Condens aan de buitenkant van het raam: waar het vandaan komt
Condens aan de buitenkant van het raam betekent dat je beglazing goed isoleert. Na een heldere, windstille nacht straalt de buitenste ruit warmte uit naar de hemel, zakt hij een paar graden onder de buitentemperatuur en slaat het vocht uit de buitenlucht erop neer. Er is niets kapot en er valt niets te repareren: de aanslag trekt weg zodra de zon of de wind erbij komt. Wat je wel kunt doen is het glas schoonhouden en zorgen dat het water aan de onderkant van het kozijn ongehinderd weg kan lopen.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Droge microvezeldoek om vast te stellen aan welke kant het water zit
- Raamtrekker met een gave rubberstrip
- Zaklamp en een klein spiegeltje voor de onderdorpel
- Pijpenrager of een stuk stug ijzerdraad om afwateringsgaten vrij te maken
- Hygrometer voor buiten, als je wilt weten hoe vochtig de lucht is
- Kitpistool en een kitmes, alleen als de gevelaansluiting echt lek is
Materiaal
- Glasreiniger of een ontvetter zonder wasachtige toevoegingen
- Blijvend elastische gevelkit op hybride basis, voor de naad tussen kozijn en metselwerk
- Ronde pe-rugvulling in de dikte van de naad
- Regenafstotende glascoating, als je zicht belangrijker vindt dan de aanslag zelf
Waarom het glas juist aan de buitenkant nat wordt
Condens slaat neer zodra een oppervlak kouder is dan het dauwpunt van de lucht eromheen. Bij condens aan de buitenkant van het raam is dat oppervlak de buitenste ruit, en de lucht is gewoon de buitenlucht. Hetzelfde zie je 's ochtends op een autoruit en op het gras.
Dat de ruit kouder wordt dan de lucht komt door uitstraling naar de hemel. Elk oppervlak straalt warmte uit, en een heldere nachthemel neemt die warmte op zonder er iets voor terug te geven. In een windstille, onbewolkte nacht zakt een ruit daardoor twee tot vijf graden onder de buitentemperatuur.
Bij oud enkel glas gebeurde dat nauwelijks. Door zo'n ruit lekte voortdurend warmte van binnen naar buiten, en die warmte hield de buitenzijde net boven het dauwpunt. Moderne beglazing houdt de warmte binnen, dus staat de buitenruit er koud bij en slaat hij aan. Welke soorten beglazing er zijn en wat ze doen, staat in ons overzicht over ramen, glas en beglazing.
Wat je ziet is dus geen gebrek maar het bewijs dat het glas doet wat het moet doen. Ruiten die nooit van buiten beslaan, zijn meestal de ruiten die warmte doorlaten.
Zit het water buitenop, aan de kamerzijde of tussen de ruiten
Voordat je iets onderneemt, wil je weten aan welke kant het vocht zit. Een droge doek geeft binnen tien seconden uitsluitsel. Laat het waas zich wegvegen, dan zit het op een glasoppervlak, en de kant waar het verdwijnt is ook de kant waar het zat. Krijg je het van geen enkele kant weg, dan zit het in de spouw van de isolatieruit en is die ruit toe aan vervanging.
Die drie plekken hebben totaal verschillende oorzaken en vragen elk een andere aanpak. Aan de kamerzijde gaat het om de vochtbalans in huis: te veel damp en een koud glasoppervlak. In de spouw is het een defect aan de randafdichting. Op de buitenruit is het weer, en verder niets.
