Plat dak: van balklaag tot dakbedekking en dakrand

Waar je bij een plat dak mee te maken krijgt

Een plat dak is een gestapeld pakket. Van onder naar boven zit er een balklaag, een dakbeschot, meestal een dampremmende laag, isolatie, de dakbedekking en de afwerking van de rand. Bijna elke klacht is terug te voeren op één van die lagen, en zelden op de laag waar je hem verwacht.

Dat maakt de eerste vraag altijd dezelfde: wat zit er nu op en onder je dak? Gaat het bij jou eigenlijk om pannen, dakramen of de zolderruimte zelf, dan begin je beter bij het overzicht van alle dak- en zolderklussen. Voor een plat dak op een aanbouw, garage, schuur of overkapping ben je hier goed.

Een tweede vraag die veel scheelt: is dit een reparatie of het einde van de levensduur? Een bitumen dak dat op één plek lekt en verder soepel en zwart is, brand je met een lap dicht en gaat daarna gewoon door.

Een dak dat overal grijs, bros en scheurig aanvoelt en waarvan de leislag eraf spoelt, is op. Lappen kost daar meer tijd dan het oplevert.

Wat je ziet	Wat er meestal aan de hand is	Waar je begint
Bruine plek op het plafond	Lekkage bij een naad, een doorvoer of de aansluiting op de gevel	Zoek boven de hoogste rand van de vlek, niet in het midden ervan
Water blijft na een bui staan	Te weinig afschot of een verzakte plek in het dakbeschot	Afschot nameten en de plas opvullen bij de eerstvolgende vervanging
Blazen en bobbels in de bitumen	Vocht onder de dakbedekking, of een onderlaag die niet hechtte	Kruislings opensnijden, laten drogen en een lap overbranden
Dakbedekking is grijs, bros en scheurt	Uv-schade, de leislag is eraf gespoeld	Vervangen. Repareren houdt hier hooguit een seizoen
Het plat dak kraakt of veert bij het lopen	Balklaag te licht, of de hart-op-hart afstand te ruim	Overspanning en balkmaat laten narekenen voor je er iets op zet
Koud plafond, condens en schimmel op het beschot	Geen isolatie, een onderbroken damprem of een dichtgestopte luchtspouw	Eerst vaststellen of het een warm dak, koud dak of omgekeerd dak is
Grind ligt verspreid, mos ertussen	De ballastlaag is verstoord of te dun geworden	Aanvullen. Bij losliggende dakbedekking mag het grind er niet af
Water loopt over de dakrand naar beneden	Opstand te laag, of de uitloop zit verstopt met blad	Opstandhoogte meten en de afvoercapaciteit controleren
Dakbedekking laat aan de randen los	Wind onder de rand, of de trim zit op de verkeerde laag	Randbevestiging nakijken voor je aan het vlak begint

Welke dakbedekking past op jouw platte dak: bitumen, EPDM of kunststof

Voor een plat dak in een woonsituatie komen vier families dakbedekking in aanmerking. Tweelaags bitumen is nog steeds de standaard en het makkelijkst te repareren. EPDM is een rubberfolie die je op een klein dak in één stuk kwijt kunt, dus zonder naden in het vlak.

Kunststofbanen van pvc of tpo worden met hete lucht gelast in plaats van gebrand. Vloeibare systemen zijn eigenlijk geen dakbedekking maar een coating, en die horen thuis op detailleringen en niet als vervanger van een dakbaan.

Welke van de vier je kiest, hangt minder af van het materiaal zelf dan van je dak. Op een klein vlak van een paar meter breed is EPDM in één stuk aantrekkelijk, terwijl bitumen op een groot dak met veel hoeken en doorvoeren juist makkelijker werkt.

Zit er brandbaar materiaal binnen bereik van de vlam, dan valt branden af en blijven zelfklevend, koudlijm en lassen over. Systemen die je zelden meer tegenkomt, zoals ecb, hebben vooral praktische nadelen: je krijgt ze nauwelijks nog en aansluiten op ander materiaal is lastig.

Oude namen kom je nog steeds tegen. Ruberoid is een merknaam voor dakleer die als soortnaam is blijven hangen, en met gemineraliseerde dakbedekking wordt gewoon een bitumen toplaag met leislag bedoeld. Loopt het dakvlak echt merkbaar af, dan komen ook dakshingles op een hellend vlak in beeld, want die vragen helling om te werken.

