Betonvloer en dekvloer: opbouw, dikte en vlak krijgen

Welke betonvloer ligt er onder je voeten

Voordat je iets aan een vloer doet, wil je weten wat voor vloer het is. Een in het werk gestorte plaat op zand gedraagt zich anders dan een prefab vloer die van muur naar muur draagt, en dat verschil bepaalt wat je erin mag boren, hoeveel gewicht erbij mag en hoe je hem isoleert. Wie een hele ruimte aanpakt, vindt in het overzicht van vloeren en vloeropbouw ook de houten en zwevende varianten naast elkaar.

Het snelste onderzoek doe je met je oren en met een kruipluik. Een vloer die op zand ligt klinkt bij aftikken dof en massief. Klinkt hij hol, dan zit er een kruipruimte of een verdieping onder en heb je met een dragende vloer te maken. Zie je van onderaf betonnen liggers met vulelementen ertussen, dan is het een ribbenvloer, in de volksmond een broodjesvloer.

Een broodjesvloer heeft nadelen die je vooral in de winter voelt. De vloer is koud, er lopen naden tussen alle elementen en er komt lucht uit de kruipruimte omhoog. Bij een combinatievloer met piepschuim vulelementen is dat opgelost doordat de isolatie in de vloer zelf zit, en omdat die elementen door een klein kruipluik passen wordt dat type ook in bestaande woningen toegepast. In een ouder huis kom je vaak een nehobo- of perforavloer met holle vulstenen tegen; als nehobo verdiepingsvloer heeft die een korte overspanning en weinig reserve.

Vanaf de jaren zeventig is de kanaalplaatvloer de standaard verdiepingsvloer geworden, herkenbaar aan de vaste breedte en de holle kanalen. Breedplaatvloer of kanaalplaatvloer: het verschil zit in de afwerking. Een breedplaat is een dunne prefab schil die op de bouw wordt afgestort, een kanaalplaat komt kant en klaar van de fabriek. De draagkracht van een broodjesvloer of kanaalplaatvloer staat in de oorspronkelijke bouwtekening, en dat is de plek waar je moet zijn voordat je er gewicht bij zet.

Vloertype	Waaraan je hem herkent	Waar je hem tegenkomt	Waar je op moet letten
In het werk gestorte betonvloer op zand	Massief, dof geluid, geen stramien te zien	Aanbouw, schuur, garage, nieuwbouw begane grond	Isoleren kan alleen van bovenaf of door de vloer te vervangen
Broodjesvloer of ribbenvloer	Betonnen liggers met vulelementen ertussen	Woningen van ongeveer 1955 tot 1985	Koud en luchtdoorlatend, isoleren gebeurt meestal vanuit de kruipruimte
PS-combinatievloer	Liggers met witte piepschuimelementen ertussen	Renovatie en nieuwbouw, ook in bestaande woningen	Isolatie zit al in de vloer, elementen passen door een klein luik
Kanaalplaatvloer	Prefab platen met ronde holle kanalen, meestal 1,20 m breed	Verdiepingsvloeren vanaf de jaren zeventig	Voorspanstaal onderin, dus niet frezen en niet zomaar grote gaten boren
Breedplaatvloer	Dunne prefab onderschil met tralieliggers, op de bouw afgestort	Nieuwbouw en verdiepingsvloeren	Werkt als één geheel met de druklaag, sparingen horen vooraf ingetekend
Nehobo- of perforavloer	Betonnen liggers met holle vulstenen, korte overspanning	Woningen van voor ongeveer 1970	Beperkte reserve, extra gewicht eerst laten beoordelen
Cellenbetonvloer	Lichtgrijze platen die je met een handzaag kunt bewerken	Schuren, tussenvloeren en dakvloeren	Licht en isolerend, maar gevoelig voor vocht en puntlasten
Stampbetonvloer	Ongewapend, korrelig oppervlak, meestal 8 tot 10 cm dik	Schuren en garages van voor de oorlog	Scheuren lopen door omdat er geen staal in zit
Houten balklaag met houten dekvloer	Verende vloer, balken op ongeveer 60 cm hart op hart	Verdiepingen en oude begane grondvloeren	Natte dekvloeren zijn hier vaak te zwaar

Hoe dik moet een betonvloer zijn

Hoe dik een betonvloer op zand moet zijn, hangt aan drie dingen: wat erop komt te staan, wat eronder ligt en hoeveel wapening erin gaat. De dikte van een betonvloer in een schuur of tuinhuis is 10 cm met een net erin, en dat volstaat ruim. De dikte van een betonvloer voor een garage waar een auto op staat houden wij liever op 12 tot 15 cm, omdat de belasting daar op vier kleine vlakken drukt in plaats van gelijkmatig verdeeld.

Zelf een betonvloer maken is goed te doen. Een dunne betonvloer is niet per se fout, maar hij vergeeft niets. Ligt het zand eronder niet overal even vast, dan scheurt een plaat van 8 cm bij de eerste zetting, terwijl 15 cm dat overbrugt.

De draagkracht van een betonvloer van 15 cm op goed verdicht zand is voor woon- en opslagbelasting ruim voldoende. In oude schuren ligt soms al vijftig jaar 8 cm ongewapend stampbeton zonder één scheur, maar dat is een vloer direct op vaste grond zonder isolatie eronder.

Zodra er isolatie tussen zit, ligt de plaat als het ware op een verende laag en heb je die extra centimeters nodig. De minimale dikte van een betonvloer op isolatie houden wij daarom op 12 cm, met een net van 8 mm. Voor buiten geldt nog iets extra: een betonvloer met vorstrand voorkomt dat de plaat in de winter opvriest en scheurt. Die vorstrand van de betonvloer maak je ongeveer 30 cm breed en 60 cm diep, met wapening die doorloopt in de plaat.

Een overkapping op een betonvloer, een terras of een veranda vraagt dus meer aandacht voor de rand dan voor het midden. Voor een terras is de betonvloer meestal 8 tot 10 cm, met afschot van de gevel af. Wordt de betonvloer onder een overkapping ook nog belast door kolommen, zet daar dan poeren onder in plaats van te vertrouwen op de plaatdikte.