Kijk daarbij ook naast het glas. Staat de ruit droog terwijl de glaslat, de sponning of de onderdorpel donker en nat blijft, dan gaat het niet om condens maar om water dat nergens heen kan.
| Waar het water zit | Wat je ziet | Wat het betekent | Wat je ermee doet |
|---|---|---|---|
| Op de buitenste ruit, aan de buitenzijde | Waas of fijne druppels in de vroege ochtend, van buitenaf weg te vegen | Het glas isoleert goed en heeft 's nachts naar de hemel uitgestraald | Niets nodig, het trekt weg zodra de zon of de wind erbij komt |
| Op de binnenste ruit, aan de kamerzijde | Beslagen onderrand, strepen naar beneden, water op de vensterbank | Te veel vocht in de ruimte of een koud glasoppervlak binnen | Meer luchten, vochtbronnen aanpakken, gordijn niet strak tegen het glas |
| Tussen de twee ruiten in | Waas of witte kalkstrepen die je van geen enkele kant weg krijgt | De randafdichting van de isolatieruit is lek | Ruit vervangen, herstellen is bij isolatieglas geen optie |
| Op de glaslat en de sponning, niet op het glas | Donker, blijvend nat hout en verf die aan de onderkant loslaat | Water dat van het glas afloopt en niet weg kan | Afwatering vrijmaken, hout laten drogen en daarna nakijken |
| Op de onderdorpel of de buitenvensterbank | Een natte streep of plasje onder het raam na een heldere nacht | Normale afloop van het water dat op de ruit stond | Zorgen dat het onbelemmerd van de gevel af kan lopen |
Twijfel je of een waas tussen de ruiten zit? Houd een zaklamp schuin tegen het glas. Bij een lekke ruit zie je vaak grijzige kalkslierten of een vlekkerige rand vlak boven de afstandhouder, en die staan er ook op een droge zomermiddag nog.
Wanneer je aanslag op de buitenruit kunt verwachten
Buitencondens heeft drie voorwaarden nodig die tegelijk moeten optreden: een heldere hemel, weinig wind en vochtige buitenlucht. Bewolking straalt warmte terug naar het glas, wind mengt de koude luchtlaag langs de ruit met warmere lucht erboven, en droge lucht heeft een dauwpunt dat zo laag ligt dat de ruit het niet haalt.
Daarom zie je het vooral in het voorjaar en het najaar, in de uren rond zonsopgang. De grond is dan nog vochtig, de nachten zijn helder en de luchtvochtigheid loopt tegen de ochtend op naar negentig procent of meer. Midden in de winter met droge vorstlucht en midden in de zomer met een stevige bries blijft het glas droog.
Hoe dicht het dauwpunt bij de luchttemperatuur ligt, bepaalt of een afkoeling van een paar graden genoeg is. In de tabel zie je dat bij negentig procent luchtvochtigheid anderhalve graad afkoeling al voldoende is, terwijl het glas bij zeventig procent ruim vijf graden kouder moet worden dan de lucht. Dat laatste haalt een verticale ruit zelden.
| Buitentemperatuur | Dauwpunt bij 70% RV | Dauwpunt bij 80% RV | Dauwpunt bij 90% RV | Dauwpunt bij 95% RV |
|---|---|---|---|---|
| 0 graden | -4,8 graden | -3,0 graden | -1,4 graden | -0,7 graden |
| 5 graden | 0,0 graden | 1,8 graden | 3,5 graden | 4,3 graden |
| 10 graden | 4,8 graden | 6,7 graden | 8,4 graden | 9,2 graden |
| 15 graden | 9,6 graden | 11,6 graden | 13,4 graden | 14,2 graden |
| 20 graden | 14,4 graden | 16,4 graden | 18,3 graden | 19,2 graden |
Deze getallen gelden voor de buitenlucht, niet voor de lucht in huis. Een hygrometer die binnen hangt zegt niets over de kans op aanslag aan de buitenzijde. Wil je meten, hang het meetinstrument dan buiten in de schaduw en uit de regen.
Wat er echt helpt en wat je geld kost zonder resultaat
Een natuurkundig verschijnsel poets je niet weg. Wat wel werkt, houdt de ruit warmer of neemt het vrije zicht op de hemel weg. Aan de binnenkant valt er niets te winnen: het water staat aan de buitenzijde en komt uit de buitenlucht.