Soort	Hoe hij wordt aangebracht	Sterk punt	Waar je op let
Tweelaags bitumen, onderlaag plus toplaag	Onderlaag mechanisch bevestigd of verkleefd, toplaag gebrand	Beproefd, overal te koop en makkelijk te repareren	Open vuur boven een houten beschot, en de naden bepalen de kwaliteit
Zelfklevende bitumen	Beschermfolie eraf trekken, aanrollen, naden narollen of naföhnen	Geen brander nodig, dus geen brandgevaar	Hecht slecht bij lage temperatuur en op een stoffige ondergrond
Gemineraliseerde bitumen met leislag	Als toplaag gebrand	De leislag houdt uv tegen en je kunt erop lopen	Leislag die overal loslaat betekent dat de toplaag op is
Bitumen zonder leislag	Als onderlaag, of als toplaag onder ballast	Goedkoper en vlak, prettig als er grind overheen gaat	Kaal in de zon gaat hard achteruit, altijd afstrooien of afdekken
EPDM-folie van 1,3 mm	In één stuk uitgerold, met contactlijm verkleefd of los onder ballast	Naadloos op een klein dak, blijft soepel en rekt mee	Ondergrond moet kurkdroog en stofvrij zijn, hoeken vragen oefening
Vloeibare EPDM en kunstharscoating	Rollen of kwasten, bij voorkeur met een wapeningsvlies erin	Komt overal bij, ook rond een moeilijke doorvoer	De laagdikte is de zwakke plek, en een bewegende naad scheurt weer open
Pvc- of tpo-dakbaan	Met hete lucht gelast, met een föhn of een lasautomaat	Licht, dun en geen open vuur op het dak	Pvc verdraagt geen contact met bitumen, er moet een scheidingsvlies tussen
Ecb-dakbaan	Met hete lucht gelast	Taai en soepel, gaat lang mee	Nauwelijks nog in de handel en lastig aan te sluiten op ander materiaal
Bitumen golfplaat	Op regels geschroefd of genageld, altijd op de golftop	Licht, snel en goedkoop voor een tuinhuis of kippenhok	Vraagt echte helling, op een vlak dak gaat het water tussen de golven staan

Hoe zwaar de balklaag van een plat dak moet zijn, en hoe hij vastzit

De dakbedekking krijgt alle aandacht, maar een plat dak dat veert of kraakt heeft een probleem in de balklaag. Bij een houten plat dak bepaalt de overspanning welke balkmaat je nodig hebt, en de hart-op-hart afstand bepaalt hoe zwaar elke balk het krijgt. Een vuistregel die vakmensen aanhouden: deel de overspanning in centimeters door twee en tel er twee centimeter bij op, dan heb je de balkhoogte.

Bij drie meter overspanning kom je zo op 170 mm hoogte. Dat is een vuistregel en geen norm: welke maat werkelijk mag, hangt af van de houtkwaliteit, de belasting en de hart-op-hart afstand, en die berekening hoort bij een constructeur. In de praktijk zie je vaak dat een balkentabel bij C24-vuren en 600 mm hart op hart nog net uitkomt, terwijl de constructeur naar 400 mm terugstuurt omdat er geen marge overblijft.

Dan de verankering, en dat is het onderdeel dat het vaakst vergeten wordt. Een plat dak wordt bij storm niet naar beneden gedrukt maar omhoog gezogen, dus de balklaag moet aan het metselwerk vastzitten met stormankers of opwaaiankers. Balken die je in de muur oplegt kun je met een plat anker in de spouw vastzetten, en dat is meestal de nettere weg dan achteraf ankers onder het plafond uit laten komen.

Leg je de balken juist op balkdragers of raveeldragers tegen de muur, dan blijven de balkkoppen uit de spouw en kunnen ze geen vocht opnemen. Een raveeldrager met vier ankerpunten zit steviger vast dan een gewone balkdrager, maar de bovenste rij stenen van een muur draagt vaak niets, dus bevestig nooit alleen daarin.

Bij houtskeletbouw loopt de verankering via de stijl- en regelwerkconstructie en niet via het metselwerk. Een hsb-detail voor een plat dak laat daarom altijd zien hoe de balklaag op de wandkop landt, en dat detail volg je zoals de constructeur het tekent. Wil je een bestaand plat dak verstevigen omdat het veert, dan is een extra balk ertussen zetten meestal eenvoudiger dan alle balken vervangen.

