Boomstronk verwijderen zonder je rug en je gereedschap te slopen
Een boomstronk verwijderen draait om twee keuzes: hoe diep hij weg moet en of je het met de hand of met een machine doet. Voor gras is frezen tot een centimeter of twintig onder het maaiveld genoeg, voor een terras of een aanbouw moet de hele stobbe eruit. Graaf je zelf, laat de stam dan een meter of anderhalf lang staan als hefboom en spoel de wortels schoon voordat je zaagt. Doe het zaagwerk met een reciprozaag en niet met een kettingzaag: zand maakt een zaagketting binnen een minuut bot.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Spade met een smal blad en een bats om los zand uit het gat te scheppen
- Stootijzer of breekijzer van minstens een meter
- Handbijl of een korte kapbijl
- Reciprozaag met meerdere lange bladen voor groen hout
- Grote snoeischaar of takkenschaar voor wortels tot een centimeter of drie
- Handzaag voor de dunne wortels op moeilijke plekken
- Tuinslang of hogedrukspuit om de wortels schoon te spoelen
- Boorhamer met een brede, scherp geslepen beitel voor hard hout
- Werkhandschoenen, veiligheidsbril en stevige schoenen
Materiaal
- Reservebladen voor de reciprozaag, minstens vijf
- Een reserveketting als je toch met de kettingzaag werkt
- Zeil of bouwzak om de uitgegraven grond op te leggen
- Teelaarde of zand om het gat aan te vullen
- Graszaad of nieuwe beplanting voor de plek
- Eventueel een stobbenmiddel met een Nederlands toelatingsnummer
Moet de stronk er echt helemaal uit?
Een stronk hoeft lang niet altijd volledig weg. Wat er straks op die plek komt bepaalt hoe diep je moet gaan, en die vraag scheelt zomaar een dag zwaar werk.
Bij het meeste weghaal- en opruimwerk in en om het huis zit de winst in de voorbereiding, en bij een boomstronk is dat niet anders. Ga je gras zaaien, dan is frezen tot ongeveer twintig centimeter onder het maaiveld voldoende. De achtergebleven wortels vergaan langzaam en je merkt er in een gazon weinig van.
Komt er verharding of een aanbouw op die plek, dan is het een ander verhaal. Rottend hout onder een terras zakt in de loop van jaren in en dan verzakt je bestrating mee. Op zo'n plek moet de hele stobbe eruit, inclusief de dikke zijwortels, en vul je het gat in lagen aan met zand in plaats van met losse tuinaarde.
Er is ook een keuze om hem gewoon te laten staan. Een oude stronk met wat gaten erin is jarenlang huisvesting voor insecten en zwammen, en met een paar vaste planten eromheen ziet het er niet uit als achterstallig werk. Wij zouden die keuze serieus maken voordat we een machine gaan huren.
| Wat komt er op die plek | Hoe diep moet de stronk weg | Aanpak die daarbij past |
|---|---|---|
| Gras zaaien of graszoden leggen | Tot ongeveer 20 cm onder het maaiveld | Frezen, of uitgraven als de stronk klein is |
| Border met vaste planten | 30 tot 40 cm, dikke wortels bij de kluit weg | Uitgraven, of frezen en de spanen afvoeren |
| Terras of pad met tegels | Volledige stobbe tot onder het zandbed | Uitgraven en de zijwortels doorzagen |
| Aanbouw, schuur of fundering | Alles weg, ook de wortels onder de bouwplek | Graafmachine, in overleg met de aannemer |
| Schuttingpaal of paal van een pergola | Alleen ter plaatse van het paalgat vrij | Punt uitgraven, de rest mag blijven zitten |
| Nieuwe boom of struik op dezelfde plek | Kluit volledig weg, plantgat van 60 bij 60 cm | Uitgraven, verse grond terug |
| Niets, de plek blijft tuin | Niets | Laten staan, gaten boren en laten vergaan |
Zaag de boom niet gelijk met de grond af als je weet dat de stronk er later uit moet. Laat anderhalve tot twee meter stam staan. Dat stuk is je hefboom: door ermee te wrikken voel en hoor je precies welke wortel nog vasthoudt, en met een halve draai scheurt de kluit los uit de grond.
De manieren om een boomstronk te verwijderen, en wanneer welke
Er zijn maar een paar methodes die echt werken, en de keuze hangt af van de dikte van de stobbe, de bereikbaarheid van de tuin en hoeveel tijd je erin wilt steken. Een stronk van twintig centimeter doorsnee graaf je er in een ochtend uit. Een oude conifeer of een groep laurieren met een aaneengesloten worteldek is een heel ander project.
De valkuil zit bijna altijd in de bereikbaarheid. Een minigraver die door een normale poort past, heeft te weinig gewicht om een grote stobbe uit de grond te trekken: de machine tilt zichzelf op in plaats van de wortel. Een stobbenfrees is smal gebouwd en gaat wel door een poort van tachtig centimeter, en die haalt er in kleine happen hout af tot ver onder het maaiveld.
