toch een behangbare wand, dan zijn er twee routes die wel houden. De eerste is de schrootjes verwijderen, de spijkergaten in het metselwerk of het stucwerk dichten en de wand daarna gewoon behangen. De tweede is de rachels erachter opzoeken en er gipsplaten tegenaan schroeven, waarna je een volledig vlakke ondergrond hebt zonder enig spoor van hout eronder. Welke keuze bij jouw ruimte past, hangt samen met wat er verder aan wanden en plafond te doen staat.

Op een gipsplaten plafond is glasvlies overigens wel zinvol: het overbrugt de naden, houdt haarscheuren tegen en je saust er zo overheen. Werk daar met smalle banen en met zijn tweeën, want nat vlies boven je hoofd stellen gaat alleen op een brede baan mis.

Nieuwe schrootjes monteren op plafond of muur

Soms is de keuze juist andersom: je wilt schrootjes, bijvoorbeeld tegen een schuin zolderdak of als houten schrootjes muur in een woonkamer. Dan bepaalt de voorbereiding hoe het er over vijf jaar uitziet.

Begin bij de dikte. Voor een werkende breedte van 88 tot 95 millimeter neem je delen van minimaal 12 tot 13 millimeter dik. In de bouwmarkt liggen bij diezelfde breedte ook delen van 8 tot 9 millimeter, en die trekken bij het opdrogen zichtbaar krom. Wij werken zelf het liefst met 12,5 bij 88 millimeter, omdat die verhouding ook op een verwarmde zolder vlak blijft liggen. Bevestig de delen op rachels; wij houden veertig tot zestig centimeter hart op hart aan, en schrijft de leverancier een kleinere afstand voor, dan volg je die. Houd altijd een luchtspleet achter het hout zodat vocht weg kan.

De belangrijkste truc bij wit werk staat nergens op de verpakking. Schilder mes en groef in de gewenste kleur voordat je monteert. Hout krimpt in het stookseizoen en dan schuift de groef een paar millimeter van de veer af. Bij donker gebeitste delen zie je dat nauwelijks, maar tussen twee witte vlakken springt een blanke streep meteen in het oog. Even de veer in de grondverf zetten voor montage scheelt je dat.

De achterkant van de delen hoef je niet te schilderen tegen kromtrekken. Hout trekt krom door ongelijkmatig uitdrogen, en vrijwel alle verf is dampopen, dus je remt dat proces er nauwelijks mee. Goede maatvoering en droog hout doen daar veel meer.

Werk de aansluitingen langs de wanden, de gordingen en de balken af met acrylaatkit en schilder daaroverheen. Zo vang je de werking op zonder dat er een kier ontstaat. Wil je een dichte overgang maken tussen wand en plafond, dan is een koof rond de rand netter dan een sierlijst. En breng je de schrootjes aan op een tussenvloer, houd er dan rekening mee dat hout weinig doet tegen contactgeluid: daarvoor is geluidsisolatie in het plafond de plek waar je aan moet werken.

Zo zet je gipsplaten over een bestaand schrootjesplafond

Deze volgorde werkt voor een normale kamer met een houten schrootjesplafond op een regelwerk van latten.

1. Kijk wat er achter zit voordat je iets bestelt

   Snijd midden in de ruimte twee schrootjes uit met een afbreekmes in de diepe groef en kijk wat je aantreft. Zie je kaal beton, dakbeschot of een houten regelwerk, dan kun je verder. Zie je een harde, grijze of vezelige plaat in een huis van voor 1994, stop dan en laat eerst op asbest onderzoeken. Boren, zagen of schuren in verdacht materiaal maakt van een klus een saneringstraject.

2. Zoek de regels op en teken ze af

   Via de proefopeningen zie je de hart-op-hart afstand van het regelwerk. Meet die op, teken de posities met potlood af op beide tegenoverliggende wanden en trek er een lijn tussen. Een balkenzoeker helpt bij het grof lokaliseren, maar de proefopening geeft je zekerheid. Zonder deze stap schroef je straks in lucht en hangt je plafond aan spijkertjes die daar niet voor gemaakt zijn.

