Voetventiel radiator: openzetten, dichtdraaien en inregelen
Een voetventiel is de instelbare afsluiter onder aan je radiator. Hij bepaalt hoeveel water er door die ene radiator mag stromen, terwijl de kraan bovenop de kamertemperatuur regelt. In een gewone woning staat een goed ingeregeld voetventiel maar een kwart tot driekwart slag open, dus niet vol open. Draai je hem helemaal dicht, dan sluit je de radiator af, en dat is precies wat je nodig hebt voordat je hem afkoppelt.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Set inbussleutels, in elk geval 3, 4 en 5 mm
- Kleine platte schroevendraaier voor de afsluitring
- Torx-bits, om grip te krijgen in een rondgedraaide inbus
- Infraroodthermometer of een contactthermometer
- Rol matte schilderstape, om op blanke leidingen te kunnen meten
- Ontluchtingssleuteltje
- Grote steeksleutel of een Bahco van 300 mm
- Waterpomptang
- Lage bak of een dienblad met opstaande rand, plus emmer
- Oude handdoeken en een dweil
- Papier en potlood om per radiator de standen te noteren
Materiaal
- Teflontape
- Hennep met fitterskit voor cv-verbindingen
- Vloeibaar schroefdraadafdichtmiddel
- Kneldop 15 mm
- Blindstop 1/2 inch
- Nieuw voetventiel of onderaansluitblok, als het oude niet meer te redden is
- Vulslang om de installatie na het werk weer op druk te brengen
De werking van een voetventiel op de radiator
Het voetventiel is het ventiel onder aan je radiator, op de plek waar de leiding uit de vloer of de muur komt. Je komt het ook tegen als voetklep, onderblok of inregelventiel, maar het gaat steeds om hetzelfde onderdeel. Hoe de rest van de aansluiting in elkaar zit, staat in ons overzicht over radiatoren en hun aansluitingen.
Een voetventiel in de verwarming doet twee dingen die los van elkaar staan. Het eerste is afsluiten: samen met de kraan bovenop haal je de radiator er waterdicht tussenuit. Het tweede is inregelen: je legt vast hoeveel water er maximaal door deze ene radiator mag, zodat de rest van het huis ook zijn deel krijgt.
Niet elk ventiel kan allebei. De eenvoudige uitvoeringen kunnen alleen open en dicht en die vind je vooral onder oudere radiatoren. De typen met een voorinstelling hebben daarnaast een regelconus, een kegeltje dat je met een kleine inbussleutel dieper in de doorgang draait en dat de doorstroming knijpt.
Bij een radiator met voetventiel aan één zijde zit het ventiel op de retour. Bij een onderaansluitblok lopen aanvoer en retour allebei door hetzelfde blok, met de thermostaatkraan er direct bovenop. Kijk dus eerst welke van de twee je hebt, want dat bepaalt wat er gebeurt zodra je gaat draaien.
Wat je ook tegenkomt bij het openschroeven: een regelconus die volledig dicht staat terwijl de radiator toch gloeiend heet wordt. Dat is geen defect. Een gewone regelconus is een smoring, geen afsluiter, en die laat in de dichtste stand vaak nog genoeg water door om een radiator warm te krijgen.
| Onderdeel | Waar het zit | Wat het regelt |
|---|---|---|
| Thermostaatkraan of radiatorknop | Boven aan de radiator, aan de aanvoerzijde | De kamertemperatuur, door de doorstroming te openen en te sluiten |
| Voetventiel of onderblok | Onder aan de radiator, meestal aan de retourzijde | Hoeveel water er maximaal door deze radiator mag |
| Regelconus of inregelschroef | Binnen in het ventiel, onder de kleine inbusschroef | De voorinstelling, oftewel de weerstand die je inbouwt |
| Afsluitring of afsluitklep | De buitenste ring van het ventielhuis | Helemaal open of helemaal dicht, zonder dat je de voorinstelling kwijtraakt |
| Ontluchter | Bovenhoek van de radiator, tegenover de kraan | Lucht eruit laten en de radiator gecontroleerd leeg laten lopen |
| Staartstuk met wartel | Tussen de radiator en het ventiel | De koppeling die je losdraait als de radiator eraf moet |
| Aftapkraantje | Onder aan het blok, alleen bij sommige merken | Het water uit de radiator laten lopen zonder koppelingen te openen |
Voetventiel open of dicht: welke stand hoort waar
Op de vraag of een voetventiel open of dicht moet staan is geen antwoord dat overal geldt. In normaal bedrijf staat hij open, maar zelden vol open. Hij staat op de stand waarop deze radiator precies zijn deel van het water krijgt, en dat is in de meeste woningen een kwart tot driekwart slag.
Alles vol open zetten voelt als een veilige beginstand, en dat is het niet. Water zoekt de weg van de minste weerstand, dus de radiatoren dicht bij de ketel nemen dan het grootste deel van de stroom. De radiatoren aan het eind van de leiding blijven lauw, terwijl de ketel al terugmoduleert omdat het retourwater te warm bij hem binnenkomt.
Helemaal dicht is een tijdelijke stand. Die gebruik je als je de radiator gaat afkoppelen, als de kraan eraf moet of als er ergens gelekt wordt. Voor een kamer die je niet wilt verwarmen draai je de thermostaatkraan dicht en laat je het voetventiel gewoon op zijn ingeregelde stand staan.
Er is één uitvoering waarbij dichtdraaien niet doet wat je verwacht. Bij een onderblok met een ingebouwde bypass, in de handel ook wel een vijftigprocentsblok genoemd, verdeelt het blok het water tussen de radiator en een interne doorgang. Zet je zo'n blok op nul procent, dan gaat er niets meer naar de radiator maar loopt alles door de bypass, en blijven de leidingen dus gewoon warm.