Combineren werkt in de praktijk het beste. Je graaft rondom vrij, zaagt de wortels door en gebruikt de stam als hefboom. Zuiver één methode volhouden kost meestal meer tijd dan afwisselen tussen spade, zaag en bijl.
| Methode | Waar hij sterk in is | Wat je ervoor nodig hebt | Waar je op stuit |
|---|---|---|---|
| Uitgraven met spade en bijl | Kleine en middelgrote stronken, plekken waar geen machine bij kan | Spade, bats, stootijzer, handbijl en een dag tijd | Het gat wordt twee tot drie keer zo breed als de stam |
| Wortels doorzagen met een reciprozaag | Alles wat je hebt vrijgegraven, tot ongeveer 15 cm dik | Lange bladen voor groen hout, minstens vijf stuks | Zand tussen de wortels maakt een blad binnen een paar minuten bot |
| Kettingzaag op het bovenste deel | Het stuk stam boven de grond snel klein maken | Kettingzaag, reserveketting, vijl of een slijpset | Zaag je de grond in, dan is de ketting meteen stomp |
| Boorhamer met brede beitel | Keihard coniferenhout en het kolossale middenblok | Zware boorhamer of sloophamer met een geslepen platte beitel | Een lichte boormachine tikt zich stuk zonder resultaat |
| Stobbenfrees, ook wel stronkenfrees | Grote stobben en hele worteldekken, in minuten in plaats van uren | Huurmachine of een hovenier die er een heeft | Laat spanen en losse wortelstukken achter in de grond |
| Uittrekken met lier of kraan | Stronken die al rondom zijn vrijgegraven | Handlier, kabel, en een vast punt dat het houdt | Een kabel die losschiet, dus ruime veiligheidszone |
| Laten vergaan | Plekken waar voorlopig niets hoeft te gebeuren | Boormachine met een dikke houtboor en geduld | Duurt jaren, en sommige soorten lopen eerst opnieuw uit |
Zelf een boomstronk verwijderen met spade en bijl
Met handgereedschap kom je verder dan je denkt, mits je in de goede volgorde werkt. Wie recht op de stronk af gaat spitten, staat na twee uur in een gat te hakken naar wortels die hij niet kan zien.
Begin met een ring uitgraven op ongeveer veertig tot zestig centimeter van de stam. Steek daar recht naar beneden en werk naar de stronk toe, zodat je de zijwortels van boven blootlegt in plaats van er blind op te hakken. Leg de grond op een zeil naast het gat, dan kun je hem later zonder gedoe terugscheppen en blijft je gazon heel.
Zodra de wortels vrij liggen, spoel je ze schoon. Een tuinslang met een sproeikop volstaat, en met een hogedrukspuit gaat het sneller. Datzelfde apparaat waarmee je een gevel schoonspuit, blaast hier het zand uit de wortelbast. Dat is niet voor de netheid: schone wortels zagen twee keer zo snel en je zaagbladen halen er het vijfvoudige mee.
Snijd dunne wortels door met een grote snoeischaar en dikkere met de reciprozaag. Wrik daarna met het stootijzer en met de stam die je hebt laten staan. Zit hij nog vast, dan hoor je waar: er blijft één kant onder spanning staan. Graaf daar dieper en zoek de penwortel, want die zit recht onder het hart.
Ligt er gronddoek onder je tuin, haal dat dan meteen weg terwijl het gat toch open ligt. Doorgegroeide wortels maken van dat doek een net dat je later alleen maar in de weg zit.
Weet wat er onder je tuin ligt voordat je dieper dan een spadesteek gaat. Gas, water, elektra en de huisaansluiting van de kabel liggen vaak ondiep in een voortuin. Vraag bij twijfel de leidinggegevens op via een graafmelding en zet nooit een boorhamer of een beitel in de grond op een plek die je niet hebt vrijgelegd.
Wat een kettingzaag hier wel en niet aankan
Een boomstronk verwijderen met een kettingzaag is verleidelijk en ook echt bruikbaar, zolang je de zaag inzet voor wat hij kan. Boven de grond maakt hij het overgebleven stamdeel in een paar minuten klein. Op de stobbe zelf kun je er in kruisende sneden vlakken uit zagen, zodat het blok kleiner wordt en je er met een bijl doorheen komt.
Waar het misgaat is het zand. Een zaagketting is bedoeld voor schoon hout, en één keer in de grond schieten maakt de tanden binnen een minuut bot. Daarna duw je in plaats van te zagen en dat is precies het moment waarop de zaag gaat lopen. Wij spoelen de stobbe daarom eerst schoon en zagen nooit lager dan een handbreedte boven het maaiveld.
Wie het toch vaak doet, kiest een goedkope zaag met een paar goedkope reservekettingen erbij. Dat is een verstandige rekensom: kettingen zijn verbruiksmateriaal in dit werk, en een dure ketting slijt net zo hard. Slijp tussendoor met een ronde vijl of ruil hem gewoon om als er zand in heeft gezeten.
