VSH buitenkraan repareren, onderdelen en demontage

Hoe een vorstvrije buitenkraan van VSH werkt

Een VSH buitenkraan ziet er van buiten uit als een gewone gevelkraan, maar het afsluitende deel zit ergens anders. Dat zit niet vlak achter de knop, maar helemaal aan het eind van een lange as, binnen in de muur, in de verwarmde zone van het huis. Hoe zich dat verhoudt tot de andere typen die je aan gevel en wand tegenkomt, staat in ons overzicht over kranen en kraanwerk in en om het huis.

Als je de knop dichtdraait, sluit dat rubber diep in de muur af. Het stuk buis tussen die afsluiting en de tuit staat op dat moment nog vol water, en juist dat water zou bij vorst bevriezen. Daarom loopt het weg via kleine gaatjes in het kraanhuis, vlak achter de knop.

Dat leeglopen duurt even. Je hoort de kraan nog een tijdje pruttelen en er komt water uit de tuit en uit die gaatjes. Precies dat gedrag maakt de kraan vorstvrij, en precies dat gedrag wordt door de meeste mensen aangezien voor een lekkage.

De as die de knop met het afsluitrubber verbindt heet de bedieningsas. Die loopt door het hele kraanhuis heen en is afgedicht met o-ringen. Bij vrijwel elke reparatie aan zo'n kraan draait het om die as, om die o-ringen en om het bovendeel waar ze in zitten.

Onderdeel	Wat het doet	Wat er meestal aan mankeert
Knop of handgreep	Draait de bedieningsas open en dicht	Rondgedraaid, of de stelschroef zit los waardoor hij slipt
Bovendeel of kopstuk	Houdt de as op zijn plek en draagt de afdichting	Sleets schroefdraad na te hard dichtdraaien, lekt langs de as
Bedieningsas	Brengt de draaibeweging naar de afsluiting achter in de muur	Verbogen, ingesleten bij de o-ringgroeven, of losgeslagen koppeling
O-ringen op de as	Houden het water binnen het kraanhuis	Uitgedroogd of platgedrukt, water komt uit de leegloopgaatjes
Afsluitrubber of leertje	Sluit de leiding af, diep in de muur	Ingedeukt of gescheurd, de kraan blijft nadruppelen
Leegloopgaatjes in het huis	Laten het reststuk leiding leeglopen	Verstopt door vuil of dichtgekit, kraan loopt niet meer leeg
Tuit met slangwartel	Aansluiting voor de tuinslang	Schroefdraad beschadigd, of de rubberring in de wartel is weg
Beluchter of keerklep	Voorkomt dat slangwater terugloopt de leiding in	Vastgekalkt of ontbreekt bij oudere kranen

Nadruppelen hoort erbij, verder dichtdraaien niet

Dit is de fout die we het vaakst tegenkomen bij een buitenkraan van VSH. De kraan wordt dichtgedraaid, er blijft nog een halve minuut water uit de tuit lopen, en de reactie is om er nog een slag bij te geven. Dat helpt schijnbaar, want het stopt sneller.

Wat er in werkelijkheid gebeurt, is dat je het afsluitrubber achter in de muur plat perst tegen zijn zitting. Doe je dat een paar jaar lang, elke zomer opnieuw, dan snijdt de zitting zich in het rubber en gaat de kraan echt lekken. Bij sommige types loopt het anders af: de kraan draait dan dieper dan de bedoeling is en de knop klikt terug zodra je hem loslaat.

De juiste beweging is dichtdraaien tot je weerstand voelt en daar stoppen. Niet aantrekken, niet met twee handen, geen tang erop. Loopt de kraan daarna nog even door, laat hem lopen: dat is de leiding die zichzelf leegt.

Herken je het patroon en is het al te laat, dan is dat geen ramp. De onderdelen die je hiermee sloopt zijn precies de onderdelen die los verkrijgbaar zijn.

Waar een VSH buitenkraan lekt en wat dat zegt

De plek waar het water eruit komt vertelt je vrijwel altijd welk onderdeel op is. Kijk dus eerst goed voordat je iets bestelt, want de set die je nodig hebt verschilt per situatie.

