Gipsplaat afwerken: naden, kanten en hoeken strak krijgen

Eerst bepalen hoe strak het moet worden

Voordat je een zak vuller koopt, beslis je welk eindbeeld je wilt. Alleen de naden dichtzetten is een heel andere klus dan de hele plaat vlak pleisteren, en beide horen bij een ander soort ruimte. Welke platen en welke opbouw daarbij passen, staat in ons overzicht over gipsplaat en wanden bouwen.

De eerlijke waarschuwing die je zelden in een folder leest: naden afsmeren blijf je bij strijklicht bijna altijd zien. Hoe netjes je ook schuurt, de gevulde baan van twintig centimeter breed vangt het licht net iets anders dan het karton ernaast. In een slaapkamer of op zolder valt dat niemand op. In een woonkamer met een raam aan de zijkant, of in een dakkapel waar de zon laag binnenkomt, valt het je elke ochtend op.

Wil je dat voorkomen, dan pleister je de hele plaat met twee dunne lagen finishpasta. Dat kost een dag extra en een flinke hoeveelheid schuurwerk, maar het oppervlak is dan overal gelijk. De tussenweg is behangen met glasvliesbehang: dat vergeeft kleine hoogteverschillen en je hoeft alleen de naden en de schroefgaten weg te werken. Meer over de route zonder pleisterlaag lees je bij gipsplaten afwerken zonder stucen.

Afwerkniveau	Wat je doet	Waar het past	Waar je op let
Alleen de naden dichtzetten	Band in de naad, vuller, finisher, schuren	Zolder, slaapkamer, berging, garage	Bij strijklicht blijven de banen zichtbaar
Naden zichtbaar laten	De groef vullen met overschilderbare acrylaatkit en gladstrijken	Plafond tussen balken, ruimte waar een lijnenspel mag	Kit blijft soepel en scheurt niet, maar kan op een plafond iets uitzakken
Hele plaat dun pleisteren	Naden vullen, daarna twee dunne lagen finishpasta over het geheel	Woonkamer, schuin dak, dakkapel	Reken op een extra dag en veel schuurstof
Behangen of spuitwerk	Naden en schroefgaten vullen, schuren, voorstrijken	Glasvliesbehang, spachtelputz of gespoten spack	Vliesbehang vergeeft kleine oneffenheden in het vlak
Volledig stucen	Stucplaat met open naden, band en een volle laag gips	Waar het echt spiegelvlak moet worden	Andere plaatsoort en meestal werk voor een stukadoor

De kant van de plaat bepaalt de aanpak

Gipsplaat heeft aan de lange zijden een fabriekskant en aan de korte zijden een rechte kopse kant. Die randen vragen elk om een andere behandeling, en dat is de reden dat mensen met dezelfde vuller heel verschillende resultaten krijgen.

Een plaat met afgeschuinde kant, meestal afgekort tot AK, loopt over de laatste vijf centimeter iets terug. Daardoor ontstaat er bij twee platen naast elkaar een ondiepe geul waar de band en de vuller precies in passen zonder dat je een bult krijgt. Gipsplaat AK afwerken is daarom de makkelijkste variant: band erin, vuller erover, finisher erover, klaar.

Een plaat met ronde kant, de RK, loopt in een flauwe bolling naar de zijkant af. Die is oorspronkelijk bedoeld om zichtbaar te blijven of om onder een volledige stuclaag te verdwijnen. Wil je een gipsplaat met ronde kant afwerken alsof het een AK is, dan zit er geen geul in om je band in kwijt te raken en krijg je dus een verdikking. Daar is een andere aanpak voor.

De kopse kant en elke rand die je zelf hebt afgezaagd zijn recht en vlak. Daar moet je zelf een facet in maken, anders ligt je vuller op de plaat in plaats van erin. Welke plaat je waar gebruikt en hoe dik die moet zijn, staat bij de juiste dikte gipsplaat per toepassing.