Werk met de veiligheidsuitrusting die erbij hoort: een zaagbroek of zaagbeenkappen, handschoenen, gehoorbescherming en een bril. Houd de neus van het zwaard uit het werk, want terugslag ontstaat juist bij het zagen in een kluwen wortels waar je het uiteinde niet kunt zien. Hars en houtgom op het zwaard neem je na afloop weg met wasbenzine op een doek, dan loopt de ketting de volgende keer weer soepel.
Kettingbladen voor op een haakse slijper zijn geen alternatief. Die schijven zijn gemaakt voor houtsnijwerk in een klem, niet voor wortelwerk in een gat. Ze pakken bij de kleinste kanteling en de slijper zit dichter bij je gezicht dan een kettingzaag. Er zijn genoeg veiliger manieren om hetzelfde hout door te krijgen.
Waarom een reciprozaag beter werkt in het gat
Een boomstronk verwijderen met een reciprozaag gaat om één reden zoveel makkelijker: de zaag is smal, je kunt hem in een gat onder een hoek zetten en het blad volgt de wortel in plaats van dat je een heel gat moet openleggen. Alles tot een centimeter of vijftien dik zaag je ermee door.
De techniek is anders dan bovengronds zagen. Zet het blad zo dat het aan het eind van de slag vrij loopt en niet in de grond slaat, en druk niet. Bij hard duwen buigt het blad, klemt het en breekt het bij de schacht af. Laat de zaag zelf hakken en gebruik het volle toerental.
Bladen zijn hier verbruiksmateriaal. Reken op een blad per twee tot drie dikke wortels als er nog zand in zit, en op veel meer als je hebt schoongespoeld. Neem er minstens vijf mee het gat in, want teruglopen naar de schuur breekt je ritme en je staat toch al met modderige handen.
Heb je zelf geen reciprozaag, dan is dit een typisch geval om er een te lenen of te huren. Het is een machine die je bij dit werk een halve dag bespaart en die je verder misschien twee keer per jaar gebruikt.
| Zaagblad | Lengte | Waarvoor je het gebruikt | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| HCS-blad met grove tanding | 150 tot 240 mm | Verse, natte wortels tot ongeveer 8 cm | Wordt bot zodra er zand tussen de tanden komt |
| Snoeiblad voor groen hout | 240 tot 300 mm | Dikke wortels en happen uit de stobbe zagen | Buigt bij wringen, dus recht in de snede houden |
| Bimetaal sloopblad | 200 tot 300 mm | Hout met zand, steentjes of een oude spijker erin | Zaagt trager in schoon hout, gaat wel veel langer mee |
| Blad met carbidetanden | 200 tot 300 mm | Vuile wortels en hard coniferenhout | Duur per stuk, maar je hoeft minder schoon te spoelen |
| Handzaag of timmermanszaag | Niet van toepassing | Dunne wortels op plekken waar de machine niet bij kan | Trager, maar je voelt precies wanneer je door bent |
Houd een emmer water bij het gat. Doop het blad er af en toe in en spoel de wortel nog eens af voordat je verder zaagt. Koeling en schoon hout samen verdubbelen makkelijk de levensduur van een blad, en dat merk je in je portemonnee als je aan een groep stronken bezig bent.
Grof geschut: boorhamer, sloophamer en de stobbenfrees
Bij een oude conifeer of een dikke stobbe loop je op een gegeven moment vast op het middenblok. Het hout is daar keihard, de zaag kan er niet omheen en met een bijl kap je alleen splinters weg. Dat is het moment voor een boorhamer met een brede beitel.
De truc zit in de beitel. Een standaard geleverde platte beitel of tegelbeitel is stomp geslepen voor steen en die stuitert op hout. Slijp hem als een houtbeitel, met een echte snijkant onder een vlakke hoek, en dan gaat hij er doorheen als door boter. Zet hem ook niet midden op het blok maar aan de rand, en beitel er telkens een strook van ongeveer vijf centimeter af.
Hier heb je echt vermogen nodig. Een boormachine van 550 watt met een beitelstand tikt zich stuk zonder dat er hout van af komt. Een echte boorhamer met een SDS-opname doet het wel, en voor een dag zwaar werk is een sloophamer huren rond de dertig euro een verstandige uitgave. Eindeloos tobben met te licht gereedschap kost je meer dan de huur.
De machine die dit werk in minuten doet is de stobbenfrees. Wij hebben vier stronken met het worteldek eromheen laten wegfrezen voor tweehonderd euro, en de hovenier stond inclusief in- en uitladen drie kwartier op de stoep. Dat voelt als zonde van het geld tot je bedenkt hoeveel zaterdagen je ervoor terugkrijgt. Vraag bij een plaatselijke hovenier of loonwerker, want vrijwel iedereen heeft er een staan en de smalle modellen passen door een gewone poort.