Water dat bij de knop naar buiten spuit zodra je een tuinslang met dichte sproeier aansluit, komt bijna altijd langs de bedieningsas. De o-ringen daaromheen zijn dan hard geworden of platgedrukt. Zonder slang merk je er weinig van, omdat het water dan gewoon door de tuit wegloopt en de druk in het huis nooit oploopt.

Een kraan die blijft doorlopen als hij dicht staat, en waar het na een minuut of twee niet ophoudt, wijst naar de afsluiting zelf. Dan is het rubber achter in de muur beschadigd. Zit het lek juist rondom de rozet tegen de gevel, dan hoeft het niets met de kraan te maken te hebben en kan het uit de muurdoorvoer komen.

Wat je ziet	Waarschijnlijke oorzaak	Wat je vervangt
Kraan druppelt nog een halve minuut na na het sluiten	Normale leegloop van de leiding	Niets, dit hoort zo
Kraan blijft na minuten nog lopen als hij dicht staat	Afsluitrubber beschadigd, meestal door te vast dichtdraaien	Bedieningsas met afsluitrubber
Water spuit bij de knop naar buiten met de slang dicht	Versleten o-ringen op de bedieningsas	O-ringen, of bovendeel en as als set
Water komt continu uit de gaatjes in het kraanhuis	Afdichting achter de as lekt onder druk	Bovendeel en bedieningsas
Knop draait door of klikt terug bij het sluiten	Schroefdraad in het bovendeel of op de as is stuk	Bovendeel en bedieningsas
Knop slipt en de kraan reageert niet	Stelschroef in de knop zit los of is uitgesleten	Knop, vaak meegeleverd in de reparatieset
Lekkage rondom de rozet tegen de gevel	Muurdoorvoer of de aansluiting binnen in de muur	Eerst binnen kijken, dit is geen kraanonderdeel
Natte plek binnen op de muur onder de kraan	Lek in de leiding of koppeling in de muur	Toevoer afsluiten en de muur openen

De onderdelen van de VSH vorstvrije buitenkraan

Voor deze kranen zijn de losse onderdelen nog gewoon leverbaar, ook voor exemplaren die al vijftien jaar in de gevel zitten. De leverancier valt tegenwoordig onder Aalberts en de servicedienst daar heeft per type een onderdelentekening met artikelnummers. Je loodgietersgroothandel kan daaruit bestellen.

In de praktijk kom je drie manieren tegen om dit op te lossen. De goedkoopste is een reparatiesetje met een paar o-ringen, een tube vet en een nieuwe knop. Dat is genoeg als de kraan alleen langs de as lekt en verder soepel draait.

De tweede en meest gebruikte aanpak is het bovendeel én de bedieningsas als paar vervangen. Wij doen dat liever dan alleen de o-ringen verwisselen, omdat de as bij een versleten kraan meestal ook ingesleten groeven heeft. Nieuwe ringen op een ingesleten as gaan geen jaren mee.

De derde is de hele kraan vervangen. Dat klinkt grondig, maar het kan alleen als je bij de aansluiting in of achter de muur kunt komen, en dat is nu net het lastige punt bij dit type. Meer over de aansluiting op de wand lees je bij het monteren van een kraan op een muurplaat.

Reparatie	Wanneer je hiervoor kiest	Indicatie kosten	Werk
O-ringen en vet	Lekt alleen langs de as, kraan draait nog soepel	10 tot 20 euro	Half uur, kraan blijft in de muur
Reparatieset met knop	As lekt en de knop slipt of is gebroken	20 tot 35 euro	Half uur tot een uur
Bovendeel en bedieningsas	Kraan klikt terug, draait door of blijft doorlopen	35 tot 70 euro	Een uur, van buitenaf uit te voeren
Complete kraan	Kraanhuis beschadigd of schroefdraad in het huis kapot	60 tot 120 euro	Alleen als je bij de aansluiting kunt
Demontagebeugel voor snelkoppeling	Type met steekkoppeling op koperen buis	Ongeveer 25 tot 30 euro	Eenmalige aanschaf, of tang gebruiken

Waarom binnenwerk van een ander merk niet past

Dit kost mensen regelmatig een rit naar de groothandel en weer terug. Het binnenwerk van vorstvrije buitenkranen is niet universeel. De onderdelen van verschillende merken zien er in de winkel nagenoeg identiek uit, en toch is de schroefdraad of de asaansluiting net anders.