Kantsoort	Hoe je hem herkent	Zo werk je de naad af
AK, afgeschuinde kant	De laatste vijf centimeter loopt vlak terug, twee platen vormen een ondiepe geul	Gaas of papierband in de geul, nadenvuller, daarna finisher breed uitgezet
RK, ronde kant	De rand loopt bol af naar de zijkant, geen vlakke verdieping	Vezelversterkte vuller zonder band, of de groef vullen met acrylaatkit en zichtbaar laten
Kopse fabriekskant	Recht, het karton is om de rand heen geslagen	Facet schuren van ongeveer 3 bij 3 mm, dan band en vuller
Snijrand of zaagkant	Kaal gips, karton alleen aan de voorzijde	Randschaaf, facet aanbrengen, vezelversterkte vuller op het kale gips
SKF, kopse kant met facet	Fabrieksmatig schuin randje, samen een v-groef met bloot gips	V-groef vol vullen met een sterke voegvuller, band is dan vaak niet nodig
Vierzijdig afgeschuinde plaat	Alle vier de randen zijn verdiept	Overal dezelfde werkwijze, ook op de kopse naden
Stucplaat met ronde kant	Grijsbruine voorzijde, bedoeld voor een volle laag gips	Naden een paar millimeter open houden en meestucen, niet afkitten

Naden afwerken met band en vuller

Gipsplaat naden afwerken doe je in lagen, niet in één keer. De volgorde is band, vuller, drogen, breder opzetten, drogen, finisher, schuren. Elke keer dat iemand die volgorde inkort, komt de scheur terug.

Begin met de band. Zelfklevend gaas plak je droog in de geul en dat werkt snel, zeker als je nog niet veel ervaring hebt. Papieren voegband is sterker en geeft een dunner eindresultaat, maar die druk je in een laagje natte vuller en dat vraagt wat oefening. Kies je papier, druk het dan met je spackmes van het midden naar buiten uit zodat er geen lucht onder blijft zitten. Luchtbellen worden later blaasjes in je verf.

Breng daarna de nadenvuller aan met een spackmes van tien centimeter en zet hem bewust iets dikker op dan nodig. Vuller op gipsbasis krimpt tijdens het drogen, dus wat je nu vlak afstrijkt, ligt morgen iets hol. Een holle spaan helpt daarbij: die staat licht gebogen, waardoor je de naad in het midden dikker opzet in één haal.

De tweede laag zet je breder op, ongeveer twintig tot vijfentwintig centimeter, met een breed plamuurmes. Je bouwt daarmee een hele flauwe verhoging die het oog niet ziet. Hoe lang een laag moet drogen voordat je verder kunt, hangt af van het product en van de temperatuur in de ruimte, en dat vind je terug in onze tabel met droogtijden per materiaal.

Schroefgaten in dezelfde gang meenemen

Vul de schroefgaten tegelijk met de eerste laag vuller. Voel eerst met je hand of met een spackmes of alle schroefkoppen echt onder het oppervlak zitten. Een kop die een halve millimeter uitsteekt, schrap je er bij het gladstrijken uit en die zie je daarna eeuwig terug. Draai zo'n schroef gewoon een slag verder aan tot de kop net in het karton wegzakt, maar niet zo diep dat het karton scheurt en de schroef zijn grip verliest.

Kopse kanten en zelf gezaagde randen afwerken

Bij een plafond of een schuin dak ontkom je zelden aan kopse naden. De platen zijn nu eenmaal 260 of 300 centimeter lang en de ruimte is langer. Een kopse kant gipsplaat afwerken vraagt om één extra handeling die op de verpakking vaak niet staat.

Die handeling is het aanbrengen van een facet. Schuin met een randschaaf of een schuurblok een randje van ongeveer drie millimeter diep en drie millimeter breed van beide platen af. Zet je ze dan tegen elkaar, dan ontstaat er een v-vormige groef waar je vuller in kan zakken. Zonder die groef ligt je vuller op het vlak en krijg je een strook die je er van drie meter afstand uit ziet steken.

