Ondervloer voor vinyl kiezen: hard, vlak en zonder naden
Een ondervloer onder vinyl heeft een andere taak dan onder laminaat: hij moet hard en vlak zijn, niet zacht en verend. Op een strak geëgaliseerde betonvloer kun je vinyl vaak zonder ondervloer leggen. Op hout leg je er een plaatlaag van hardboard of mdf op, met dichte naden, want elke naad en elke oneffenheid tekent binnen een paar dagen door in het vinyl. Zachte lagen als zachtboard, schuimfolie of stucloper vallen af: daar trap of prik je zo doorheen.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Rei van 2 meter en een setje vulblokjes om de vlakheid te meten
- Cirkelzaag of decoupeerzaag met een fijngetande blad voor plaatmateriaal
- Nietpistool of tacker met nieten van 14 mm, of ringnagels van 20 mm
- Rubberen hamer en een slagblokje
- Excentrische schuurmachine met korrel 80 en 120
- Egalisatiespaan en een mengkuip met roerwerk voor egaline
- Vochtmeter of een CM-meting voor een dekvloer die je gaat lijmen
- Stanleymes met verse afbreeksegmenten
Materiaal
- Hardboard van 3 of 4 mm, of mdf-ondervloerplaat van 4 tot 6 mm
- Vochtwerend spaanplaat P5 (V313) van 9 of 12 mm bij een slappe houten vloer
- Kant-en-klare ondervloerplaat met harde bovenlaag en drukvaste onderlaag
- Egaline en de bijbehorende voorstrijk
- Houtvezelplamuur of naadvuller voor de plaatnaden
- Dubbelzijdige tape of vinyllijm, afhankelijk van de legmethode
- Kunststof folie of dampremmende laag bij een betonvloer op zand
Moet er een ondervloer onder vinyl?
Dat hangt van twee dingen af: wat voor vinyl je legt en waar je het op legt. Een vinyl zeil op een strak geëgaliseerde betonvloer heeft er geen nodig, dat leg je gewoon los op de dekvloer. Datzelfde zeil op een oude houten vloer met naden, spijkerkoppen en een kier hier en daar heeft wel een harde plaatlaag nodig. Hoe de andere vloertypen zich hiertoe verhouden, staat in ons overzicht over laminaat en pvc-vloeren leggen.
De denkfout die het vaakst gemaakt wordt: mensen kiezen een ondervloer met de gedachte van laminaat in het hoofd. Onder laminaat ligt een zachte laag om te dempen en om kleine oneffenheden op te vangen. Onder vinyl moet die laag juist hard zijn. Vinyl is dun en volgt precies de vorm van wat eronder zit, dus alles wat meegeeft, geeft ook mee onder een stoelpoot of een naaldhak.
De taak van een ondervloer bij vinyl is dus: vlak maken en verharden. Egaliseren waar de vloer golft, dichtmaken waar naden zitten, en een oppervlak leveren waar de lijm of de tape op pakt. Geluidsdemping is een bijvangst die je alleen krijgt met een plaat die daar echt voor gemaakt is, en dan zit die dempende laag onder de harde toplaag en niet erboven.
| Soort vinyl | Is er een ondervloer nodig? | Wat er dan onder hoort |
|---|---|---|
| Vinyl zeil op rol, met vilt- of schuimrug | Op vlakke egaline niet, op hout wel | Hardboard of mdf van 3 tot 6 mm, naden dicht |
| Pvc-stroken om te lijmen (dryback) | Alleen als de ondergrond niet vlak genoeg is | Geëgaliseerde dekvloer of een gelijmde mdf-plaat |
| Klikvinyl met hdf-kern | Ja, een dunne en zeer drukvaste laag | Ondervloer van 1 tot 2 mm die voor klikvinyl is vrijgegeven |
| Klik-pvc met spc- of rigid kern | Vaak alleen een dampremmende folie | Maximaal 1 tot 1,5 mm, hoge drukvastheid |
| Pvc met aangelijmde kurk- of ixpe-rug | Nee, die zit er al aan | Alleen folie op beton tegen optrekkend vocht |
| Vinyl tegels van 30 x 30 om te lijmen | Alleen als vlakmaken nodig is | Egaline of gelijmde plaat, nooit iets veerkrachtigs |
Leg voor je iets koopt een rei van twee meter kruislings over de vloer en schuif er vulblokjes onder. Zie je nergens meer dan drie millimeter licht, dan hoef je alleen te reinigen. Zie je vijf millimeter of meer, dan kun je die holte met geen enkele plaat wegwerken en moet je eerst egaliseren.
Laminaat kan niet zonder ondervloer, vinyl vaak wel
Deze twee vragen lijken op elkaar, maar het antwoord is tegenovergesteld. Daar gaat het mis in veel adviezen die mensen krijgen.
Laminaat zonder ondervloer is vrijwel nooit goed. De ondervloer vangt daar kleine oneffenheden op, houdt de klikverbindingen uit elkaar getrokken en dempt de holle klank van een zwevende vloer. Leg je laminaat rechtstreeks op beton, dan komt daar het vochtprobleem bij: de hdf-kern zuigt vocht op en zet uit. Bijna elke fabrikant koppelt de garantie aan een goedgekeurde ondervloer, dus je verspeelt er ook je aanspraak mee.
Vinyl zonder ondervloer kan juist prima, mits de ondergrond vlak, hard, schoon en droog is. Los leggen heeft ook een praktisch voordeel: je haalt de vloer er later zonder schade weer uit. In een huurwoning waar je bij vertrek moet opleveren zoals je het kreeg, telt dat mee.
De grens tussen die twee ligt bij de kwaliteit van je ondergrond, niet bij het materiaal. Een betonvloer met een hobbel van een centimeter is voor vinyl even onbruikbaar als voor laminaat. Meet dus eerst met de rei en beslis daarna, in plaats van andersom.