3. Schakel de verlichtingsgroep uit en haal de lijsten weg

   Zet de groep van de verlichting uit in de meterkast en controleer met een spanningszoeker dat de aansluitpunten dood zijn. Werk aan de meterkast zelf, achter de hoofdzekering, laat je aan een installateur over. Neem daarna de sierlijsten of plinten langs de wand weg met een breekijzer, zodat de platen straks tot tegen de muur kunnen.

4. Zet de schrootjes vast in de regels

   Draai langs elke afgetekende lijn om de veertig centimeter een gipsschroef van 3,5 x 45 mm met grove spoed door het schrootje in de regel. Hierdoor hangt het hele pakket mechanisch vast in plaats van aan blinde spijkertjes. Duw tijdens dit werk hier en daar tegen het plafond: hoor je nog gekraak of veert het, zet dan extra schroeven bij.

5. Leg de elektra uit voordat de platen dichtgaan

   Bepaal nu waar de lichtpunten komen. Houd de centraal- of lasdoos bereikbaar via een spot of een luik, want een dichtgezette doos kun je later niet meer nakijken. Installatiekabel van het type XMvK mag zonder buis worden bevestigd, losse VD-draad hoort in pvc-buis. Meet de posities op en teken ze af, zodat je later niet blind gaat boren.

6. Breng de gipsplaten aan met een plaatlift

   Leg de platen van 12,5 mm haaks op de regelrichting en schroef om de vijftien tot twintig centimeter langs elke regel. Verspring de kopse naden zodat er nergens een kruisnaad ontstaat. Snijd langs de wanden de fabrieksafschuining eraf, dan wordt die aansluiting later gekit in plaats van gevuld. Werk vanaf een rolsteiger en niet vanaf een trap met een plank.

7. Werk de naden af in twee gangen

   Leg gaasband of papieren band in de V-naad en trek er jointfiller overheen met een plamuurmes van 10 cm. Laat drogen, schuur licht en trek de tweede gang breder met een vlakspaan van 25 cm. Zet ook alle schroefgaten dicht. Twee dunne gangen geven een vlakker resultaat dan één dikke, die krimpt namelijk hol.

8. Schuur, stof af en werk het plafond af

   Schuur na met korrel 120 op een schuurgiraf en stof daarna volledig af, ook de wanden, want gipsstof komt overal terecht. Voorstrijken en dan twee lagen plafondverf rollen geeft het strakste resultaat. Wil je het laten spuiten in plaats van rollen, dan lever je het plafond geschuurd en voorgestreken aan.

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Voordat je aan het schrootjesplafond begint

• Je weet wat er achter de schrootjes zit en of het asbestverdacht is
• De posities van de regels staan met potlood afgetekend op de wanden
• De verlichtingsgroep staat uit en de aansluitpunten zijn met een spanningszoeker gecontroleerd
• Je hebt de vrije hoogte gemeten en weet hoeveel je kunt missen
• Er staat een rolsteiger of kamersteiger klaar, geen trap met een plank
• Bij schilderwerk: de verf is voor hout en niet een latex of voorstrijk voor stucwerk
• Bij red cedar of veel kwasten ligt er isolerende grondverf klaar
• Afvoer is geregeld, een aanhanger naar de milieustraat of een container van drie kuub

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Latex of muurvoorstrijk rechtstreeks op hout aanbrengen

Beide producten horen op stuc, pleisterwerk en gipsplaat. Op hout ontstaat spanning tussen de verffilm en de werkende ondergrond, en dat eindigt in bladderen en loslaten, meestal het eerst in de groeven. Gebruik een allgrondverf voor hout en werk af met een watergedragen zijdeglanslak.