Overspanning	Vuistregel balkhoogte	Gangbare maat in C24	Opmerking
2,0 m	12 cm	45 x 120 mm	Bij 400 mm hart op hart ruim voldoende voor een schuurdak
2,5 m	14,5 cm	45 x 145 mm	De standaardmaat voor een smalle aanbouw
3,0 m	17 cm	45 x 170 of 58 x 170 mm	Met 45 x 145 bij 600 mm hart op hart hou je niets over
3,5 m	19,5 cm	63 x 195 mm	Hier begint de hoogte van het pakket te knellen bij het boeideel
4,0 m	22 cm	63 x 220 mm	Laat vanaf hier altijd narekenen, zeker met een dakterras erop
4,5 m	24,5 cm	63 x 245 mm	Verjongen naar de dakrand toe kan, maar niet zomaar
5,0 m en meer	27 cm en meer	71 x 270 mm of gelamineerd	Een stalen ligger of een onderslagbalk is vaak goedkoper

Isoleren als warm dak, koud dak of omgekeerd dak

Er zijn drie manieren om een plat dak te isoleren, en welke je hebt bepaalt waar de damprem hoort en of het beschot mag ventileren. Bij een warm dak ligt de isolatie boven de dakvloer en de dampremmende laag daar weer onder. Dat is de opbouw die je bij nieuw werk en bij vervangen vrijwel altijd wilt, omdat er dan geen koud vlak in de constructie zit waar vocht op kan neerslaan.

Bij een koud dak zit de isolatie tussen de balken, met een geventileerde luchtspouw tussen isolatie en beschot. Die spouw moet echt open blijven en aan twee zijden lucht kunnen halen, anders schimmelt het houten beschot van onderaf. Hoe je zo'n opbouw van binnenuit netjes maakt, staat bij isoleren aan de binnenkant van het dak.

Het omgekeerd dak legt de drukvaste isolatie juist bovenop de bestaande dakbedekking, met ballast eroverheen. Dat kan alleen met xps en een dampopen vlies eroverheen, want dat vlies houdt de platen op hun plek en voorkomt dat er grind tussen de naden zakt. Zonder ballast drijven de platen bij een plas water gewoon uit elkaar.

PIR-platen met aluminium cachering zijn zelf al vrijwel dampdicht, en dat verleidt mensen ertoe de damprem over te slaan. De naden tussen de platen zijn dat niet, en juist daar kruipt vochtige binnenlucht naar boven. De volledige keuze en de rekensom achter de isolatiedikte staan bij het isoleren van een plat dak, en de bredere afweging tussen buitenom en binnenom bij dakisolatie in het algemeen.

Opbouw	Volgorde van binnen naar buiten	Waar hij past	Wat er misgaat
Warm dak	Dakvloer, dampremmende laag, isolatie, dakbedekking	Nieuw werk en elke keer dat de dakbedekking er toch af gaat	Damprem vergeten of doorboord: vocht slaat neer in de isolatie
Koud dak	Plafond, damprem, isolatie tussen de balken, luchtspouw, beschot, dakbedekking	Bestaande daken die je alleen van binnenuit kunt aanpakken	De luchtspouw volstoppen met isolatie, waarna het beschot schimmelt
Omgekeerd dak	Dakvloer, dakbedekking, drukvaste xps, dampopen vlies, ballast	Een gezonde bestaande dakbedekking met voldoende draagkracht	Te weinig ballast, waarna de platen bij regen uit elkaar drijven
Duo-dak	Warm dak plus een extra laag xps met ballast erbovenop	Een bestaand geïsoleerd dak dat je wilt bijisoleren	Het extra gewicht dat niemand heeft nagerekend

Hoeveel afschot je nodig hebt en waarom er een noodoverstort in hoort

Een plat dak is nooit echt plat. Er hoort afschot in zodat het water naar de uitloop loopt, en bij nieuw werk wordt daarvoor 16 mm per meter aangehouden. Wat precies waar naartoe moet en hoe je het aanbrengt met verlopende isolatie of oplopende regels, staat bij het afschot van een plat dak.

Bij de afvoer, op tekening vaak afgekort tot hwa, speelt iets waar veel mensen overheen lezen. Een dak is berekend op een bepaalde waterhoogte, vaak 50 mm, en dat is 50 kilo per vierkante meter extra. Raakt de enige uitloop verstopt met blad en loopt het water op tot de dakrand, dan zit je ruim boven waar de constructie op gerekend is.

