Wc bril van Villeroy en Boch losmaken, vastzetten en vervangen

Waarom je onder de pot geen moer ziet zitten

Wie de wc bril van Villeroy en Boch wil losmaken, loopt bijna altijd op hetzelfde vast. Er is geen moer te zien aan de onderkant en er zit geen knop op het scharnier om de zitting los te klikken. Dat komt doordat het merk de bevestiging vrijwel altijd van bovenaf laat bedienen, en zodra je dat weet is het net zo overzichtelijk werk als de rest van het onderhoud en de reparaties aan je toilet.

De twee bouten van de bevestiging steken door de gaten in het porselein en dragen de scharnieren van de zitting. Bij een hangende Villeroy en Boch wc pot kom je er van onderaf niet bij, want daar zit geen vleugel en nauwelijks ruimte voor je hand. De bediening zit daarom in het scharnierblok zelf, onder een verchroomd of wit rozet dat je omhoog kunt schuiven.

Onder dat rozet zit, afhankelijk van bouwjaar en serie, een inbusbout of een lage moer waar alleen een extra dunne steeksleutel bij past. Bij de nieuwere series zit daar een spreidbus omheen: draai je de bout aan, dan klemt die bus zich vast in het gat van de pot. Dat houdt uitstekend, en het betekent dat je er nooit met kracht op hoeft te gaan hangen.

Een derde variant kom je tegen bij staande potten en oudere duoblokken. Daar loopt de bout gewoon door het porselein heen en zit er een kunststof moer of een vleugelmoer aan de onderkant. Die vorm herken je meteen, want je ziet hem zodra je onder de pot kijkt.

Type bevestiging	Waar je hem aan herkent	Wat je nodig hebt	Waar hij meestal op zit
Inbusbout van bovenaf	Rozet of afdekkapje over het scharnierblok dat omhoog schuift	Korte inbussleutel van 3 tot 5 mm	De meeste hangtoiletten van de laatste vijftien jaar
Lage moer van bovenaf	Platte moer tussen bril en porselein, zonder inbusgat	Extra dunne platte steeksleutel, meestal 6 mm	Softclose zittingen van rond 2010 tot een jaar of vijf terug
Spreidbus in het gat	Kunststof bus die zich bij aandraaien in het gat vastzet	Alleen van bovenaf aandraaien, niets tegenhouden	Hangtoiletten zonder toegang aan de onderkant
Doorgaande bout met moer	Kunststof moer of vleugelmoer onder het porselein	Waterpomptang, dopsleutel of gewoon je hand	Staande potten en oudere duoblokken
Zitting met quick release	De bril laat zich rechtop recht naar voren van de scharnieren trekken	Geen gereedschap, hooguit een knopje indrukken	Subway 2.0, Subway 3.0 en andere recente series

Wat je per klus als eerste doet

Of je de zitting nu wilt vastzetten, vervangen of alleen goed wilt schoonmaken, het eerste kwartier verloopt bij dit merk steeds hetzelfde. Je zoekt uit hoe de bevestiging bediend wordt en je zorgt dat je gereedschap er echt bij kan. Op dat punt strandt het bij de meeste mensen, en niet bij het draaien zelf.

Die volgorde scheelt verkeerde aankopen en werk dat je niet hoeft te doen. Wij zien mensen een pot van de wand halen voor een bout die gewoon onder een rozet zat, en dat is een halve dag werk voor iets van vijf minuten.

Neem daarom eerst de zitting van de scharnieren als dat kan, schuif daarna pas de rozetten omhoog en kijk dan pas wat je nodig hebt. Met de bril eraf zie je in één oogopslag welk type bevestiging erin zit, en heb je ruimte voor je hand en je sleutel.