Welke ondervloer voor vinyl werkt, en welke afvalt
De keuze is kleiner dan het schap in de bouwmarkt doet vermoeden, want de meeste rollen ondervloer die daar liggen zijn voor laminaat gemaakt. Welke ondervloer vinyl nodig heeft, wordt bepaald door hardheid en niet door dikte: het gaat om plaatmateriaal met een harde bovenkant. Alles wat je met een duim kunt indrukken, valt af.
Zachtboard en de bekende groene platen zijn daar het duidelijkste voorbeeld van. Ze vlakken prima uit, maar onder vinyl prik je er met een puntige stoelpoot of een vallend voorwerp zo doorheen. Als geluidslaag onder een harde plaat kunnen ze wel, en zo zijn kant-en-klare ondervloerplaten ook opgebouwd: een dempende onderlaag met een harde mdf- of hardboardlaag erop. Onder tapijt gelden weer heel andere regels, want daar mag de laag juist wel veren, zoals we bij de ondervloer onder tapijt uitleggen.
Stucloper is een verhaal apart. Dat is een rol met misdrukken uit de verpakkingsindustrie, hetzelfde karton als van frisdrankpakken, en het is bedoeld om een vloer tijdens het klussen te beschermen. Het is niet vast te zetten, het schuift over de ondergrond en het vinyl schuift er weer overheen. Oneffenheden vangt het niet op, die tekenen er dwars doorheen. Onder een vloer die twintig jaar mee moet, hoort geen afvalproduct waarvan niemand kan zeggen hoe lang het heel blijft.
| Materiaal | Geschikt onder vinyl? | Waarom, en waar je op let |
|---|---|---|
| Hardboard 3 of 4 mm | Ja, op een houten vloer | Goedkoop en hard, moet vastgenageld of getackerd worden, naden vullen |
| Mdf-plaat 4 tot 6 mm | Ja, de nettere keuze | Trekt minder krom dan hardboard, blijft vlakker liggen bij grote platen |
| Ondervloerplaat met mdf-toplaag en xps-rug | Ja, ook op beton | Vlakt uit en dempt, meestal los te leggen, prijziger per vierkante meter |
| Vochtwerend spaanplaat P5 (V313) 9 tot 12 mm | Ja als constructieve laag | Sterk, maar de naden zijn grof en het zuigt lijm op, dus altijd vullen en gronden |
| Zachtboard of groene isolatieplaat | Niet als bovenste laag | Te zacht, je drukt er stoelpoten en hakken doorheen, alleen onder een harde plaat |
| Pe-schuimrol 2 of 3 mm | Nee | Gemaakt voor laminaat, geeft mee en laat het vinyl golven en scheuren |
| Stucloper of kartonrol | Nee | Schuift, is niet vast te zetten en vlakt niets uit, alleen bouwbescherming |
| Egaline op beton | Ja, meestal de beste keuze | Geeft een naadloze, steenharde ondergrond waar vinyl los op kan of op gelijmd wordt |
| Xps van 30 mm voor isolatie | Alleen met een harde plaat erop | Drukvast genoeg om te dragen, te zacht om vinyl rechtstreeks op te leggen |
| Bestaand laminaat | Nee | De planknaden en de v-groeven tekenen binnen dagen af, en een klikvloer beweegt ook nog |
Let op bij vinyl van voor 1994. Oud vinyl zeil, zeker met een grijze viltrug of een zwarte bitumenrug, kan asbest bevatten. Ga daar niet in zagen, schuren of scheuren om er een nieuwe ondervloer op te maken. Laat het eerst onderzoeken en laat het verwijderen door een gecertificeerd bedrijf.
Ondervloer voor vinyl op beton
Op beton is het antwoord meestal simpel: geen plaat, maar egaline. Een dekvloer egaliseren geeft je een naadloze, keiharde en vlakke ondergrond, precies wat vinyl wil, en het kost je nauwelijks hoogte. Hardboard op beton heeft geen enkel nut, want je kunt het niet fatsoenlijk vastzetten en de naden tekenen alsnog door.
Egaline gaat mis op twee punten. Het eerste is de voorstrijk. Een zuigende betonvloer trekt het water zo snel uit de egaline dat die niet meer uitvloeit en als een dikke koek blijft liggen. Rol dus eerst de voorstrijk die bij je egaline hoort, laat die drogen en meng daarna precies volgens de verhouding op de zak. Het tweede punt is de laagdikte: onder de drie millimeter vloeit het meeste spul niet meer uit, en boven het maximum op de zak scheurt het.
Laat een geëgaliseerde vloer echt uitharden voordat het vinyl erop gaat. Aan de oppervlakte is egaline binnen een paar uur beloopbaar, maar het vocht dat er nog in zit moet eruit voordat je gaat lijmen. Reken op een dag per millimeter als vuistregel en zoek het per product na in onze tabel met droogtijden per materiaal. Ga je lijmen, meet dan het restvocht: bij een cementgebonden dekvloer wil je onder de twee procent zitten, bij anhydriet onder de half procent.
Ligt er een betonvloer op zand of boven een onverwarmde kruipruimte, dan speelt vocht van onderaf mee. Vinyl is zelf dampdicht, dus vocht dat omhoog komt blijft eronder staan en maakt de lijm los. Leg in dat geval een dampremmende folie onder de ondervloerplaat, of los het bij de bron op met een goed afgedichte kruipruimte.
Twijfel je of de vloer nog vocht afgeeft? Plak een stuk transparante folie van veertig bij veertig centimeter met tape rondom luchtdicht op de dekvloer en laat het een etmaal liggen. Zie je de volgende dag condens aan de onderkant of een donkere plek in het beton, dan is de vloer nog te nat om op te lijmen.