We zagen dat gebeuren met een binnenwerk van Geberit dat naast het originele stuk werd gelegd: zelfde lengte, zelfde vorm, zelfde kleur rubber. In de kraan bleek de draad niet te pakken en het setje ging retour. Ook per merk zitten er verschillen in de bedieningsas en in de manier waarop de knop erop vastzit.

Het snelst herken je een merk aan de knop en de bevestiging daarvan. Zit de inbusschroef verzonken in een vlak vlakje, dan zit je in een andere hoek dan wanneer die schroef in een opgehoogd vierkantje staat. Dat laatste kom je onder meer bij Wiesbaden tegen.

Weet je het niet zeker, koop dan geen onderdelen op gevoel. Draai eerst het bovendeel eruit, neem het mee naar de balie en laat het naast het nieuwe leggen. Dat scheelt twee ritten en een discussie over het retourneren van een gemonteerd onderdeel.

Kenmerk	Waar je naar kijkt	Wat het betekent
Inbusschroef in de knop	Verzonken in een vlak vlak of in een opgehoogd vierkant	Verschilt per merk, opgehoogd zie je onder andere bij Wiesbaden
Aansluiting op de leiding	Wartel met draad of een steekkoppeling op koper	Steekkoppeling wijst op het type met snelkoppeling
Merknaam op kraanhuis of rozet	Vaak in het gietwerk gestempeld, soms onder de rozet	Directe aanwijzing voor de juiste onderdelentekening
Typeaanduiding	Codes als GK116 of een productnaam als Polaris of Secure	Hiermee vindt de groothandel de bijbehorende artikelnummers
Lengte van de bedieningsas	Meten vanaf de knop tot het afsluitrubber	Bepaalt de inbouwlengte, die volgt uit de muurdikte
Draad van het bovendeel	Grootte en spoed van de schroefdraad	Hier gaat het mis bij onderdelen van een ander merk

Het bovendeel en de bedieningsas vervangen

Het prettige aan deze constructie is dat je voor de meeste reparaties de kraan niet uit de muur hoeft. Het bovendeel met de bedieningsas draai je van buitenaf uit het kraanhuis, en het nieuwe deel schroef je er op dezelfde manier weer in. De kraan blijft zitten waar hij zit.

Sluit eerst de toevoer af met de binnenstopkraan en laat de leiding leeglopen. Zit er geen aparte afsluiter voor deze leiding, dan is dat het eerste wat je moet oplossen. Hoe je zo'n afsluiter kiest en plaatst staat bij het afsluiten en aftappen van een buitenkraan.

Bij het uitdraaien komt de as in zijn geheel mee naar buiten, met het afsluitrubber aan het uiteinde. Kijk daarna met een zaklamp in het kraanhuis: als daar zand of kalkgruis in zit, spoel dat er dan uit voordat je het nieuwe deel erin zet. Een korrel op de zitting is genoeg om het verse rubber meteen weer te laten lekken.

Vet de nieuwe o-ringen in met vet dat geschikt is voor drinkwaterinstallaties. Droog gemonteerde ringen rollen bij het indraaien uit hun groef of scheuren over de schroefdraad. Draai daarna handvast aan, plus wat je met een sleutel nog nét kunt aantrekken, en niet meer.

In welke stand je het bovendeel monteert

Draai het bovendeel bij het monteren niet volledig dicht. Zet de as in de open stand, dus met de knop opengedraaid, en schroef het geheel dan in het kraanhuis. Draai je het bovendeel geblokkeerd dicht en schroef je het zo naar binnen, dan duw je het afsluitrubber met het volledige koppel van je sleutel tegen de zitting. Dat is precies de belasting waar het rubber van kapot gaat, en je merkt het pas als je de kraan opendraait en er niets meer goed sluit.

Een VSH buitenkraan demonteren van de leiding

Moet de kraan er helemaal af, dan hangt de aanpak af van hoe hij op de leiding zit. Bij de uitvoering met een steekkoppeling schuift het kraanhuis over een koperen buis en houden kleine weerhaakjes hem vast. Losdraaien werkt daar niet: je moet die haakjes intrekken.

Daar bestaat een demontagebeugel voor, die rond de dertig euro kost. Vervelend genoeg heeft lang niet elke loodgieter zo'n beugel in de bus liggen, dus als particulier sta je al snel voor de keus om hem zelf aan te schaffen.