Voelen de leidingen naar een radiator warm terwijl de thermostaatkraan dicht staat, dan is dat vrijwel altijd wat er aan de hand is. Zet het blok in dat geval juist vol open en laat de thermostaatkraan het werk doen. Let er dan wel op dat een thermostaatkraan op de vorststand bij sommige merken al vroeg opent, zoals je ziet bij de standen van een Danfoss-thermostaatkraan.
| Situatie | Stand voetventiel | Stand radiatorkraan |
|---|---|---|
| Normaal stoken | Op de ingeregelde stand, meestal een kwart tot driekwart slag | Regelt zelf op kamertemperatuur |
| Kamer die je niet verwarmt | Ingeregelde stand laten staan | Dicht of op de vorststand |
| Radiator afkoppelen of verwijderen | Volledig dicht, slagen tellen | Volledig dicht |
| Kraan of knop vervangen | Volledig dicht | Gaat er toch af |
| Radiator blijft koud | Vanuit dicht opbouwen, begin met een kwart slag | Vol open zolang je aan het instellen bent |
| Leidingen blijven warm bij een blok met bypass | Juist vol open | Dicht |
| Radiator net geplaatst | Dicht zetten en van daaruit opbouwen | Vol open tijdens het inregelen |
| Installatie aftappen | Volledig dicht, samen met de kraan | Volledig dicht |
Een voetventiel opendraaien of dichtdraaien
Linksom is open en rechtsom is dicht, net als bij een gewone kraan. Het lastige zit in het gereedschap, want vrijwel elk merk heeft zijn eigen bediening bedacht.
Het meest voorkomend is een inbus. Een voetventiel inbus is bijna altijd maat 3, 4 of 5 millimeter, en die maten liggen zo dicht bij elkaar dat je het verschil op het oog niet ziet. Pak je er een die net te klein is, dan grijpt de sleutel maar op een deel van de zeskant en draai je de kop rond.
Sommige ventielen hebben helemaal geen inbus maar een kunststof afdekkapje dat als sleutel dienstdoet. Je haalt het kapje eraf, draait het om en zet het terug op het ventiel, waarna de nokjes in de afsluitring vallen. Dat kapje is dus je voetventiel sleutel en hoort gewoon bij de radiator te blijven.
Kijk goed naar wat je voor je hebt voordat je gaat draaien. Op veel blokken zie je een grote zeskant met daarbinnen een kleine inbusschroef. De grote zeskant is het huis of de instelring en daar draai je niet aan om in te regelen, de kleine schroef daarbinnen is de inregelschroef.
Tel altijd je slagen. Draai eerst rustig helemaal dicht en tel hoeveel slagen dat kost, want dan weet je waar je vandaan komt. Noteer per radiator wat je hebt gedaan, want zonder aantekening ben je je uitgangspunt binnen een halfuur kwijt.
Zit de knop bovenop muurvast of is het kunststof gebroken, dan is dat een aparte klus. Bij het vervangen van een radiatorknop lees je hoe je een vastgelopen knop eraf krijgt zonder de spindel te beschadigen.
| Type bediening | Waarmee je hem bedient | Waar je op moet letten |
|---|---|---|
| Inbusschroef in het midden | Inbussleutel 3, 4 of 5 mm | Pas de maten na, een sleutel te klein draait de kop rond |
| Inbus die al rondgedraaid is | Torx-bit van een maat groter, met een licht hamertikje ingezet | Lukt dat niet, dan moet het hele blok eruit |
| Kunststof afdekkapje | Kapje omgekeerd terugplaatsen | De nokjes moeten in de ring vallen, niet forceren |
| Ring met schroevendraaiersleuf | Kleine platte schroevendraaier | Deze ring laat je zitten, hij houdt de stelschroef binnen |
| Grote zeskant om de inbus heen | Grote inbussleutel of steeksleutel | Dit is de instelring of het huis, hier regel je niet mee in |
| Vierkante of getande spindel | De merksleutel die bij de radiator hoorde | Zonder die sleutel past een kleine waterpomptang, met beleid |
Laat de borgring in het ventiel zitten. Het ringetje met de schroevendraaiersleuf boven op de stelschroef zorgt ervoor dat je de inbusschroef niet uit het ventiel kunt draaien. Draai je te ver door zonder die ring, dan komt de spindel los en heb je cv-water van 1,5 bar in de kamer.
Het voetventiel afstellen: hoeveel slagen open
Bij het afstellen van een voetventiel schrikken de meeste mensen van hoe weinig het is. Een halve slag klinkt als niets, maar in de praktijk geef je met meer al snel te veel water over deze radiator. Meer dan twee of drie slagen open kom je in een normale woning eigenlijk niet tegen.
Werk daarom altijd vanuit dicht en niet vanuit open. Draai het ventiel helemaal dicht en zet hem daarna terug op de startstand die bij het vermogen van de radiator hoort. Vanaf dat punt corrigeer je met een achtste of een kwart slag tegelijk.
De startstanden hieronder zijn ervaringswaarden en geen eindstanden. Ze brengen je bij de meeste installaties zo dicht in de buurt dat je met één of twee correcties klaar bent. Op welk vermogen je radiator zit lees je meestal af aan het type of aan de afmeting, en anders houd je gewoon de grootte aan.
Bij het inregelen met het voetventiel geldt verder dat de afstand tot de ketel meetelt. Een radiator aan het einde van een lange leiding heeft al weerstand van de leiding zelf en mag daarom ruimer staan. Een radiator vlak naast de ketel heeft die weerstand niet en moet juist krapper.
Zit er op je kraan bovenop ook een voorinstelling, dan kun je die twee beter niet allebei gebruiken. Kies er één en zet de andere vol open, anders knijp je twee keer en weet je later niet meer waar de weerstand zit. Bij een Heimeier-thermostaatkraan met voorinstelling is die keuze meestal snel gemaakt, want daar regel je nauwkeuriger mee dan met een oud voetventiel.
| Radiator | Startstand vanuit dicht | Waarom deze stand |
|---|---|---|
| Klein model tot 1 kW, denk aan een toilet of dakkapel | Een kwart slag | Weinig water is genoeg, meer geeft meteen een hete retour |
| 1 tot 1,5 kW | Een halve slag | Gangbare maat in een slaapkamer, komt hiermee meestal goed uit |
| 1,5 tot 2,5 kW | Driekwart slag | Grotere woonkamerradiator die meer water moet kunnen opnemen |
| Meer dan 2,5 kW | Ongeveer een hele slag | Boven de drie slagen kom je zelden, ook niet bij grote panelen |
| Radiator ver van de ketel | Een kwart slag ruimer dan de regel hierboven | De lange leiding levert zelf al weerstand |
| Radiator vlak bij de ketel | Een kwart slag krapper | Deze pakt anders het water weg bij de rest van het huis |
| Radiator in de ruimte met de kamerthermostaat | Ruim laten staan | Knijp je deze, dan stookt de ketel langer en wordt de rest te warm |
Schrijf de eindstand van elke radiator op een stickertje en plak dat aan de binnenkant van de meterkastdeur. Dan hoef je na een verbouwing, een verhuizing of een lekkage niet opnieuw het hele huis in te regelen.