Eén maatregel levert wel meteen resultaat op, en dat is schoon glas. Op een vuile ruit hechten de druppeltjes los van elkaar en verstrooien ze het licht, waardoor je een melkwitte laag krijgt waar je niet doorheen kijkt. Op een schone, vetvrije ruit vloeit hetzelfde water samen tot een dunne film die vrijwel doorzichtig is. De condens is er nog steeds, maar je hebt er geen last meer van.
Een verduisterend rolgordijn of een gesloten binnenzonwering verandert hier niets aan en kan aan de kamerzijde juist voor beslag zorgen, doordat het glas achter de doek verder afkoelt. Wat dat betekent voor je keuze aan de binnenkant lees je bij het verduisteren van een raam.
| Maatregel | Wat het doet | Waar je op moet letten |
|---|---|---|
| Afwachten tot de zon of de wind erbij komt | Werkt altijd, meestal binnen een uur na zonsopgang | Op een noordgevel of in de luwte kan het tot de middag duren |
| Buitenzonwering of rolluik 's nachts dicht | Schermt de ruit af van de hemel, waardoor hij minder ver afkoelt | Het scherm zelf wordt nat en moet overdag weer open kunnen |
| Overstek, luifel of balkon boven het raam | Onder een flink overstek slaat het glas vrijwel nooit aan | Zinvol bij nieuwbouw of verbouwing, niet als losse ingreep |
| Hoge beplanting of een schutting voor de gevel | Neemt een deel van het vrije zicht op de hemel weg | Geeft ook luwte en meer vocht, dus het effect valt vaak tegen |
| Buitenruit schoon en vetvrij houden | Maakt van melkachtige aanslag een doorzichtige waterfilm | Voorkomt de condens niet, verbetert alleen het zicht |
| Regenafstotende coating op de buitenruit | Druppels vloeien samen en lopen eerder van het glas af | Slijt en moet herhaald, en hoort niet op zelfreinigend glas |
| Beglazing met een coating op de buitenste ruit | De enige uitvoering die het verschijnsel zelf tegengaat | Alleen te krijgen bij nieuwe beglazing en duurder dan standaardglas |
| Harder stoken of binnen extra ventileren | Doet niets, het vocht komt niet uit de woning | Kost stookkosten zonder dat de ruit droger wordt |
| Folie of tochtstrip aan de binnenzijde | Heeft geen invloed op water aan de buitenkant | Verhelpt hooguit beslag aan de kamerzijde, en dat is iets anders |
Een raam aan de buitenkant dichtmaken: waar dat mag en waar niet
Veel mensen willen na een natte ochtend het raam aan de buitenkant dichtmaken, in de hoop dat het vocht dan niet meer op of in het kozijn komt. Daar zit een gedachtefout in, want de condens staat op het glas en niet in een kier. Erger is dat de openingen die je dichtsmeert bijna altijd nodig zijn.
In de onderdorpel van vrijwel elk kozijn zitten afwateringsgaten die het water uit de glassponning naar buiten voeren, en daarnaast kleine beluchtingssleuven zodat de sponning kan drogen. Kit of verf je die dicht, dan blijft het water in de sponning staan. Bij hout leidt dat tot rot achter de glaslat, en bij isolatieglas staat de randafdichting continu onder water, waardoor de ruit binnen enkele jaren blind kan slaan. Zo maak je van een onschuldig verschijnsel een echte reparatie.
De vuistregel voor de opbouw van een raam is dat de binnenzijde luchtdicht is en de buitenzijde regendicht maar dampopen. Wat er binnen niet in komt, hoeft er buiten niet uit. Andersom werkt het niet: een buitenkant die potdicht is en een binnenkant die lucht doorlaat, vult je kozijn met vocht. Meer over de opbouw en het onderhoud van kozijnen staat in ons overzicht over ramen, deuren en kozijnen.