Voor een vloer waar wanden op komen of die als constructie meetelt, houdt het zelf uitrekenen op en hoort er een berekening van een constructeur bij. De uitvoering doe je daarna prima zelf: hoe je een betonvloer stort op een verdicht zandbed staat er stap voor stap.

Waar de vloer komt	Dikte beton	Wapening	Waar je op let
Tuinpad of terras	8 tot 10 cm	Net van 6 mm, maas 150 mm	Afschot van ongeveer 1 cm per meter van de gevel af
Betonvloer schuur of tuinhuis, zonder auto	10 cm	Net van 6 tot 8 mm	Randen niet dunner laten uitlopen dan het midden
Betonvloer garage met personenauto	12 tot 15 cm	Net van 8 mm, maas 150 mm	Extra dikte bij de inrit, waar het gewicht op de rand komt
Betonvloer overkapping of veranda	10 tot 12 cm met vorstrand	Net van 8 mm	Vorstrand ongeveer 30 cm breed en 60 cm diep
Begane grondvloer aanbouw, op isolatie	12 tot 15 cm	Net van 8 mm op afstandhouders	Zwevend storten, vrij van fundering en opgaand werk
Vloer waar wanden op komen of die draagt	Volgens berekening	Volgens berekening	Werk voor een constructeur, niet voor een vuistregel
Dikte betonvloer verdieping	Prefab, meestal 20 tot 32 cm	Zit in het element	De overspanning bepaalt het type, niet je opbouwhoogte

Wapening, vezels en krimpnetten uit elkaar gehouden

Wapening in een betonvloer doet één ding: trekkrachten opvangen die het beton zelf niet aankan. Voor een vloer op zand van 10 tot 15 cm werk je met één laag net. Welke wapening in een betonvloer hoort, hangt aan de dikte, en de dikte van de wapening in een betonvloer loopt daar recht tegenin: hoe dunner de vloer, hoe zwaarder het staal moet zijn. Een staafdikte van 5 mm is voor een woonvloer aan de dunne kant, 8 mm met een maas van 150 mm is de maat die je bij 12 tot 15 cm veel ziet.

De ligging telt zwaarder dan de dikte. Een net dat plat op de isolatie ligt doet vrijwel niets, want daar staat het beton onder druk en niet onder trek. Leg het net op afstandhouders, rond het midden tot tweederde van de plaathoogte, en houd minstens 25 tot 30 mm beton boven het staal zodat het niet gaat roesten.

Hoeveel wapening er in een betonvloer gaat, is daarmee snel bepaald: één doorlopende laag net over het hele vlak, plus de overlap. Bij meerdere matten laat je ze minimaal 35 cm overlappen, en voorkom dat er op één punt vier matranden op elkaar komen: daar krijg je een prop staal die je nauwelijks verdicht krijgt.

Wanneer je dubbele wapening in een betonvloer nodig hebt, is geen doe-het-zelfvraag. Twee netten, onderin en bovenin, horen bij dragende vloeren, dikke platen en grote overspanningen, en dat is precies het gebied waar een constructeur de doorsnede aanwijst. In een dekvloer zit iets heel anders: daar hoort geen constructieve wapening in, hooguit een krimpnet in de cementdekvloer of vezels tegen haarscheuren.

Vezels in een cementdekvloer werken in de eerste uren, als de mortel nog nauwelijks sterkte heeft. Een cementdekvloer met vezels scheurt daardoor minder snel uit, maar de vezels vervangen geen wapening en verhogen de draagkracht niet. Bij een oplopende laag, waar een net toch nergens op de goede hoogte ligt, zijn vezels wel de logische keuze.

Hoeveel vezels er in een cementdekvloer gaan staat op de zak, en dat luistert nauwer dan je denkt. Hoe je het net stelt en verdeelt tijdens de uitvoering vind je bij het stellen van wapening en het storten zelf.

Toepassing	Wat erin gaat	Waar het zit	Let op
Betonvloer op zand, 10 cm	Net van 6 tot 8 mm, maas 150 mm	Op afstandhouders, rond het midden	Overlap minimaal 35 cm
Betonvloer op isolatie, 12 tot 15 cm	Net van 8 mm, maas 150 mm	Iets boven het midden	Minstens 25 mm dekking boven het staal
Dragende vloer of grote overspanning	Dubbele wapening, twee netten	Onder- en bovennet	Alleen volgens berekening
Cementdekvloer van 5 cm	Meestal niets, eventueel kunststofvezels	Door de hele mortel gemengd	Vezels vervangen geen wapening
Dikke of belaste dekvloer	Krimpnet van 4 tot 5 mm	In het midden van de laag	Vooral tegen haarscheuren, niet voor draagkracht
Vloer met veel puntlasten	Staalvezels, circa 20 tot 30 kg per m³	Door de betonspecie	Dosering komt van de leverancier

De opbouw van onderaf: zand, folie, isolatie en beton

De opbouw van een betonvloer op zand reken je van boven naar beneden terug, en niet andersom. Je begint bij de vloerhoogte die je wilt hebben en trekt daar alle lagen vanaf. Een voorbeeld uit een aanbouw met vloerverwarming: 1,5 cm tegel, 9 cm cementdekvloer, 2 cm tussenisolatie, 15 cm beton en 10 cm EPS. Samen 37,5 cm, en zo diep moet je dus uitvullen onder peil.

Welk zand onder een betonvloer hoort, is minder spannend dan het lijkt: gewoon ophoogzand of vulzand voldoet. Het moet wel in lagen van hooguit 30 cm worden aangebracht en verdicht. Binnenshuis is een lichte trilplaat verstandiger dan een zware, want de trillingen lopen door tot in het metselwerk. Inwateren helpt om het zand echt vast te krijgen, en het vlak maken doe je met een rechte plank met een waterpas erop.

De folie onder een betonvloer heeft één taak: optrekkend vocht uit het zand tegenhouden. Folie of plastic onder een betonvloer is hetzelfde: het gaat om een dampremmende laag. De pe-folie onder een betonvloer is 0,2 mm dik, met een overlap van 20 tot 30 cm en omhoog tegen de wanden.