Inregelen op de retourtemperatuur van elke radiator
Op gevoel afstellen brengt je een eind, maar wie het goed wil doen meet de retourleiding. Het doel is dat elke radiator in huis ongeveer dezelfde retourtemperatuur teruggeeft. Zit een radiator daar duidelijk boven, dan neemt hij te veel water en knijp je hem een achtste slag.
Daarnaast kijk je naar het verschil tussen aanvoer en retour. Bij een aanvoer van 70 graden is een verschil van ongeveer 20 graden gebruikelijk, bij een aanvoer van 50 graden is 15 graden realistischer. Dat verschil is geen doel op zich, het is een controle of er niet veel te veel water door je radiatoren raast.
Een te warme retour kost je geld. Een HR-ketel haalt zijn hoge rendement uit het condenseren van de waterdamp in de rookgassen, en dat lukt alleen als het retourwater koel genoeg binnenkomt. Komt de retour net zo heet terug als hij eruit ging, dan draait je HR-ketel in feite als een gewone ketel.
Meten kan met een infraroodthermometer van een paar tientjes of met een contactthermometer. De contactthermometer is minder gevoelig voor fouten, de infraroodmeter werkt sneller. Meet je met infrarood op een blanke koperen of verchroomde leiding, plak er dan eerst een stukje matte schilderstape op, want een spiegelend oppervlak geeft een flinke meetfout.
Reken op geduld. Na elke verstelling duurt het ongeveer tien minuten voordat de retourtemperatuur zich heeft aangepast, en je hebt meestal twee of drie rondes nodig voordat alle retours binnen één à twee graden van elkaar liggen. Inregelen raakt uiteindelijk je hele cv-installatie en verwarming, dus doe het huis in één keer en niet radiator voor radiator over een heel seizoen.
| Aanvoertemperatuur | Verschil om aan te houden | Retour komt dan uit rond | Waar je dit tegenkomt |
|---|---|---|---|
| 90 graden | 20 graden | 70 graden | Oude installatie met een hoog ingestelde ketel |
| 80 graden | 20 graden | 60 graden | Klassieke winterinstelling van een HR-ketel |
| 70 graden | 20 graden | 50 graden | Veelgebruikte instelling bij normale radiatoren |
| 55 graden | 15 graden | 40 graden | Laagtemperatuur stoken met ruim bemeten radiatoren |
| 50 graden | 15 graden | 35 graden | Weersafhankelijke regeling in het najaar |
| 40 graden | 5 tot 10 graden | 30 tot 35 graden | Een groep vloerverwarming achter een verdeler |
| 35 graden | 5 graden | 30 graden | Radiatoren op een warmtepomp |
De leidingen zijn heet tijdens het meten. Bij een aanvoer van 70 tot 80 graden brand je je hand binnen een seconde aan een blanke koperen leiding. Voel hooguit kort met de rug van je vingers en werk verder met een thermometer.
Waarom de radiatoren bij de ketel het water wegnemen
Een van de meest verwarrende situaties is een ketel op zolder waarbij juist de zolderradiatoren half warm blijven, terwijl beneden alles prima doet. Dat lijkt tegen de logica in, want die radiatoren staan op een paar meter van de ketel. In de praktijk zit er dan bijna altijd iets anders achter dan de afstand.
Het beeld waar je op let is waar de radiator koud blijft. Blijft de onderkant koud terwijl de bovenkant warm wordt, dan komt er te weinig water door en staat het voetventiel te ver dicht. Blijft juist de bovenkant koud terwijl de onderkant warm is, dan zit er lucht in en moet je ontluchten.
Loopt het water wel goed maar wordt de kamer toch niet warm, dan speelt de verdeling over het huis. Alle voetventielen vol open betekent dat de radiatoren met de kortste leiding het water pakken. De ketel ziet dan snel een warme retour, moduleert terug en de rest van het huis komt niet meer op temperatuur.
Er speelt nog een tweede effect, en dat gaat over de kamer waar je thermostaat hangt. Knijp je de radiator in die ruimte, dan wordt het daar trager warm en blijft de ketel langer doorstoken. Het gevolg is dat de rest van het huis juist warmer wordt dan je wilde, terwijl je dacht dat je zuiniger bezig was.
Blijft één radiator koud terwijl alle standen kloppen, dan zoek je verder bij een radiator die niet warm wordt. En slaat je ketel tijdens het lange doorstoken af met een foutmelding, dan zoek je de code op in onze storingzoeker voordat je verder draait aan de ventielen.
Het voetventiel bij vloerverwarming instellen
Bij vloerverwarming zit het voetventiel niet onder een radiator maar op de verdeler, meestal in de aanvoer naar het mengcircuit. Het doet daar hetzelfde werk: het begrenst hoeveel warm ketelwater er in het vloercircuit gemengd mag worden. Zit dat ventiel te ver open, dan blijft de aanvoer naar de vloer paradoxaal genoeg te koel.
Het instellen gaat in kleinere stapjes dan bij een radiator. Draai het voetventiel eerst helemaal dicht en zet de thermostaatknop van de verdeler vol open. Draai daarna telkens een achtste slag open, wacht steeds een paar minuten en stop zodra de aanvoertemperatuur op de verdeler rond de 40 graden uitkomt.
Wat veel mensen op het verkeerde been zet, is dat de aanvoer tijdens het opwarmen van een koude vloer blijft hangen rond de 30 graden. Dat hoort zo. Het warme ketelwater wordt gemengd met een veel groter volume koel retourwater uit de vloer, en pas als de dekvloer warm is loopt de aanvoertemperatuur vanzelf verder op.
Loopt de temperatuur ook na uren niet op, kijk dan naar de pomp van de verdeler. Staat die te hoog, dan wordt er zo veel koud vloerwater bijgemengd dat de aanvoer nooit op temperatuur komt. Een pompstand lager geeft dan vaak meteen een hogere aanvoer en een groter verschil met de retour.
Houd bij vloerverwarming een verschil aan van ongeveer 5 tot 10 graden tussen aanvoer en retour, en niet de 20 graden die je bij radiatoren gebruikt. Een vloer geeft zijn warmte over een groot oppervlak af bij een lage temperatuur. Een vloer die 21 graden meet voelt lauw, maar levert precies wat hij moet leveren.