Ondervloer voor vinyl op hout
Een vinyl vloer op een houten ondervloer vraagt altijd een tussenlaag. Vloerdelen bewegen, ze hebben naden, ze hebben verzonken spijkerkoppen en meestal een kier langs de muur. Dat alles tekent zich af in vinyl, en het gaat sneller dan mensen denken: bij dun zeil zie je de eerste lijnen na een paar dagen.
Voor de meeste houten vloeren volstaat hardboard van 3 of 4 mm of een mdf-plaat van 4 tot 6 mm. Mdf heeft onze voorkeur bij grote platen, omdat het minder snel kromtrekt dan hardboard. Is de vloer echt slap of zitten er brede kieren tussen de delen, dan is 9 of 12 mm vochtwerend spaanplaat van het type P5 (V313) de stevigere keuze. Dat draagt ook mee en maakt de vloer merkbaar stijver.
Zet de platen echt vast. Los leggen en met tape verbinden ziet er tijdens het werk goed uit, maar het houdt niet: de platen kruipen, de naden gaan wijken en die naad zie je later terug in het vinyl. Tacker of nagel de platen in een raster van ongeveer vijftien centimeter, dichter langs de randen, en zorg dat elke nagelkop net onder het oppervlak zit. Verspring de naden zoals bij metselwerk, zodat er nergens een kruisnaad ontstaat.
Laat de platen twee dagen in de kamer acclimatiseren voordat je ze legt. Plaatmateriaal dat uit een koude loods komt en meteen in een verwarmd huis vastgezet wordt, gaat werken en duwt de naden omhoog. Langs de muur houd je vijf millimeter ruimte aan; die kier verdwijnt straks onder de plint, en hoe je die netjes afwerkt lees je bij plinten in verstek zagen.
Welke kant van hardboard naar boven?
Hardboard heeft een gladde en een geruite kant. Ga je het vinyl verlijmen, dan legt de vakman de ruwe kant naar boven, omdat de lijm daar beter op hecht en losgelegde platen minder schuiven. Leg je dun zeil zonder lijm, dan is de gladde kant naar boven veiliger, want de ruitstructuur kan bij dunne kwaliteiten flauw doortekenen. Bij vinyl van drie millimeter of dikker merk je van dat verschil niets.
Naden en koppen wegwerken
Vul elke naad en elke nagelkop met houtvezelplamuur en schuur die na het drogen vlak met korrel 120. Voel met je hand na in plaats van te kijken: je vingertoppen vinden een randje van een halve millimeter dat je met het oog mist. Zuig de vloer daarna stofvrij, want een achtergebleven korreltje zand geeft precies zo'n bultje in het vinyl als een spijkerkop.
Kijk uit waar je nagelt of tackert. In een houten vloer lopen vaak leidingen en kabels net onder de vloerdelen, zeker in de buurt van radiatoren, wandcontactdozen en de meterkast. Kijk eerst van onderaf in de kruipruimte of tussen twee delen, en houd bij twijfel afstand van de plek waar een leiding omhoog komt.
Wat er onder klikvinyl, pvc-stroken en vloerverwarming hoort
Bij klikvinyl draait de logica om. Daar is het probleem niet doorprikken maar doorbuigen: de kliknaad tussen twee planken is de zwakste plek en die knapt als de laag eronder meegeeft. Een gewone laminaatondervloer van drie millimeter schuim is daarom precies de verkeerde keuze onder klik-pvc, hoe verleidelijk goedkoop hij ook is.
Wat er wel onder hoort is een dunne, zeer drukvaste laag van maximaal ongeveer anderhalve millimeter, vrijgegeven door de fabrikant van jouw vloer. Veel spc- en rigid vloeren hebben al een kurk- of ixpe-rug aan de plank zitten en dan leg je er niets meer onder, hooguit een dampremmende folie op beton. Twee veerkrachtige lagen op elkaar geeft een vloer die onder je voeten deint en waarvan de klikverbindingen op termijn uitlopen.
Pvc-stroken die je verlijmt, de dryback-uitvoering, hebben helemaal geen veerkracht onder zich nodig. Die gaan met vloerlijm rechtstreeks op de geëgaliseerde dekvloer of op een gelijmde plaat. De eisen aan vlakheid zijn daar het strengst van allemaal, omdat de stroken dun zijn en er geen enkele laag tussen zit die iets opvangt.
Ligt er vloerverwarming, dan telt naast de sterkte ook de warmtedoorlaat. De totale warmteweerstand van ondervloer plus vloer blijft dan meestal onder 0,15 m²K/W, en de leverancier van je vloer noemt de exacte waarde. Dikke isolerende platen of een hardboard met xps-rug halen dat niet: die stoppen precies de warmte tegen die je in de kamer wilt hebben.
| Vloertype | Maximale dikte ondervloer | Wat er misgaat bij een te zachte laag |
|---|---|---|
| Klik-pvc met spc-kern | 1 tot 1,5 mm, hoge drukvastheid | Kliknaden lopen uit, planken schuiven los, randen wippen op |
| Klikvinyl met hdf-kern | 1 tot 2 mm, vrijgegeven type | Naden knappen onder puntbelasting van meubelpoten |
| Gelijmde pvc-stroken | Geen veerkrachtige laag | Lijm laat los, stroken kruipen uit elkaar bij de naden |
| Vinyl zeil op rol | Alleen harde plaat, geen schuim | Blijvende deuken van stoelpoten en gescheurde plooien |
| Vloer met vloerverwarming | Zo dun mogelijk, let op de warmteweerstand | Kamer wordt niet warm en de vloer werkt als deken op de leidingen |
Geluid naar de onderburen en de eis van 10 dB
Veel mensen kiezen vinyl juist omdat het stiller zou zijn dan laminaat, of omdat de verhuurder of de vereniging van eigenaren laminaat lijkt te verbieden. Dat beeld klopt maar half. Een verhuurder of vereniging stelt in de regel een eis aan de contactgeluidsisolatie, meestal tien decibel verbetering, en welke vloer je daaronder legt is aan jou zolang je die tien decibel aantoonbaar haalt.
