Hoeveel verf heb je nodig?

Wat de rekenhulp met je invoer doet

De berekening zet je kamermaten om in vierkante meters en deelt die door het rendement van je verf. Uit de lengte en de breedte volgt de omtrek van de ruimte, en die omtrek maal de plafondhoogte geeft het bruto wandoppervlak. Van dat oppervlak gaan de ramen en de deuren af, en het plafond komt er als los vlak bij zodra je dat meeverft.

De liters die je ziet zijn het totale oppervlak maal het aantal lagen, gedeeld door het rendement. Het getal wordt naar boven afgerond op een tiende liter, met eronder het aantal blikken van 2,5 liter dat je daarvoor nodig hebt. Dezelfde opzet zie je bij de andere rekenhulpen en opzoektabellen op deze site: je vult in wat je weet en je leest erbij welke aannames er onder de uitkomst zitten.

Wat er niet in de berekening zit, weegt minstens zo zwaar. De rekenhulp kent de kleur niet die er nu op zit, weet niet hoe zuigend je muur is en heeft geen idee of je rolt of spuit. Die drie dingen bepalen in de praktijk of je met de berekende hoeveelheid uitkomt of dat je halverwege de tweede laag terug moet naar de bouwmarkt.

Wat je invult	Wat de rekenhulp ermee doet	Startwaarde
Lengte en breedte van de ruimte	Vormen samen de omtrek, en bij een meegeverfd plafond ook het plafondoppervlak	4,5 bij 3,6 meter
Plafondhoogte	Maal de omtrek levert dit het bruto wandoppervlak op	2,6 meter
Aantal ramen	Elk raam gaat er af als 1,6 m²	2 ramen
Aantal deuren	Elke deur gaat er af als 2,0 m²	1 deur
Aantal lagen	Vermenigvuldigt het te schilderen oppervlak	2 lagen
Plafond meeverven	Telt lengte maal breedte op bij het wandoppervlak	Ja
Rendement van de verf	Deelt het oppervlak, hier vul je in hoeveel vierkante meter je per liter haalt	10 m² per liter

Waar dat rendement van tien vierkante meter per liter vandaan komt

Tien vierkante meter per liter is de middenwaarde voor matte muurverf op een wand die al eerder geschilderd is. Op het blik staat vaak twaalf tot veertien. Die opgave klopt op een gladde, niet zuigende ondergrond met een dunne, gelijkmatige laag, en dat is precies de situatie die je thuis zelden hebt.

In de praktijk gaat er verf verloren in de vacht van de roller, in de bak, langs de randen die je met een kwast bijwerkt en in de hoeken waar je twee keer overheen gaat. Reken daarom met ongeveer twintig procent minder dan het blik belooft. Verschilt het per merk en serie, en dat doet het, kijk dan op je eigen blik en haal daar een vijfde vanaf.

Welke verfsoort je voor welk werk pakt, staat bij het kiezen van de juiste verf per ondergrond. Dat is geen bijzaak voor de berekening, want het verschil tussen matte muurverf en gevelverf op metselwerk is een factor twee in het verbruik.

Verfsoort en ondergrond	Gangbare opgave op het blik	Waar wij mee rekenen
Matte muurverf of latex op een geschilderde wand	12 tot 14 m² per liter	10 m² per liter
Muurverf op vers stucwerk zonder voorstrijk	12 tot 14 m² per liter	6 tot 8 m² per liter voor de eerste laag
Muurverf op rauhfaser of grof structuurbehang	10 tot 12 m² per liter	6 tot 8 m² per liter
Voorstrijkmiddel op een zuigende ondergrond	10 tot 15 m² per liter	8 tot 10 m² per liter
Grondverf of primer op hout	12 tot 14 m² per liter	10 m² per liter
Watergedragen lak op hout	14 tot 16 m² per liter	12 m² per liter
Alkydlak in hoogglans	14 tot 16 m² per liter	12 tot 14 m² per liter
Betonverf op een vloer	8 tot 10 m² per liter	6 m² per liter
Gevelverf op metselwerk	6 tot 8 m² per liter	4 tot 5 m² per liter

De aftrek voor ramen en deuren, en wanneer die niet past

Elk raam dat je opgeeft gaat er af als 1,6 vierkante meter, elke deur als 2,0 vierkante meter. Die 1,6 hoort bij een gewoon draaikiepraam van ongeveer 1,3 bij 1,2 meter, de 2,0 bij een binnendeur met kozijn van 0,93 bij 2,15 meter. Voor een doorsnee slaapkamer of een halletje kloppen die maten prima.