Een verdeler die bij stilstand niet doorstroomt
In veel verdelers zit een keerklep die sluit zodra de ketelpomp stopt. Die klep voorkomt dat warm vloerwater bij stilstand terugstroomt in de rest van de installatie. Merk je dat er niets circuleert zodra je de stekker van de verdelerpomp eruit trekt, dan is dat vaak gewoon die klep en niet een verstopping.
Controleer bij een nieuw geplaatste verdeler ook of aanvoer en retour niet verwisseld zijn en of de pomprichting klopt. Op het pomphuis staat een pijl die de stroomrichting aangeeft, en het feit dat het aansluitkastje boven zit zegt daar niets over: de motor kan een halve slag gedraaid gemonteerd zijn. Een pomp die verkeerd om staat levert nog maar een fractie van zijn debiet.
Het voetventiel van een Jaga en andere weggewerkte blokken
Bij merken die met een onderaansluiting werken, zoals Jaga, zit het inregelventiel in het blok onder de radiator en vaak achter een afdekkapje. Een Jaga voetventiel inregelen gaat verder precies zoals hierboven: helemaal dicht draaien, de slagen tellen en er vanuit dicht een kwart of een halve slag bij doen.
Deze radiatoren bevatten weinig water en warmen daardoor snel op. Dat is prettig bij het instellen, want je ziet sneller dat een verstelling effect heeft. Wacht toch de volle tien minuten voordat je de retour meet, want de leiding en de vloer erachter hebben die tijd wel nodig.
De radiator afsluiten, aftappen en afkoppelen
Een radiator afsluiten met het voetventiel is de eerste stap voor elke klus waarbij hij eraf moet. Draai de thermostaatkraan dicht en draai het voetventiel volledig dicht, en tel daarbij hoeveel slagen dat kost. Zonder dat aantal ben je na afloop je inregeling kwijt en begin je het hele huis opnieuw.
Houd er rekening mee dat één ventiel dicht niet betekent dat de radiator drukloos is. Het voetventiel sluit meestal alleen de retour af, terwijl de aanvoer onder druk blijft staan tot je ook de kraan bovenop dichtdraait. Draai je dan toch een koppeling los, dan spuit het water omhoog in plaats van rustig weg te lopen.
Zit er een aftapkraantje op het blok, dan tap je daarmee gecontroleerd af in een lage bak. Zit dat er niet, dan draai je de onderste wartel een klein stukje los en laat je het water eruit lopen. Vul je bak, draai dan de wartel weer even aan, leeg de bak en herhaal dat tot er niets meer komt.
Werk bij het losdraaien altijd met twee sleutels. Houd het ventiel of de leiding vast met een grote steeksleutel of een Bahco en draai alleen de wartel los, want anders verdraai je de leiding in de vloer mee. Dat laatste is precies hoe een kleine klus verandert in een lekkage in de dekvloer.
De hele procedure, inclusief het weer op druk brengen daarna, staat bij het afkoppelen van een radiator. Moet de radiator er definitief uit, dan lees je bij het verwijderen van een radiator en bij het afdoppen van de leidingen hoe je de aansluiting netjes afwerkt. Vul daarna bij tot de juiste druk en gebruik onze rekenhulp voor de cv-druk om te bepalen hoeveel bar bij jouw woning hoort.
Een radiator afkoppelen zonder voetventiel
Bij oudere installaties zit er onder de radiator soms helemaal geen ventiel, alleen een ontluchter bovenop. Een radiator zonder voetventiel afkoppelen kan wel, maar dan werk je met de hele installatie in plaats van met die ene radiator. Haal de stekker van de ketel eruit, zodat de pomp niet gaat draaien terwijl jij een koppeling open hebt.
Open daarna de ontluchter van de hoogste radiator in huis, zodat er lucht kan toestromen en er geen onderdruk ontstaat. Draai de thermostaatknop van de betreffende radiator dicht en open zijn ontluchter. Verwacht niet dat de radiator daarmee leeg is: er loopt vaak een liter of acht uit voordat de stroom stopt, terwijl er nog volop water in zit.
De rest gaat via de onderste koppeling. Zet er een lage bak onder, draai de wartel een stukje los en laat het water gecontroleerd weglopen, in ronden van een volle bak. Bij een installatie zonder aftappunt bij de radiator is dat de enige nette manier.
| Onderdeel | Gangbare maat | Waar je op let |
|---|---|---|
| Staartstuk in de radiator | 3/8 inch buitendraad | Meet met een schuifmaat over de draad, dat is rond 16,6 mm |
| Wartel of koppelmoer | 5/8 inch | Meet de moer, niet de leiding, anders bestel je de verkeerde |
| Aansluiting op de leiding | 15 mm knelring met wartel | Knelringen verschillen per merk, meng ze niet door elkaar |
| Blindstop op het staartstuk | 1/2 inch | Gebruik je als de radiator eraf blijft en het staartstuk erin blijft |
| Kneldop op de leiding | 15 mm | Voor het afdoppen boven de bovenste wartel |
| Onderblok van 100 procent | Alleen deze radiator loopt erdoor | Mag je verwijderen, leidingen daarna vlak boven de vloer afdoppen |
| Onderblok van 50 procent met bypass | Voert ook door naar de volgende radiator | Niet zomaar afdoppen, de leidingen moeten worden doorverbonden |
Controleer eerst welk type blok je hebt voordat je afdopt. Bij een blok met bypass loopt de doorvoer naar de volgende radiator door hetzelfde huis. Dop je dat af, dan valt de radiator erachter zonder waarschuwing uit en zoek je een week later waarom de logeerkamer koud blijft.
Oude voetventielen die lekken of vastzitten
Voetventielen uit de jaren tachtig en negentig doen het vaak nog prima, maar ze hebben twee eigenaardigheden. De eerste is dat de regelconus ook in de dichtste stand blijft doorlaten. De tweede is dat ze gaan lekken zodra je ze te ver opendraait, meestal langs de spindel.
Lekt je voetventiel langs de stelschroef, dan zit de spindel voorbij zijn afdichting. Draai hem terug tot het net niet meer lekt en laat hem daar staan. Dat is een werkbare tussenstand, en wil je echt kunnen inregelen, dan is het blok toe aan vervanging.