Zet je aan de buitenzijde iets voor het raam, bijvoorbeeld een hor bij een raam met uitzetijzer, houd de onderdorpel dan vrij en schroef niet door de sponning heen.
| Opening of naad aan de buitenkant | Waar hij voor is | Mag hij dicht? |
|---|---|---|
| Afwateringsgaten in de onderdorpel | Water uit de glassponning naar buiten afvoeren | Nooit dichtmaken, jaarlijks controleren en vrijmaken |
| Beluchtingssleuven in de sponning | Drukverschil opvangen en de sponning laten drogen | Nooit dichtmaken, ook niet met verf |
| Stelnaad tussen kozijn en metselwerk | De aansluiting op de gevel wind- en waterdicht houden | Kitten mag en is vaak nodig, met rugvulling achter de kit |
| Naad tussen glaslat en glas | Regenwater buiten de sponning houden | Alleen kitten bij een beglazingssysteem dat daarop gebouwd is |
| Beglazingsrubber rond de ruit | Het glas afdichten en tegelijk laten werken | Niet overkitten, een verhard rubber vervang je |
| Ventilatierooster in of boven het kozijn | Verse lucht binnenlaten zonder het raam te openen | Niet dichtmaken, dat geeft juist beslag aan de kamerzijde |
| Kier tussen draaiend raam en kozijn | Ruimte voor het tochtprofiel en voor werking van het hout | Niet dichtplakken, een versleten profiel vervang je |
| Ruimte onder de lekdorpel of waterslag | Water van de gevel weg laten druppelen | Openhouden, dichtkitten trekt het water de gevel in |
Kit nooit rondom de onderzijde van een kozijn dicht. De aansluiting bovenlangs en aan de zijkanten mag dicht, maar aan de onderkant moet water dat er toch achter komt weer weg kunnen. Een volledig rondgekit kozijn houdt vocht vast in plaats van buiten.
Dakramen en schuin glas slaan het snelst aan
Wie een dakraam heeft, ziet dit verschijnsel het vaakst en het langst. Een schuin of horizontaal vlak kijkt recht de hemelkoepel in en straalt daardoor veel sterker uit dan een verticale ruit. Op zo'n ruit koelt het glas verder af en blijft de aanslag ook langer staan, want de zon komt er later bij.
Hetzelfde geldt voor het glas van een serre, een veranda en een lichtstraat. Bij nieuw geplaatste beglazing valt het extra op, omdat het oude glas zoveel warmte doorliet dat de buitenzijde droog bleef. Wat je opeens ziet is het verschil in isolatiewaarde, niet een fout in de montage of in de kitnaad.
De verleiding is groot om er met een trap of een ladder naartoe te gaan om het weg te vegen. Dat is precies het moment waarop het misgaat. Een natte dakpan of een vochtige zinken goot geeft geen grip, en het glas zelf is spekglad zolang de dauw erop staat. Werken op hoogte doe je met een stabiele opstelling en met iemand erbij, of je doet het niet.
Ga niet op een schuin dakvlak staan om een dakraam schoon te vegen. Het verschijnsel is onschuldig en trekt vanzelf weg, dus het is een slechte reden om een val te riskeren. Moet het glas echt schoon, doe dat dan bij droog weer vanaf een dakluik, een steiger of met een steel vanaf de grond.
Condens die de hele dag blijft staan
Normaal is de buitenruit een uur na zonsopgang weer droog. Blijft het waas tot de middag staan, dan is er iets wat de verdamping tegenhoudt, en dat is bijna altijd een combinatie van drie dingen: een gevel op het noorden, luwte door beplanting of een schutting, en een vuile ruit.
Van die drie heb je alleen het vuil zelf in de hand. Stof, uitlaatroet, pollen en een vetfilm van oude reinigingsmiddelen geven het water aanhechtingspunten. Was het glas daarom met een ontvetter zonder wasachtige toevoegingen en trek het na met een raamtrekker met een gave rubberstrip.