Klus of klacht	Wat je als eerste doet	Waar het meestal misgaat
Villeroy en Boch wc bril losmaken	Rozetten helemaal omhoog schuiven en pas dan gereedschap pakken	Het rozet gaat niet ver genoeg omhoog, waardoor het inbusgat verborgen blijft
Wc bril Villeroy en Boch vastzetten	De rubber onderlegring onder de bevestiging beoordelen	Aandraaien op een uitgehard rubbertje, waarna de speling terugkomt
Wc bril Villeroy en Boch vervangen	Gatafstand, lengte en breedte meten en het typenummer noteren	Een universele zitting kopen die de vorm van de pot niet volgt
Wc bril Villeroy en Boch softclose vervangen	Het artikelnummer aan de onderkant van de deksel opzoeken	Bestellen zonder het typenummer van de pot erbij te hebben
Wc bril Villeroy en Boch softclose kapot	De deksel vanaf een kwartslag open laten zakken en kijken waar het misgaat	Een hele nieuwe zitting kopen terwijl het scharnierblok los te bestellen is
Wc bril Villeroy en Boch softclose afstellen	De zitting recht leggen en de rubber bufferdopjes controleren	Zoeken naar een stelschroef voor de valsnelheid, die er niet is
Wc bril Villeroy en Boch monteren	De bevestiging losjes plaatsen en de zitting eerst uitlijnen	Aandraaien voordat de bril midden op de pot ligt
Wc bril bevestigingsset Villeroy en Boch bestellen	Nummer van de pot en van de zitting bij elkaar zoeken	Een universele set die niet in het scharnierblok past
Villeroy en Boch toilet monteren of demonteren	Watertoevoer afsluiten en het reservoir leeg spoelen	De moeren op de ophangbouten te vast zetten op het porselein

Het platte sleuteltje dat er meestal niet meer is

Bij de bevestigingsset van een softclose zitting hoort een klein, plat steeksleuteltje. Het is bedoeld voor de lage moer onder het rozet en het is met opzet dunner dan een gewone steeksleutel, want anders past het niet tussen de bril en het porselein. In de praktijk is dat sleuteltje er bijna nooit meer, omdat de installateur het na de montage in de doos laat zitten en de doos bij het afval gaat.

De maat die je nodig hebt is meestal 6 millimeter, maar meet de moer eerst op of vergelijk hem met een sleutel die je al hebt. Zoek daarna niet op wc sleutel maar op micro steeksleutelset of op dunne platte steeksleutel. Dat zijn de sleutels die in de modelbouw gebruikt worden en zo'n maatje kost een paar euro.

Er zijn twee alternatieven die net zo goed werken. Koop een gewone steeksleutel van een euro of drie en slijp hem aan beide vlakken dunner tot hij tussen de bril en de pot glijdt, of haal voor een kwartje een oude sleutel bij de kringloop en doe daar hetzelfde mee. Wat je liever niet doet is een complete montageset van rond de veertig euro bestellen terwijl er verder niets kapot is.

De klantenservice van het merk heeft in het verleden weleens losse sleuteltjes opgestuurd aan mensen die erom vroegen, juist omdat ze weten dat installateurs ze niet achterlaten. Reken daar niet op, want het is geen vaste service en het kost je dagen. Moet het vandaag lukken, dan is de bijgeslepen steeksleutel de snelste weg.

Villeroy en Boch wc bril losmaken zonder iets te breken

Begin altijd met de vraag of je zitting een quick release heeft. Klap de bril rechtop, pak hem met twee handen vast bij de scharnieren en trek hem recht naar voren, weg van de pot. Bij de series met dat systeem komt de hele zitting los van de scharnierblokken terwijl de bevestiging gewoon op het porselein blijft zitten.

Blijft hij zitten, dan moet het rozet omhoog. Schuif een oud pasje of een kunststof spatel onder de rand en wip hem rondom gelijkmatig omhoog, niet aan één kant. Gebruik hier geen schroevendraaier, want die zet meteen een braam in het chroom of breekt het kunststof kapje.

Die rozetten zitten vaak strakker dan je verwacht, en dit is precies de plek waar de meeste mensen te vroeg opgeven. Zie je onder het rozet geen inbusgat en geen moer, schuif hem dan verder omhoog. Ook als het lijkt of hij al aan zijn eind zit, gaat er meestal nog een centimeter uit.

Heb je de bout eenmaal te pakken, dan draai je hem linksom los. Bij een spreidbevestiging voel je na twee of drie slagen dat de bus zijn grip loslaat en kun je de hele bevestiging omhoog uit het gat trekken. Zit er een doorgaande bout in, houd dan de moer aan de onderkant tegen met een waterpomptang.

Als je er van onderaf toch bij moet

Bij een staande pot pak je de moer onder het porselein met een waterpomptang of een kraanmuilsleutel. Bij een hangtoilet lukt dat vrijwel nooit: het gat lijkt ruim, maar er is geen ruimte om een tang te kantelen en houvast te krijgen. Kom je van boven niet verder, ga dan niet met geweld van onderaf trekken, maar zoek eerst nog een keer goed onder de rozetten.