Vastzittende inbussen zijn het andere klassieke probleem. Ze gaan meestal stuk doordat er een sleutel van één maat te klein in gaat en de zeskant rondloopt. Krijg je geen grip meer, tik dan een torx-bit van een maat groter in de spindel, want die snijdt zich vast en geeft vaak net genoeg houvast.
Draait de kop helemaal rond, dan houdt het op en moet het onderblok eruit. Dat betekent de installatie ter plekke drukloos maken, aftappen en een nieuw blok monteren. Zit ook de kraan bovenop op leeftijd, doe die dan meteen mee, want het vervangen van een radiatorkraan vraagt dezelfde voorbereiding en je hebt het water er toch al af.
Lekt het niet bij de spindel maar bij de schroefdraad naar de leiding, dan zit het in de afdichting. Nog een wikkel teflontape erbij helpt niet, want zeven wikkels dichten niet beter dan vijf als de tape meedraait bij het aandraaien. Ruw de draad eerst op met een ijzerzaagje, wikkel de tape met de draairichting mee en gebruik hennep met fitterskit of een vloeibaar afdichtmiddel voor een verbinding die je niet meer wilt aanraken.
Bouw nooit een koof of een ombouw over een verbinding die nog druppelt, ook niet als het maar één druppel per vijf uur is. Zo'n lek slibt soms dicht, maar reken daar niet op. Het weghakken van een afgewerkte koof kost je een veelvoud van de tijd die het nu kost om de koppeling opnieuw te maken.
Waterzijdig inregelen zonder voetventiel
In veel vooroorlogse woningen zitten radiatoren met een ouderwetse knop die alleen open en dicht kan. Er zit geen voetklep onder en geen voorinstelling in de kraan. Waterzijdig inregelen zonder voetventiel kan dan nog steeds, maar met een duidelijke beperking.
Je knijpt in dat geval met de knop zelf. Draai de kraan vanuit dicht een paar slagen open en kijk hoe ver de warmte in de radiator zakt: bovenin warm en naar onderen toe koeler is precies het beeld dat je bij inregelen zoekt. Meet daarna de retour en corrigeer per slag, net als bij een voetventiel.
De beperking is dat je daarna niet meer aan die knop mag draaien. Elke keer dat iemand hem dichtdraait en weer opent, staat de instelling ergens anders. In een logeerkamer of een kantoor waar nooit iemand aan draait is dat te doen, in een woonkamer werkt het niet.
De nette oplossing is een kraan met voorinstelling. Daarbij stel je de doorlaat één keer in met een ring of een sleutel, en daarna kan de knop gewoon open en dicht zonder dat de inregeling verandert. Een thermostaatkraan van Danfoss met voorinstelling is daarvoor de gangbare keuze, en het monteren ervan is grotendeels dezelfde klus als het vervangen van je oude kraan.
Wat je vooral niet moet doen, is dit soort inregelwerk baseren op één meting op één dag. Buitentemperatuur, wind en of de zon op de gevel staat schuiven je metingen zo een paar graden op. Regel in op een normale koude dag, laat het een week staan en corrigeer daarna alleen de kamers waar het echt niet klopt.
Zo regel je je radiatoren in met de voetventielen
Doe het hele huis in één keer en trek er een middag voor uit, want elke verstelling heeft tien minuten nodig voordat je het effect ziet.
-
Controleer eerst de druk en ontlucht alle radiatoren
Inregelen op een installatie met lucht erin levert alleen maar verkeerde metingen op. Ontlucht elke radiator van laag naar hoog en kijk daarna of de waterdruk nog klopt met onze rekenhulp voor de cv-druk. Vul zo nodig bij voordat je verder gaat.
-
Zet de installatie in een vaste uitgangspositie
Draai de kamerthermostaat fors omhoog, bijvoorbeeld naar 25 of 26 graden, zodat de ketel blijft doorstoken en je niet halverwege zonder warm water zit. Zet alle thermostaatkranen vol open. Kom niet aan de ketel zelf en al helemaal niet aan de gasleiding, want dat is werk voor een gecertificeerde monteur.
-
Draai elk voetventiel helemaal dicht en tel de slagen
Ga langs alle radiatoren en draai het voetventiel rechtsom dicht, waarbij je per radiator noteert hoeveel slagen dat kostte. Zo weet je precies waar je vandaan komt en kun je altijd terug naar de oude situatie. Forceer niets: draait hij zwaar, controleer dan eerst of je de goede inbusmaat te pakken hebt.
-
Zet elk ventiel op de startstand die bij de radiator hoort
Draai vanuit dicht een kwart slag open bij kleine radiatoren, een halve slag bij de gangbare maten en driekwart slag bij de grote panelen. Geef radiatoren ver van de ketel een kwart slag extra en radiatoren vlak bij de ketel een kwart slag minder. Laat de radiator in de ruimte met de thermostaat ruim staan.
-
Laat de installatie twintig minuten doorstoken
Nu moet het hele huis op temperatuur komen, inclusief de leidingen in vloeren en muren. Doe in die tijd niets aan de ventielen, want anders weet je straks niet welke verstelling welk effect had. Loop wel alvast langs alle radiatoren om te voelen welke opvallend snel warm worden.
-
Meet de retourleiding van elke radiator
Meet net onder het voetventiel op de retourleiding, en plak op blank koper eerst een stukje matte tape zodat je infraroodmeter niet spiegelt. Noteer alle waardes achter elkaar en loop vlot door, zodat je alle radiatoren in ongeveer dezelfde toestand meet. Wat je zoekt is niet een vaste waarde, maar retourtemperaturen die dicht bij elkaar liggen.
-
Knijp de radiatoren met de warmste retour
Draai bij de uitschieters het voetventiel een achtste tot een kwart slag verder dicht en wacht opnieuw tien minuten. Herhaal dit tot alle retours binnen één à twee graden van elkaar zitten. Hoor je stromingsgeluid ontstaan bij een radiator, draai die dan weer iets open, want dat geluid gaat er nooit meer uit.
-
Zet de thermostaat terug en leg de standen vast
Zet de kamerthermostaat terug op je normale temperatuur en laat de installatie een paar dagen zo draaien voordat je nog eens bijstelt. Schrijf per radiator op hoeveel slagen open hij nu staat en bewaar dat lijstje in de meterkast. Blijkt een kamer structureel te koud, geef die radiator dan een achtste slag extra in plaats van meteen alles opnieuw te doen.