Ze kloppen niet meer zodra er een schuifpui of een grote erker in de wand zit. Een pui van 3,0 bij 2,4 meter is 7,2 vierkante meter, en dat is ruim vier keer de aftrek van één raam. De simpelste correctie is het echte oppervlak delen door 1,6 en het antwoord als aantal ramen invullen. Bij die pui vul je dus vier of vijf ramen in, ook al hangt er maar één kozijn.

Kleine ramen werken de andere kant op. Een badkamerraampje van 60 bij 60 centimeter is nog geen halve vierkante meter, dus als je dat als vol raam opgeeft, trek je vier keer te veel af. Laat zulke raampjes gewoon weg, of tel er drie als één.

Wat er in de wand zit	Werkelijk oppervlak	Wat je in de rekenhulp invult
Draaikiepraam van 1,3 bij 1,2 m	1,6 m²	1 raam
Badkamerraam van 0,6 bij 0,6 m	0,4 m²	Weglaten, of drie van deze raampjes als 1 raam
Schuifpui van 3,0 bij 2,4 m	7,2 m²	4 of 5 ramen
Openslaande tuindeuren van 1,5 bij 2,3 m	3,5 m²	2 deuren
Binnendeur met kozijn van 0,93 bij 2,15 m	2,0 m²	1 deur
Inbouwkast over de hele wand, 2,5 bij 2,6 m	6,5 m²	3 deuren
Wand achter een keukenblok tot 1,5 m hoog, 3,6 m breed	5,4 m²	2 deuren en 1 raam

Hoeveel lagen je echt nodig hebt

Twee lagen is de standaard en voor het meeste werk ook het juiste aantal. Eén laag volstaat alleen als je bijwerkt in exact dezelfde kleur op verf die er nog goed op zit. Vanaf drie lagen zit je in het gebied waar de kleur onder de verf het probleem is, en dan help je jezelf meestal beter met een grondlaag dan met een extra afwerklaag.

Fel rood, oranje en geel dekken slecht. Dat ligt aan de pigmenten en niet aan het merk, dus een duurdere verf lost het maar deels op. Reken bij zulke kleuren op drie tot vier lagen, of laat de bouwmarkt een grondverf in een verwante tint mengen. Wit over donkerblauw of antracietgrijs werkt hetzelfde: met een grijze grondlaag ertussen scheelt dat een hele laag.

Vul in de rekenhulp het aantal lagen in dat je daadwerkelijk aanbrengt, en reken de voorstrijk of de grondverf apart door met het rendement dat bij dat middel hoort. Hoe lang je tussen twee lagen moet wachten, verschilt per verfsoort en staat in de tabel met droogtijden en overschilderbaar-tijden per materiaal.

Uitgangssituatie	Aantal lagen	Toelichting
Bijwerken in dezelfde kleur op goed hechtende verf	1	Wel eerst matteren, anders zie je de overgang glimmen
Lichte kleur over een andere lichte kleur	2	De gewone situatie
Donkere kleur over wit	2 tot 3	De derde laag is vaak alleen nodig bij strijklicht langs de wand
Wit over donkerblauw of antraciet	3 tot 4	Een grijze grondlaag scheelt een laag afwerkverf
Fel rood, oranje of geel	3 tot 4	Deze pigmenten dekken slecht, ongeacht het merk
Vers stucwerk	Voorstrijk plus 2	Zonder voorstrijk zakt de eerste laag grotendeels in de stuc
Nieuwe gipsplaat met afgeplamuurde naden	Voorstrijk plus 2	De plamuurplekken zuigen anders zichtbaar door
Nicotine, roet of watervlekken	Isolerende primer plus 2	Extra lagen gewone verf helpen niet, de vlek slaat er doorheen

Deuren, kozijnen en plinten reken je er los bij

De rekenhulp trekt deuren en ramen van je wandoppervlak af, want dat is ander werk met andere verf. Lak en grondverf hebben een hoger rendement dan muurverf en je brengt ze in dunnere lagen aan, dus je kunt die vierkante meters niet bij je muurverf optellen.