Dat aantonen is het lastige deel. Fabrikanten laten ondervloeren meten en leveren daar een rapport bij, maar zo'n meting geldt voor een specifieke opbouw: die ondervloer, onder dat type vloer, op dat type ondergrond. Een 10 dB-plaat die onder laminaat gemeten is, zegt niets over dezelfde plaat onder vinyl zeil. Vraag dus het rapport op dat past bij jouw combinatie en bewaar het, want daar vraagt de vereniging naar als er een klacht komt.
Er is ook een grens aan wat een ondervloer kan. Woon je boven iemand met een houten balklaag ertussen, dan loopt het gebonk van rennende kinderen via de balken en de muren naar beneden en niet alleen via het vloeroppervlak. Een mat of plaat dempt dan de tik van een hak, maar niet het dreunen. Wat daar wel werkt is een zwevende opbouw, bijvoorbeeld een dubbele gipsvezelplaat op een steenwolondervloer, en dat is meteen de duurste oplossing. In een portiekflat met een betonvloer levert een goede 10 dB-ondervloer relatief veel meer op.
Loop ook de randen na, want daar lekt geluid het makkelijkst weg. De vloer mag nergens de muur of de plint raken, en een keukenplint die strak op de vloer klemt maakt datzelfde contact. Hoe je die los houdt lees je bij een keukenplint die klem zit.
| Situatie | Wat een ondervloer oplost | Wat er echt voor nodig is |
|---|---|---|
| Betonvloer, tikkende hakken | Veel, een 10 dB-plaat maakt dat merkbaar zachter | Ondervloer met meetrapport voor jouw vloertype |
| Houten balklaag, rennende kinderen | Weinig, het dreunen loopt via de balken | Zwevende opbouw met gipsvezel en steenwol |
| Galm in de eigen kamer | Niets, dat is luchtgeluid | Zachte stoffering, gordijnen en een kleed |
| Kraken van de vloer zelf | Niets, dat zit in de constructie | Vloerdelen opnieuw vastschroeven op de balken |
| Klapperende plinten en randen | Niets, dat is contact met de wand | Overal vijf millimeter dilatatie vrijhouden |
Vinyl over laminaat leggen
De vraag of vinyl over laminaat kan, komt bijna altijd voort uit een goede reden: het laminaat ligt er strak in, eruit halen betekent een ongelijke tegelvloer of een dag extra werk. Technisch kan het, maar het resultaat valt bijna altijd tegen en dat komt door twee dingen.
Het eerste is doortekening. Laminaatplanken hebben een rechthoekige vorm met een minieme naad en vaak een v-groef aan de zijkant. Vinyl is soepel en gaat daar precies in hangen, dus je ziet het plankenpatroon binnen enkele dagen door je nieuwe vloer heen. Dat is niet tijdelijk, het wordt met de maand duidelijker. Het tweede is beweging: een kliklaminaat ligt zwevend en zet uit en krimpt met de seizoenen, terwijl het vinyl daarboven op zijn plek moet blijven. Losliggend vinyl op zo'n vloer gaat bovendien statisch plakken, waardoor de mond van je stofzuiger blijft hangen.
Wil je het toch proberen, dan zijn de voorwaarden hard. Het laminaat moet verlijmd of volledig onbeweeglijk liggen, naadloos zijn en geen v-groeven hebben, en het vinyl moet dik zijn met een stevige schuimrug. Een vloerlegger die naar jouw vloer kijkt, kan dat beoordelen. Rekenen op dubbelzijdige tape langs de naden en op geluk is de manier waarop de meeste mensen hier spijt van krijgen.
De betere route is het laminaat weghalen en de ondergrond in orde maken. Ligt daar een oude tegelvloer, dan vul je de voegen en egaliseer je erover. Ligt er beton, dan egaliseer je gewoon. Dat kost een dag meer en levert een vloer op die er over vijf jaar nog goed uitziet. Meer werkwijzen voor vloeren in huis staan in ons overzicht over vloeren en vloerbedekking.
Vinyl als ondervloer voor laminaat
Andersom komt ook voor: er ligt vinyl en je wilt daar kliklaminaat op leggen. Dat is minder problematisch dan vinyl op laminaat, want laminaat is stijf en volgt de ondergrond niet. Ligt het vinyl vlak, strak en zonder bobbels, dan kun je het laten liggen en er de voorgeschreven ondervloer op leggen.
Twee dingen wil je wel controleren. Vinyl met een dikke schuimrug is verend, en samen met een verende ondervloer krijg je een vloer die te veel doorbuigt. Onder een bedpoot of een zware kast wordt het vinyl dan zo diep ingedrukt dat de messing-en-groefverbinding van het laminaat kan knappen. Kies daarom een dunne, drukvaste ondervloer of haal het zeil eruit. Daarnaast is vinyl zelf dampdicht, dus een extra dampremmende folie erop is overbodig en kan vocht insluiten.
Zo houd je de ondervloer vlak en naadloos
Of je vloer er na drie jaar nog gaaf uitziet of dat je alle plaatnaden ziet aftekenen, hangt af van hoe je de ondervloer afwerkt. Vinyl vergeeft niets: elke overgang die je met je vingers voelt, komt terug.
Werk daarom altijd met zo groot mogelijke platen, bij voorkeur 122 bij 244 centimeter, want elke plaat minder is twee naden minder. Leg ze verspringend en laat de naden van de ondervloer nooit samenvallen met de naden van de vloerdelen eronder. Zet de platen mechanisch vast en gebruik tape hooguit als hulpmiddel tijdens het leggen. Aluminiumtape over een naad is te dun en te kwetsbaar om daar iets bij elkaar te houden.