Blijft er ook na een schoonmaakbeurt en op een droge, winderige dag een vlekkerig waas zichtbaar, dan zit het niet meer aan de buitenzijde. Dat is het moment om de ruit tegen het licht te bekijken en te controleren of de spouw is aangeslagen. Een lekke isolatieruit vervang je, en dat is glaszetterswerk. Bij een enkele ruit in een oud houten kozijn ligt dat anders: dan kun je met zelf glas op maat snijden een heel eind komen.
Wat het aflopende water met je kozijn doet
Het water dat van de ruit loopt, verdwijnt niet in het niets. Het zakt naar de onderste hoeken van de sponning en zoekt daar de weg naar buiten. Werkt de afwatering, dan merk je er niets van. Zit er een propje verf, een spinnenweb of een restje kit in de gaatjes, dan blijft het staan waar het het meeste kwaad kan.
Bij houten kozijnen zie je dat het eerst aan de glaslat. Die zit onderin het diepst in het water, dus daar bladdert de verf af en wordt het hout zacht. Voelt de lat sponzig aan als je er met een schroevendraaier in duwt, dan is bijwerken niet genoeg en volgt het vervangen van de glaslatten. Bij kunststof en aluminium is de schade beperkter, maar ook daar wil je het water uit de sponning hebben vanwege de randafdichting van de ruit.
Zet je het raam op een kier terwijl de ruit nog nat is, dan komt dat water op de vensterbank terecht. Een vensterbank die telkens vochtig is geeft schimmelplekjes in de kitrand, en blijven er kleine vliegjes bij het raam rondhangen, dan is die natte onderdorpel of een plantenbak ernaast vaak de bron.
Controleer de afwateringsgaten twee keer per jaar met een zaklamp en een pijpenrager. Het is twee minuten werk per raam en het voorkomt precies de schade die mensen ten onrechte aan de condens toeschrijven.
Zo stel je vast wat er aan de hand is
Deze volgorde brengt je in een kwartier van een beslagen ruit naar de juiste conclusie.
-
Bepaal aan welke kant het vocht zit
Veeg met een droge doek eerst binnen over het glas en daarna van buitenaf over dezelfde plek. Gaat het aan de buitenkant weg, dan is het dauw op de buitenruit. Blijft het waas van beide kanten zitten, dan zit het vocht in de spouw en is de ruit lek.
-
Kijk wanneer en op welke gevels het staat
Buitencondens verschijnt na een heldere, windstille nacht en zit op de ramen met vrij zicht op de hemel. Ruiten onder een balkon, een overstek of een diepe dagkant blijven droog. Klopt dat patroon, dan heb je de oorzaak al gevonden en is er niets kapot.
-
Sluit een lekke isolatieruit uit
Bekijk het glas op een droge middag met een zaklamp schuin op de ruit. Grijze slierten, een vlekkerig waas of witte kalkstrepen vlak boven de afstandhouder wijzen op een lekke randafdichting. Die verdwijnen nooit, ook niet in de zomer, en dat onderscheidt ze van dauw.
-
Maak het glas schoon en vetvrij
Was de buitenruit met een ontvetter en trek hem na met een raamtrekker. Op schoon glas vloeit de dauw samen tot een doorzichtige film in plaats van een melkwitte laag druppels. De condens blijft komen, maar je kijkt er weer doorheen.
-
Controleer de afwatering in de onderdorpel
Zoek met een zaklamp de afwateringsgaten aan de buitenzijde op en haal er met een pijpenrager verf, vuil en spinrag uit. Giet er daarna een bekertje water in de sponning en kijk of het er onder weer uitkomt. Komt er niets uit, dan zit de sponning vol water.
-
Dicht alleen de naden die echt lekken
Tocht of inwaterend regenwater bij de aansluiting op de gevel los je op met rugvulling en een blijvend elastische gevelkit, langs de bovendorpel en de stijlen. De onderzijde laat je open, zodat water dat er toch achter komt weg kan lopen. Beluchtings- en afwateringsopeningen blijven vrij.