Of de folie onder of boven de isolatie van een betonvloer hoort, is een klassieke twijfel. Wij leggen het dampscherm onder de isolatie, tegen het vocht van beneden, en daarboven zo nodig nog een dun vel zodat het aanmaakwater van het beton niet tussen de naden wegloopt. Twee volwaardige dampdichte lagen boven elkaar wil je juist niet, want dan sluit je vocht op tussen twee schermen.

De kantstrook van de betonvloer gaat als laatste erin, langs alle wanden, kolommen en leidingdoorvoeren. Die strook van 8 tot 10 mm laat de vloer werken zonder tegen het metselwerk te drukken, en vormt samen met een dilatatie in de betonvloer bij doorgangen de scheiding die scheuren voorkomt. Is de randisolatie voor de betonvloer 20 cm hoog, dan snijd je het overschot na het storten gewoon af. Bekisting maken voor een betonvloer is recht toe recht aan, maar onderschat de druk niet: verse specie duwt hard, dus schoor de bekisting aan de buitenkant af.

Een betonvloer op houten balken vraagt een heel andere opbouw. Daar horen stalen platen met een zwaluwstaart als profiel thuis: de betonvloer wordt dan maar 50 tot 60 mm dik en werkt samen met het staal. De vraag bij lewisplaten is beton of zandcement, en het antwoord is beton: zandcement op een lewisplaat mist de sterkte en de hechting waar het profiel op is ontworpen.

Laag	Wat die laag doet	Vuistregel
Verdicht zandbed	Draagt de plaat en voorkomt zetting	Ophoogzand in lagen van maximaal 30 cm, verdichten en inwateren
Pe-folie 0,2 mm	Houdt optrekkend vocht uit het zand tegen	Overlap 20 tot 30 cm, tegen de wanden omhoog trekken
Drukvaste isolatie	Isoleert en scheidt de plaat van de ondergrond	EPS 100 als minimum onder een woonvloer, zwaarder bij een garage
Dun folie boven de isolatie	Houdt het aanmaakwater in het beton	Alleen als hulpmiddel, niet als tweede dampscherm
Wapeningsnet	Vangt trek op en beperkt scheuren	Op afstandhouders, nooit plat op de isolatie
Beton	De constructie zelf	10 tot 15 cm, verdichten en nabehandelen
Kantstrook 8 tot 10 mm	Laat de vloer werken zonder tegen de muur te drukken	Langs alle wanden, kolommen en doorvoeren
Bekisting langs open randen	Houdt de specie op hoogte en op plaats	Recht zetten en stevig afschoren

Een bestaande betonvloer isoleren

Bij een bestaande vloer is de vraag simpel: kun je erbij van onderaf, of niet? Een betonvloer isoleren vanuit de kruipruimte kost je binnen geen enkele centimeter hoogte, en dat maakt het bijna altijd de eerste keuze. Platen tegen de onderkant, gespoten isolatie, of een bodemafsluiting met folie of schuimbeton werken allemaal.

De beste vloerisolatie voor een betonvloer boven een kruipruimte is meestal de vorm die zich naar de onderkant voegt, want daar zitten leidingen en ribbels in de weg. De kruipruimte isoleren onder een betonvloer levert bovendien meteen een drogere ruimte op.

Een betonnen broodjesvloer isoleren gaat om dezelfde reden vanuit de kruipruimte. Bij een broodjesvloer zit isolatie zelden in de vloer zelf, en tussen de ribben werken stijve platen slecht, dus gespoten materiaal of parels tussen de liggers werken daar beter. Isolatie voor een broodjesvloer koop je daarom zelden als stijve plaat: vloerisolatie in een broodjesvloer moet vooral aansluiten en niet dik zijn.

Wil je een broodjesvloer uit de jaren 70 isoleren, sluit dan meteen de naden en de doorvoeren af, want een groot deel van het koudegevoel komt van lucht die langs de vulelementen omhoog kruipt. Een geïsoleerde betonvloer die nog wel lucht doorlaat, voelt nog steeds koud aan.

Vaak zit het tegen: een kruipluik van 40 bij 40 cm, een funderingsbalk die de ruimte in tweeën deelt, of nog geen 50 cm hoogte. Dan blijft de kruipruimte laten uitgraven over, of van bovenaf isoleren en opbouwhoogte opofferen. Een bestaande betonvloer op zand isoleren kan sowieso alleen van boven, want daar is geen onderkant om bij te komen. Bij een kanaalplaatvloer isoleren geldt hetzelfde: platen tegen de onderzijde plakken of schroeven, of van bovenaf werken.

Isolatie onder of boven een betonvloer is dus zelden een vrije keuze, maar welke soort erin gaat wel. Dat is vooral een kwestie van druksterkte en opbouwhoogte. EPS-isolatie onder een betonvloer is de gangbare keuze, en piepschuim of tempex onder een betonvloer is precies hetzelfde materiaal onder een andere naam.

De druksterkte van EPS onder een betonvloer lees je af aan het getal: EPS 100 onder een betonvloer houdt 100 kPa bij tien procent vervorming. Of je EPS of XPS onder een betonvloer legt, hangt af van vocht en belasting; XPS is drukvaster en neemt geen water op.

PIR-platen onder een betonvloer isoleren per centimeter het beste, wat telt als de hoogte krap is. De keuze PIR of EPS onder een betonvloer valt daarmee vaak op de opbouwhoogte. PIR-isolatie onder een betonvloer op zand moet dan wel een vloerkwaliteit zijn met voldoende druksterkte, want niet elke plaat is daarvoor gemaakt.

Wil je een betonvloer isoleren met PIR-platen die op de bestaande vloer komen, leg de platen dan strak aaneen en vul kuilen eerst op. Hoe dik de isolatie onder een betonvloer moet worden, volgt uit de eis: voor een verbouwing geldt een minimum rond Rc 2,5 en voor nieuwbouw ligt de eis fors hoger, dus kijk wat er op het moment van je aanvraag geldt. De dikte van tempex onder een betonvloer komt bij Rc 2,5 uit rond 9 tot 10 cm.