Er is een alternatief dat in de praktijk gewoon werkt: een gebogen langbektang. De truc zit hem erin dat je met de bekken van de tang het kunststof busje rondom de buis wegdrukt, en niet een ander deel van de kraan. Dat busje bedient de weerhaakjes, en zodra die intrekken schuift het kraanhuis vrij makkelijk van het koper af.

Knijp daarbij nauwelijks in de tang. Je wilt niet aan de buis trekken of hem samendrukken, je wilt er strak langs schuiven met de bekken. Beschadig je de koperen buis, dan kun je de nieuwe koppeling er niet meer waterdicht op krijgen en moet de muur alsnog open.

Kranen met een draadverbinding

Zit de kraan met schroefdraad of een wartel op de leiding, dan draai je hem er gewoon af, met een tweede sleutel als tegenhouder op de aansluiting. Zonder tegenhouder draai je de koppeling in de muur mee en heb je een lekkage waar je niet bij kunt. Dezelfde werkwijze als bij het vervangen van een kraan binnenshuis, alleen zit hier het meeste in de muur en zie je er weinig van.

De kraan vervangen of terug naar een gewone kraan

Wie een paar keer met een vorstvrije kraan geworsteld heeft, komt op het idee om er een simpele gevelkraan voor in de plaats te zetten. Dat is begrijpelijk, maar in de meeste gevallen niet zomaar te doen.

Bij een vorstvrije buitenkraan is de lange buis in de muur onderdeel van de kraan zelf en zit het kraanhuis daar vast op. Er steekt dus geen bruikbaar stuk leiding met schroefdraad uit je muur waar je een andere kraan op draait. Wil je toch een gewone kraan, dan moet de leiding binnen worden aangepast en komt er een nieuwe doorvoer met een muurplaat.

Daar zit een tweede punt aan vast. Een gewone gevelkraan houdt water in de leiding tot vlak achter de gevel staan, dus die moet elke winter afgesloten en afgetapt worden. Zonder aparte afsluiter en aftappunt binnen is dat geen verbetering ten opzichte van wat je had.

Blijft de vorstvrije kraan zitten, dan is het praktisch om te controleren of de leiding ernaartoe een deugdelijke afsluiter heeft. Een filterstopkraan met vuilvanger in de toevoer is daarvoor een nette oplossing, zeker in oudere installaties waar veel gruis in de leiding zit.

Als je niet bij de aansluiting kunt

Regelmatig blijkt de aansluiting van de buitenkraan achter een badkamerwand te zitten, of achter een ingebouwd bad. Om erbij te komen zou je het bad moeten slopen, en dat staat in geen verhouding tot een lekkende kraan. Toch is er dan meestal nog een werkbare route.

De eerste is de reparatie van buitenaf, want bovendeel, bedieningsas en o-ringen kun je vervangen zonder ook maar iets aan de binnenkant aan te raken. Voor negen van de tien mankementen aan deze kranen is dat genoeg.

Lukt dat niet meer, bijvoorbeeld omdat het schroefdraad in het kraanhuis zelf is uitgetrokken, dan is de nette noodoplossing om de kraan buiten bedrijf te stellen. Sluit de toevoer af met de dichtstbijzijnde afsluiter waar je wél bij kunt en tap de leiding af tot achter die afsluiter. Zolang er geen water in het bevriesbare deel staat, kan er ook niets kapotvriezen.

Afplakken met tape is daarbij geen oplossing. Tape houdt de leiding onder druk, en het water dat achter het afsluitrubber blijft staan bevriest in de winter alsnog. De leiding moet leeg, niet dicht.

Keurmerk, terugstroombeveiliging en de winterroutine

Op buitenkranen let de waterleidingregelgeving op één ding in het bijzonder: water uit een tuinslang mag nooit terug de drinkwaterleiding in kunnen lopen. Een slang die in een gieter, een vijver of een emmer met plantenvoeding hangt, is precies de situatie waar dat mis kan gaan bij een drukdaling in het net.

Daarom hoort er een terugstroombeveiliging in de kraan of direct erachter te zitten. Bij nieuwere modellen zit die al ingebouwd en herken je dat aan het Kiwa-keur op de kraan of de verpakking. Dat keurmerk zegt dat het product op deze punten getoetst is, het zegt niets over de levensduur van de rubbers. Zit er bij een oudere kraan niets in, dan is een losse beveiliging bij te plaatsen; welke varianten er zijn lees je bij kranen met een beluchter of keerklep.