Er is één ding waar mensen op stuklopen: op een afgeschuinde snijrand is het karton weg en ligt het gips bloot. Zelfklevend gaas hecht daar veel slechter op dan op karton, en gips zonder karton is ook een stuk kwetsbaarder bij het hanteren. Gebruik op zo'n rand een vezelversterkte vuller, want die is juist bedoeld om zonder karton te hechten. Werk je met gaas, druk het dan aan op het karton naast de groef in plaats van alleen in de groef.

Bij een kopse naad geldt nog een tweede regel die veel oplevert: laat de naden niet in één lijn doorlopen. Verspring de platen zoals metselwerk, zodat een eventuele scheur na een halve plaat doodloopt in plaats van dat je een breuklijn over de volle lengte van je plafond krijgt. Schroef ook op ongeveer anderhalve centimeter van de rand vast, want dichter bij de kant breekt het gips uit.

Gipsplaat ronde kant afwerken of de naad juist laten zien

Gipsplaat RK naden afwerken is de situatie waarin de meeste mensen vastlopen, meestal omdat er in de bouwmarkt niets anders lag. De ronde kant heeft geen vlakke verdieping, dus band erin drukken levert altijd een verdikking op die je bij strijklicht ziet.

Er zijn twee routes die wel werken. De eerste is vullen zonder band, met een vezelversterkte gipsplaatvuller die speciaal voor dit doel gemaakt is. De vezels in de vuller nemen de rol van de wapening over. Houd tussen de platen één tot twee millimeter ruimte, zodat de vuller de naad in kan zakken en zich aan beide platen vastzet. Een centimeter ruimte, zoals je soms leest, is veel te veel: dan zit er een dikke prop gips in de naad die tijdens het drogen krimpt en scheurt.

De tweede route is de naad juist zichtbaar houden. Vul de holle groef met overschilderbare acrylaatkit en strijk hem glad met een natte vinger of een kitstrijker. De kit blijft soepel en vangt de beweging van de platen op, dus hij scheurt niet. Het beeld is een plafond of wand met een fijn lijnenspel, en in een slaapkamer of op een zolder ziet dat er rustiger uit dan de meeste mensen verwachten. Over dat lijnenspel schilder je gewoon heen met latex.

Wat je niet moet doen is over acrylaatkit gaan pleisteren. Gips hecht slecht op kit en krimpt bij het drogen, waardoor de gipslaag langs de kitrand loslaat. Wil je later alsnog de hele plaat vlak maken, houd de kit dan meteen weg en werk de naden met vuller. De volledige werkwijze per plaatsoort staat bij het afwerken van gipsplaten stap voor stap.

Hoeken afwerken: binnenhoek, buitenhoek en alles ertussenin

De hoeken bepalen of het werk er strak uitziet, want een oog leest lijnen. Een golvende hoek verraadt amateurwerk sneller dan een naad in het midden van een wand. Gipsplaat hoeken afwerken is daarom de plek waar je materiaal koopt in plaats van improviseert.

Een binnenhoek tussen twee gipsplaten doe je met papieren voegband die je in de lengte vouwt, of met gaas dat je met een spackmes stevig in de hoek drukt. De angst dat je met gaas een ronde hoek krijgt is ongegrond: je brengt er zoveel vuller overheen dat de ronding verdwijnt. Werk wel met twee dunne lagen en trek de hoek in één beweging na met de punt van je spackmes.

Een gipsplaat binnenhoek afwerken tegen een al gestucte muur is een ander verhaal. Daar wil je juist geen starre verbinding maken, want de muur en het plafond bewegen los van elkaar. Houd de plaat een paar millimeter van de muur, zaag bij de eerste plaat de afgeschuinde kant er af zodat je een rechte kant tegen de muur hebt, en vul de naad met overschilderbare acrylaatkit. Die naad blijft soepel en scheurt niet open.