Een betonvloer in een garage of schuur isoleren is een ander verhaal dan een woonvloer. Daar is de vloer het koudste vlak dat er is, maar ook het vlak dat de zwaarste klappen krijgt. Kies daar een drukvaste kwaliteit en houd de dekvloer erboven op minstens 50 tot 60 mm.

Isolatie	Lambda	Druksterkte	Waarvoor je die kiest
EPS 100	Ongeveer 0,036	100 kPa	Standaard onder een woonvloer, grote platen van 1 bij 2 meter
EPS 150 of 200	Ongeveer 0,034	150 tot 200 kPa	Garage, werkplaats en alles wat zwaarder belast wordt
XPS	Ongeveer 0,033	250 kPa en hoger	Vochtige plekken en kelders, kleinere platen met sponning
PIR in vloerkwaliteit	Ongeveer 0,022	Rond 120 tot 150 kPa	Weinig opbouwhoogte, hoogste isolatie per centimeter
Schuimbeton	0,08 tot 0,15	Vormvast, licht belastbaar	Isolerende vulling in een kruipruimte of onder een dekvloer
EPS-parels los gestort	Ongeveer 0,04	Niet belastbaar	Kruipruimte vullen waar je niet bij de vloer kunt
Gespoten pur	0,025 tot 0,030	Niet belastbaar in deze vorm	Onderkant van een broodjesvloer met veel ribbels

Dekvloeren naast elkaar: zandcement, anhydriet en lichtgewicht

De dekvloer brengt de vloer vlak en op hoogte en neemt de vloerverwarming op. Het verschil tussen cement en zandcement is simpel: cement is het bindmiddel, zandcement is het mengsel van zand en cement. Bij zandcement is de verhouding 1 deel cement op 4 à 5 delen scherp zand, en voor een cementdekvloer is die verhouding niet anders.

Gebruik portlandcement en geen metselcement, want in metselcement zit kalk en dat maakt een vloer zachter dan je wilt. Metselen met zandcement werkt andersom net zo slecht: daar wil je juist die kalk en een fijner zand.

Hoe dik een cementdekvloer wordt, hangt volledig af van wat eronder ligt. De minimale dikte van zandcement op een schone, aangebrande betonvloer is 25 tot 30 mm, want daar hecht de laag echt vast. Ligt er folie onder de cementdekvloer, dan schuift de laag los over de ondergrond en heeft een zandcement dekvloer een minimale dikte van 40 tot 50 mm. De isolatie onder een cementdekvloer maakt het pakket zwevend, en daarom loopt de dikte van een cementdekvloer op isolatie op naar 50 tot 60 mm.

De minimale dikte van een zandcementvloer op isolatie is dus hoger dan die op beton, en een cementdekvloer met een dikte onder de 25 mm houdt het nergens lang vol. De dikte van een cementdekvloer op een noppenplaat reken je vanaf de bovenkant van de noppen, meestal minstens 45 mm boven de buis. Bij vloerverwarming reken je die dikte boven de buis en niet vanaf de isolatie.

De maximale dikte van een cementdekvloer is minder streng, maar boven ongeveer 80 mm wordt het gewicht een punt en werk je beter in twee lagen of met beton. Vloeibaar zandcement van 1 cm of 2 cm dik bestaat niet als betrouwbaar product: vloeibaar zandcement heeft een minimale dikte van rond 40 mm, en daaronder krimpt elke gebonden mortel zich los. Een cementdekvloer gieten in plaats van smeren gaat met een zandcement gietvloer die machinaal wordt ingebracht: die vloeit vlakker uit dan handwerk, maar de diktes blijven dezelfde.

Een betonvloer ophogen met een paar centimeter doe je dus met zandcement en niet met egaline, en een cementdekvloer ophogen werkt precies zo. Onder de 30 mm wordt het lastig: dan is er nog maar één route, namelijk de bestaande vloer eerst afvlakken zodat de nieuwe laag overal dik genoeg wordt.

Anhydriet is de gietbare tegenhanger op basis van calciumsulfaat. Die vloeit uit tot bijna waterpas, krimpt weinig en mag dunner over vloerverwarming liggen, meestal 35 tot 40 mm. Een anhydrietvloer is na een dag beloopbaar, en een anhydrietvloer afwerken begint met schuren voordat er iets op gaat.

Het nadeel is water: anhydriet en langdurig vocht gaan niet samen, dus in een badkamer of kelder is zandcement het veiligere spoor. Een anhydrietvloer zelf doen is ook lastig, want het spul wordt normaal met een pomp aangebracht.

Lichtgewicht zandcement bevat EPS-korrels of perliet en weegt rond 1200 tot 1400 kg per m³ in plaats van 2000. Dat scheelt op een zwakke vloer echt gewicht, maar de laag is zachter en vraagt bijna altijd een sterkere toplaag erover. Een isolerende dekvloer werkt op dezelfde manier: je wint isolatie en verliest sterkte. Een cementdekvloer op een houten balklaag is meestal te zwaar, en dan kom je verder met droogbouwplaten of met het vlak maken van een houten vloer met platen.

De hechting van een cementdekvloer bepaalt of hij blijft liggen. Een cementdekvloer klinkt hol op de plekken waar die hechting weg is, en een cementdekvloer ligt los zodra die holle plekken aan elkaar groeien. Aanbranden met een cementpapje of met een dun papje van poederlijm op een stofvrije ondergrond is de stap die dat voorkomt.

Een cementdekvloer op zand hoort er niet rechtstreeks op: daar komt eerst beton, of anders een dikke, gewapende laag die zichzelf kan dragen. De kantstrook van de dekvloer hoort er altijd bij, ook bij een dunne gehechte laag.