Als je een plaat op een zachte laag zoals xps moet leggen, lijm hem dan volvlaks vast in plaats van hem los te leggen. Losse platen op een verende laag pompen op en neer bij elke stap en de naden gaan bewegen. Een verlijmde plaat van 9 mm spaanplaat op xps ligt stil en vormt één vlak.
Schuur de naden daarna vlak en zuig het stof grondig weg voordat het vinyl erop gaat. Rol het vinyl daarbij uit en laat het minstens een etmaal ontspannen in de kamer, want koud opgerold materiaal komt met knikken uit de rol. Vouw of knik het nooit dubbel: vinyl scheurt op een knik en juist in de hoeken merk je dat pas als het al te laat is.
Trek met potlood op de ondervloer de lijnen af waar de balken of vloerdelen lopen voordat je gaat tackeren. Je nagelt dan altijd in hout en niet in de lucht boven een naad, en dat scheelt de losse plekken die later gaan kraken.
Een ondervloer voor vinyl aanbrengen op een houten vloer
Deze volgorde geldt voor een houten vloer die je met hardboard of mdf vlak maakt; op beton vervang je de eerste drie stappen door egaliseren.
-
Meet de vlakheid en zoek de zwakke plekken
Leg een rei van twee meter kruislings over de kamer en noteer waar meer dan drie millimeter licht onder zit. Loop de vloer daarna af en let op delen die veren of kraken. Die zet je nu vast met schroeven in de balken, want een plaatlaag erover maakt een losse vloerdeel niet stil.
-
Laat het plaatmateriaal acclimatiseren
Zet de platen twee dagen los in de kamer waar ze komen, plat op elkaar met latjes ertussen. Plaatmateriaal uit een koude loods bevat een ander vochtgehalte dan het straks in huis heeft, en als je dat verschil overslaat gaan de platen na het vastzetten werken en duwen de naden op.
-
Maak de vloer schoon en zoek de leidingen
Zuig de vloer stofvrij, sla uitstekende spijkerkoppen dieper in en haal restjes lijm of tapijtrug weg. Kijk daarna waar leidingen en kabels onder de vloerdelen lopen, zeker rond radiatoren en wandcontactdozen. Markeer die zones, want daar tacker of nagel je straks niet.
-
Zaag de platen op maat en leg ze verspringend droog
Begin in een hoek en werk met hele platen, zodat je zo min mogelijk naden krijgt. Verspring de naden per rij zoals bij metselwerk en laat ze niet samenvallen met de naden van de vloerdelen. Houd rondom vijf millimeter vrij van de muur, die kier verdwijnt onder de plint.
-
Zet de platen vast in een raster
Tacker of nagel op ongeveer vijftien centimeter in beide richtingen, en op tien centimeter langs de randen. Werk van het midden van de plaat naar buiten, dan duw je eventuele holtes eruit in plaats van erin. Elke kop moet net onder het oppervlak zitten, anders voel je hem later door het vinyl heen.
-
Vul de naden en schuur ze vlak
Strijk houtvezelplamuur in elke naad en over elke kop, laat het drogen en schuur na met korrel 120. Ga er daarna met je vlakke hand overheen: wat je voelt, zie je straks. Zuig het schuurstof volledig weg, want een korreltje onder vinyl geeft een blijvend bultje.
-
Laat het vinyl ontspannen en leg het
Rol het vinyl uit in de kamer en laat het een etmaal liggen bij normale kamertemperatuur. Snijd daarna ruim voor en werk de randen in twee gangen bij met een vers mesje. Leg het los, tape de naden of lijm het volvlaks, afhankelijk van de oppervlakte en of er vloerverwarming ligt.
Droogtijden
Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens
| Soort werk | Materiaal | Stofdroog | Overschilderbaar of belastbaar | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kit | Acrylaatkit | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt. |
| Kit | Siliconenkit (sanitair) | 10 tot 20 minuten | niet overschilderbaar | 24 uur per 2 mm dikte | Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig. |
| Kit | Hybride kit (MS-polymeer) | 15 tot 30 minuten | na 24 uur overschilderbaar | 24 tot 72 uur | Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer. |
| Kit | Polyurethaankit | 30 tot 60 minuten | na 24 uur | 3 tot 5 dagen | Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is. |
| Kit | Montagekit | 30 minuten voorgrip | na 24 uur belastbaar | 3 tot 7 dagen op volle sterkte | Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt. |
| Stucwerk | Stucpasta of finishpasta | 2 tot 4 uur | na 12 tot 24 uur schuren | 24 tot 48 uur | Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij. |
| Stucwerk | Gips (raaplaag) | 12 uur per laag | na 24 uur verder werken | 1 week per centimeter dikte | Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf. |
| Stucwerk | Cementgebonden pleister | 24 uur | na 3 dagen | 2 tot 4 weken | Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven. |
| Stucwerk | Vulmiddel voor gaatjes | 20 tot 60 minuten | na 1 tot 2 uur schuren | 4 tot 8 uur | Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen. |
| Verf | Muurverf op waterbasis (latex) | 30 tot 60 minuten | na 4 tot 6 uur tweede laag | 2 tot 4 weken | De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast. |
| Verf | Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak. |
| Verf | Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door. |
| Verf | Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur tweede laag | 5 tot 7 dagen | Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken. |
| Verf | Lak op terpentinebasis | 4 tot 8 uur | na 24 uur | 1 tot 2 weken | Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig. |
| Verf | Voorstrijkmiddel | 1 tot 2 uur | na 2 tot 4 uur verder | 12 uur | Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in. |
| Vloer | Egaliseermiddel | 3 tot 6 uur beloopbaar | na 24 uur vloer leggen | 1 dag per millimeter | Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc. |
| Vloer | Cementdekvloer | 24 tot 48 uur beloopbaar | na 3 weken belastbaar | 1 week per centimeter, daarna langzamer | Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag. |