Een Villeroy en Boch Subway 2.0 wc bril demonteren

De Subway 2.0 zitting heeft een quick release, en de bevestiging bedien je van bovenaf. Neem eerst de zitting van de scharnieren door hem rechtop te zetten en recht naar voren te trekken, en pak daarna pas de bevestiging aan. Dat scheelt gedoe, want met de zitting eraf kijk je zo op de bouten en heb je alle ruimte voor je sleutel.

Terugplaatsen gaat in omgekeerde volgorde, met één aandachtspunt. De zitting moet hoorbaar en voelbaar tot de aanslag terug op de scharnierpennen, anders schuift hij tijdens gebruik naar voren en werkt de demping niet meer zoals het hoort.

Wc bril vastzetten als hij heen en weer schuift

Een Villeroy en Boch wc bril die los zit, gaat bijna altijd op dezelfde manier stuk. Er komt speling in de rozetten waardoor de zitting van links naar rechts schuift, en met elke beweging wordt die speling groter. Dat komt zelden doordat de bout te dun is, en meestal doordat de rubber onderlegring onder de bevestiging is uitgehard en dunner geworden.

Draai daarom niet blind aan, maar haal de bevestiging eruit en voel of de rubber ring nog veerkracht heeft. Vervang hem zodra hij hard of scheurig aanvoelt: zo'n setje ringen kost een paar euro, terwijl aandraaien op een dode ring binnen een maand terug is. Wij zien regelmatig een complete zitting van ruim honderd euro besteld worden terwijl er een rubberring van twee euro versleten was.

Maak daarna het porselein rond de gaten schoon en droog. Kalkaanslag maakt het oppervlak korrelig, waardoor de ring niet vlak ligt en de zitting weer gaat werken. Dit is ook het moment om te kijken of er geen haarscheur rond het gat loopt.

Aandraaien doe je met de zitting op zijn plek en netjes uitgelijnd op de pot. Trek de bouten om en om aan, een halve slag links, een halve slag rechts, tot de bril niet meer schuift als je hem met vlakke hand heen en weer duwt. Wat we bij het vastzetten van een losse wc bril in het algemeen aanhouden, geldt hier zeker: stoppen zodra hij vast zit, want porselein geeft geen krimp en scheurt zonder waarschuwing.

Zoek je onderdelen op internet, houd er dan rekening mee dat webshops het merk verschillend schrijven. Villeroy & Boch wc bril vervangen levert een andere lijst op dan Villeroy en Boch wc bril vervangen of Villeroy Boch wc bril, en een deel van de winkels noemt het geen bril maar een zitting. Probeer daarom ook Villeroy Boch toiletbril en Villeroy en Boch toiletbril, want losse rozetten en rubberringen staan vaak maar onder één van die schrijfwijzen.

Welke wc bril past op een Villeroy en Boch pot

Een Villeroy en Boch toiletbril heeft zelden een standaardvorm. De potten hebben een eigen contour en een universele bril uit de bouwmarkt volgt die lijn bijna nooit helemaal. Functioneel hoeft dat geen probleem te zijn, maar aan de randen zie je dat het niet het origineel is.

Meet daarom drie maten voordat je een wc bril voor Villeroy en Boch bestelt. De afstand van hart tot hart tussen de twee bevestigingsgaten, de lengte van de pot vanaf de lijn door die gaten tot het uiterste punt vooraan, en de breedte op het breedste punt. Bij de meeste potten liggen de gaten rond 155 millimeter uit elkaar, maar er zijn genoeg uitzonderingen, dus vertrouw op je rolmaat en niet op de tabel.

Het typenummer van je pot staat in het porselein aan de achterkant, precies onder of achter de scharnieren van de bril. Soms staat er ook een nummer aan de binnenzijde van de pot of onder de rand. Met dat nummer zoekt een sanitairspecialist de originele zitting erbij, en dat is de enige manier om zeker te weten dat de vorm klopt.

Kies je toch voor een universele zitting, dan staat de algemene werkwijze bij het vervangen van een wc bril. Werk je aan een pot van een ander merk, dan is de bevestiging vaak heel anders opgelost: bij de wc bril van Sphinx zit het verschil vooral in de scharnierblokken en de bijbehorende maatvoering. Hang je de pot nog op, kijk dan even in de tabel met standaardmaten in huis voor de gebruikelijke hoogte van een hangtoilet.