Voor een gipsplaat buitenhoek afwerken hangt de keuze af van je plaatranden. Staan er twee vlakke kanten tegen elkaar, dan gebruik je zelfklevende hoektape met twee dunne metalen strippen erin. Die is maar een halve millimeter dik en verdwijnt onder de vuller. Heb je twee afgeschuinde kanten tegen elkaar, dan past daar juist een stucprofiel van twee millimeter precies in de verdieping. Op een hoek waar echt tegenaan gestoten wordt, langs een trap bijvoorbeeld, kies je een verzinkt stalen profiel in plaats van tape.

Situatie	Wat je gebruikt	Zo zet je het vast
Binnenhoek tussen twee gipsplaten	Papieren voegband gevouwen, of gaas van 5 cm	In de vuller drukken, twee dunne lagen erover, hoek natrekken met de mespunt
Binnenhoek gipsplaat tegen gestucte muur	Overschilderbare acrylaatkit	Twee tot drie millimeter vrijhouden, afkitten, gladstrijken en sausen
Buitenhoek met twee vlakke kanten	Zelfklevende hoektape met metalen strippen, 0,5 mm	Droog opplakken, direct vullen, twee keer breed uitzetten
Buitenhoek met twee afgeschuinde kanten	Stucprofiel van 2 mm, of een flexcorner	In een bed van vuller drukken, waterpas zetten, overtollig materiaal wegnemen
Buitenhoek waar tegenaan gestoten wordt	Verzinkt stalen hoekprofiel of micromesh hoekprofiel	Twee keer inwerken met jointfiller, bijschuren met korrel 120 en 220
Flauwe hoek van 30 tot 45 graden	Stucstopprofiel aan beide zijden, of hoekprofiel van de rol	Beide zijden even ver laten uitsteken zodat je van boven en onder aan kunt smeren
Gipsplaat die op een kozijn eindigt	Afwerklat of een dikker latje van 22 mm	Met montagekit en schroeven vastzetten, daarna de naad afkitten

De hele wand pleisteren voor een vlak oppervlak

Wil je een gipsplaat wand afwerken zonder zichtbare banen, dan pleister je alles. Dat gaat in twee dunne lagen finishpasta of poedermateriaal dat je zelf aanmaakt. Kant-en-klare pasta in een emmer is duurder, maar hij blijft langer verwerkbaar en laat zich makkelijker vlak schuren, en dat scheelt bij weinig ervaring meer dan de prijs.

De volgorde is altijd: eerst de naden en de schroefgaten helemaal dicht en droog, en pas daarna een laag over het geheel. Wie de naden meteen in de eerste volle laag wil meenemen, krijgt daar krimpscheuren, want de dikke vulling in de naad droogt anders dan de dunne laag ernaast.

Voorstrijken is niet altijd nodig. Bij de meeste finishpasta's die voor gipsplaat gemaakt zijn, mag je rechtstreeks op de plaat werken, mits die stofvrij is. Gebruik je een pleistergips dat eigenlijk voor steenachtige ondergronden bedoeld is, dan zuigt het karton het aanmaakwater er te snel uit en dan is voorstrijken wel nodig. Kijk dus op de zak wat de fabrikant voor gipsplaat voorschrijft, want dit verschilt echt per product.

Aanbrengen met een verfroller lijkt aantrekkelijk, maar in de praktijk breng je er dan te weinig materiaal op en loop je bij het gladstrijken vast omdat er niets meer te verdelen is. Rol op, en trek het meteen door met een brede spaan. Voor de laatste laag werk je alleen nog met de spaan. Voor het sausen strijk je wel voor, want een geschuurde pleisterlaag is behoorlijk zuigend.

Schuin dak, dakkapel en dakraam afwerken

Een schuin dak isoleren en afwerken met gipsplaat is voor veel mensen de eerste grote gipsplaatklus. De afwerking is daar niet moeilijker dan op een wand, maar de opbouw eronder bepaalt of je resultaat mooi blijft. Een plaat op te ruim geplaatste rachels gaat hangen en dan scheuren de naden alsnog.