| Vloer | Anhydriet gietvloer | 24 tot 48 uur | na 5 tot 7 dagen | 3 tot 6 weken | De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden. |
| Vloer | Betonvloer gestort | 24 uur ontkisten | na 7 dagen licht belastbaar | 28 dagen op sterkte | Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig. |
| Tegelwerk | Tegellijm (standaard) | niet belopen | na 24 uur voegen | 7 dagen | Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting. |
| Tegelwerk | Tegellijm (sneldrogend) | niet belopen | na 4 tot 6 uur voegen | 24 uur | Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd. |
| Tegelwerk | Voegmortel | 2 tot 3 uur nawassen | na 24 uur licht belastbaar | 7 dagen voor douchegebruik | Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen. |
| Tegelwerk | Smeerbare afdichting (kimband en pasta) | 3 tot 4 uur per laag | na 12 tot 24 uur tegelen | 24 uur | Twee dunne lagen werken beter dan een dikke. |
| Behang | Behangplaksel op vliesbehang | direct hangen | na 24 uur droog | 48 uur | Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan. |
| Behang | Glasweefsel met muurverf gelijmd | 6 uur | na 24 uur overschilderen | 48 uur | Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes. |
| Hout | Houtlijm (pva) | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt. |
| Hout | Constructielijm (polyurethaan) | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk. |
| Hout | Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm. |
| Hout | Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig. |
| Hout | Beits op waterbasis | 1 uur | na 4 uur tweede laag | 24 tot 48 uur | In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Controleer dit voordat het vinyl erop gaat
Uit de praktijk
Vinyl direct op een houten vloer, en de onderburen hoorden alles
In een bovenwoning met een houten vloer was vinyl rechtstreeks op de vloerdelen gelegd. De verhuurder had gezegd dat alleen bij laminaat een ondervloer verplicht was, dus was die stap overgeslagen. Zodra de kinderen liepen en sprongen, hoorden de benedenburen het gebonk.
Achteraf een geluidsplaat onder het vinyl schuiven bleek geen goede oplossing. De ondervloeren die als 10 dB verkocht worden zijn gemeten onder harde panelen van hdf, niet onder vinyl zeil, dus je kunt met zo'n plaat de eis niet eens aantonen. Het gebonk gaat ook door de balklaag zelf en niet alleen door het vloeroppervlak.
Wat hier wel verschil had gemaakt, is een zwevende opbouw: een steenwolondervloer met een dubbele gipsvezelplaat erop, en daar het vinyl overheen. Dat is de opbouw die in oude panden met houten woningscheidende vloeren gebruikt wordt. Het kost bouwhoogte en het is de duurste route, maar het is de enige die het gebonk echt terugbrengt. Wie het vinyl toch opnieuw laat leggen, moet er rekening mee houden dat het niet dubbelgevouwen mag worden en dat het bij het loshalen snel in de hoeken scheurt.
Hardboard, stucloper of egaline op een betonvloer
Iemand wilde een oneffen betonvloer geschikt maken voor vinyl en zocht de goedkoopste oplossing. Achtereenvolgens kwamen hardboard, zachtboard, folie en stucloper langs, dat laatste omdat het als rol met misdrukken van drankverpakkingen spotgoedkoop is.
Alle drie de zachte opties vielen af. Zachtboard en folie geven mee, dus daar prik je met een stoelpoot of een naaldhak doorheen. Stucloper is niet vast te zetten, schuift over de betonvloer en vlakt niets uit: de oneffenheden tekenen er even hard doorheen. Hardboard bleek op beton ook geen antwoord, omdat je het daar niet fatsoenlijk kunt bevestigen.
De oplossing werd egaline, en daar zat de tweede les. Bij een eerdere poging in een ander huis was de egaline te dik aangemengd en over een niet voorgestreken vloer gegoten. Ze vloeide niet uit en bleef als een deeg liggen. Met de juiste voorstrijk, de watermaat exact volgens de zak en een laag van minstens drie millimeter kwam er wel een vlakke vloer uit, waarna het vinyl er los op kon. Zo blijft het bij vertrek uit een huurwoning ook zonder schade te verwijderen.
Platen op xps met aluminiumtape, en waarom dat sneuvelde
Boven een kruipruimte lag drie centimeter xps op de houten vloer, rondom dichtgepurd en met tape afgeplakt tegen de kou. Daar moest vinyl met een zwarte rug overheen, maar xps alleen is veel te zacht als draagvlak. Het plan was om hardboardplaten van 122 bij 244 met dubbelzijdige tape op het xps te plakken en de naden aan de bovenkant met aluminiumtape te verbinden.
Dat gaat niet werken. Aluminiumtape is te dun en te kwetsbaar om twee platen bij elkaar te houden, en losliggende platen op een verende laag bewegen bij elke stap. De naden gaan dan wijken en tekenen af in het vinyl. Ook de suggestie van de stoffeerder om nog een laag mdf met xps-rug bovenop de bestaande xps te leggen was niet logisch: dan stapel je een tweede zachte laag op de eerste.
De opbouw die het wel werd: negen millimeter vochtwerend spaanplaat van het type P5 volvlaks op het xps gelijmd, naden gevuld en vlakgeschuurd, en daarop het vinyl. Eén stijf vlak dat niet meer pompt, met de isolatie eronder op zijn plek.
Vinyl over laminaat, en na een week zag je alle planken
In een woning van veertig vierkante meter lag glad kliklaminaat zonder zichtbare voeg. Het vinyl ging er los overheen met dubbelzijdige tape onder de naden, op advies van een winkel die een foto van het laminaat en een monster van het vinyl had gezien.
Bij een andere vloer met dezelfde opbouw was het patroon van de rechthoekige planken binnen een paar dagen door het vinyl heen te zien, en dat werd alleen maar duidelijker. Er kwam een tweede ongemak bij dat niemand vooraf bedenkt: los gelegd vinyl op laminaat gaat statisch werken, waardoor de zuigmond van de stofzuiger aan de vloer blijft plakken.