Serie	Waar je hem aan herkent	Waar je op let bij een nieuwe zitting
Subway 2.0	Afgeronde rechthoek met een strakke, smalle rand	Universele brillen volgen deze contour zelden, het origineel ligt vlak op de rand
Subway 3.0	Lijkt op de 2.0, maar is een eigen serie	Niet uitwisselbaar met de 2.0, meet lengte en breedte altijd na
O.novo	Eenvoudige ovale vorm zonder uitgesproken lijn	Hier past een goede universele zitting vaak wel netjes
Architectura	Ovale pot, veel toegepast in nieuwbouw en renovatie	Bestaat in meerdere lengtes, dus de lengtemaat is bepalend
Avento	Compact wandcloset, korter dan gemiddeld	Meet de lengte, een standaardbril steekt hier snel over de rand
Venticello en Memento	Hoekiger, met een uitgesproken vormlijn	Alleen de originele zitting volgt het beeld van de pot
Oudere staande potten en duoblokken	Doorgaande bout met een moer aan de onderkant	Let op de gatafstand, die kan afwijken van de huidige maat

Softclose afstellen en wat je doet als de demping kapot is

Bij een softclose scharnier zit de demping in het scharnierblok zelf, in de vorm van een gevulde rotatiedemper. Er zit geen stelschroef op waarmee je de snelheid harder of zachter zet, en dat verwart iedereen die zoekt hoe je een softclose wc bril bij Villeroy en Boch moet afstellen. Wat je wel kunt afstellen is de positie van de zitting, en dat lost verrassend veel klachten op.

De meest gehoorde klacht is een deksel die de laatste centimeters alsnog doorvalt. Dat is geen afstelkwestie maar slijtage: het vet in de demper is uitgedroogd of weggelopen. Een los scharnierblok is bij de meeste series apart te bestellen en dat is een stuk goedkoper dan een complete nieuwe zitting.

Zakt de bril in de winter veel trager dan in de zomer, kijk dan naar de temperatuur van de ruimte. Vet wordt dikker als het koud is, dus in een onverwarmd toilet daalt de deksel in januari merkbaar langzamer. Daar is niets aan kapot en er valt ook niets aan te verhelpen.

Blijft de zitting halverwege hangen, dan ligt hij meestal scheef in de scharnieren of drukken de rubber bufferdopjes onder de bril tegen de rand van de pot. Die dopjes zijn er in verschillende hoogtes en ze slijten plat. Nieuwe dopjes zetten de zitting weer op de goede hoogte, waardoor de bril vrij komt en zonder haperen doorzakt.

Wat je merkt	Waar het meestal aan ligt	Wat je eraan doet
De deksel valt de laatste centimeters alsnog met een klap dicht	De demper is versleten of het vet is uitgedroogd	Scharnierblok vervangen, afstellen heeft hier geen zin
De zitting zakt in de winter veel trager dan in de zomer	Het vet in de demper wordt dikker bij lage temperatuur	Niets doen, dit hoort bij het systeem
De bril blijft halverwege hangen	Scheve zitting of platgeslagen bufferdopjes	Zitting recht zetten en nieuwe bufferdopjes plaatsen
De demping werkt sinds een schoonmaakbeurt niet meer	Reiniger is in het scharnier gelopen en heeft de demper aangetast	Scharnierblok vervangen en voortaan alleen de buitenkant reinigen
De zitting schuift eerst naar voren en zakt dan pas	De quick release zit niet volledig vergrendeld	Bril eraf nemen en tot de aanslag terugdrukken
De deksel valt sneller dan vroeger, ook als je hem loslaat	De demper is overbelast door hem met de hand dicht te duwen	Scharnierblok vervangen en de deksel voortaan zelf laten zakken

De bevestigingsset en losse onderdelen

In een complete wc bril bevestigingsset van Villeroy en Boch zitten twee bouten, de spreidbussen of doorgaande delen, rubber onderlegringen, de rozetten met afdekkapjes en meestal het platte sleuteltje. Zo'n set kost rond de veertig euro, wat veel geld is als alleen een rubbertje versleten is. Losse rubbers en rozetten zijn bij een sanitairspecialist te krijgen en dat scheelt aanzienlijk.