Daarom geldt: of het dak is berekend op water tot aan de dakrand, of er komen noodoverstorten in. Bij een uitbouw van 57 vierkante meter met drie afvoerpunten schreef de constructeur noodoverstorten voor, met de aantekening dat er maximaal 50 mm op het dak mocht blijven staan. De dakdekker vond dat dit alleen bij grote hallen speelt. Dat is niet zo: het gaat om de verhouding tussen waterbelasting en draagvermogen, niet om de omvang van het gebouw.

Een vergaarbak aan de buitenkant in plaats van een stadsuitloop laat het water inderdaad overlopen als het riool het niet trekt. Het lost alleen niets op als de uitloop óp het dak dichtzit, want dan komt het water nooit tot die bak. Staan er nu geen bomen bij het huis, dan zegt dat weinig over over vijftien jaar, en de volgende bewoner kent jouw afweging niet.

Onderdeel	Vuistregel	Waarom dat zo is
Afschot	16 mm per meter bij nieuw werk	Onder 5 mm per meter blijven er plassen staan, met vuil en algen als gevolg
Aantal afvoerpunten	Minimaal twee, of één uitloop plus een noodoverstort	Eén verstopte uitloop mag nooit betekenen dat het water nergens heen kan
Dakvlak per hemelwaterafvoer	Als vuistregel 40 tot 60 m2 per standaard uitloop	Het werkelijke getal volgt uit een berekening met de regenintensiteit
Hoogte noodoverstort	Onderkant net boven het hoogste punt van het dakvlak	Hij mag pas gaan werken als de gewone afvoer het niet meer trekt
Waterhoogte waar de constructie op rekent	Vaak 50 mm, controleer wat er op de constructietekening staat	50 mm water is 50 kilo per vierkante meter extra belasting
Plaats van de uitloop	Niet vlak in een hoek van het dak zetten	In de hoek komt het water er slechter bij en blijft blad juist hangen
Zijuitloop door de opstand	Met afschot naar buiten toe, vrij uitstromend	Een zijuitloop die vlak ligt loopt bij vorst dicht en bij blad vol
Vergaarbak onder de uitloop	Loopt over als het riool het niet aankan	Vervangt geen noodoverstort, want een verstopping zit meestal op het dak
Regenwater opvangen	Kan prima op een aftakking van de hemelwaterafvoer	Zet er een overloop op, anders staat het water bij een volle ton op je dak

De dakopstand van een plat dak en de aansluiting op gevel of schuin dak

De opstand is het randje waar de dakbedekking omhoog tegenaan komt. Die hoogte bepaalt hoeveel water er op je platte dak mag staan voordat het over de rand loopt. De vakrichtlijn voor gesloten dakbedekking houdt 120 mm boven het afgewerkte dakvlak aan. Dat is een richtlijn en geen maat uit het Bouwbesluit, dat sinds 2024 is opgegaan in het Besluit bouwwerken leefomgeving en geen opstandhoogte voorschrijft.

De praktijk knelt vaak op de dakopbouw. Wie een boeideel van maximaal 20 cm heeft en daar 12 cm balklaag en 2 cm beschot van aftrekt, houdt 6 cm over, en daar moet de isolatie nog vanaf. Iets onder 120 mm uitkomen is geen ramp, maar bij 30 mm loopt het water er bij een stevige bui gewoon overheen.

Bij de aansluiting op een opgaande muur gaat de dakbedekking omhoog en komt daar een waterkering overheen. Klassiek is dat een loodslab die minstens 150 mm in de voeg wordt ingehakt en zo'n 100 mm over het dakvlak valt, met een loodvervanger als lichter alternatief. Bij EPDM wordt de folie tegen de muur gelijmd met contactlijm en daarna afgedekt, want lijm alleen is geen waterkering.

Situatie	Wat er wordt aangehouden	Toelichting
Opstand langs de dakrand, nieuw werk	120 mm boven het afgewerkte dakvlak	Richtlijn uit de vakrichtlijn, niet uit het Bouwbesluit
Opstand bij een opgaande gevel	120 mm, gemeten vanaf het hoogste punt van het dakvlak	Bij afschot naar de gevel toe moet dit ruimer
Opstand met een noodoverstort erin	Lager mag, mits de overstort het water op tijd afvoert	De overstort begrenst dan de waterhoogte, niet de opstand
Opstand bij een deur of schuifpui	Meestal niet haalbaar, dus met een rooster en een eigen afvoer werken	Een lage opstand accepteren zonder extra afvoer gaat een keer mis
Opstand van een tuinhuis of overkapping	Minder kritisch, maar onder 60 mm loopt het bij een bui over	Liever het boeideel iets hoger dan de opstand te laag
Opstand bij EPDM	Zelfde hoogte, maar met haakse hoeken en zonder mastiekhoek	Een haakse hoek laat zich met rubber netter invouwen
Loodslab op opgaand werk	150 mm inhakken, ongeveer 100 mm over het dakvlak	Boven de opstand aanbrengen, zodat water er nooit achter loopt
Aansluiting op een hellend dak	Minstens 150 mm onder de pannen of shingles door	Slagregen loopt anders bij wind onder de aansluiting door