De regelafstand is de eerste beslissing. Op een wand kun je met 12,5 mm plaat ruimer werken dan op een plafond of een schuin vlak, want daar draagt de plaat zijn eigen gewicht niet. Boven je hoofd is dat anders. Fabrikanten geven per plaat een eigen tabel en die is leidend, maar wij houden op een plafond en op een schuin dak liever 40 centimeter aan dan 60. Bij 60 centimeter zie je de platen bewegen als een deur hard dichtvalt, en die beweging komt vroeg of laat als haarscheur in je naad terug. Hoe je dat raamwerk opbouwt, staat bij het regelwerk voor een gipsplaten plafond.

Een schuin dak afwerken met gipsplaat kan in twee richtingen, en die keuze mag je zelf maken. Dwars op de rachels is gebruikelijk omdat je dan minder kopse naden krijgt en elke plaat over meer rachels ligt. Isolatie tussen de rachels klemt of niet je vast voordat de platen erop gaan, met een dampremmende folie aan de warme zijde. Meer over de volledige opbouw van isolatie tot afwerklaag lees je bij de schuine kant van je zolder afwerken.

Een dakraam afwerken met gipsplaat vraagt om aandacht voor de negge. De onderdorpel zet je loodrecht naar beneden en het bovenpaneel schuin naar boven, zodat warme lucht langs het glas kan strijken en het raam niet beslaat. Werk de vier binnenhoeken van de negge af met gaas of papierband en de vier buitenhoeken met een hoekprofiel, want juist daar kijk je van dichtbij tegenaan.

Toepassing	Plaatdikte	Regelafstand die wij aanhouden	Waarom
Wand op houten regels, enkele beplating	12,5 mm	60 cm hart op hart	De plaat staat verticaal en hoeft zichzelf niet te dragen
Plafond, platen in de lengterichting	12,5 mm	40 cm hart op hart	Ruimer betekent doorhangen en haarscheuren in de naad
Plafond met dunne plaat	9,5 mm	30 tot 40 cm hart op hart	Dunner materiaal zakt sneller door onder eigen gewicht
Schuin dak op rachels	12,5 mm	40 cm hart op hart, platen dwars	Dwars leggen verdeelt de plaat over meer steunpunten
Stucplaat op rachels	9,5 mm, smalle plaat	40 cm hart op hart	De volle gipslaag erover weegt mee
Dubbele beplating voor geluid	2 x 12,5 mm	Volgens de opgave van de fabrikant	Het gewicht verdubbelt, dus de tabel van de plaat is leidend

Aansluitingen op steen, kozijnen en bestaand stucwerk

De naden tussen je platen krijg je met genoeg geduld altijd wel netjes. De randen van je vlak, waar het gips iets anders raakt, zijn het echte werk. Daar botsen twee materialen die anders bewegen en anders zuigen.

Een ruwe kalkzandsteen of cellenbetonwand afwerken met gipsplaat is een veelgebruikte oplossing als stucen te duur uitvalt. Je lijmt de platen met kleefgips rechtstreeks op de steen, in klodders om de veertig centimeter, en stelt ze met een lange rei vlak. Bij verlijmde platen mag je een dunnere plaat van 9,5 mm gebruiken, want de ondergrond draagt mee. De naden werk je daarna af zoals bij elke andere plaat. Zit er in zo'n wand een muuropening, dan vraagt de bovenkant apart aandacht, zie hoe je een latei plaatst.

De zijkant van een gipsplaat afwerken die op een kozijn eindigt, lost geen enkel profiel netjes op. Tegelprofielen zijn te klein en een dun hoeklatje knapt na een jaar los. Wat wel werkt is een echt latje of balkje van ruim twintig millimeter, dat je met montagekit en schroeven tegen het kozijn zet. De gipsplaat en eventuele tegels komen daar strak tegenaan, en de naad kit je af. Zo zie je nergens een ruwe zaagkant en heb je iets dat blijft zitten.

Bouw je een hele scheidingswand, dan komt de aansluiting op vloer en plafond er ook nog bij. De opbouw daarvan staat bij een tussenwand plaatsen. Kies je in plaats van gipsplaat voor massieve blokken, dan werk je die anders af en is een wand van gipsblokken de betere vergelijking.