Voor het bestellen van een Villeroy en Boch bevestigingsset wc bril heb je twee nummers nodig: dat van de pot en dat van de zitting. Het nummer van de zitting staat vaak op een sticker of ingegoten aan de onderkant van de deksel, achter de scharnieren. Zonder die nummers wordt het gokken, want de scharnierblokken verschillen per serie en een bevestiging die op de ene pot muurvast zit, wiebelt op de andere.

Een universele wc-bril bevestigingsset uit de bouwmarkt past soms wel op het porselein, maar niet in de scharnierblokken van je zitting. Let vooral op de diameter van de bout en op de hoogte van de moer, want die hoogte bepaalt of het rozet er nog overheen valt. Koop je toch universeel, neem dan de oude bevestiging mee naar de winkel en houd hem naast de nieuwe.

Een Villeroy en Boch wc bril bevestiging gaat jaren mee, zolang je het rubbertje op tijd vervangt en er geen zure reiniger overheen komt. Vervang je de hele zitting, dan zit er meestal een nieuwe bevestiging bij en hoef je niets los te bestellen. Leg het meegeleverde sleuteltje in dat geval in het kastje onder de wastafel en niet terug in de doos.

Villeroy en Boch toilet monteren en later weer demonteren

Bij het monteren van een hangend Villeroy en Boch toilet hangt de pot aan twee draadeinden van het inbouwreservoir. Op elk draadeind komt eerst het porselein tegen de geluiddempende mat, daarna een zwarte rubberring, en pas daarna de moer met het afdekkapje. De vraag die daarbij steeds terugkomt is of er nog een witte kunststof ring tussen hoort.

Die witte ring zit soms wel in de doos, maar staat niet op de montagetekening. De praktische regel is dat het afdekkapje de maat bepaalt. Valt het kapje er netjes overheen en zakt het zwarte rubber in de uitsparing van de witte ring, dan gebruik je hem. Past het kapje er met die ring erbij niet meer overheen, dan laat je hem weg.

Draai de moeren om en om aan en stop zodra de pot niet meer beweegt. Porselein op een wand die net niet vlak is, is precies de combinatie waarbij een scheur ontstaat, en een pot die je met kracht recht trekt scheurt vaak pas weken later. Zit de wand niet vlak, vul dan bij met een extra afdichtring in plaats van harder te draaien.

Nog iets dat je jezelf later bespaart: monteer de bevestiging van de bril niet voordat de pot hangt, tenzij je zeker weet dat je er daarna nog bij kunt. Wij komen regelmatig een pot tegen waarbij de bril er letterlijk niet meer af kon, omdat de bevestiging vóór het ophangen van onderaf was vastgezet. Een Villeroy en Boch toilet demonteren om bij twee moertjes te komen kost je een half uur, terwijl vijf minuten nadenken bij de montage het had voorkomen.

Bij de spoeltechniek komen

Moet je bij de techniek in het inbouwreservoir zijn, dan gaat de bedieningsplaat er als eerste af. Bij oudere reservoirs zit die plaat vast met clips of met een draaisluiting achter de knoppen, en de aanpak verschilt per bouwjaar. Voor de oudere uitvoeringen hebben we apart beschreven hoe je het bedieningspaneel van een oud model losmaakt zonder de tegels te beschadigen.

Als je Villeroy en Boch toilet lekt bij het doorspoelen

Een Villeroy en Boch toilet dat alleen bij het doorspoelen druppelt, lekt vrijwel nooit op de plek waar je het water ziet. Bij een wandtoilet loopt de spoelpijp uit het reservoir via een rubber manchet in de hals van de pot. Zit die pijp niet ver genoeg in de manchet, dan schiet het water er bij elke spoeling met kracht langs en verschijnt het als druppels onder de hals.

Meet daarom eerst de spoelpijp na en kijk of hij tot vlak bij het einde van de hals komt. Een pijp die een paar centimeter tekort is, werkt soms uren of dagen ogenschijnlijk goed en gaat daarna pas druppelen. Zaag je zelf een pijp op maat, schuin de rand dan af en ontbraam hem, anders schaaft hij de rubber open bij het indrukken.

De tweede plek om te controleren is de rubber doorvoer in het reservoir zelf. Lekt het daar een beetje en hangt de pijp iets aflopend richting de pot, dan loopt dat water over de buitenkant van de pijp naar beneden en lijkt het uit de pot te komen. Condens sluit je uit door de plek droog te maken en er tijdens een paar spoelbeurten een velletje keukenpapier tegenaan te houden.