Een minigraver bedienen is niet iets wat je even doet. Zo'n machine kantelt sneller dan je denkt zodra je met de bak aan een wortel trekt, zeker op de schuine kant van een net gegraven gat. Huur er een met een instructie, of laat het werk doen door iemand die er dagelijks in zit.
Een stronk laten wegrotten in plaats van weghalen
Als er geen haast is, laat je het natuurlijke rottingsproces het werk doen. Boor met een dikke houtboor van tien tot vijftien millimeter een reeks gaten in het kopse vlak, zo diep als je boor lang is, en boor er schuin een paar van opzij bij. Water en schimmels komen dan in het hout in plaats van eroverheen te lopen.
Houd het geheel vochtig en dek het af met compost, bladeren of een omgekeerde pot. Stikstofrijk materiaal zoals verse compost versnelt de afbraak merkbaar. Reken toch op enkele jaren, en op vijf jaar of meer bij eik, robinia en andere harde soorten.
Er zijn stobbenmiddelen te koop die het proces versnellen of het opnieuw uitlopen tegengaan. Gebruik daar alleen een product voor met een Nederlands toelatingsnummer op het etiket en houd je aan de gebruiksaanwijzing, ook wat betreft huisdieren en het naastgelegen gazon. Op verharding is chemische onkruidbestrijding voor particulieren niet toegestaan, dus dit is geen middel dat je even over een terras uitgiet.
Sommige soorten laten zich niet zomaar opgeven. Wilg, esdoorn, els, prunus en laurier lopen na het afzagen vrolijk opnieuw uit vanuit de stronk en vanuit de wortels. Blijf je die uitlopers een paar seizoenen consequent wegknippen, dan raakt de wortel uitgeput en stopt het vanzelf. Laat je ze staan, dan heb je binnen drie jaar een struik in plaats van een stronk.
Een stronk die toch nog jaren blijft liggen, kun je meteen nuttig maken. Boor het hart ruim uit, vul het met potgrond en zet er vaste planten of een varen in. Je kijkt dan niet tegen een zaagvlak aan terwijl het hout ondertussen gewoon zit te vergaan.
Wortels bij een terras, schutting of regenpijp
Vervelend wordt het pas als de stronk niet vrij in het gras staat. Wortels lopen onder een terras door, drukken tegels omhoog en duwen soms tegen een regenpijp of een schuttingpaal. Dan is de stronk zelf het kleinste deel van het werk.
Ligt er bestrating overheen, dan neem je die er tijdelijk uit. Hoe je dat doet zonder de tegels te breken, staat bij het weghalen van tegels zonder de ondergrond te slopen. Bij een gelijmd of gevoegd terras haal je eerst de oude voegen tussen de tegels weg, anders scheurt de tegel langs de voeg in plaats van dat hij loskomt. Leg de tegels op volgorde op een pallet, dan weet je bij het terugleggen precies waar elke tegel hoort.
Is de doorgang het probleem, dan is een schuttingdeel er tijdelijk uithalen vaak sneller dan een uur wringen met een korte spade. Overleg dat wel met je buren voordat je het scherm eruit tilt. Staat het scherm er toch uit, dan is dat het moment om die kant meteen te schilderen of te beitsen nu je er zonder gedraai bij kunt.
Een regenpijp waar de stronk tegenaan heeft gedrukt, herstel je zonder de hele pijp te vervangen. Zaag het gescheurde stuk eruit, plaats een stukje nieuwe pvc met twee mofjes en schuif het geheel weer op zijn plaats. Standleidingen van hemelwater zijn meestal niet gelijmd, dus de pijp laat zich gewoon uit elkaar schuiven zodra er onderaan speling is.
Het gat dichten en de plek afwerken
Als de boomstronk eruit is, ligt er een gat dat groter is dan je verwachtte en een berg grond die niet meer terug lijkt te passen. Dat klopt: er zat hout in dat er nu niet meer is, dus je komt aarde tekort.
Vul aan in lagen van een centimeter of twintig en stamp elke laag aan, met een stamper of gewoon met je hakken. Wie in één keer volgooit, kijkt na de eerste natte maand tegen een kuil aan. Komt er verharding op, gebruik dan ophoogzand en verdicht het met een trilplaat, want tuinaarde blijft jarenlang zakken. Stort je een poer voor een paal, dan zie je in onze tabel met droogtijden per materiaal hoe lang beton nodig heeft voordat je hem mag belasten.
Freesspanen horen niet als vulling in het gat. Vers houtsnippermateriaal onttrekt bij de vertering stikstof aan de bodem en daar wordt je nieuwe gras geel van. Schep de spanen eruit, gebruik ze als bodembedekker in een border en vul het gat met teelaarde.