Type dekvloer	Minimale dikte	Sterke kant	Waar hij afvalt
Gehechte cementdekvloer op beton	25 tot 30 mm	Sterk, goedkoop, overal verkrijgbaar	Alleen op een schone, aangebrande ondergrond
Ongehechte dekvloer op folie	40 tot 50 mm	Werkt los van een scheurende ondergrond	Meer dikte en dus meer gewicht
Zwevende dekvloer op isolatie	50 tot 60 mm	Isolatie en vloerverwarming eronder	Kantstrook en dilatatie zijn verplicht
Vloeibaar zandcement, machinaal	40 tot 50 mm	Vlakker en veel sneller aangebracht	Niet geschikt in lagen van 1 of 2 cm
Anhydriet gietvloer	35 tot 40 mm	Zeer vlak, weinig krimp, dun over vloerverwarming	Niet in natte ruimtes, mag niet nat worden
Lichtgewicht cementdekvloer	40 tot 50 mm	Ongeveer een derde lichter	Zachter, vraagt een stevige toplaag
Droge dekvloer van platen	20 tot 25 mm plaat	Geen droogtijd, licht genoeg voor hout	Ondergrond moet echt vlak liggen
Egaline	1 tot 10 mm, sommige tot 30 mm	Zelfnivellerend en snel beloopbaar	Geen constructieve laag en niet voor gaten

Uitrekenen hoeveel materiaal erin gaat en wat het weegt

Een zandcement dekvloer berekenen is niet moeilijk zolang je in kuubs denkt en niet in kilo's per vierkante meter. Neem het oppervlak maal de dikte: 35 m² bij 5 cm is 35 x 0,05 = 1,75 m³ mortel. Een cementdekvloer bereken je op precies dezelfde manier, en een zandcement calculator doet niets anders dan deze twee sommen achter elkaar.

Voor zelf mengen werkt de vuistregel van ongeveer twaalf zakken cement van 25 kg per kuub zand het snelst, dus bij 1,75 m³ kom je op zo'n 21 zakken. Het cement voegt nauwelijks volume toe, want het gaat tussen de zandkorrels zitten. Werk je met kant-en-klare zakken, reken dan met het volume: een zak van 25 kg geeft 12 tot 13 liter mortel.

Dat is ruim een vierkante meter bij 1 cm en nog geen kwart bij 5 cm. Bestel wat extra, want je verschept je gemakkelijk een paar keer.

Gewicht is de andere kant van dezelfde som, en die telt bij een oude vloer. Het gewicht van zandcement per m³ is ongeveer 2000 kg, dus 5 cm dekvloer komt op zo'n 100 kg per vierkante meter. Beton zit rond 2400 kg per m³. Wil je weten wat materiaal en arbeid samen kosten, dan geeft ons overzicht van wat een vloer egaliseren per vierkante meter kost een reëel beeld om je eigen som naast te leggen.

Egaline is niet goedkoop, en dat is precies waarom veel mensen bij een dikke laag naar zandcement overstappen. Zelf egaline maken lukt niet: de vloeimiddelen die het spul zelfnivellerend maken kun je met zand en cement niet nabootsen. Wat wel kan is de dure egaline reserveren voor de laatste millimeters en het grove werk met een goedkopere mortel doen.

Wat je wilt weten	Rekenregel	Voorbeeld
Volume dekvloer	Oppervlak x dikte in meters	35 m² x 0,05 m = 1,75 m³
Cement bij zelf mengen	Ongeveer 12 zakken van 25 kg per m³ zand	1,75 m³ zand vraagt circa 21 zakken
Verhouding zandcement	1 deel cement op 4 à 5 delen scherp zand	Portlandcement, geen metselcement met kalk
Zandcement 25 kg: hoeveel m²	12 tot 13 liter mortel per zak	Circa 1,2 m² bij 1 cm en 0,25 m² bij 5 cm
Beton uit zakken	Ongeveer 90 zakken van 25 kg per m³	Vloer van 2 x 2 m en 10 cm dik: circa 36 zakken
Gewicht cementdekvloer per m²	Circa 2000 kg per m³	5 cm is ongeveer 100 kg per m²
Gewicht zandcement per m² lichtgewicht	1200 tot 1400 kg per m³	5 cm is 60 tot 70 kg per m²
Gewicht betonvloer per m²	Circa 2400 kg per m³	10 cm is ongeveer 240 kg per m²
Hoeveel liter beton op een broodjesvloer	40 tot 60 liter per m² druklaag	Bij een laag van 4 tot 6 cm
Egaline	Ongeveer 1,5 kg per m² per mm	Zak van 25 kg dekt circa 5,5 m² bij 3 mm

Een vloer vlak krijgen met egaline of met slijpen

Een betonvloer vlak maken begint met meten onder een rijlat van twee meter. Zie je onder die lat 3 mm licht, dan is egaline het antwoord. Zie je 3 cm, dan is het zandcement.

Zitten er alleen hoge plekken, dan hoef je de vloer niet op te hogen maar haal je die bulten weg. De volledige werkwijze staat bij het egaliseren van een betonvloer stap voor stap.

Hoe je egaline moet aanbrengen verschilt niet zoveel per ondergrond, want het zit hem in de voorstrijk. Egaline aanbrengen op een zandcementvloer vraagt een primer die de zuiging wegneemt, en egaline op een betonvloer meestal ook. Op een gladde of dichte vloer neem je een hechtprimer met kwartsvulling. Egaline verwerken is verder vooral tempo maken: de open tijd is bij sommige mortels maar tien minuten.

Hoe dik egaline mag worden staat op de zak. De meeste producten lopen van 1 tot 10 mm en er zijn vezelversterkte soorten die tot 30 mm mogen. De minimale dikte van egaline staat er ook op, en onder die grens vloeit het niet meer uit en blijft het aan de randen te dun. Bij egaline is hoe dik je gaat dus geen gevoelskwestie maar een productvraag.

De laagdikte stuur je met de hoeveelheid, niet met gereedschap. Een lijmkam of een rakel verdeelt het spul alleen sneller; de hoogte komt uit het uitvloeien. Verdeel de vloer in vakken en reken uit hoeveel vierkante meter je per emmer moet bedekken: 100 liter voor 60 m² is ongeveer één emmer per 6 m². Een lijmkam van 4 mm die je even inzet laat zien of je in de buurt zit, en de prikroller haalt dat spoor er daarna weer uit.