-
Weeg af of afscherming de moeite waard is
Wil je het verschijnsel echt terugdringen, dan is een buitenzonwering of rolluik die 's nachts dichtstaat de enige maatregel die zonder verbouwing effect heeft. Bedenk wel dat het scherm zelf nat wordt en dat het overdag weer open moet. Voor de meeste ramen is niets doen de betere keuze.
Nalopen bij condens aan de buitenkant
Uit de praktijk
Aanslag die pas sinds de nieuwe beglazing opvalt
Buitencondens die er vroeger niet was en sinds de vervanging van de ruiten elke herfstochtend staat, is geen montagefout. Het oude glas liet zoveel warmte door dat de buitenzijde boven het dauwpunt bleef. Het nieuwe glas houdt die warmte binnen, dus koelt de buitenste ruit nu wel ver genoeg af.
De reflex is een klacht bij de leverancier, en die loopt vrijwel altijd op niets uit: glasfabrikanten sluiten dit verschijnsel in hun voorwaarden uit omdat het buiten de ruit gebeurt. Wat wel de moeite waard is om na te lopen, is of er bij de plaatsing beluchtings- of afwateringsopeningen zijn dichtgekit. Dat is namelijk wel een montagefout, en die zie je aan water dat in de sponning blijft staan.
Water dat in de sponning blijft staan na het schilderen
Verf die met een kwast dik over de onderdorpel is gehaald, sluit de afwateringsgaten en de beluchtingssleuven af. Het glas blijft dan gewoon aanslaan, maar het water dat van de ruit loopt kan niet meer weg. Het staat in de onderste hoek van de sponning, precies waar de randafdichting van de isolatieruit zit.
Het gevolg zie je pas jaren later: een ruit die van binnen blind slaat en glaslatten die zacht worden. De ingreep is klein en het effect groot. Prik de gaatjes na het schilderen open met een pijpenrager voordat de verf hard is, en houd de sleuven bij elke schilderbeurt vrij.
Een ruit die tot in de middag melkwit blijft
Een ruit die urenlang wit blijft terwijl de rest van het huis allang droog is, staat meestal op het noorden en in de luwte van een schutting of hoge beplanting. Daar komt geen zon en geen wind bij, dus verdampt de dauw nauwelijks.
Wat hier het verschil maakte, was een schoonmaakbeurt met een ontvetter en een trekker. Op een vetvrij oppervlak vloeit hetzelfde water samen tot een gladde film in plaats van losse druppels die het licht verstrooien. De condens komt gewoon terug, maar het zicht blijft een seizoen lang beter.
Veelgemaakte fouten
Aannemen dat de ruit lek is
Vocht dat je van buitenaf wegveegt, zit per definitie niet tussen de ruiten. Een lekke isolatieruit herken je aan een waas dat blijft zitten, ook op een droge zomermiddag, vaak met kalkstrepen boven de afstandhouder. Veeg altijd eerst met een doek voordat je aan vervanging denkt.
De afwateringsgaten dichtkitten of dichtschilderen
Die gaatjes voeren het water af dat langs het glas naar beneden loopt. Zitten ze dicht, dan staat de sponning onder water en verrot de glaslat van binnenuit. Bij isolatieglas staat de randafdichting dan permanent in het vocht, en dat is de snelste route naar een blind geslagen ruit.
Het kozijn rondom volledig dichtkitten
De naad boven en opzij mag dicht, de onderkant niet. Een rondgekit kozijn houdt water vast dat er via haarscheuren in het metselwerk toch achter komt. Zonder uitweg trekt dat vocht het hout en de gevel in, en dat is een duurdere reparatie dan de kitnaad ooit gekost heeft.