De les is dat de kans op doortekening bepaald wordt door de stijfheid van het vinyl en de beweging van het laminaat. Dik vinyl met een stevige schuimrug over verlijmd, naadloos laminaat kan goed gaan. Dun vinyl over kliklaminaat met v-groeven gaat het niet worden, hoe strak het er bij het leggen ook uitziet.
Veelgemaakte fouten
Een laminaatondervloer onder vinyl leggen
De rol schuim van twee of drie millimeter die overal ligt, is gemaakt om te veren onder een stijve laminaatplank. Onder vinyl doet die veerkracht precies het verkeerde: elke stoelpoot en elke hak drukt er een blijvende deuk in en op termijn scheurt het vinyl in de plooien.
Denken dat een zachte laag oneffenheden opvangt
Een zachte laag drukt in bij een hobbel en veert weg bij een holte, waardoor de vorm van de ondergrond gewoon zichtbaar blijft. Vlak maken doe je met egaline of met plaatmateriaal dat overspant, niet met iets dat meegeeft.
Platen los leggen en met tape verbinden
Het ziet er tijdens het werk keurig uit, maar losse platen kruipen bij elke stap en de naden gaan wijken. Aluminiumtape of dubbelzijdige tape houdt dat niet tegen. Tacker of nagel de platen op hout, of lijm ze volvlaks als de ondergrond dat vraagt.
Hardboard op een betonvloer leggen
Hardboard hoort op hout, waar je het kunt vastnagelen. Op beton krijg je het niet fatsoenlijk vast, dus het gaat schuiven en de naden tekenen door. Egaliseer de betonvloer, of kies een ondervloerplaat die uitdrukkelijk voor losleggen op beton bedoeld is.
Egaline op een niet voorgestreken vloer gieten
Een zuigende dekvloer trekt het aanmaakwater direct uit de egaline. Die vloeit dan niet meer uit, blijft als een koek liggen en droogt te snel, met een zwakke bovenlaag als gevolg. De voorstrijk die bij het product hoort, is geen optionele extra stap.
Naden en spijkerkoppen niet vullen
Een naad van een halve millimeter en een net niet verzonken nagelkop lijken verwaarloosbaar, maar vinyl zakt er precies in en trekt er strak overheen. Na een paar weken loopt het naadpatroon zichtbaar door je vloer. Vullen en schuren kost een uur en is niet in te halen.
Spaanplaat gebruiken en er direct vinyl op lijmen
Spaanplaat is sterk genoeg, maar de naden zijn grof en het materiaal zuigt de lijm zo hard op dat er te weinig overblijft om te hechten. Vul de naden, schuur ze vlak en breng een geschikte primer aan voordat je lijmt.
Vinyl leggen op een vloer die nog vocht afgeeft
Vinyl is dampdicht, dus vocht dat uit de dekvloer omhoog wil, blijft eronder staan. De lijm laat los, er ontstaan bobbels en op den duur schimmel. Meet het restvocht voordat je lijmt, of leg een dampremmende laag onder de ondervloer.
Veelgestelde vragen
Moet er een ondervloer onder vinyl?
Niet altijd. Op een vlakke, harde en droge betonvloer of geëgaliseerde dekvloer leg je vinyl gewoon rechtstreeks, dat is zelfs de gangbare methode. Op een houten vloer heb je er wel een nodig, want de naden tussen de vloerdelen en de spijkerkoppen tekenen anders binnen enkele dagen door het vinyl heen. Bij klikvinyl volg je wat de fabrikant voorschrijft, want daar hoort meestal een dunne drukvaste laag onder.
Wat hoort er onder een vinyl vloer op houten ondervloer?
Hardboard van 3 of 4 mm of een mdf-plaat van 4 tot 6 mm doet het werk bij een redelijk vlakke vloer. Mdf blijft bij grote platen vlakker liggen dan hardboard. Is de vloer slap of zitten er brede kieren tussen de delen, dan kies je 9 tot 12 mm vochtwerend spaanplaat P5. Wat je ook neemt: vastzetten in een raster, naden vullen en vlak schuren.
Wat is de beste ondervloer voor vinyl op beton?
Meestal helemaal geen plaat, maar egaline. Dat geeft een naadloze, steenharde en vlakke ondergrond waar het vinyl los op kan of op gelijmd wordt, en het kost je nauwelijks hoogte. Wil je isolatie of demping, kies dan een kant-en-klare ondervloerplaat met een harde mdf-toplaag en een drukvaste onderlaag die voor losleggen op beton bedoeld is. Hardboard op beton heeft geen zin, want dat krijg je er niet fatsoenlijk op vast.
Kan vinyl over laminaat gelegd worden?
Het kan, maar het gaat vaak mis. Het plankenpatroon en de v-groeven van het laminaat tekenen binnen een paar dagen door het vinyl heen en dat wordt met de maand duidelijker. Een kliklaminaat beweegt bovendien met de seizoenen, terwijl het vinyl erboven stil moet liggen. Alleen bij verlijmd, naadloos laminaat zonder groeven en met dik vinyl met een stevige rug is de kans op een goed resultaat reëel. Meestal is het laminaat weghalen en egaliseren de betere route.
Kun je vinyl als ondervloer voor laminaat gebruiken?
Andersom is minder problematisch, want laminaat is stijf en volgt de ondergrond niet. Ligt het vinyl vlak en zonder bobbels, dan kun je het laten liggen en er de voorgeschreven ondervloer op leggen. Let alleen op vinyl met een dikke schuimrug: die veert, en onder een bedpoot of zware kast kan de messing-en-groefverbinding van het laminaat dan knappen. Een extra dampfolie hoeft er niet op, want vinyl is zelf al dampdicht.
Mag je laminaat zonder ondervloer leggen?