De dakrand van een plat dak afwerken met trim, boeideel of overstek

De randafwerking van een plat dak doet twee dingen tegelijk: hij klemt de dakbedekking vast tegen opwaaien en hij houdt water uit de kopse kant van de dakopbouw. Een aluminium daktrim is daarvoor de meest gebruikte oplossing, met verbindingsstukken tussen de lengtes zodat het profiel kan uitzetten. Hoe je die profielen stelt, koppelt en op de hoeken verstekt, staat bij de daktrim voor een EPDM-dak.

Let op de volgorde. Brand of leg eerst de dakbedekking over de opstand tot bovenop, en zet de trim daar pas overheen. Zit de trim op de onderlaag en gaat hij ooit lekken, dan loopt het water via die onderlaag rechtstreeks naar de bevestigingsrondellen en heb je een lek dat je nooit vindt.

Wordt het dak door isolatie of overlagen een paar centimeter hoger, dan past de bestaande trim of het bestaande boeideel niet meer. Dat is een van de belangrijkste redenen om vóóraf te meten: past de nieuwe dakbedekking straks nog onder de trim, onder de loodslab en onder de onderste pannenrij?

Afwerking	Waar hij past	Sterk punt	Waar je op let
Aluminium daktrim	Rechte dakranden op elk daktype	Strak, onderhoudsarm en klemt de dakbedekking mee vast	Verbindingsstukken gebruiken, anders werkt hij door uitzetting los
Kunststof daktrim	Als het dak hoger wordt en de oude rand niet meer past	Goedkoop en makkelijk op maat te maken	Verkleurt in de zon en wordt na jaren bros
Zinken kraal of zinken dakrand	Woonhuizen en aansluitingen op bestaand zinkwerk	Past bij het overige zink en gaat lang mee	De hoeken en de uitloop vragen soldeerwerk
Houten boeideel met daklijst	Overkapping, aanbouw, schuur en tuinhuis	Zelf te maken en makkelijk in de verf te zetten	Nooit koud tegen de steen, houd 5 mm ruimte achter het deel
Loodslab of loodvervanger	Aansluiting op een opgaande muur of schoorsteen	Vormbaar en sluit op elk metselwerk aan	150 mm inhakken, ongeveer 100 mm over het dakvlak laten vallen
Overstek met klossen of beugels	Als je de dakrand zichtbaar wilt laten uitsteken	Beschermt de gevel tegen slagregen	Verankeren in de constructie, niet in de bovenste steenlaag
Vlak boeideel tegen de gevel	Als een overstek constructief niet kan	Eenvoudig, weinig detaillering, weinig onderhoud	Ventilatieruimte erachter houden en de kopse kanten goed sluiten

Doorvoeren, daklichten en ventilatie waterdicht door het dakvlak krijgen

Elk gat in een plat dak is een potentieel lek, en de meeste lekkages zitten dan ook bij een doorvoer of een uitloop. De standaardaanpak is een doorvoer met een aluminium plakplaat: dakbedekking schuren, ontvetten, primeren en de plakplaat met bitumenkit of vezelversterkte koudlijm vastzetten, waarna er een bitumen manchet overheen gaat die de plakplaat ruim overlapt. Alle stappen en maten staan bij een dakdoorvoer in een bitumen dak.

Boren door een dakpakket van 9 tot 10 cm lukt niet met een gewone gatenzaag. Snijd het bitumen eerst met een mes op maat open, want een zaag loopt vol met bitumen en snijdt daarna niets meer. Daaronder werk je verder met een lange gatenzaag of, in isolatiemateriaal, met een scherpe beitel.

Voer je een kabel door, bijvoorbeeld van omvormers op het dak naar de verdieping eronder, dan schuif je liever eerst een pvc-buis van boven naar beneden in het gat en steek je de doorvoer daarin. Maak het gat in de dakvloer een paar centimeter ruimer en vul de ruimte rondom met pur.