Storingzoeker
Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens
| Merk | Code | Wat er aan de hand is | Wat je zelf kunt doen | Bellen of niet |
|---|---|---|---|---|
| Intergas | 1 | De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op | Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak. | Blijft hij terugkomen: monteur |
| Intergas | 2 | Storing in de aanvoer- of retoursensor | Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem. | Monteur |
| Intergas | 3 | De maximaalthermostaat heeft ingegrepen | Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie. | Blijft het: monteur |
| Intergas | 4 | Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan | Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer. | Doet gas het wel: monteur |
| Intergas | 5 | Slecht of wegvallend vlamsignaal | Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking. | Monteur |
| Intergas | 6 | Fout in de vlamdetectie | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 7 | Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor | Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad. | Monteur, dit raakt de veiligheid |
| Intergas | 8 | Het ventilatortoerental klopt niet | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 10 tot en met 14 | Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie | Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog. | Blijft het: monteur |
| Nefit | A01 | Geen vlam of vlam valt weg | Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | C6 | De ventilator draait niet op het juiste toerental | Reset een keer. | Monteur |
| Nefit | D1 | Te weinig waterdruk in de installatie | Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten. | Zelf te doen |
| Nefit | EA | Vlam wordt niet waargenomen | Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | F0 of F7 | Interne storing in de besturing | Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf. | Monteur |
| Remeha | Reset knop | Vergrendelde storing | Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset. | Afhankelijk van de code |
| Remeha | E00 | Aanvoersensor defect of niet aangesloten | Reset een keer. | Monteur |
| Remeha | E01 | Te weinig waterdruk of geen doorstroming | Bijvullen en ontluchten. | Zelf te doen |
| Remeha | E04 | Geen vlam bij het opstarten | Gaskraan controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.22 | Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging | Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten. | Zelf te doen |
| Vaillant | F.28 | Ontsteking mislukt bij het opstarten | Gastoevoer controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.75 | Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat | Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten. | Monteur, meestal het expansievat |
| AWB | Vlamstoring | Geen ontsteking | Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Bosch vaatwasser | E15 | Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan | Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam. | Blijft het terugkomen: monteur |
| Bosch vaatwasser | E24 of E25 | Water loopt niet weg, afvoer verstopt | Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E22 | Filters verstopt | Zeven eruit en schoonmaken. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E09 | Verwarmingselement defect, water wordt niet warm | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Siemens vaatwasser | E15 | Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief | Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten. | Blijft het: monteur |
| Siemens vaatwasser | E24 | Afvoer geblokkeerd | Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| Siemens vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i20 of 20 | Afvoerprobleem, water loopt niet weg | Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i30 of 30 | Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd | Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F11 | Water loopt niet weg | Filters en afvoerpomp schoonmaken. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F70 | Vlotter of niveaubeveiliging | Controleer op lekkage onderin. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E18 of F18 | Water loopt niet weg | Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren. | Zelf te doen |
| Bosch wasmachine | F21 | Motorstoring, trommel draait niet | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E23 | Water in de lekbak | Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG wasmachine | E20 | Afvoerprobleem | Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| AEG wasmachine | E40 | Deur niet goed dicht | Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 1 keer | Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking | Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 2 keer | Reservoir bereikt de temperatuur niet | Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect. | Blijft het: monteur |
| Quooker | Knippert 3 keer | Storing in de temperatuursensor | Een keer stroomloos maken. | Monteur |
| Quooker | Geen kokend water, wel gewoon water | Reservoir uit of niet op temperatuur | Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen. | Zelf te doen |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je het voetventiel weer met rust laat
Uit de praktijk
Alle voetventielen op zolder verdraaid zonder de slagen te tellen
Op een zolder met een paar radiatoren die niet lekker warm werden, was er stevig aan alle voetventielen gedraaid zonder te noteren wat er gebeurde. Het resultaat was dat het daarna nog slechter werd en dat er geen enkel referentiepunt meer was. De verleiding is dan groot om alles maar vol open te zetten en opnieuw te beginnen.
Dat is precies de verkeerde beweging. Met alle ventielen vol open pakken de radiatoren die het dichtst bij de ketel zitten het water weg, en juist bij een ketel op zolder zijn dat de zolderradiatoren zelf. Wij zijn hier vanaf dicht opnieuw begonnen: elk ventiel volledig dichtgedraaid, en daarna per radiator een kwart tot driekwart slag open, afhankelijk van de grootte.
Na twee rondes meten en corrigeren lagen de retourtemperaturen dicht bij elkaar en werden de radiatoren op zolder over de volle hoogte warm. Wat hier opviel: er ging geen enkele radiator verder dan anderhalve slag open. De indruk dat je flink moet opendraaien om warmte te krijgen, klopt bij dit soort ventielen simpelweg niet.
Een dakkapelradiator die nooit was opengezet
Een radiator in een dakkapel bleef koud, terwijl de rest van de verdieping prima warm werd. Het voetventiel bleek na plaatsing nooit opengedraaid te zijn. De vraag was toen vooral hoe ver je zo'n ding kunt opendraaien zonder hem uit elkaar te draaien, want er gaan verhalen rond over ventielen die er onder druk uit schieten.
Die zorg is terecht en de oplossing zit in de borgring. Het ringetje met de schroevendraaiersleuf boven op de stelschroef begrenst hoe ver de spindel naar buiten kan. Laat je die zitten, dan kun je niet doordraaien tot er water uit komt.
Wat verder opviel: een kwart slag was genoeg. De kamer werd binnen een uur gewoon warm, terwijl de ketel op dezelfde zolder staat en de rest van het huis niets merkte. Vol opendraaien zou hier hebben betekend dat de ketel op deze ene radiator terugmoduleert en de begane grond koud blijft.
Warme leidingen terwijl de thermostaatkraan dichtstond
Bij een tweepijpsinstallatie met onderblokken van het merk DTB bleef er warm water door de aansluitleidingen stromen, ook als de thermostaatkraan volledig dicht stond. Er was al van alles geprobeerd: het ventiel met een inbussleutel helemaal dichtgedraaid, uren later weer helemaal open, en het maakte geen verschil. Op de bijgeleverde sleutel stond zelfs netjes een aanduiding van 0 procent bij de dichte stand.