Er gaat een handvol dingen mis, en bijna altijd dezelfde. Egaline laat los als de ondergrond stoffig, zuigend of vervuild was en er geen voorstrijk op zat. Egaline droogt niet als de ruimte koud is of als de vloer eronder nog vochtig is, want egaline op een vochtige vloer bindt wel maar droogt nauwelijks.

Bobbels in egaline komen van lucht die niet is uitgerold of van een poreuze ondergrond die lucht afgeeft. Wordt de egaline niet vlak, dan was er te weinig materiaal of bond het spul te snel.

Herstellen kan. Hoge plekken in egaline wegschuren gaat met een betonschuurmachine met diamantschijf, waarna je er dun overheen giet. Een vloer opvullen met egaline werkt tot de maximale laagdikte van het product, en een betonvloer opvullen met diepe gaten erin vraagt eerst reparatiemortel. Witte egaline is meestal gips- of anhydrietgebonden en daarmee niet geschikt voor natte ruimtes, dus kijk op de zak voordat je de lichte variant kiest.

Hoge plekken in beton haal je er anders af. Een steekbeitel glijdt over glad beton weg, maar een koudbeitel die je bijna haaks zet slaat er met een vuisthamer wel stukken uit. Voor een vlak resultaat is een betonvloer slijpen met een diamantkomschijf en stofafzuiging de nette weg; schuurpapier van korrel 40 doet niets.

Een oude, losse laag cementdekvloer afschrapen gaat met een vloerschraper of een schraapmachine. Ligt er een tegelvloer die de aanleiding is, kijk dan bij egaliseren over een bestaande tegelvloer voordat je gaat hakken.

Drogen en uitharden: wanneer mag er iets overheen

Hier zitten twee processen door elkaar. Een cementgebonden vloer moet eerst uitharden, en daarbij bindt het water zich chemisch aan het cement. Pas daarna gaat het overtollige water eruit, en dat heet drogen. De befaamde 28 dagen slaan op het bereiken van de ontworpen sterkte, niet op het moment dat er geen vocht meer in zit.

Bij het drogen van een cementdekvloer werkt de vuistregel van 1 cm per week voor de eerste vier centimeter, en daarboven gaat het langzamer. Hoe lang moet een dekvloer drogen in de praktijk? Bij 5 cm reken je op vier tot zes weken voordat er een dampdichte afwerking op mag.

Hoe snel droogt zandcement daarbij? Dat hangt aan de temperatuur, de ventilatie en de vraag of de ruimte al dicht is: het drogen van een zandcementvloer in een tochtige ruwbouw gaat sneller dan in een afgesloten badkamer met kimband op de hoeken. Een cementdekvloer is beloopbaar na 24 tot 48 uur, wat losstaat van het drogen.

Verse beton en een verse dekvloer wil je juist nat houden. Droogt de bovenkant te snel uit, dan hardt de toplaag niet uit maar verpoedert hij, en heb je voor altijd een stoffende vloer. In de zomer betekent dat de eerste dagen om de paar uur besproeien, of beter: afdekken met folie en daar het vocht onder houden. Twee weken folie op een pas gestorte garagevloer is geen overdreven zorg maar het verschil tussen hard en poederig.

Hoe lang moet beton drogen voor egaline? Reken op de volle 28 dagen, want egaline op jong beton krimpt mee en scheurt. Hoe lang moet beton drogen voor een dekvloer? Korter, omdat die laag zelf ook nog werkt en meebeweegt.

Tegels laten wat vocht door, dus daar kun je met een vervormbare lijm van klasse S1 of S2 eerder beginnen dan de klassieke maand. Vraag bij de bouwmaterialenhandel welke lijm op een jonge dekvloer mag.

Voor pvc, vinyl en parket is meten de enige goede methode. Een vloerlegger doet een CM-meting en houdt als vochtpercentage van een cementdekvloer voor pvc meestal 2,0 procent aan, met vloerverwarming 1,8 procent. Bij anhydriet liggen die grenzen rond 0,5 en 0,3 procent.

Zelf kun je een folietest doen: plak een stuk dik plastic van een halve vierkante meter luchtdicht op de vloer en kijk na 24 tot 48 uur of er condens onder staat. Datzelfde geldt voor pvc op een gietvloer of op een oude coating: de laag eronder moet droog zijn en goed vastzitten. In de tabel met droogtijden per materiaal zie je per laag hoe lang je ongeveer moet rekenen.

Laag	Beloopbaar na	Verder werken	Vuistregel
Beton van 10 tot 15 cm	24 tot 48 uur	Dekvloer erop na circa 28 dagen	Twee weken onder folie vochtig houden
Cementdekvloer van 5 cm	24 tot 48 uur, dan beloopbaar	Tegelen na 1 tot 4 weken, afhankelijk van de lijm	1 cm per week voor de eerste 4 cm
Zandcementvloer van 8 cm	48 uur	Pvc op de cementdekvloer pas na meting	Reken op zes weken of meer
Anhydrietvloer van 4 cm	24 tot 48 uur, beloopbaar	Schuren en afwerken na meting	Ventileren helpt, stookprotocol volgen
Egaline 3 mm	3 tot 6 uur	Tegels na 24 uur, pvc na 24 tot 48 uur	Koud en vochtig verdubbelt dit zo
Snelcement of snelle reparatiemortel	1 tot 2 uur	Dezelfde dag verder	Korte verwerkingstijd, alleen voor kleine vlakken
Egaline op een nieuwe betonvloer	Niet van toepassing	Wacht de volle 28 dagen af	Egaline op jong beton scheurt mee

Afwerken: vlinderen, dichtschuren, coaten of tegels

Een betonvloer glad afwerken kan machinaal of met de hand, en de timing is bij allebei het lastigste deel. Zelf een betonvloer vlinderen doe je zodra het beton zover is opgesteven dat je erop kunt staan zonder weg te zakken, maar voordat de cementhuid te hard is. Op een warme zomerdag is dat ongeveer vier uur na het storten, in de winter een stuk later. Een cementdekvloer vlinderen kan trouwens ook, en in een garage levert dat een eindvloer op waar niets meer overheen hoeft.