Binnen harder gaan stoken of ventileren
Tegen vocht aan de kamerzijde is luchten de juiste aanpak, maar tegen dauw op de buitenruit helpt het niets. Dat water komt uit de buitenlucht. Je stookt dus voor niets, en op een goed isolerende ruit maakt de warmte binnen ook amper verschil voor de temperatuur van de buitenste ruit.
Met een schuurmiddel of staalwol op het glas
De melkwitte aanslag ziet eruit als kalk, en dus grijpen mensen naar schuurpasta of een schuursponsje. Op glas geeft dat fijne krassen die je daarna bij elke zonnestand ziet. Op zelfreinigend of gecoat glas beschadig je de toplaag onherstelbaar. Reinigen doe je met een ontvetter en een trekker.
Een ventilatierooster dichtzetten
Een rooster in of boven het kozijn heeft niets te maken met water op de buitenruit. Zet je het dicht in de hoop dat het scheelt, dan loopt de luchtvochtigheid binnen op en krijg je er beslag aan de kamerzijde bij. Je ruilt een onschuldig verschijnsel in voor een echt vochtprobleem.
Op een natte ladder of een schuin dak klimmen
Dauw maakt glas, zink en dakpannen spekglad, en juist op de ochtenden dat er condens staat is alles nat. Het verschijnsel trekt binnen een uur vanzelf weg. Dat is een slechte ruil tegen het risico van een val vanaf de eerste verdieping.
Veelgestelde vragen
Waarom zit er condens aan de buitenkant van mijn raam?
De buitenste ruit heeft 's nachts warmte uitgestraald naar een heldere hemel en is daardoor een paar graden kouder geworden dan de buitenlucht. Zodra het glas onder het dauwpunt van die lucht komt, slaat het vocht erop neer. Dat lukt alleen doordat je beglazing weinig warmte van binnen doorlaat: bij enkel glas hield die warmtelek de buitenzijde net droog.
Is condens aan de buitenkant van het raam slecht?
Nee, het is eerder een gunstig teken. Het betekent dat de warmte binnen blijft in plaats van door het glas te verdwijnen. Er ontstaat geen schade aan de ruit en de aanslag verdwijnt vanzelf. Let alleen op het water dat van het glas afloopt: dat moet via de onderdorpel weg kunnen en niet in de sponning blijven staan.
Hoe krijg je condens aan de buitenkant van het raam weg?
Wegvegen kan, maar dan staat het er een half uur later weer, zolang de omstandigheden hetzelfde zijn. Wachten is de eenvoudigste route: met de eerste zon of de eerste wind is het verdwenen. Wil je vooral beter zicht, maak dan de buitenruit schoon en vetvrij. Op schoon glas loopt het water als doorzichtige film weg in plaats van als melkwitte laag druppels te blijven staan.
Kun je een raam aan de buitenkant dichtmaken tegen condens?
Tegen dit verschijnsel helpt dat niet, want de condens zit op het glas en niet in een kier. Het raam aan de buitenkant dichtmaken is alleen zinvol als er echt tocht of regenwater door de aansluiting op de gevel komt, en dan kit je de bovendorpel en de stijlen met rugvulling erachter. De onderzijde houd je open, net als de afwaterings- en beluchtingsopeningen in de onderdorpel.
Hoe weet ik of het vocht tussen de ruiten zit?
Veeg met een droge doek eerst binnen en daarna buiten over dezelfde plek. Verdwijnt het waas aan een van beide kanten, dan zit het op het glasoppervlak en is er niets aan de hand. Blijft het van beide kanten staan, dan zit het in de spouw. Kijk dan met een zaklamp schuin op de ruit: kalkstrepen of grijzige slierten boven de afstandhouder bevestigen dat de randafdichting lek is.
Waarom heeft alleen een deel van mijn ramen er last van?
Het hangt af van hoeveel vrije hemel een ruit ziet en van de isolatiewaarde van het glas. Ramen onder een balkon, een overstek of in een diepe dagkant stralen veel minder uit en blijven droog. Ruiten met beter isolerend glas slaan eerder aan dan oudere beglazing in hetzelfde huis. Ook de gevelrichting speelt mee: op het noorden blijft de aanslag het langst staan.