Zaai pas gras als de grond is ingeklonken en werk vlak af met een hark. Blijft er na het werk groene aanslag of een grauwe waas op de tegels achter van al dat natte zaagsel, dan pak je dat aan zoals bij korstmos en groene aanslag op bestrating. Wachten met borstelen tot het echt droog is scheelt daarbij de helft van het werk.
Zo haal je een boomstronk er zelf uit
Deze volgorde werkt voor een stronk tot ongeveer een halve meter doorsnee in een normale tuin.
-
Bepaal hoe diep de stronk weg moet
Kijk eerst wat er op de plek komt. Voor gras is twintig centimeter onder het maaiveld genoeg, voor een terras of een aanbouw moet de hele kluit eruit. Die keuze bepaalt of je een halve dag of twee dagen bezig bent.
-
Laat een stuk stam staan als hefboom
Zaag de boom niet gelijk met de grond af. Met anderhalve tot twee meter stam kun je later wrikken en draaien, en dan voel je meteen welke wortel nog vasthoudt. Is hij al vlak afgezaagd, dan verlies je dat voordeel en moet je meer graven.
-
Graaf een ring rondom de stronk vrij
Steek op veertig tot zestig centimeter van de stam recht naar beneden en werk naar binnen toe. Leg de grond op een zeil naast het gat. Zo leg je de zijwortels van bovenaf bloot in plaats van er blind naar te hakken.
-
Spoel de wortels schoon voordat je zaagt
Neem de tuinslang of de hogedrukspuit en blaas het zand uit de wortelbast. Dit is de stap die de meeste mensen overslaan en die het meeste oplevert: schoon hout zaagt sneller en je zaagbladen gaan er een veelvoud langer mee.
-
Zaag de wortels door op strategische plekken
Dunne wortels knip je met de takkenschaar, dikkere zaag je door met de reciprozaag. Zaag ze zo dicht mogelijk bij de stam door en daarna nog een keer een halve meter verderop, dan kun je het tussenstuk gewoon uit de grond trekken.
-
Wrik de kluit los en zoek de penwortel
Duw en trek met de stam en met het stootijzer. Beweegt hij aan één kant niet mee, graaf daar dan dieper. Bij de meeste bomen zit onder het hart nog een penwortel die je van opzij moet kunnen bereiken om hem door te zagen.
-
Til de stronk eruit en werk het gat af
Rol de kluit uit het gat in plaats van hem op te tillen, en gebruik een plank als loopplank voor de kruiwagen. Vul daarna aan in lagen van twintig centimeter en stamp elke laag aan, anders zakt de plek na de eerste regen alsnog weg.
Droogtijden
Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens
| Soort werk | Materiaal | Stofdroog | Overschilderbaar of belastbaar | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kit | Acrylaatkit | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt. |
| Kit | Siliconenkit (sanitair) | 10 tot 20 minuten | niet overschilderbaar | 24 uur per 2 mm dikte | Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig. |
| Kit | Hybride kit (MS-polymeer) | 15 tot 30 minuten | na 24 uur overschilderbaar | 24 tot 72 uur | Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer. |
| Kit | Polyurethaankit | 30 tot 60 minuten | na 24 uur | 3 tot 5 dagen | Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is. |
| Kit | Montagekit | 30 minuten voorgrip | na 24 uur belastbaar | 3 tot 7 dagen op volle sterkte | Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt. |
| Stucwerk | Stucpasta of finishpasta | 2 tot 4 uur | na 12 tot 24 uur schuren | 24 tot 48 uur | Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij. |
| Stucwerk | Gips (raaplaag) | 12 uur per laag | na 24 uur verder werken | 1 week per centimeter dikte | Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf. |
| Stucwerk | Cementgebonden pleister | 24 uur | na 3 dagen | 2 tot 4 weken | Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven. |
| Stucwerk | Vulmiddel voor gaatjes | 20 tot 60 minuten | na 1 tot 2 uur schuren | 4 tot 8 uur | Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen. |
| Verf | Muurverf op waterbasis (latex) | 30 tot 60 minuten | na 4 tot 6 uur tweede laag | 2 tot 4 weken | De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast. |
| Verf | Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak. |
| Verf | Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door. |
| Verf | Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur tweede laag | 5 tot 7 dagen | Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken. |
| Verf | Lak op terpentinebasis | 4 tot 8 uur | na 24 uur | 1 tot 2 weken | Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig. |
| Verf | Voorstrijkmiddel | 1 tot 2 uur | na 2 tot 4 uur verder | 12 uur | Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in. |
| Vloer | Egaliseermiddel | 3 tot 6 uur beloopbaar | na 24 uur vloer leggen | 1 dag per millimeter | Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc. |
| Vloer | Cementdekvloer | 24 tot 48 uur beloopbaar | na 3 weken belastbaar | 1 week per centimeter, daarna langzamer | Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag. |