Zit er een dampremmende folie in het pakket, dan hoort die op die buis aangesloten en afgeplakt te worden. Loopt de kabel over het dak verder, leg hem dan in een kabelgoot op tegeldragers en niet los op de bitumen.

Een dakdoorvoer die je juist wilt dichtmaken, haal je er niet zomaar uit. Snijd de doorvoer met plakplaat en al weg, vul het gat in de dakvloer met een passend stuk plaatmateriaal en isolatie, en brand er daarna een ruime lap dakbedekking overheen met minstens tien centimeter overlap.

Branden, plakken of lassen: de dakbedekking vastzetten op een plat dak

Zelf bitumen branden op een plat dak is minder ingewikkeld dan het lijkt, maar het vraagt gevoel. Je verwarmt de rol precies lang genoeg om het bitumen te laten smelten, zodat er langs de naad een klein bitumenrupsje uit komt. Zie je dat rupsje, dan is de naad dicht; zie je het niet, dan heb je te snel gerold en zit er lucht in de naad.

Werk in banen vanaf de laagste plek van het dak, dus vanaf de uitloop, en leg elke volgende baan overlappend zodat het water over de naad heen loopt en er nooit tegenin. Rollen van vijf meter zijn zwaar genoeg om alleen te doen; langer wordt lastig. Een warme dag is prettig voor de bitumen en zwaar voor jou, dus lange mouwen en gesloten schoenen, hoe warm het ook is.

Niet elk dak leent zich voor open vuur. Zit er teer of oude mastiek onder, dan is branden zelfs uitgesloten: teer en warme bitumen stoten elkaar af. Het lijkt in eerste instantie goed te gaan en laat een seizoen later alsnog los.

In die gevallen ga je aan de slag met koudlijm, met een zelfklevende baan of met een mechanisch bevestigde onderlaag. Bij een isolatiepakket schroef je de onderlaag met dakschroeven en drukverdeelplaatjes door de isolatie heen tot in de dakvloer. Er bestaat ook een geperforeerde onderlaag: de vloeibare bitumen van de toplaag loopt door de gaten en hecht zo puntsgewijs aan de isolatie, terwijl de rest los blijft en spanning kan opnemen.

Methode	Hoe het werkt	Voordeel	Nadeel
Branden met een gasbrander	De rol voor je uit verwarmen tot er een bitumenrupsje uit de naad komt	Sterke naad en snel op een groot vlak	Open vuur boven hout, en het vraagt echt oefening
Zelfklevende bitumen aanrollen	Beschermfolie eraf, aandrukken en de naden narollen of naföhnen	Geen brandgevaar, dus ook geschikt naast een houten gevel	Duurder en gevoelig voor kou, vocht en stof
Koudlijm	De nieuwe baan uitrollen in een uitgestreken laag lijm	Werkt ook op teer, oude mastiek en op een ondergrond die niet mag verhitten	Langere droogtijd en behoorlijk rommelig werk
Mechanisch bevestigen	Onderlaag met dakschroeven en drukverdeelplaatjes door de isolatie	De aangewezen manier bij een isolatiepakket en op teer	Elke schroef is een doorboring die goed afgedekt moet worden
Geperforeerde onderlaag	De toplaag branden, de bitumen loopt door de gaten en hecht puntsgewijs	Damp kan zijdelings weg, spanning wordt opgenomen	Alleen zinvol in combinatie met een goede randbevestiging
Hetelucht lassen	Pvc- of tpo-banen met een föhn of lasautomaat aan elkaar smelten	Geen vlam op het dak	De lastemperatuur luistert nauw, oefen eerst op losse stroken
EPDM verkleven	Vel uitleggen, half terugslaan, contactlijm op beide vlakken aanbrengen	Naadloos op een klein dak	De ondergrond moet kurkdroog en stofvrij zijn, anders laat het los
Losliggend met ballast	Folie los uitrollen en verzwaren met grind of tegels	Snel en zonder lijm of vuur	Alleen met voldoende gewicht en een dichtgezette dakrand

Nieuwe dakbedekking over de oude leggen, of alles eraf halen

Op een plat dak dat aan vervanging toe is komt bijna altijd dezelfde vraag: kan de nieuwe dakbedekking niet gewoon over de oude heen? De reden ligt voor de hand, want de oude laag eraf halen betekent meer werk, meer afval en waarschijnlijk ook een nieuwe onderlaag. Het klopt dat overlagen tijd scheelt, en op een gezond, goed gehecht bitumen dak is het een reële optie.