Helpt een rolluik of een screen tegen condens op de buitenruit?
Ja, en het is zowat de enige maatregel die zonder verbouwing verschil maakt. Een dicht rolluik of een neergelaten screen schermt de ruit af van de heldere hemel, waardoor het glas minder ver onder de luchttemperatuur zakt. Het scherm zelf wordt dan nat, en het moet overdag weer open kunnen drogen. Voor de meeste woningen is dat een omslachtige oplossing voor een onschuldig verschijnsel.
Waarom heeft mijn dakraam er het meest last van?
Een schuin of horizontaal glasvlak kijkt recht de hemel in en straalt daardoor sterker uit dan een verticale ruit. Het glas koelt verder af en de aanslag blijft langer staan, omdat de zon er later bij komt. Bij een dakraam zie je daarom vaak nog condens terwijl de ramen in de gevel al droog zijn. Ga er niet met een ladder naartoe om het weg te vegen.
Waarom zie ik het vooral in het voorjaar en het najaar?
Dan komen de drie voorwaarden het vaakst samen: heldere nachten, weinig wind en een hoge luchtvochtigheid tegen de ochtend. In die periode ligt het dauwpunt dicht bij de luchttemperatuur, dus is een afkoeling van anderhalve tot drie graden al genoeg. In droge vrieslucht of bij een stevige bries in de zomer haalt het glas dat verschil niet en blijft het droog.
Kan buitencondens schade geven aan het kozijn of de kitnaad?
Het water zelf niet, maar water dat niet weg kan wel. Loopt het van het glas naar de sponning en zitten de afwateringsgaten dicht, dan blijft het in de onderste hoeken staan. Bij hout wordt de glaslat daar zacht en laat de verf los, en bij isolatieglas staat de randafdichting permanent in het vocht. Houd die gaatjes open en het probleem bestaat niet.
Is er glas dat geen condens aan de buitenkant geeft?
Er bestaat isolatieglas met een dunne coating op de buitenste ruit die het uitstralen afremt en het glasoppervlak iets warmer houdt. Dat vermindert de aanslag merkbaar, al kun je hem niet volledig uitsluiten. Het is alleen te krijgen als je nieuwe beglazing plaatst en het kost meer dan standaardglas. Op bestaande ruiten is er geen folie of middel dat hetzelfde doet.
Mag ik de aanslag met een raamtrekker of een wisser weghalen?
Dat mag, als de rubberstrip gaaf is en er geen zand op het glas ligt. Een versleten of ingesneden rubber trekt vuil mee en dat geeft krassen. Gebruik geen schuurmiddel en geen staalwol: de witte laag lijkt op kalkaanslag maar is gewoon water, en schuren beschadigt het glas of de coating erop blijvend.
Wanneer je beter een vakman belt
Voor het verschijnsel zelf hoef je niemand te bellen, want er valt niets te repareren aan iets wat het weer doet. Er zijn drie situaties waarin je het wel uit handen geeft.
De eerste is een isolatieruit waarvan de spouw is aangeslagen. Dat glas is niet te herstellen en het vervangen van een zware ruit in een bestaand kozijn is werk voor een glaszetter, ook vanwege het risico op breuk tijdens het uitnemen van de glaslatten.
De tweede is houtrot in de onderdorpel of de sponning. Voelt het hout sponzig aan onder een schroevendraaier, dan is verf eroverheen zetten uitstel. Een timmerman kan een dorpel aanhelen of vervangen zonder dat de ruit eruit hoeft.
De derde is elk raam waar je niet veilig bij kunt. Dakramen, ramen op de eerste verdieping en glas boven een schuin dakvlak zijn de plekken waar de meeste ongelukken bij gebeuren, en juist dan is het glas nat en glad. Laat dat door iemand met de goede opstelling doen.