| Vloer | Anhydriet gietvloer | 24 tot 48 uur | na 5 tot 7 dagen | 3 tot 6 weken | De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden. |
| Vloer | Betonvloer gestort | 24 uur ontkisten | na 7 dagen licht belastbaar | 28 dagen op sterkte | Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig. |
| Tegelwerk | Tegellijm (standaard) | niet belopen | na 24 uur voegen | 7 dagen | Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting. |
| Tegelwerk | Tegellijm (sneldrogend) | niet belopen | na 4 tot 6 uur voegen | 24 uur | Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd. |
| Tegelwerk | Voegmortel | 2 tot 3 uur nawassen | na 24 uur licht belastbaar | 7 dagen voor douchegebruik | Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen. |
| Tegelwerk | Smeerbare afdichting (kimband en pasta) | 3 tot 4 uur per laag | na 12 tot 24 uur tegelen | 24 uur | Twee dunne lagen werken beter dan een dikke. |
| Behang | Behangplaksel op vliesbehang | direct hangen | na 24 uur droog | 48 uur | Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan. |
| Behang | Glasweefsel met muurverf gelijmd | 6 uur | na 24 uur overschilderen | 48 uur | Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes. |
| Hout | Houtlijm (pva) | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt. |
| Hout | Constructielijm (polyurethaan) | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk. |
| Hout | Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm. |
| Hout | Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig. |
| Hout | Beits op waterbasis | 1 uur | na 4 uur tweede laag | 24 tot 48 uur | In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je de spade in de grond zet
Uit de praktijk
Vier stronken naast elkaar met een aaneengesloten worteldek
Na een verbouwing moest een halve tuin leeg, en daar stonden vier gekapte laurieren vlak naast elkaar. Rondom de stammen zat een compleet worteldek waar geen spade doorheen kwam. We hebben er avonden staan spitten in de veronderstelling dat het vanzelf wel los zou komen, en dat schoot niet op.
De tuin was alleen via een gewone poort bereikbaar, dus een tractor viel af. Een minigraver die door die poort past bleek te licht: bij een grote stobbe tilt zo'n machine zichzelf op in plaats van de wortel. Wat het uiteindelijk deed was een stobbenfrees van een plaatselijke hovenier. Vier stronken plus het gebied eromheen, tweehonderd euro, drie kwartier inclusief in- en uitladen. Zelf doen had makkelijk drie zaterdagen gekost.
Een reuzeconifeer waarvan het middenblok niet te zagen was
Van een conifeer die tot aan de dakgoot kwam bleef een stobbe over met hout dat keihard was uitgedroogd. De dunnere wortels gingen prima door met een reciprozaag, maar het blok in het midden was te dik en te grillig om er met een zaagblad omheen te komen.
Een boormachine van 550 watt met beitelstand deed er niets mee: die stuiterde alleen. Wat wel werkte was een boorhamer met SDS-opname en een brede platte beitel die eerst als houtbeitel was geslepen. Aan de rand aanzetten en telkens een strook van ongeveer vijf centimeter afsteken, niet midden op het blok beginnen. Zo kwam er in stukken van een vuist tegelijk hout af tot het restant met de bijl uit elkaar viel.
Een stronk die tegen de regenpijp had gedrukt
Bij een stronk vlak langs de gevel bleek de stobbe in de loop van jaren tegen de pvc-regenpijp te zijn gegroeid. De pijp stond bol en er zaten scheuren in over een lengte van een centimeter of dertig. De stronk kon pas verder weg zodra de pijp uit de weg was.
De volgorde die hier werkte: eerst het gescheurde stuk pijp eruit zagen, daarmee ruimte maken, dan het resterende deel van de stobbe wegzagen en pas daarna een nieuw stuk pvc met twee mofjes terugplaatsen. Hemelwaterafvoeren zijn meestal niet gelijmd, dus de pijp liet zich gewoon uit elkaar schuiven. Wie eerst de stronk probeert te pakken, zaagt vrijwel zeker de pijp verder kapot.
Een stronk uit de grond getrokken met een lier
Een dikke stronk in een achtertuin waar niets bij kon, hebben we er met een handlier uit getrokken. De kabel zat aan de stronk en aan de voet van een volgroeide beuk verderop, en de stronk was eerst rondom vrijgegraven en aan drie kanten losgezaagd. Zonder dat voorwerk trek je een lier alleen maar strak.
Wat we hier belangrijk vonden: alles wat spanning heeft, kan losschieten. Een kabel die knapt of een oog dat lospakt, maakt een uitslag van meters. Iedereen stond daarom buiten de lijn van de kabel en ver buiten de zwaai ervan, en het ankerpunt was een boom die het echt kon houden. Een schuttingpaal of een trekhaak is geen ankerpunt.
Veelgemaakte fouten
De boom gelijk met de grond afzagen
Een vlak afgezaagde stronk ziet er netjes uit, maar je hebt jezelf je enige hefboom afgenomen. Met anderhalve meter stam wrik en draai je de kluit los en voel je waar hij nog vasthoudt. Zonder dat stuk moet je alles blootleggen wat je anders had kunnen scheuren.