De winterroutine zelf is kort. Haal in het najaar de tuinslang eraf, draai de kraan met de hand dicht en laat hem leeglopen. Meer hoeft er bij een goed werkende vorstvrije kraan niet te gebeuren. De rest van de waterinstallatie in en om het huis komt aan bod in ons overzicht over sanitair en loodgieterswerk.

Het binnenwerk van een VSH vorstvrije buitenkraan vervangen

Deze volgorde geldt voor een kraan die lekt langs de as of niet meer goed sluit, en waarbij het kraanhuis zelf nog heel is.

1. Sluit de toevoer af en tap de leiding leeg

   Draai de binnenstopkraan van de buitenleiding dicht en zet daarna de buitenkraan open, zodat de leiding leegloopt. Wacht tot er niets meer komt. Achter het bovendeel staat anders de volle installatiedruk, en die spuit bij het losdraaien de muur in.

2. Haal de knop eraf en bekijk het bovendeel

   Draai de stelschroef in de knop los met de juiste inbussleutel en trek de knop van de as. Nu zie je hoe het bovendeel in het kraanhuis zit en welke sleutelmaat je nodig hebt. Zit de schroef vast door kalk, laat er dan even wat kruipolie op inwerken.

3. Draai het bovendeel met de as eruit

   Zet een passende sleutel op het bovendeel en houd het kraanhuis met een tweede tang tegen. Zonder tegenhouden draai je de hele kraan mee in de muur. De as komt in zijn geheel mee naar buiten, met het afsluitrubber aan het einde.

4. Beoordeel wat er versleten is

   Kijk naar de o-ringen, naar de groeven waar ze in liggen en naar het rubber aan het eind. Zijn de ringen alleen hard geworden en is de as glad, dan volstaat een reparatieset. Zie je inkepingen in de as of een ingedeukt rubber, vervang dan bovendeel en as als paar.

5. Reinig het kraanhuis en de zitting

   Schijn met een zaklamp in het huis en verwijder kalkgruis en zand. Spoel eventueel kort door door de binnenstopkraan even te openen met een emmer eronder. Eén korrel op de zitting laat een nieuw rubber meteen weer doorlopen.

6. Vet de nieuwe onderdelen in en monteer ze

   Smeer de o-ringen en de as in met vet dat geschikt is voor drinkwater. Zet de as in de open stand en draai het bovendeel dan pas in het huis. Zo duw je het afsluitrubber niet met sleutelkracht tegen zijn zitting aan.

7. Zet de knop terug en stel hem goed af

   Schuif de knop op de as in een stand waarin je hem prettig kunt bedienen en zet de stelschroef vast. Controleer dat de knop niet slipt, want een slippende knop is de reden dat mensen op een gegeven moment met een tang gaan draaien.

8. Zet het water erop en test onder belasting

   Open de binnenstopkraan langzaam en laat de buitenkraan eerst een halve minuut doorlopen. Sluit daarna een tuinslang aan met de sproeier dicht: dan pas staat er echt druk op de as. Blijft alles droog en loopt de kraan na het sluiten netjes leeg, dan is het klaar.

Maatvoering

De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Ruimte of vakgebied Alle Sanitair Elektra Keuken Trap Deuren Ventilatie