Er zitten wel voorwaarden aan. De oude laag moet droog zijn, overal vastzitten en niet blazen, want anders sluit je het vocht op tussen twee waterdichte lagen. En het pakket wordt een paar millimeter tot enkele centimeters hoger, dus kijk vooraf of de dakbedekking straks nog onder de daktrim, onder de loodslab en langs de uitloop past.

De oude bitumen weghalen valt zwaar of mee, afhankelijk van hoe hij vastzit. Bij een genagelde onderlaag of bij een losliggend dak met ballast komt hij er meestal prima af. Zit alles volledig verkleefd op een dakvloer zonder isolatie ertussen, dan is er weinig eer aan te behalen en houd je de rand vaak ook niet heel.

Zit er teer of oude mastiek onder, dan vervalt de eenvoudige route. Wat los is haal je weg, en op de rest werk je met koudlijm of met een mechanisch bevestigde onderlaag. Wil je van de gelegenheid gebruikmaken om te isoleren, dan kan dat vaak op de bestaande laag: die fungeert dan als dampremmende laag, mits hij droog en heel is en de constructie het extra gewicht aankan.

Wat er ligt	Wat je erop wilt	Kan dat?
Bitumen, droog en overal vast	Nieuwe bitumen onderlaag plus gebrande toplaag	Ja, mits de hoogte onder trim en loodslab het toelaat
Bitumen	EPDM losliggend met ballast	Ja, met een scheidingslaag tussen bitumen en rubber
Bitumen	EPDM verkleefd	Alleen met een lijm die voor bitumen is vrijgegeven, anders scheidingsvlies
Bitumen	Pvc-dakbaan	Niet rechtstreeks, pvc en bitumen tasten elkaar aan; scheidingsvlies ertussen
Teer of oude mastiek	Bitumen branden	Nee. Teer en warme bitumen stoten elkaar af, werk met koudlijm of schroef vast
EPDM	Bitumen branden	Nee. EPDM verdraagt geen vlam en bitumen hecht er niet op
Dakbedekking met grind erop	Wat dan ook	Eerst al het grind eraf, anders komen de korrels in de naden terecht
Dakbedekking die blaast of vochtig is	Wat dan ook	Nee. Eerst opensnijden en laten drogen, anders zit het vocht opgesloten
Bestaande gezonde dakbedekking	Isolatie plus nieuwe dakbedekking	Kan, de oude laag werkt dan als damprem; wel het extra gewicht narekenen

Een lekkage in een plat dak opsporen en repareren

Water op een plat dak loopt zelden recht naar beneden. Het kruipt tussen de lagen door en komt er bij de eerste doorboring of naad uit, soms meters verderop. Zoek daarom niet onder het midden van de plafondvlek maar boven de hoogste rand ervan, en werk van daaruit tegen het afschot in omhoog.

De plekken die je het eerst nakijkt zijn steeds dezelfde: de uitloop, de doorvoeren, de binnenhoeken, de aansluiting op de gevel en de dakrand. Het vlakke midden van een dak lekt bijna nooit als eerste. Loop het dak na een bui na en let op waar water blijft staan of waar de bedekking donker en zacht aanvoelt.

De reparatiemiddelen voor een plat dak vallen uiteen in drie groepen: kitten en coatings voor detailleringen, lijmen om iets vast te zetten en een stuk dakbaan om over te branden.

Vind je een scheur of een gaatje in een verder gezond dak, dan is een lap toplaag overbranden de nettere reparatie dan smeren. Snijd de plek schoon uit, schuur en ontvet de omgeving en brand een ruime lap met minstens tien centimeter overlap eroverheen. Zit het lek bij een doorvoer of in een hoek waar je niet met een brander bij kunt, dan is vloeibare rubber met een wapeningsvlies wel de goede keuze.

Moet het dak eigenlijk vervangen worden maar past dat dit jaar niet in de planning, wees dan eerlijk over wat je doet. Een tijdelijke afdekking met een zwaar dekzeil, goed verzwaard aan de randen, overbrugt prima een winter. Blijven lappen op een bros dak kost uiteindelijk meer dan één keer goed vervangen.