Een betonvloer afwerken met de hand werkt beter dan de meeste mensen denken. Maak de vloer na een paar uur licht nat en schuur hem dicht met een schuurbord op een steel, zodat je niet op het beton hoeft. Moet je er toch overheen, leg dan een paar balken van wand tot wand met planken erop om op te knielen. Daarna sluit je het oppervlak met een pleisterspaan, net zo vaak tot het beeld klopt.

Een zandcement dekvloer afwerken gaat op dezelfde manier als beton, alleen krijg je hem minder glad. Een ruwe betonvloer afwerken zonder machine kan met de oude pleistermethode: strooi een dun laagje van drie delen rivierzand op één deel portlandcement over de vloer zodra het water net is weggetrokken, schuur dat met een groot schuurbord door de toplaag en werk daarna dicht met de spaan. Een cementdekvloer afpappen met een waterdun papje van puur cement doen wij niet meer: puur cement zonder zand is zwak en gaat na het drogen juist stuiven.

Droog doorschuren met een klein beetje cement, ongeveer zo dun als poedersuiker op een pannenkoek, geeft wel een hard oppervlak. Een betonvloer aansmeren met een dunne laag mortel doe je alleen als de vloer daarna nog een afwerking krijgt.

Bij het afwerken van een betonvloer daarna zijn er vier routes. Impregneren maakt de vloer stofvrij en laat beton beton blijven. Een gevlinderde betonvloer afwerken hoeft vaak niet eens meer, want die toplaag is al dicht.

Een gevlinderde betonvloer polijsten geeft glans en gaat in stappen van diamantkorrel 30 naar 400 en hoger, altijd met stofafzuiging. Een betonvloer polijsten en impregneren hoort bij elkaar, want de open poriën van een pas geslepen vloer nemen anders elke vlek op. Voor een woonkamer bestaat er ook een wasbehandeling: bijenwas op een betonvloer geeft een matte, warme kleur, maar beschermt te weinig voor een garage of werkplaats.

Coaten geeft de hardste laag. Een betonvloer in de garage afwerken met een epoxy- of pu-coating vraagt een droge, vetvrije en opgeruwde ondergrond, en een cementdekvloer afwerken met betonverf is de goedkopere variant die sneller doorslijt. Een transparante coating op een betonvloer laat de structuur zien en is populair in woonruimtes.

Wil je een gietvloer in een schuur of werkplaats, kijk dan naar de dikte: de pakketten uit de bouwmarkt zijn dunne coatinglagen en geen 2 mm gietvloer. Een gietvloer met spikkels verbergt kleine oneffenheden, terwijl een ingetrokken vlek in een gietvloer juist ontstaat op een zuigende plek die niet geprimerd was. Hoe je die ondergrond klaarmaakt, staat bij het schuren en stofvrij maken van een betonvloer.

Een cementdekvloer goedkoop afwerken kan ook door hem te laten liggen en te impregneren. Reken dan wel op kleurverschillen en haarscheurtjes, want een zandcementvloer afwerken als eindvloer geeft een levendig beeld en geen strak vlak. Egaline als afwerkvloer in een garage raden wij af: de laag is te dun en te zacht voor autobanden en zwaar gereedschap.

Afwerking	Wat het oplevert	Wat het vraagt	Waar het misgaat
Vlinderen	Gladde betonvloer met dichte toplaag	Machine, ervaring en de juiste timing	Te vroeg of te laat beginnen, hoeken blijven ruw
Met de hand dichtschuren	Strak genoeg voor schuur en garage	Schuurbord op steel en geduld	Te nat of te droog schuren
Impregneren	Stofvrij, blijft eruitzien als beton	Schone, droge vloer	Aanbrengen op een nog vochtige vloer
Polijsten	Glans en een dichte, harde vloer	Diamantschuren in stappen met afzuiging	Te grof beginnen legt de grindkorrels bloot
Betonverf	Goedkoop en snel	Ontvetten, opruwen en primer	Slijt door bij draaiende autobanden
Epoxy of pu coating	Hardste laag, goed schoon te maken	Droge en opgeruwde ondergrond, meting vooraf	Vocht van onderaf duwt de laag los
Gietvloer uit de bouwmarkt	Naadloos in een woonkamer	Zeer vlakke en geprimerde ondergrond	Zuigende plekken geven een ingetrokken vlek
Tegels of pvc	Klaar in een dag, veel keuze	Vlakke en droge dekvloer	Leggen op een vloer die nog niet droog is

Vocht, lekkage en schimmel op een betonvloer

Vocht in een betonvloer komt uit drie richtingen: van boven na een lekkage, van onderen als optrekkend vocht, of uit de vloer zelf omdat hij nog jong is. Voor elk van die drie is de aanpak anders, dus stel eerst vast waar het vandaan komt. Optrekkend vocht in een betonvloer op zand is bijna altijd een folie die ontbreekt of gescheurd is, en dat merk je pas als er een dampdichte vloerbedekking op gaat.

Een vochtige betonvloer met donkere randen langs de muren wijst eerder op de aansluiting met de fundering dan op de vloer zelf. Blijft er water op de betonvloer staan na een bui in een schuur of garage, dan is het afschot verkeerd of ontbreekt de drempel. Lekkage in een betonvloer met leidingen erin laat je opsporen met lekdetectie voordat je iets dichtmaakt, want zoeken door te hakken kost meer dan het onderzoek.

Vocht uit een betonvloer halen na lekkage vraagt geduld en de juiste diagnose. Vocht in een betonvloer na lekkage zit namelijk zelden waar je het ziet. Zit er isolatie onder de dekvloer, dan staat het water tussen dekvloer en isolatie en droogt de bovenkant wel maar de kern niet.