Platen aan het plafond lijmen zonder te schroeven

Montagekit alleen is aan een plafond geen bevestiging maar een gok. Alles hangt permanent aan de zwaartekracht, op een ondergrond die vaak geverfd of vettig is. Bovendien volgt een dunne plaat elke bult in de schrootjes. Schroef altijd door in het regelwerk erachter.

Gipsplaten schroeven zonder eerst de regels te zoeken

Blind vernagelde schrootjes hangen aan dunne spijkertjes door de veer. Daar hangt geen negen kilo gipsplaat per vierkante meter aan. Zoek de regels, teken ze af en zet de schrootjes eerst zelf vast met gipsschroeven met grove spoed voordat er ook maar één plaat omhoog gaat.

Behang of glasvezelbehang direct over schroten plakken

De natte lijm trekt in het droge hout, waardoor de hechting wegvalt en de deeltjes opzwellen. Bij het terugdrogen trekken ze hol en hangt het behang alleen nog aan de opstaande randjes. Op de naden scheurt het bovendien open zodra het hout gaat werken.

Witte schroten pas na montage schilderen

Bij krimp in het stookseizoen schuift de groef van de veer af en verschijnt er een blanke streep tussen twee witte vlakken. Dat valt meteen op. Schilder mes en groef voor montage in de eindkleur, dan zie je bij werking hooguit een lichte lijn.

Te dunne schrootjes kopen bij een grote breedte

Delen van 8 tot 9 millimeter bij een werkende breedte van bijna 90 millimeter trekken bij het uitdrogen zichtbaar krom, en dat krijg je met geen enkele bevestiging recht. Wij nemen bij die breedte minimaal 12 tot 13 millimeter, en dikker naarmate de delen breder worden.

White wash aanbrengen op gelakte schrootjes

Verdunde verf werkt alleen als de kleurstof in het hout kan trekken. Onder een lak- of vernislaag gebeurt dat niet, dus je krijgt vlekkerige vegen die na het afvegen bijna niets achterlaten. De lak moet er eerst helemaal af met een schuurmachine en met de hand in de groeven.

Los slopen zonder de groep uit te zetten

Tussen de regels loopt vrijwel altijd bedrading die daar los is doorgetrokken, soms zonder buis. Zet de verlichtingsgroep uit en controleer met een spanningszoeker voordat je een breekijzer tussen de deeltjes zet. Een doorgesneden ader ontdek je anders pas als het te laat is.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Schrootjes schilderen of wegslopen kun je met een normale gereedschapskist zelf, en gipsplaten aanbrengen is met zijn tweeën en een plaatlift ook goed te doen. Er zijn wel vijf situaties waarin bellen verstandiger is dan doorpakken.

De eerste is een verdachte plaat achter de schrootjes in een huis van voor 1994. Bij vermoeden van asbest stop je met slopen, boren en schuren en laat je eerst een gecertificeerd bedrijf een monster nemen. Dat onderzoek is goedkoop, een sanering na een verkeerde zaagsnede is dat niet.

De tweede is werk in de meterkast achter de hoofdzekering. Spotjes doorlussen op een bestaande lichtgroep mag je zelf doen, maar een groep bijplaatsen of iets aan de hoofdaansluiting veranderen hoort bij een installateur.

De derde is een plafond waarvan de balken dragend zijn en waar bovenop een cementvloer is gestort, zoals bij sommige plafonds uit de jaren zeventig. Platen die tussen zulke balken zitten kun je niet zomaar wegnemen zonder te weten hoe de vloerconstructie is opgebouwd. Laat dat beoordelen voordat je gaat wrikken.

De vierde is werken op hoogte in een ruimte met een vide of een open trapgat. Een rolsteiger op een schuine of onderbroken vloer is geen veilige werkplek en dat is precies waar plafondwerk fout gaat.

De vijfde is een plafond dat zo scheluw hangt dat platen het niet oplossen. Dan wordt het een verlaagd plafond met een gesteld frame. Dat frame waterpas krijgen over een grote ruimte is routinewerk voor een plafonneur en een lange zoektocht voor iemand die het voor het eerst doet.