Loopt je toilet doorlopend en niet alleen tijdens het spoelen, dan zit het probleem in de spoeltechniek in plaats van in een afdichting. Dat pak je anders aan, zie een wc die blijft doorlopen en het afstellen en vervangen van de vlotter. Blijft er juist te veel achter in de pot na het spoelen, dan spelen dichtgeslibde spoelgaten mee, wat we los beschrijven bij een wc die niet goed doorspoelt.

Zo vervang en monteer je een softclose zitting op een Villeroy en Boch pot

Deze volgorde werkt voor de hangende potten met bevestiging van bovenaf en met kleine aanpassingen ook voor een staande pot.

1. Kijk eerst hoe de bevestiging werkt

   Klap de bril rechtop en probeer hem naar voren van de scharnieren te trekken. Lukt dat niet, schuif dan de rozetten omhoog en kijk of je een inbusgat of een lage moer ziet. Kijk ook onder de pot: zie je daar een moer, dan gaat het werk vanaf de onderkant en hoef je aan de rozetten niets te doen.

2. Neem de zitting van de scharnieren

   Heb je een quick release, haal de zitting er dan als eerste af. Je hebt daarna vrij zicht en vrije ruimte bij de bouten, waarmee je van een uur werk tien minuten maakt. Leg de zitting op een handdoek zodat de scharnierpennen niet krom komen te liggen.

3. Draai de bevestiging los van bovenaf

   Zet de inbussleutel of de dunne steeksleutel op de bout en draai linksom. Bij een spreidbus laat de klem na twee of drie slagen los en trek je de bevestiging omhoog uit het gat. Houd bij een doorgaande bout de moer aan de onderkant tegen, anders draait het geheel mee.

4. Maak het porselein en de gaten schoon

   Onder de oude rozetten zit vrijwel altijd een ring van kalk en aanslag. Neem die weg met schoonmaakazijn of een ontkalker en spoel goed na, want een korrelig oppervlak laat de nieuwe rubberring niet vlak liggen. Zit er ook aanslag in de pot zelf, dan is dit het moment om urinesteen te verwijderen nu de bril er toch af is.

5. Meet de pot op voordat je bestelt

   Noteer de hart-op-hartafstand van de gaten, de lengte vanaf die gaten tot de voorkant en de breedte op het breedste punt. Zoek het typenummer op in het porselein achter de scharnieren en schrijf dat erbij. Met die vier gegevens kun je zowel een originele zitting als een universele bril met vertrouwen bestellen.

6. Zet de nieuwe bevestiging losjes in de gaten

   Schuif de rubber onderlegring op de bout, steek het geheel door het gat en draai het met een paar slagen aan, zodat het nog kan bewegen. Losjes laten zitten is hier geen slordigheid maar noodzaak, want je moet de zitting straks nog kunnen uitlijnen. Controleer of de rozetten vrij over de moeren kunnen zakken.

7. Leg de zitting erop, lijn hem uit en draai dan pas aan

   Klik de zitting op de scharnieren en laat hem zakken. Schuif hem tot hij aan beide kanten even ver over de rand steekt en midden op de pot ligt. Draai daarna de bouten om en om aan, telkens een halve slag, tot de bril niet meer schuift onder een vlakke hand.

8. Controleer na een week en draai zo nodig na

   De rubber onderlegring zet zich de eerste dagen nog een klein beetje. Schuif de rozetten daarom na een week nog eens omhoog en geef beide bouten een kwartslag na als er speling in zit. Doe je dat, dan blijft de zitting jaren vast zitten in plaats van maanden.

Maatvoering

De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Ruimte of vakgebied Alle Sanitair Elektra Keuken Trap Deuren Ventilatie