Met de kettingzaag in het zand zagen
Eén keer de grond raken en de ketting is bot. Daarna duw je in plaats van te zagen, de zaag begint te lopen en het werk wordt traag en gevaarlijk tegelijk. Spoel de stobbe schoon, blijf een handbreedte boven het maaiveld en houd een reserveketting bij de hand.
Te licht gereedschap blijven gebruiken
Een boormachine van 550 watt met beitelstand komt niet door hard coniferenhout, hoe lang je ook doorgaat. Hetzelfde geldt voor een beitel die nog is geslepen zoals hij uit de doos komt. Slijp de beitel als een houtbeitel of huur een sloophamer, want uren tobben kost meer dan een dag huur.
Wiggen in de stobbe slaan
Bij een rechte stam splijt een wig het hout langs de nerf. Een wortelknol heeft geen rechte nerf maar een warrige, alle kanten op draaiende structuur. De wig loopt vast, veert terug en je bent verder van huis. Wegbeitelen in stroken werkt hier wel.
Een kettingblad op de haakse slijper zetten
Die schijven zijn bedoeld voor houtsnijwerk aan vastgeklemd hout, niet voor wortels in een gat met zand eromheen. Ze pakken bij de minste kanteling en de machine zit veel dichter bij je gezicht dan een kettingzaag. Voor dit werk zijn er veiliger gereedschappen die hetzelfde doen.
De freesspanen als vulling in het gat gooien
Vers houtsnippermateriaal onttrekt tijdens de vertering stikstof aan de bodem. Je nieuwe gras of je vaste planten worden daar geel van en groeien jaren slecht. Schep de spanen eruit en gebruik ze bovenop een border, en vul het gat met teelaarde of zand.
Het gat in één keer volgooien
Losse grond klinkt in en er zat ook nog eens een stronk in die er nu niet meer is. Vul daarom aan in lagen van ongeveer twintig centimeter en stamp elke laag aan. Doe je dat niet, dan staat er na de eerste natte weken een kuil van een decimeter diep.
Veelgestelde vragen
Kun je zelf een boomstronk verwijderen?
Ja, en tot ongeveer een halve meter stamdoorsnede is het gewoon te doen met handgereedschap. Reken op een halve tot een hele dag per stronk en op een gat dat twee tot drie keer zo breed wordt als de stam. De volgorde die het werk draaglijk maakt: een ring rondom uitgraven, de wortels schoonspoelen, ze doorzagen met een reciprozaag en de kluit daarna loswrikken met de stam als hefboom. Bij een groep stronken of een aaneengesloten worteldek kun je beter laten frezen.
Kun je een boomstronk verwijderen met een kettingzaag?
Voor het deel boven de grond wel, voor het graafwerk niet. Je kunt met kruisende sneden vlakken uit de stobbe zagen zodat het blok kleiner wordt, maar zodra de ketting zand raakt is hij binnen een minuut bot. Werk daarom minstens een handbreedte boven het maaiveld, spoel de stronk eerst schoon en houd een reserveketting klaar. Wie dit vaker doet, koopt bewust een goedkope zaag met goedkope kettingen, want kettingen zijn hier verbruiksmateriaal.
Hoe verwijder je een boomstronk met een reciprozaag?
De reciprozaag is voor wortels het handigste gereedschap dat er is, omdat hij smal is en je hem onder een hoek in een gat kunt zetten. Graaf de wortels eerst vrij en spoel het zand eraf. Zaag daarna elke wortel twee keer door, één keer vlak bij de stam en één keer een halve meter verderop, zodat het tussenstuk eruit kan. Gebruik lange bladen voor groen hout, druk niet en neem er minstens vijf mee naar buiten.
Wat kost het om een boomstronk te laten uitfrezen?
Dat hangt af van de doorsnede, de bereikbaarheid en hoeveel stronken er tegelijk gedaan worden. Wij betaalden tweehonderd euro voor vier stronken plus het worteldek eromheen, en de hovenier was inclusief in- en uitladen drie kwartier bezig. Voor één losse stronk betaal je relatief meer, omdat de voorrijkosten en het laden hetzelfde blijven. Vraag prijzen op bij een plaatselijke hovenier of loonwerker en meld erbij hoe breed je poort is.
Hoe diep moet een boomstronk weggefreesd worden?
Voor een gazon of een border is twintig centimeter onder het maaiveld voldoende. Wat daaronder blijft zitten vergaat vanzelf en daar heb je bovengronds geen last van. Komt er een terras, een oprit of een aanbouw op die plek, dan wil je dieper en wil je ook de dikke zijwortels weg, want vergaan hout onder verharding zakt in en neemt je bestrating mee. Bespreek dat vooraf met degene die freest, want dieper frezen kost meer tijd.
Hoe lang duurt het voordat een boomstronk vanzelf vergaat?