Een binnendeur van 0,88 bij 2,01 meter is per zijde ongeveer 1,8 vierkante meter. Beide zijden plus de vier smalle kanten komt uit op ruim 3,8 vierkante meter, en dat is bij twee lagen watergedragen lak ongeveer zes tienden liter. Een deurkozijn met de lijsten aan beide zijden is een kleine anderhalve vierkante meter, dus daar ben je met een kwart liter klaar.

Het kleinste lakblik is meestal 0,75 liter, en daarmee doe je één deur of drie kozijnen. Heb je vier binnendeuren met kozijnen te doen, dan is een blik van 2,5 liter de rekensom die uitkomt. Op mdf en op glad plaatmateriaal loopt het verbruik hoger op omdat de eerste laag in het onafgewerkte kopse hout trekt, en hoe je dat aanpakt staat bij het schilderen van mdf en de rand die blijft zuigen.

Onderdeel	Te schilderen oppervlak	Lak voor twee lagen
Binnendeur, één zijde	1,8 m²	Ongeveer 0,3 liter
Binnendeur, beide zijden plus de smalle kanten	3,8 m²	Ongeveer 0,6 liter
Paneeldeur met profielen, beide zijden	4,6 m²	Ongeveer 0,8 liter
Eén deurkozijn met lijsten aan beide zijden	1,2 tot 1,5 m²	Ongeveer 0,25 liter
Deur en kozijn compleet	Circa 5 m²	Ongeveer 0,85 liter
Raamkozijn met draairaam van 1,3 bij 1,2 m	1,5 m²	Ongeveer 0,25 liter
Plint van 12 cm hoog, per strekkende meter	0,15 m²	Ongeveer 25 ml per meter
Trapleuning van 4 meter met balusters	1,2 m²	Ongeveer 0,2 liter

Verf verdunnen als je met een verfspuit werkt

Een verfspuit vraagt dunnere verf dan een roller, anders spuit hij druppels in plaats van een nevel. Voor een gewone HVLP-spuit verdun je watergedragen muurverf met vijf tot tien procent water, en watergedragen lak met ongeveer hetzelfde. Alkydlak verdun je met terpentine in dezelfde verhouding. Bij een airless apparaat is verdunnen meestal niet nodig, want die perst de verf onder hoge druk door een kleine nozzle.

Doe het in stappen van vijf procent, dus vijftig milliliter per liter, roer twee minuten goed door en spuit een proefstuk op een stuk karton. Bij de meeste spuiten zit een inloopbekertje in de doos, en de handleiding noemt per verfsoort het aantal seconden dat de verf erdoor moet lopen. Meten kost een minuut en scheelt een middag bijwerken.

Voor de berekening is er één misverstand dat vaak misgaat. Verdunnen levert je geen extra vierkante meters op: je brengt een dunnere laag aan, die dekt minder, en je hebt er een laag bij nodig. Spuiten kost door overspray en door wat er in de slang en de pot achterblijft twintig tot veertig procent meer verf dan rollen. Zet het rendement daarom op zeven in plaats van tien, en lees hoe je de rest van de klus aanpakt bij verf spuiten in plaats van rollen.