Ruimte of vakgebied	Onderdeel	Gangbare maat	Marge die in de praktijk werkt	Waar je op moet letten
Sanitair	Wastafel, bovenkant	85 cm boven de vloer	80 tot 90 cm	Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm.
Sanitair	Wastafelkraan, uitloop	25 tot 30 cm boven de wastafelrand	wat past bij de kom	Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder.
Sanitair	Fonteintje in het toilet	80 tot 85 cm	75 tot 90 cm	Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is.
Sanitair	Toiletpot, bovenkant zitting	40 tot 43 cm	38 tot 48 cm	Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger.
Sanitair	Hangend toilet, onderkant pot	40 cm boven de vloer	38 tot 45 cm	De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast.
Sanitair	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 80 cm	Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit.
Sanitair	Douchekraan, thermostaat	100 tot 110 cm	95 tot 120 cm	Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan.
Sanitair	Doucheglijstang, bovenkant	180 tot 200 cm	afhankelijk van de lengste gebruiker	Reken op minstens 20 cm boven de kruin.
Sanitair	Regendouche, onderkant kop	205 tot 215 cm	200 tot 220 cm	Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd.
Sanitair	Handdoekradiator, onderkant	20 tot 30 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen.
Sanitair	Afvoer wastafel, muurdoorvoer	50 tot 55 cm	45 tot 60 cm	Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling.
Elektra	Stopcontact in een woonruimte	30 cm hart boven de vloer	25 tot 40 cm	Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen.
Elektra	Stopcontact boven een aanrechtblad	115 tot 125 cm	10 tot 20 cm boven het blad	Uit de spatzone van de kraan blijven.
Elektra	Lichtschakelaar	105 cm hart boven de vloer	90 tot 120 cm	Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld.
Elektra	Deurklink	100 cm hart boven de vloer	95 tot 105 cm	Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen.
Elektra	Meterkast, groepenkast	150 tot 180 cm	bereikbaar zonder trapje	De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn.
Elektra	Wandcontactdoos buiten	minimaal 30 cm boven maaiveld	hoger bij kans op opspattend water	Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten.
Elektra	Bedrade deurbel, drukknop	110 tot 130 cm	100 tot 140 cm	Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel.
Elektra	Wandlamp naast een spiegel	160 tot 170 cm	op ooghoogte van de gebruiker	Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven.
Elektra	Televisieaansluiting	40 cm of op de hoogte van het scherm	afhankelijk van de opstelling	Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm.
Keuken	Werkblad, bovenkant	90 tot 95 cm	85 tot 100 cm	Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger.
Keuken	Bovenkasten, onderkant	50 tot 60 cm boven het blad	45 tot 65 cm	Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken.
Keuken	Afzuigkap boven een elektrische kookplaat	60 cm	55 tot 70 cm	Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht.
Keuken	Afzuigkap boven een gaspit	65 cm	65 tot 75 cm	Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam.
Keuken	Plint onder de keukenkasten	10 tot 15 cm	standaard 15 cm	Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan.
Keuken	Inbouwoven op ooghoogte	onderkant op 85 tot 90 cm	naar de gebruiker	Scheelt bukken met een hete plaat in je handen.
Trap	Trapleuning	90 cm boven de voorkant van de trede	85 tot 100 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer.
Trap	Leuning langs een bordes	100 cm	90 tot 110 cm	Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap.
Trap	Optrede, hoogte per trede	18 tot 20 cm	maximaal 21 cm binnen een woning	Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste.
Trap	Aantrede, diepte van de trede	22 tot 24 cm	minimaal 22 cm	Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm.
Trap	Vrije doorloophoogte boven de trap	230 cm	minimaal 210 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond.
Trap	Spijlafstand van een balustrade	maximaal 10 cm	kleiner bij kinderen	Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen.
Deuren	Binnendeur, standaardmaat	83 bij 201,5 cm	78 tot 93 cm breed	De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad.
Deuren	Voordeur, standaardmaat	88 bij 201,5 cm	83 tot 100 cm breed	Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator.
Deuren	Speling onder een binnendeur	1 tot 1,5 cm	2 cm bij mechanische ventilatie	De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet.
Deuren	Speling rondom in het kozijn	3 mm	2 tot 4 mm	Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt.
Deuren	Scharnieren, afstand tot de hoek	20 cm van boven en onder	15 tot 25 cm	Bij een zware deur een derde scharnier in het midden.
Ventilatie	Ventilatierooster in een raam	boven in het kozijn	op de bovenregel	Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder.
Ventilatie	Afzuigpunt in een badkamer	hoog in de ruimte	20 tot 30 cm onder het plafond	Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet.
Ventilatie	Muurrooster kruipruimte	net boven het maaiveld	minimaal 15 cm	Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht.
Ventilatie	Dakdoorvoer, afstand tot de nok	minimaal 50 cm	afhankelijk van het type	Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind.