Ruimte of vakgebied	Onderdeel	Gangbare maat	Marge die in de praktijk werkt	Waar je op moet letten
Sanitair	Wastafel, bovenkant	85 cm boven de vloer	80 tot 90 cm	Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm.
Sanitair	Wastafelkraan, uitloop	25 tot 30 cm boven de wastafelrand	wat past bij de kom	Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder.
Sanitair	Fonteintje in het toilet	80 tot 85 cm	75 tot 90 cm	Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is.
Sanitair	Toiletpot, bovenkant zitting	40 tot 43 cm	38 tot 48 cm	Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger.
Sanitair	Hangend toilet, onderkant pot	40 cm boven de vloer	38 tot 45 cm	De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast.
Sanitair	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 80 cm	Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit.
Sanitair	Douchekraan, thermostaat	100 tot 110 cm	95 tot 120 cm	Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan.
Sanitair	Doucheglijstang, bovenkant	180 tot 200 cm	afhankelijk van de lengste gebruiker	Reken op minstens 20 cm boven de kruin.
Sanitair	Regendouche, onderkant kop	205 tot 215 cm	200 tot 220 cm	Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd.
Sanitair	Handdoekradiator, onderkant	20 tot 30 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen.
Sanitair	Afvoer wastafel, muurdoorvoer	50 tot 55 cm	45 tot 60 cm	Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling.
Elektra	Stopcontact in een woonruimte	30 cm hart boven de vloer	25 tot 40 cm	Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen.
Elektra	Stopcontact boven een aanrechtblad	115 tot 125 cm	10 tot 20 cm boven het blad	Uit de spatzone van de kraan blijven.
Elektra	Lichtschakelaar	105 cm hart boven de vloer	90 tot 120 cm	Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld.
Elektra	Deurklink	100 cm hart boven de vloer	95 tot 105 cm	Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen.
Elektra	Meterkast, groepenkast	150 tot 180 cm	bereikbaar zonder trapje	De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn.
Elektra	Wandcontactdoos buiten	minimaal 30 cm boven maaiveld	hoger bij kans op opspattend water	Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten.
Elektra	Bedrade deurbel, drukknop	110 tot 130 cm	100 tot 140 cm	Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel.
Elektra	Wandlamp naast een spiegel	160 tot 170 cm	op ooghoogte van de gebruiker	Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven.
Elektra	Televisieaansluiting	40 cm of op de hoogte van het scherm	afhankelijk van de opstelling	Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm.
Keuken	Werkblad, bovenkant	90 tot 95 cm	85 tot 100 cm	Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger.
Keuken	Bovenkasten, onderkant	50 tot 60 cm boven het blad	45 tot 65 cm	Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken.
Keuken	Afzuigkap boven een elektrische kookplaat	60 cm	55 tot 70 cm	Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht.
Keuken	Afzuigkap boven een gaspit	65 cm	65 tot 75 cm	Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam.
Keuken	Plint onder de keukenkasten	10 tot 15 cm	standaard 15 cm	Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan.
Keuken	Inbouwoven op ooghoogte	onderkant op 85 tot 90 cm	naar de gebruiker	Scheelt bukken met een hete plaat in je handen.
Trap	Trapleuning	90 cm boven de voorkant van de trede	85 tot 100 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer.
Trap	Leuning langs een bordes	100 cm	90 tot 110 cm	Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap.
Trap	Optrede, hoogte per trede	18 tot 20 cm	maximaal 21 cm binnen een woning	Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste.
Trap	Aantrede, diepte van de trede	22 tot 24 cm	minimaal 22 cm	Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm.
Trap	Vrije doorloophoogte boven de trap	230 cm	minimaal 210 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond.
Trap	Spijlafstand van een balustrade	maximaal 10 cm	kleiner bij kinderen	Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen.
Deuren	Binnendeur, standaardmaat	83 bij 201,5 cm	78 tot 93 cm breed	De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad.
Deuren	Voordeur, standaardmaat	88 bij 201,5 cm	83 tot 100 cm breed	Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator.
Deuren	Speling onder een binnendeur	1 tot 1,5 cm	2 cm bij mechanische ventilatie	De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet.
Deuren	Speling rondom in het kozijn	3 mm	2 tot 4 mm	Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt.
Deuren	Scharnieren, afstand tot de hoek	20 cm van boven en onder	15 tot 25 cm	Bij een zware deur een derde scharnier in het midden.
Ventilatie	Ventilatierooster in een raam	boven in het kozijn	op de bovenregel	Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder.
Ventilatie	Afzuigpunt in een badkamer	hoog in de ruimte	20 tot 30 cm onder het plafond	Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet.
Ventilatie	Muurrooster kruipruimte	net boven het maaiveld	minimaal 15 cm	Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht.
Ventilatie	Dakdoorvoer, afstand tot de nok	minimaal 50 cm	afhankelijk van het type	Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind.