Verfsoort	HVLP-spuit	Airless
Matte muurverf op waterbasis	5 tot 10% water	Onverdund, hooguit 5% water
Voorstrijkmiddel	Vaak al spuitklaar, anders 5% water	Onverdund
Watergedragen grondverf of primer	5 tot 10% water	Onverdund
Watergedragen lak	5 tot 10% water	Onverdund tot 5%
Alkydlak	5 tot 10% terpentine	Onverdund
Beits	Niet verdunnen	Niet verdunnen
Betonverf	Volgens het blik, vaak 5%	Onverdund

De behangrollen die er onder de uitkomst bij staan

Onder de liters verf staat ook een aantal behangrollen, voor als je die wand liever behangt dan schildert. Dat getal komt uit een standaardrol van 10,05 bij 0,53 meter. De omtrek van de ruimte gedeeld door 53 centimeter geeft het aantal banen, en per baan wordt tien centimeter snijmarge gerekend om boven en onder te kunnen passen.

Uit die 10,05 meter volgt hoeveel hele banen er uit één rol komen. Bij een plafondhoogte van 2,6 meter is de baan met marge 2,70 meter lang, en dan komen er drie banen uit een rol. Zit je op 3,4 meter, dan zijn het er nog maar twee en heb je bijna de helft meer rollen nodig.

Twee dingen zitten er niet in. Een patroon met rapport verlies je per baan, en bij een rapport van zestig centimeter zijn twee rollen extra geen uitzondering. Ramen en deuren worden bij behang niet afgetrokken, en dat is met opzet: je snijdt daar wel banen voor, maar de stukken die overblijven zijn zelden ergens anders te gebruiken. Bij het aanbrengen van vliesbehang lijm je bovendien de muur en niet het behang, dus daar is een baan te weinig lastiger op te lossen dan een rol te veel.

Plafondhoogte	Baanlengte met snijmarge	Hele banen uit één rol
2,30 m	2,40 m	4 banen
2,40 m	2,50 m	4 banen
2,50 m	2,60 m	3 banen
2,60 m	2,70 m	3 banen
2,80 m	2,90 m	3 banen
3,00 m	3,10 m	3 banen
3,20 m	3,30 m	3 banen
3,40 m	3,50 m	2 banen

Wanneer je van de berekende hoeveelheid afwijkt

De uitkomst is een startpunt, geen boodschappenlijst. Er zijn een paar situaties waarin je het rendement handmatig lager zet, en die herken je aan de ondergrond of aan je gereedschap.

Een zuigende ondergrond is de bekendste. Vers stucwerk, kale gips en kalkzandsteen trekken de eerste laag half naar binnen, waardoor je het dubbele verbruikt en alsnog een dof, ongelijk resultaat krijgt. Voorstrijken lost dat op en verdient zichzelf terug in verf. Structuur is de tweede: rauhfaser dat overgeschilderd wordt heeft dertig tot vijftig procent meer werkelijk oppervlak dan de vlakke maat die jij hebt ingevuld.

Rond bij het bestellen altijd naar boven af, en niet krap. Verf komt in blikken van 1, 2,5, 5 en 10 liter, dus 6,3 liter wordt 5 plus 2,5 liter of gewoon een blik van 10. Houd na de klus een halve liter apart in een goed sluitende pot voor beschadigingen. Mengkleuren zijn zelden precies opnieuw te maken, en zelfs binnen hetzelfde kleurnummer verschilt de ene batch zichtbaar van de andere zodra je een reparatieplekje bijwerkt.

Situatie	Wat het met het verbruik doet	Wat je invult
Vers stucwerk zonder voorstrijk	De eerste laag zakt grotendeels weg	Rendement op 6, of eerst voorstrijken
Rauhfaser of grove structuur	30 tot 50% meer werkelijk oppervlak	Rendement op 6 tot 8
Spuiten in plaats van rollen	20 tot 40% meer door overspray en restverf	Rendement op 7
Vachtroller van 18 mm in plaats van 10 mm	Houdt merkbaar meer verf vast	Rendement een tot twee punten lager
Veel hoeken, nissen en kozijnen om te snijden	Meer verbruik langs de randen	Rendement een punt lager
Kleurwissel van donker naar wit	Een extra laag	Lagen op 3 of 4
Alleen bijwerken in dezelfde kleur	Minder dan de helft	Lagen op 1

Veelgestelde vragen