Bij zachte soorten als wilg en populier gaat het in een jaar of drie de goede kant op, bij eik, robinia en beuk ben je zomaar vijf tot tien jaar verder. Je versnelt het door met een dikke houtboor gaten in het kopse vlak en van opzij te boren, het geheel vochtig te houden en er compost of bladeren overheen te leggen. Volledig verdwijnen doet een grote stobbe daarmee nog steeds niet binnen een seizoen.
Waarom loopt mijn boomstronk na het afzagen opnieuw uit?
Bij soorten als wilg, esdoorn, els, prunus en laurier zitten er slapende knoppen in de stronk en in de wortels. Zodra de kroon weg is, krijgen die knoppen alle reserve uit het wortelstelsel en schieten ze uit. Knip die uitlopers een paar seizoenen consequent weg zodra ze verschijnen: zonder blad kan de wortel geen nieuwe reserve maken en raakt hij uitgeput. Laat je ze staan, dan heb je binnen drie jaar een meerstammige struik terug.
Kan ik een stronk met een lier of met de auto uittrekken?
Met een lier kan het, mits je de stronk eerst rondom vrijgraaft en de dikke wortels doorzaagt. Zonder dat voorwerk trek je alleen maar spanning op. Gebruik een ankerpunt dat het echt houdt, zoals een volgroeide boom, en nooit een schuttingpaal. Zorg dat niemand in of naast de lijn van de kabel staat, want een kabel die knapt slaat meters uit. Met een auto trekken raden we af: je hebt geen controle over de kracht en het touw komt op ooghoogte.
Welke stronken krijg ik met alleen handgereedschap nog weg?
Alles tot ongeveer dertig centimeter stamdoorsnede is met spade, bats, handbijl, takkenschaar en een stootijzer prima te doen. Tussen dertig en vijftig centimeter kan het ook, maar dan wil je er een reciprozaag bij hebben, anders sta je uren te hakken. Boven de vijftig centimeter, en zeker bij een oude conifeer met steenhard hout, wordt het onevenredig zwaar en is frezen of een boorhamer met brede beitel de snellere route.
Wat doe ik met het gat en met de freesspanen die achterblijven?
Schep de spanen eruit en gebruik ze als bodembedekker in een border of voer ze af. In het gat horen ze niet: bij de vertering onttrekken ze stikstof aan de bodem en daar wordt nieuw gras geel van. Vul het gat met teelaarde in lagen van ongeveer twintig centimeter en stamp elke laag aan. Komt er verharding op, gebruik dan ophoogzand en verdicht met een trilplaat, want tuinaarde blijft jarenlang zakken.
Heb ik een vergunning nodig om een boomstronk te verwijderen?
Voor het weghalen van een stronk van een boom die al gekapt is, meestal niet. Voor het kappen zelf gelden wel gemeentelijke regels, en die verschillen per gemeente en soms per straat. Is er gekapt onder een omgevingsvergunning met een herplantplicht, kijk dan of daar voorwaarden in staan over de plek. Bij een boom op of vlak bij de erfgrens is het verstandig om het met je buren af te stemmen voordat je gaat graven, zeker als hun bestrating meegaat.
Wat als de wortels onder het terras of onder de schutting doorlopen?
Dan neem je de bestrating tijdelijk uit of haal je een schuttingdeel weg, want blind onder een terras zagen levert kapotte tegels op. Zaag de wortel eerst door aan jouw kant van de erfgrens en trek dan het stuk richting de stronk eruit. Onder een schutting hoef je de wortel niet helemaal te volgen: doorzagen en laten zitten is voldoende zolang de boom zelf verdwenen is en er geen uitlopers komen.
Wanneer je beter een vakman belt
Een stronk uitgraven is zwaar werk, maar het is werk dat je met geduld en het juiste gereedschap zelf afkrijgt. Er zijn vier situaties waarin wij zouden bellen in plaats van doorzetten.
De eerste is de boom zelf. Staat hij er nog en is hij hoger dan je met beide voeten op de grond kunt bereiken, dan is vellen werk voor een boomverzorger. Kettingzaagwerk boven schouderhoogte, in een ladder of vanuit een boom, hoort niet bij zelf doen.
De tweede is graafwerk vlak bij leidingen of bij een fundering. Loopt er gas, water of een huisaansluiting door de plek waar je moet zijn? Of zit de stronk tegen de fundering van je huis of van een schuurtje aan? Dan is het meegeven van een dikke wortel geen kleine schade meer. Vraag de leidinggegevens vooraf op en schakel bij twijfel een hovenier of een grondwerker in.
De derde is elk werk met een kraan of een lier waarbij je zelf de bediening niet beheerst. Een minigraver kantelt sneller dan je verwacht op de rand van een vers gat, en een kabel onder spanning die losschiet slaat meters uit.
De vierde is simpelweg de omvang. Bij een groep stronken of een aaneengesloten worteldek is een hovenier met een stobbenfrees binnen een uur klaar met werk waar jij weken aan kwijt bent. Dat is geen capitulatie, dat is rekenen.