Voordat je de zitting definitief aandraait

• Het rozet is helemaal omhoog geschoven en je hebt de bout of moer echt gezien
• De rubber onderlegringen zijn nog veerkrachtig en niet hard of gescheurd
• Het porselein rond de gaten is kalkvrij, schoon en droog
• Er loopt geen haarscheur of ster vanuit het bevestigingsgat door het porselein
• De zitting ligt midden op de pot en steekt aan beide kanten even ver over
• De bouten zijn om en om aangedraaid en de bril schuift niet meer onder een vlakke hand
• De deksel zakt vanaf een kwartslag open vanzelf en gedempt dicht
• Het platte sleuteltje ligt in het kastje onder de wastafel en niet in de weggegooide doos

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Met een schroevendraaier onder het rozet wippen

Het rozet zit strak en een schroevendraaier lijkt de logische hefboom. Je zet er alleen een braam mee in het chroom, of je breekt de kunststof kraag waarmee het kapje klemt. Wip het rozet rondom omhoog met een oud pasje of een kunststof spatel, dan blijft hij heel en kun je hem straks weer netjes laten zakken.

Doorzetten met een langere sleutel

Als de bril na aandraaien nog schuift, is de reflex om er harder aan te trekken. Bij een spreidbus in het porselein is dat precies verkeerd: de bus zet uit in het gat en drukt tegen het glazuur. Zit hij op spanning en schuift hij nog steeds, dan is de rubber onderlegring versleten en moet die eruit, niet de sleutel erop.

De deksel met de hand dichtduwen

Een softclose scharnier is gemaakt om de deksel zelf te laten zakken. Duw je hem elke keer met de hand door, dan pers je het vet door de demper heen en is die binnen een jaar op. De klacht die daarna volgt, een deksel die de laatste centimeters alsnog doorvalt, is dan niet meer af te stellen.

Toiletreiniger op de scharnieren laten staan

Reiniger tegen kalk en urinesteen is zuur en kruipt onder het scharnierblok. Daar tast het de demper aan en laat het roestvast staal dof en vlekkerig achter. Spuit reiniger daarom in de pot en niet over de bevestiging, en neem de scharnieren alleen af met een vochtige doek.

Een universele bril kopen zonder te meten

Een universele zitting heeft verstelbare scharnieren, dus de gaten passen bijna altijd. Wat niet past is de vorm: op een afgeronde rechthoek van dit merk steekt een ovale bril aan de voorkant over en ligt hij achter niet vlak. Meet lengte, breedte en gatafstand, of bestel op typenummer.

Aandraaien op een vergane rubberring

De rubber onderlegring is het enige dat de bevestiging op zijn plek houdt op glad porselein. Is dat rubber hard geworden, dan draai je metaal op glazuur en komt de speling binnen een maand terug. Een nieuw setje ringen kost een paar euro en is het echte antwoord op een zitting die steeds losloopt.

De brilbevestiging monteren voordat de pot hangt

Het werkt makkelijker om de bouten en moeren aan te draaien terwijl de pot nog op de grond staat. Alleen kun je er daarna nooit meer bij, want bij een hangtoilet is de onderkant onbereikbaar. Monteer de bevestiging pas als de pot hangt, of gebruik een systeem dat je volledig van bovenaf kunt bedienen.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

De bril, de bevestiging en de zitting zijn werk dat je prima zelf doet. Er zijn drie momenten waarop het verstandiger is om te stoppen en iemand te bellen.

Het eerste is een scheur of een ster in het porselein rond de bevestigingsgaten of bij de ophangbouten. Een gescheurde pot draai je niet vast maar vervang je, want de scheur loopt onder belasting door en dan komt de pot van de wand. Datzelfde geldt als een hangtoilet beweegt terwijl de moeren vast zitten: dan zit het inbouwframe los in de wand en is aandraaien geen oplossing.

Het tweede is een lekkage die achter de wand of onder de vloer zit. Zodra je tegels moet slopen om bij een inbouwreservoir te komen wordt het een ander soort klus, en in huizen van voor 1994 kan er onder oude tegels of in de tegellijm asbest zitten. Laat dat eerst onderzoeken voordat je gaat hakken, boren of slijpen, want vezels die eenmaal in de lucht zitten krijg je er niet meer uit.

Het derde is werk aan de aan- en afvoer zelf, bijvoorbeeld een verzakte afvoerbocht of een toevoerleiding waaraan gesoldeerd moet worden. Dat is loodgieterswerk met waterschade als risico. Wat je daarvan wel zelf kunt oppakken, staat per onderwerp beschreven bij sanitair en loodgieterswerk.