Zo werk je een gipsplaten wand of plafond af

Deze volgorde geldt voor platen met een afgeschuinde kant en werkt met kleine aanpassingen ook op een schuin dak.

1. Controleer de plaatstelling en de schroeven

   Ga met je hand of met een spackmes over alle schroefkoppen. Elke kop moet net onder het kartonoppervlak zitten. Zit er een uitstekende kop tussen, draai die dan een slag aan, en zit er een te diep en losgetrokken, zet er dan twee centimeter ernaast een nieuwe schroef bij. Wat je nu niet oplost, komt na het schuren als bultje terug.

2. Schuin de snijranden en kopse kanten af

   Neem met een randschaaf of een schuurblok een facet van ongeveer drie bij drie millimeter van elke zaagkant. Twee tegenover elkaar liggende facetten maken samen de v-groef die je vuller nodig heeft. Fabriekskanten met AK laat je zoals ze zijn.

3. Maak alles stofvrij

   Zuig het gipsstof van de randen af en veeg het karton na met een droge borstel. Vuller op stof hecht niet en dat zie je pas als de baan bij het schuren loslaat. Dit is de goedkoopste stap van de hele klus en meteen de meest overgeslagen.

4. Breng de band aan

   Plak zelfklevend gaas droog in de verdieping en druk het overal aan, ook naast de groef. Werk je met papieren voegband, breng dan eerst een dun bed vuller aan en druk de band daarin uit van het midden naar de uiteinden. Op een kaal afgeschuinde snijrand hecht gaas slecht, dus gebruik daar een vezelversterkte vuller.

5. Vul de naden en de schroefgaten

   Zet de vuller met een spackmes van tien centimeter iets bol op de naad en strijk hem in één haal glad. Vuller op gipsbasis krimpt, dus een naad die nu kaarsvlak is, ligt na het drogen hol. Neem de schroefgaten in dezelfde gang mee.

6. Zet de baan breder op

   Laat de eerste laag volledig drogen en breek dan alleen de aanzetten weg met korrel 120. Breng daarna een tweede laag aan over ongeveer twintig tot vijfentwintig centimeter breed met een breed plamuurmes. Die brede, hele flauwe verhoging is wat de naad onzichtbaar maakt.

7. Zet de hoeken en de profielen

   Druk hoekprofielen in een bed vuller, zet ze waterpas of te lood, en neem het overtollige materiaal meteen weg. Werk buitenhoeken twee keer in en schuur ze bij met korrel 120 en daarna 220. Binnenhoeken tegen bestaand stucwerk kit je af met overschilderbare acrylaatkit in plaats van dat je ze dichtsmeert.

8. Schuur na en strijk voor

   Schuur de laatste laag met korrel 220 en een schuurgiraffe, en controleer met een lamp in strijklicht. Zuig het stof daarna weg in plaats van het af te vegen. Strijk voor het sausen voor, want geschuurde vuller zuigt veel sterker dan het karton ernaast en anders krijg je glansverschil in je latex.

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Controleer dit voordat je gaat sausen

• Alle kopse naden en snijranden liggen op een regel en zijn afgeschuind
• De kopse naden verspringen ten opzichte van elkaar en lopen niet in één lijn door
• In elke naad zit gaas of papierband, of een vezelversterkte vuller bij een ronde kant
• Alle schroefkoppen zitten net onder het oppervlak en zijn meegevuld
• De tweede vullaag is minstens twintig centimeter breed uitgezet
• Buitenhoeken hebben een profiel en zijn twee keer ingewerkt
• De aansluiting op bestaand stucwerk is afgekit en niet dichtgesmeerd
• Het vlak is stofvrij gezogen en met strijklicht gecontroleerd

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Naden vullen zonder band

Het gaat sneller en het ziet er direct na het schuren beter uit, maar een gevulde naad zonder wapening scheurt vrijwel altijd open. Elke keer dat je die scheur dichtsmeert, ontstaat er even later een nieuwe. Gaas of papierband in de naad is de enige manier om de beweging van de platen op te vangen.