Een betonvloer drogen na lekkage lukt bij een massieve vloer met bouwdrogers en ventileren; bij een zwevende vloer boort een droogbedrijf gaten en blaast de isolatielaag met overdruk leeg. Een cementdekvloer drogen na lekkage kost weken en geen dagen.

Waterdicht maken is een woord waar veel misverstanden omheen zitten. Egaline is niet waterdicht en wordt dat ook niet door er iets doorheen te mengen. Er bestaat wel waterdichte egaline voor buiten in de zin van vorstbestendig en vochtongevoelig, maar dat is iets anders dan een waterkerende laag.

Een cementdekvloer waterdicht maken doe je in een badkamer met kimband en afdichtpasta onder de tegels, en in een kelder met een kelderdichtingsmortel tegen waterdruk. Zandcement waterdicht maken met een toevoegmiddel verbetert de dichtheid iets, meer niet.

Een cementdekvloer buiten kan prima, mits met afschot en dilatatie, en zandcement voor buiten is gewoon te koop in een vorstbestendige samenstelling. Reken er alleen niet op dat het water tegenhoudt: onder een terras of balkon hoort een waterdichte laag, niet alleen mortel.

Zwarte schimmel op een betonvloer leeft niet van het beton maar van stof, lijmresten en vuil dat erop ligt. Schimmel op een betonvloer schoonmaken helpt een paar weken, waarna het terugkomt zolang het vocht er is. Zoek dus eerst het vocht: een lekkende leiding, een kruipruimte die vol staat, of condens onder een dampdichte vloerbedekking. Pas als de vloer droog blijft, is reinigen zinvol.

Wat je ziet	Waarschijnlijke oorzaak	Wat helpt
Donkere randen langs de muren	Optrekkend vocht via de fundering of het zand	Vochtscherm op de vloer, of de aansluiting aanpakken
Condens onder een plastic testvel	De vloer is nog niet droog	Wachten, ventileren en meten in plaats van gokken
Natte plek die niet weggaat	Lekkende leiding in of onder de vloer	Lekdetectie voordat je iets dichtmaakt
Schimmelplekken onder vinyl	Vocht van onderaf onder een dampdichte laag	Vloerbedekking eruit, laten drogen, dampscherm aanbrengen
Witte uitbloei op de vloer	Zouten die met het vocht meekomen	Droog laten worden, borstelen, pas daarna afwerken
Water in een kelder na regen	Waterdruk van buitenaf	Kelderdichtingsmortel of aanpak van buiten
Blazen in de coating	Vocht duwt van onderaf tegen de laag	Coating eraf, eerst het vochtprobleem oplossen

Slopen, zagen, boren en iets op de vloer vastzetten

Een betonvloer slopen doe je vanaf een vrije rand naar binnen toe. Een betonvloer zagen is daarbij de eerste handeling: met een doorslijper en een diamantschijf zaag je een rechte lijn op de plek waar het nieuwe werk aansluit, zodat de breuk niet verder loopt dan je wilt. Daarna gaat er een breekhamer in: een betonvloer slopen met een breekhamer van vijf tot acht kilo in de SDS-max opname lukt bij een plaat van 10 cm goed. De wapening knip je met een betonschaar of slijp je door.

Een betonvloer uithakken of uitbreken gaat in stukken die je kunt tillen, want een blok van 40 bij 40 bij 10 cm weegt al bijna veertig kilo. Moet een betonvloer op zand vervangen worden, dan is het zandbed eronder meestal ook toe aan verdichten voordat je opnieuw stort. Kijk vooraf wat er in of onder de vloer zit: leidingen in een betonvloer liggen zelden waar je ze verwacht.

Een gat in een betonvloer dichten begint met uithakken tot je vast materiaal voelt, want losse randen komen later alsnog los. Zuig het gat stofvrij, maak het voor en breng een hechtbrug van cementpap of hechtemulsie aan. Gaten in een betonvloer vullen doe je daarna in lagen met een krimparme reparatiemortel, want in één keer volstorten geeft krimpscheuren.

Moet je een betonvloer aanhelen over een groot vlak, dan boor je gaten in het oude beton, lijm je stekken in met ankerlijm en stort je nieuw beton met een net erin. Hoe je aansluit staat bij beton storten tegen een bestaande vloer aan.

Bij een kanaalplaatvloer gelden andere regels. Onderin zitten voorgespannen strengen, en die mag je niet doorboren of doorfrezen. Gaten boren in een kanaalplaatvloer kan meestal wel klein en tussen twee kanalen door, maar frezen in een kanaalplaatvloer aan de onderzijde is uit den boze.

Leidingen in een kanaalplaatvloer en een lichtpunt verplaatsen in een kanaalplaat doe je daarom door de holle kanalen te gebruiken of via een verlaagd plafond. Een kanaalplaat zagen is werk voor een gespecialiseerd bedrijf met een zaagwagen. Een polycarbonaat kanaalplaat zagen voor een overkapping is heel iets anders: dat doe je zelf met een fijngetande zaag op lage snelheid, met de beschermfolie er nog op.

Iets vastzetten op beton vraagt afstand houden van het vocht. Een houten paal op een betonvloer bevestigen doe je met een verzinkte paalvoet op een chemisch anker, zodat het hout een paar centimeter vrij blijft. Een houten balk op een betonvloer bevestigen gaat net zo, en voor een houten kolom op een betonvloer geldt hetzelfde: nooit rechtstreeks op het beton.

Een houtskelet op een betonvloer krijgt onder de onderregel een dpc-strook of geïmpregneerd hout. De aansluiting van een hsb-wand op een betonvloer maak je luchtdicht met een doorlopende kitrups en tape op de folie, en mechanisch met betonschroeven of slagankers om de 60 tot 80 cm. Bij houtskeletbouw op een betonvloer bepaalt die aansluiting of je later tocht voelt of niet.

Een kozijn op een betonvloer plaatsen werkt volgens hetzelfde principe: eerst een dorpel of vochtwerende laag, dan pas het hout. Voor een kwetsbare rand bij een garagedeur is een hoeklijn in de betonvloer, een stalen L-profiel met aangelaste ankers dat je meestort, de nette oplossing.

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Veelgestelde vragen