Middel	Waar het voor is	Waar het niet voor is
Bitumenkit in koker, zoals de bekende Shell Tixophalte	Scheurtjes, randen van plakplaten en kleine aansluitingen	Grote vlakken en plekken waar water blijft staan
Vloeibaar bitumen uit een emmer, met kwast aan te brengen	Een ondergrond dichtzetten voordat je gaat dekken, naden en hoeken	Als vervanger van een echte dakbaan
Vezelversterkte koudlijm	Plakplaten en manchetten verlijmen zonder brander	Als toplaag of als waterdichte laag op zichzelf
Vloeibare rubber of vloeibare EPDM met wapeningsvlies	Doorvoeren, binnenhoeken en aansluitingen die je niet kunt branden	Een vlak dat al blaast, scheurt of los ligt
Zelfklevende reparatietape op bitumenbasis	Noodreparatie, ook op een natte of koude ondergrond	Een definitieve reparatie op een plek in de volle zon
Een lap toplaag overbranden	Een gevonden lek in een verder gezond bitumen dak	Een dak dat overal bros aanvoelt en kraakt onder je voet
Losse leislagschilfers	Blote of uitgelopen bitumen weer afstrooien tegen uv	Scheuren dichten of hechting herstellen
Kleefstof met leislag over het hele dak	Een oud maar heel bitumen dak weer uv-bestendig maken	Een dak dat lekt of waar de naden openstaan
Zwaar dekzeil met verzwaring aan de randen	Een winter overbruggen tot je het dak echt kunt vervangen	Alles wat langer dan een seizoen moet houden

Waarom er grind op een plat dak ligt en wat er in plaats daarvan op kan

Grind op een plat dak is geen sierlaag maar ballast. Ligt de dakbedekking los, zonder verkleving of mechanische bevestiging, dan houdt het gewicht van het grind de boel bij storm op zijn plaats. Daarnaast houdt het de uv-straling van de bitumen af en dempt het het geluid van regen.

Op een betonnen dakvloer wordt de isolatie vaak niet vastgezet omdat er niet in geschroefd kan worden, en dan is de ballast de enige verankering. Weet je niet of jouw dakbedekking los ligt of vastzit, laat het grind dan liggen. Op een houten dakvloer kun je meestal wel schroeven, en daar zie je vaker een verkleefd dak zonder grind.

Wil je toch beter kunnen lopen, vervang het grind dan door iets van hetzelfde gewicht en niet door iets lichters. Betontegels op tegeldragers hebben genoeg massa en je trapt er niets mee door de dakbedekking heen. Rubbertegels van 50 bij 50 centimeter en 2,5 cm dik zijn prettig om op te lopen en plakken niet vast aan de bitumen, maar ze zijn te licht om als enige ballast te dienen.

Mos en rode algen tussen het grind zijn normaal en zeggen niets over de staat van het dak eronder. Ze houden wel vocht vast en verstoppen op den duur de uitloop, dus haal ze er af en toe uit. Blijf voor het overige van een grinddak af: elke keer dat je erover loopt, druk je korrels in de dakbedekking.

Afwerking of laag	Gewicht per m2, orde van grootte	Waarvoor	Waar je op let
Grind 16/32 mm, laag van 50 mm	80 tot 90 kg	Ballast tegen opwaaien en bescherming tegen uv	Niet weghalen zolang je niet zeker weet dat het dak vastzit
Betontegels 30 x 30 cm op tegeldragers	60 tot 80 kg	Looppad en terras	Puntlast op de isolatie, dus een drukvaste plaat eronder
Rubbertegels 50 x 50 x 2,5 cm	15 tot 25 kg	Looppad en bescherming van de bitumen tegen de zon	Te licht om als enige ballast te dienen
Kunststof draintegels	5 tot 10 kg	Beloopbaar oppervlak waar water onderdoor loopt	Waaien weg zonder extra verzwaring of randopsluiting
Houten vlonder op rubber terrasdragers	25 tot 40 kg	Dakterras	Nooit door de dakbedekking schroeven, alleen op dragers leggen
Kunstgras met onderlaag	5 tot 15 kg	Speelvlak of optische afwerking	Houdt vocht vast, water moet er onderdoor naar de uitloop kunnen
Tweelaags bitumen	7 tot 9 kg	De dakbedekking zelf	Meetellen bij het eigen gewicht van de dakopbouw
EPDM 1,3 mm	1,5 tot 2 kg	De dakbedekking zelf	Zo licht dat verkleving of ballast altijd nodig is
Water, 50 mm op het dak	50 kg	De waterbelasting waar de constructeur op rekent	Meer dan dat betekent noodoverstorten of een zwaardere constructie

Veelgestelde vragen