Doe dat niet. De ondervloer vangt kleine oneffenheden op, houdt de klikverbindingen bij elkaar en dempt de holle klank van een zwevende vloer. Op beton komt daar het vocht bij: de hdf-kern van laminaat zuigt vocht op en zet uit. Vrijwel elke fabrikant koppelt de garantie aan een goedgekeurde ondervloer, dus je verspeelt er ook je aanspraak mee. Bij vinyl ligt dat anders, dat kan op een vlakke dekvloer wel zonder.
Kun je vinyl zonder ondervloer leggen?
Op een geëgaliseerde of gladde betonvloer wel, en dat heeft een praktisch voordeel: los gelegd vinyl haal je er later zonder schade weer uit, wat in een huurwoning prettig is. De voorwaarde is dat de ondergrond vlak, hard, schoon en droog is. Zit er meer dan drie millimeter holte onder een rei van twee meter, of ligt het vinyl op een houten vloer met naden, dan heb je een tussenlaag nodig.
Is hardboard een goede ondervloer bij vinyl?
Op een houten vloer is het een prima en goedkope keuze, mits je het vastnagelt of tackert en de naden vult. Los leggen werkt niet, want dan schuiven de platen en tekenen de naden af. Op beton is hardboard geen goede keuze omdat je het er niet op vast krijgt. Bij grote platen trekt mdf minder snel krom dan hardboard, dus dat is de nettere variant.
Welke kant van hardboard moet naar boven onder vinyl?
Ga je het vinyl verlijmen, dan legt de vakman de ruwe, geruite kant naar boven: de lijm hecht daar beter op en losgelegde platen schuiven minder. Leg je dun zeil zonder lijm, dan is de gladde kant naar boven veiliger, want de ruitstructuur kan bij dunne kwaliteiten flauw doortekenen. Vanaf ongeveer drie millimeter vinyldikte merk je van dat verschil niets meer.
Is stucloper geschikt als ondervloer voor vinyl?
Nee. Stucloper is een rol met misdrukken uit de verpakkingsindustrie, bedoeld om een vloer tijdens het klussen te beschermen. Je kunt het niet vastzetten, het schuift over de ondergrond en het vinyl schuift er weer overheen. Oneffenheden vangt het niet op, die tekenen er even hard doorheen. Hoe lang het heel blijft weet niemand, want het is er niet voor gemaakt.
Hoe dik mag de ondervloer onder klikvinyl zijn?
Dun en zeer drukvast, in de praktijk maximaal ongeveer anderhalve millimeter en alleen een type dat de fabrikant van jouw vloer heeft vrijgegeven. Een laminaatondervloer van twee of drie millimeter schuim is te zacht: de kliknaad buigt door en loopt uit. Heeft je pvc al een kurk- of ixpe-rug aan de plank, dan leg je er niets meer onder, hooguit een dampremmende folie op beton.
Kan ik vinyl met ondervloer leggen op vloerverwarming?
Dat kan, maar de warmteweerstand van de hele opbouw telt. De som van ondervloer en vloer blijft meestal onder 0,15 m²K/W en de leverancier van je vloer noemt de exacte waarde. Dikke isolerende platen of een hardboard met xps-rug halen dat niet en werken als een deken over je leidingen. Kies bij vloerverwarming een ondervloer die daar uitdrukkelijk voor is vrijgegeven, en lijm het vinyl bij grotere oppervlakken volvlaks.
Moet mijn vinyl vloer met ondervloer 10 dB halen in een appartement?
Dat staat in je huurcontract of in het reglement van de vereniging van eigenaren, en tien decibel contactgeluidsverbetering is de eis die je het vaakst tegenkomt. Belangrijk is dat je het kunt aantonen: fabrikanten leveren een meetrapport, maar dat geldt voor een specifieke opbouw. Een ondervloer die onder laminaat gemeten is, zegt niets over dezelfde plaat onder vinyl zeil. Vraag dus het rapport op dat bij jouw combinatie past en bewaar het.
Hoe lang moet egaline drogen voordat het vinyl erop kan?
Beloopbaar is egaline vaak binnen enkele uren, maar dat zegt niets over het vocht dat er nog in zit. Als vuistregel reken je op ongeveer een dag per millimeter laagdikte voordat je erop mag lijmen, en per product wijkt dat af. Meet bij twijfel het restvocht: onder de twee procent bij een cementgebonden dekvloer, onder de half procent bij anhydriet. In onze tabel met droogtijden per materiaal vind je de gangbare tijden.
Wanneer je beter een vakman belt
Een ondervloer aanbrengen is werk dat je met wat geduld goed zelf doet. Er zijn wel een paar situaties waarin je beter stopt en iemand belt.
De eerste is oud vinyl of oude vloerlijm van voor 1994. Vinyl zeil met een grijze viltrug en zwarte bitumenlijm kan asbest bevatten. Ga daar niet in schuren, zagen of scheuren. Laat het onderzoeken en laat het verwijderen door een gecertificeerd bedrijf, want de vezels komen juist vrij bij het bewerken.
De tweede is een houten vloer die veert of doorbuigt onder je gewicht. Dat is geen vlakheidsprobleem maar een constructieprobleem, en een plaatlaag erover verbergt het alleen. Laat de balklaag beoordelen voordat je er een nieuwe vloer op legt.
De derde is de geluidseis in een appartement. Moet je aantoonbaar tien decibel halen en zit er een houten woningscheidende vloer tussen, dan is een zwevende opbouw met gipsvezel en steenwol de enige route die dat echt levert. Laat die berekenen en leggen door iemand die er een meetrapport bij kan geven, want anders sta je bij een klacht met lege handen.
Lijmwerk over grote oppervlakken is ook een overweging waard om uit te besteden. Een stoffeerder legt twintig vierkante meter in een ochtend strak en naadloos, en de arbeidsuren vallen daardoor vaak mee.