Voordat je de kraan weer in gebruik neemt

• De binnenstopkraan is teruggevonden en werkt, en je weet waar het aftappunt zit
• Het kraanhuis is vanbinnen schoon, zonder kalkgruis of zand op de zitting
• De nieuwe o-ringen zijn ingevet met vet dat geschikt is voor drinkwater
• Het bovendeel is in de open stand ingedraaid en handvast plus een klein zetje aangetrokken
• De leegloopgaatjes in het kraanhuis zijn open en niet dichtgekit of dichtgeverfd
• De kraan is getest met een tuinslang met dichte sproeier, dus onder volle druk
• Na het sluiten loopt de kraan hoorbaar leeg en stopt dat vanzelf binnen een minuut
• Iedereen in huis weet dat nadruppelen normaal is en dat er niet aangetrokken wordt

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De kraan vaster dichtdraaien omdat hij nadruppelt

Dat nadruppelen is de leegloop die de kraan vorstvrij houdt en hoort er dus bij. Wie er elke keer een slag bij geeft, perst het afsluitrubber tegen zijn zitting kapot. Na een paar seizoenen lekt de kraan echt, of hij draait dieper dan bedoeld en klikt terug.

Binnenwerk van een ander merk kopen omdat het er hetzelfde uitziet

De onderdelen van vorstvrije buitenkranen zijn niet universeel. Een binnenwerk van Geberit ligt naast het origineel en oogt identiek, maar de schroefdraad pakt niet. Neem het oude bovendeel mee naar de balie in plaats van op het oog te bestellen.

Het bovendeel losdraaien met druk op de leiding

De afsluiting van deze kraan zit achter in de muur, dus het bovendeel houdt de volle installatiedruk tegen. Draai je het eruit zonder de binnenstopkraan te sluiten, dan loopt de leiding leeg in je spouw voordat je bij die afsluiter bent.

De tuinslang de hele winter laten zitten

Met een slang aan de tuit kan het buitenste deel van de kraan niet leeglopen. Dat restje water bevriest en zet uit, en het kraanhuis scheurt. Zo'n scheur is niet met een reparatieset op te lossen, dan is de hele kraan afgeschreven.

Aan de koperen buis trekken bij het demonteren

Bij het type met steekkoppeling zit de kraan vast met weerhaakjes rond de buis. Trekken en wrikken buigt of deukt het koper. In een gedeukte buis pakt de nieuwe koppeling niet meer waterdicht, en dan moet de muur open voor een reparatie die niet nodig was.

Nieuwe o-ringen droog monteren

Zonder vet rollen de ringen bij het indraaien uit hun groef of scheuren ze over de schroefdraad. Het lek is dan meteen terug en je hebt de kraan voor niets opengehad. Gebruik vet dat voor drinkwaterinstallaties is bedoeld, geen willekeurige smeermiddelen uit de schuur.

Het bovendeel dichtgedraaid inschroeven

Zet je de as in de gesloten stand en draai je het bovendeel dan met een sleutel in het huis, dan pers je het afsluitrubber met dat volledige koppel tegen de zitting. Het rubber is dan al beschadigd voordat de kraan een druppel water heeft gezien.

De leegloopgaatjes dichtkitten of overschilderen

De gaatjes in het kraanhuis worden nog wel eens aangezien voor een gebrek en dichtgesmeerd bij het schilderen van de gevel. Daarmee schakel je de leegloop uit en is de kraan niet meer vorstvrij, terwijl hij er van buiten precies hetzelfde uitziet.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Het vervangen van bovendeel, bedieningsas en o-ringen is werk dat je zelf kunt doen. Je hoeft er niet voor in de muur en de kraan blijft zitten waar hij zit. De grens ligt op het moment dat er water in de muur komt of dat er aan de leiding zelf gewerkt moet worden.

Zie je binnen een natte plek op de muur onder de buitenkraan, dan zit het lek in de leiding of in de koppeling in de spouw. Sluit dan de toevoer af en laat een installateur kijken voordat je gaat hakken, want je weet niet waar de leiding precies loopt en wat er verder in die muur zit.

Bel ook als de aansluiting achter een betegelde wand of een ingebouwd bad zit en de kraan niet meer van buitenaf te repareren is. Een installateur kan beoordelen of er via een andere route bij te komen is en of het zin heeft om de leiding binnen te verleggen.

Moet er in de muur gesoldeerd worden om een nieuwe aansluiting te maken, dan is dat geen klus om zelf met een brander in een gesloten gevel te doen. Het brandrisico in een spouw met isolatie is reëel, en een installateur werkt daar met een persverbinding in plaats van met vuur.