Rachels op 60 centimeter zetten bij een plafond

Dat lijkt handig omdat isolatiemateriaal er precies tussen past, maar boven je hoofd draagt de plaat zichzelf niet. Bij die afstand wapperen de platen zichtbaar als een deur hard dichtvalt, en die beweging komt terug als haarscheur in elke naad. Op een plafond en op een schuin dak houden wij liever 40 centimeter aan, met de tabel van de fabrikant als leidraad.

Kopse naden in één doorlopende lijn leggen

Als alle kopse naden op dezelfde plek zitten, heb je één lange breuklijn over de volle breedte van je plafond gemaakt. Ontstaat er ergens een scheur, dan loopt hij van muur tot muur. Verspring de platen zoals bij metselwerk, dan doodt een scheur zichzelf na een halve plaat.

Alles in één dikke laag willen vullen

Vuller op gipsbasis krimpt tijdens het drogen. Eén dikke laag droogt aan de buitenkant dicht terwijl de kern nog nat is, en zakt daarna hol weg of scheurt in de lengte. Twee dunne lagen met droogtijd ertussen leveren een vlakkere naad op en kosten netto minder schuurwerk.

Over acrylaatkit heen pleisteren

Kit blijft soepel en gips wordt hard, en gips hecht bovendien slecht op een kitoppervlak. De pleisterlaag krimpt bij het drogen en trekt zich los langs de kitrand, waarna je precies daar een scheurtje ziet. Kies vooraf: of je vult met kit en laat de naad zichtbaar, of je vult met vuller en pleistert.

Zelfklevend gaas op een kaal geschuurde snijrand plakken

Waar je zelf hebt afgeschuind is het karton weg en ligt het gips bloot. Zelfklevend gaas hecht daar veel slechter en laat tijdens het smeren los, waarna je het gaas voor je mes uit duwt. Gebruik op zo'n rand een vezelversterkte vuller, of druk het gaas aan op het karton naast de groef.

Een pleistergips voor steen op kaal gipsplaatkarton gebruiken

Materiaal dat voor een steenachtige ondergrond gemaakt is, verliest zijn aanmaakwater te snel aan het zuigende karton. Het bindt dan slecht af en poedert later af of laat los. Kies materiaal dat voor gipsplaat bedoeld is, of strijk voor met een geschikt voorstrijkmiddel als de fabrikant dat voorschrijft.

Direct op de geschuurde vuller sausen

Geschuurde vuller zuigt veel sterker dan het karton ernaast. Sausen zonder voorstrijken geeft daardoor doffe plekken precies boven elke naad, en die krijg je met een extra laag latex niet weg. Voorstrijken egaliseert de zuiging en kost je een half uur.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Naden vullen, hoeken zetten en schuren is geduldwerk dat je prima zelf leert. Er zijn wel een paar situaties waarin je beter iemand belt.

De eerste is een groot vlak dat echt spiegelglad moet worden, bijvoorbeeld een woonkamerplafond met veel strijklicht. Een stukadoor werkt dat met een volle laag gips en soms met een glasvliesweefsel eronder af, en haalt daarmee een vlakheid die met naden afsmeren niet te evenaren is. De prijs valt vaak mee tegenover twee weekenden schuren.

De tweede is werken op hoogte. Een plafond in een hal met een vide of een schuin dak boven een trapgat vraagt om een rolsteiger met leuning, niet om een ladder met een plank ertussen. Kun je geen stabiel werkvlak maken, huur dan een steiger of laat het doen.

De derde is bestaand plafondmateriaal dat eruit moet. Zachtboard, harde beplating of een oud systeemplafond uit de jaren zestig, zeventig of tachtig kan asbest bevatten. Ga daar niet in zagen of boren voordat je weet wat het is: laat het bemonsteren en laat verwijderen over aan een gecertificeerd bedrijf. Twijfel je over de constructie waar je alles aan wilt ophangen, kijk dan eerst bij de opbouw van wanden en plafonds voordat je gaat schroeven.