Daar zat precies het misverstand. Dit type onderblok verdeelt het water tussen de radiator en een interne bypass, en die 0 procent slaat op wat er naar de radiator gaat. Op nul procent ging er dus niets meer naar de radiator, maar wel honderd procent van de aanvoer rechtstreeks door naar de retour, en dat is precies waarom die leidingen warm bleven.
De oplossing was omgekeerd aan wat je zou verwachten. Het blok is op honderd procent gezet, waardoor de thermostaatkraan de doorstroming weer regelt. Met de kraan dicht stroomde er daarna niets meer, en met de kraan open werkte de radiator zoals bedoeld.
Een radiator zonder voetventiel eruit voor de stukadoor
Een radiator in een hal moest tijdelijk weg voor stucwerk. Onder de radiator zat geen voetventiel en ook geen aftapkraantje, alleen een ontluchter bovenop. De ketel hing een verdieping hoger, dus deze radiator was het laagste punt van de installatie.
Er was al netjes voorwerk gedaan: stekker van de ketel eruit, de ontluchter van de hoogste radiator open zodat er lucht kon toestromen, de thermostaatknop dicht en daarna de ontluchter van deze radiator open. Daar kwam ongeveer acht liter uit, waarna het bijna stopte. De denkfout was dat de radiator daarmee leeg zou zijn, want via een ontluchtingsnippel loopt een radiator nooit helemaal leeg.
Wat hier werkte: een lage bak eronder, de onderste wartel een stukje losdraaien en het water in ronden weg laten lopen. Bak vol, wartel weer even aandraaien, bak legen, opnieuw los. Bij het opnieuw monteren bleek het staartstuk 3/8 inch te zijn en het koppelstuk 5/8 inch, gemeten met een schuifmaat en niet met een meetlint, want de duimmaten liggen te dicht bij elkaar om op het oog te bepalen.
Veelgemaakte fouten
Alles vol open zetten als je het even niet meer weet
Het voelt als een neutrale beginstand, maar het is de slechtste stand die er is. Met alle ventielen vol open gaat het water naar de radiatoren met de kortste leiding en blijft er te weinig over voor de rest. De ketel ziet een warme retour, moduleert terug en het huis komt niet meer op temperatuur.
Draaien zonder de slagen te tellen
Een voetventiel heeft geen schaalverdeling en geen aanwijzing waar hij staat. Draai je zonder te tellen, dan is de oude instelling weg en kun je alleen nog terug door het hele huis opnieuw in te regelen. Draai daarom altijd eerst helemaal dicht, tel dat aantal slagen en noteer het per radiator.
De inregelschroef gebruiken om de radiator af te sluiten
De regelconus is een smoring en geen afsluiter. Zelfs volledig dichtgedraaid laat hij vaak nog genoeg water door om de radiator warm te krijgen. Voor echt afsluiten gebruik je de afsluitring van het ventiel samen met de kraan bovenop, en bij twijfel maak je het deel van de installatie drukloos.
Een inbussleutel pakken die net een maat te klein is
Tussen 3, 4 en 5 millimeter zie je het verschil niet in een donkere hoek achter een radiator. Een sleutel die een maat te klein is grijpt maar op een deel van de zeskant en draait de kop rond bij de eerste flinke kracht. Daarna is er geen redden meer aan en moet het hele onderblok vervangen worden.
Meteen na een verstelling opnieuw meten
De retourtemperatuur reageert traag, want het water moet eerst door de radiator, de leiding en de vloer heen. Meet je binnen een minuut, dan zie je de oude situatie en draai je nog verder de verkeerde kant op. Reken op tien minuten wachten na elke verstelling, ook als dat traag voelt.
Met een infraroodmeter op blank koper meten
Een spiegelend oppervlak weerkaatst de meting en levert waardes op die tientallen graden naast de werkelijkheid kunnen liggen. Op een blanke koperen of verchroomde leiding meet je dus feitelijk de omgeving. Plak er een stukje matte schilderstape op en meet daarop, of gebruik een contactthermometer.
Het voetventiel dichtdraaien om warme leidingen koud te krijgen
Bij een onderblok met bypass werkt dat averechts: op nul procent gaat alle aanvoer rechtstreeks naar de retour en blijven de leidingen juist warm. Zet zo'n blok vol open en laat de thermostaatkraan de doorstroming regelen. Controleer eerst welk type blok je hebt, want bij een gewoon ventiel geldt precies het omgekeerde.
Veelgestelde vragen
Hoe werkt een voetventiel op een radiator precies?
Het ventiel zit in de retourleiding onder de radiator en bevat een conus die je met een schroef dieper in de doorgang draait. Hoe verder die conus naar binnen staat, hoe meer weerstand en hoe minder water er door deze radiator kan. De kraan bovenop schakelt de doorstroming aan en uit op basis van de kamertemperatuur, het voetventiel begrenst hoeveel dat maximaal mag zijn. Samen zorgen ze dat elke radiator in huis zijn eigen deel van het ketelwater krijgt.
Moet het voetventiel van de radiator open of dicht staan?
In normaal bedrijf staat hij open, maar op zijn ingeregelde stand en niet vol open. In de meeste woningen is dat een kwart tot driekwart slag vanuit de dichte stand. Volledig dicht gebruik je alleen tijdelijk, bijvoorbeeld als je de radiator gaat afkoppelen of als de kraan eraf moet. Wil je een kamer niet verwarmen, draai dan de thermostaatkraan dicht en laat het voetventiel staan waar het staat.
Hoe kan ik een voetventiel radiator opendraaien zonder hem te ver open te draaien?
Draai linksom en tel je slagen, en begin met een kwart slag vanuit dicht in plaats van hem in één keer open te gooien. De borgring met de schroevendraaiersleuf boven op de stelschroef voorkomt dat je de spindel eruit draait, dus laat die altijd zitten. Voel je dat het opeens veel lichter loopt of zie je vocht bij de schroef, dan draai je terug tot het net niet meer lekt en laat je hem daar staan.
Hoe kan ik het voetventiel van de radiator dichtdraaien om hem af te sluiten?
Draai eerst de thermostaatkraan bovenop dicht en daarna het voetventiel rechtsom volledig dicht, waarbij je het aantal slagen noteert. Gebruik daarvoor de afsluitring van het ventiel als die er is, want de inregelschroef alleen sluit meestal niet volledig af. Houd er rekening mee dat een dichtgedraaid voetventiel doorgaans alleen de retour afsluit: de aanvoer blijft onder druk staan tot ook de kraan dicht is. Voor het losdraaien van een koppeling maak je dat deel van de installatie eerst drukloos.
Welke sleutel of inbus heb ik nodig voor een voetventiel?
De inregelschroef is bijna altijd een inbus van 3, 4 of 5 millimeter, en die maten liggen zo dicht bij elkaar dat je ze moet passen in plaats van schatten. Sommige merken werken niet met een inbus maar met het kunststof afdekkapje: dat haal je eraf, draai je om en zet je terug, waarna de nokjes in de afsluitring vallen. Is de zeskant al rondgedraaid, tik dan voorzichtig een torx-bit van een maat groter in de spindel, dat geeft vaak net genoeg grip om hem los te krijgen.
Hoe stel ik het voetventiel van een oude radiator af?
Bij een voetventiel op een oude radiator kun je er niet van uitgaan dat de conus volledig afsluit, want dat doen ze zelden. Draai daarom dicht, tel de slagen en zet hem vanuit dicht op een kwart tot een halve slag, en meet daarna de retourtemperatuur. Loopt hij verder open dan twee slagen zonder dat er iets verandert, dan is het ventiel versleten. Draai hem in dat geval terug tot net voor het punt waarop hij gaat lekken en overweeg het blok te vervangen als je echt wilt inregelen.
Wat doe ik als het voetventiel van de radiator lekt?
Kijk eerst waar het vandaan komt. Lekt het langs de stelschroef, dan staat de spindel te ver naar buiten en draai je hem terug tot het stopt. Lekt het bij de schroefdraad naar de leiding, dan is de afdichting het probleem en helpt een extra wikkel teflontape niet: ruw de draad op met een ijzerzaagje, wikkel de tape met de draairichting mee en gebruik hennep met fitterskit of een vloeibaar afdichtmiddel. Bouw nooit een koof over een verbinding die nog druppelt.
Hoe kan ik een radiator afkoppelen zonder voetventiel?
Haal de stekker van de ketel eruit zodat de pomp niet draait, open de ontluchter van de hoogste radiator in huis en draai de thermostaatknop van de betreffende radiator dicht. Via de ontluchter loopt er wat water uit, maar een radiator wordt daarmee nooit leeg. De rest tap je af door de onderste wartel een stukje los te draaien met een lage bak eronder, en dat herhaal je in ronden tot er niets meer komt. Houd de leiding daarbij vast met een tweede sleutel, anders verdraai je de buis in de vloer.
Kan ik waterzijdig inregelen zonder voetventiel?
Ja, met de radiatorknop zelf, maar met een beperking. Je draait de kraan vanuit dicht een aantal slagen open tot de radiator bovenin warm is en naar onderen toe koeler wordt, en dan meet je de retour. Het probleem is dat de instelling verdwijnt zodra iemand aan de knop draait. In ruimtes waar niemand komt is dat te doen, in een woonkamer werkt het niet en is een kraan met voorinstelling de betere oplossing.
Wat is een dubbel voetventiel op een radiator?
Daarmee wordt meestal een onderaansluitblok bedoeld waar zowel de aanvoer als de retour doorheen loopt, met de radiator daar direct bovenop gemonteerd. Sommige uitvoeringen hebben aan beide zijden een instelmogelijkheid. Gebruik er dan één om in te regelen, meestal die aan de retourzijde, en laat de andere vol open staan. Regel je aan twee kanten tegelijk, dan bouw je twee keer weerstand in en weet je later niet meer waar de smoring zit.
Hoe moet ik het voetventiel van de vloerverwarming instellen?
Draai het ventiel op de verdeler eerst helemaal dicht en zet de thermostaatknop van het mengcircuit vol open. Draai daarna telkens een achtste slag open en wacht steeds een paar minuten, tot de aanvoertemperatuur op de verdeler rond de 40 graden uitkomt. Schrik niet als de aanvoer tijdens het opwarmen van een koude vloer op zo'n 30 graden blijft steken, want het warme ketelwater wordt gemengd met een veel groter volume koel vloerwater. Houd bij vloerverwarming een verschil van 5 tot 10 graden aan tussen aanvoer en retour.
Hoe regel ik een Jaga voetventiel in?
Bij radiatoren met een onderaansluiting, zoals die van Jaga, zit het inregelventiel in het blok onder de radiator en vaak achter een afdekkapje of een sierrand. Haal dat kapje eraf, zoek de kleine inbusschroef en werk verder precies zoals bij een gewoon voetventiel: helemaal dicht draaien, de slagen tellen en er vanuit dicht een kwart tot een halve slag bij doen. Deze radiatoren bevatten weinig water en reageren snel, maar wacht toch tien minuten voordat je de retourleiding meet.
Wanneer je beter een vakman belt
Het instellen, opendraaien en dichtdraaien van een voetventiel is werk dat je prima zelf doet. Er zijn wel een paar momenten waarop het verstandiger is om te stoppen en te bellen.
Aan de ketel zelf en aan alles wat met gas te maken heeft, kom je niet. Een gasleiding losnemen, een ketel verplaatsen of de gasgestookte installatie aanpassen is werk voor een gecertificeerde monteur, ook als het maar om een klein stukje leiding lijkt te gaan. Het inregelen van je radiatoren raakt de ketel niet, dus daar loop je hier niet tegenaan.
Bel ook als een onderblok vervangen moet worden terwijl je geen mogelijkheid hebt om dat deel van de installatie af te sluiten. Dan moet de hele installatie leeg en daarna weer gevuld en ontlucht, en bij een oude installatie komt daar vaak nog een lekkende koppeling achteraan.
Woon je in een huis van voor 1994 en zit er isolatiemateriaal om de oude cv-leidingen of achter de ketelmantel, ga daar dan niet in zagen, schuren of trekken. In dat soort isolatie kan asbest zitten. Laat het onderzoeken voordat je leidingen aanpast, en werk in de tussentijd alleen aan de ventielen zelf.
Er is nog een grens die vaker opduikt dan je denkt: radiatoren die zo ver geknepen moeten worden dat er stromingsgeluid ontstaat, of een installatie waarbij je met geen enkele stand alle kamers warm krijgt. Dat is geen instelprobleem meer maar een ontwerpprobleem, en dan is een installateur die de installatie doorrekent goedkoper dan nog een seizoen aan ventielen draaien.