RAL 9010 of 9001: zuiver wit of crèmewit kiezen

Wat het verschil is tussen RAL 9010 en RAL 9001

RAL 9010 heet zuiver wit, RAL 9001 heet crèmewit. Het zijn allebei witte tinten, maar 9001 heeft een warme, licht gelige ondertoon terwijl 9010 neutraal en koel blijft. Zet je de twee naast elkaar op hetzelfde kozijn, dan ziet iedereen het verschil onmiddellijk. Zie je ze los van elkaar in twee verschillende kamers, dan valt het bijna niemand op.

Daar zit meteen de kern van de twijfel. De vraag is niet welke van de twee mooier is, maar hoe warm of hoe koel je het huis wilt hebben. Die afweging loopt gelijk op met de rest van je keuzes bij het uitzoeken van de juiste verf voor kozijnen, deuren en plinten.

Wat veel mensen verrast: 9010 is niet het witste wit dat bestaat. RAL 9016 verkeerswit en RAL 9003 signaalwit zijn allebei feller en kouder. Ook 9010 heeft nog een minieme warme ondertoon, waardoor hij in een ruimte met veel daglicht rustiger overkomt dan die fabrieksfrisse witten.

Aan de andere kant van 9001 liggen tinten die nog een stap warmer zijn, zoals RAL 1013 parelwit en RAL 1015 licht ivoor. Wie 9001 op het staal al te geel vindt, moet dus niet die kant op zoeken maar richting 9010 bewegen.

RAL-nummer	Naam	Hoe hij oogt	Waar je hem vooral tegenkomt
RAL 9016	Verkeerswit	Het koudste en felste wit, bijna blauwig	Kunststof kozijnprofielen, signaleringswerk
RAL 9003	Signaalwit	Fel en helder, iets minder koud dan 9016	Machines, metaalwerk, strak binnenwerk
RAL 9010	Zuiver wit	Neutraal wit met een minieme warme ondertoon	Kozijnen, binnendeuren, plinten, radiatoren
RAL 9002	Grijswit	Wit met een grijze zweem, oogt vlak	Plafonds, bedrijfsruimtes, staalconstructies
RAL 9001	Crèmewit	Duidelijk warm, licht gelig gebroken wit	Kozijnen van oudere woningen, luiken, gevels
RAL 9018	Papyruswit	Gebroken wit met een groengrijze inslag	Kunststof profielen, plaatmateriaal
RAL 1013	Parelwit	Nog een stap warmer dan 9001, zacht en romig	Klassiek binnenwerk, meubels, stucwerk
RAL 1015	Licht ivoor	Duidelijk geel, geen wit meer te noemen	Oudere gevels, karakteristieke panden

Wanneer je voor RAL 9010 kiest en wanneer voor RAL 9001

In nieuwbouw is RAL 9010 de standaard geworden. Binnendeuren, plinten en kozijnen worden er standaard in gespoten en de tint past bij muren in koele witte en grijze kleuren. Wil je dat je kozijnen wegvallen tegen een lichte gevel of een strak stucwerk, dan is 9010 de veiligste keuze.

RAL 9001 hoort bij oudere huizen. Woningen uit de jaren twintig en dertig, boerderijen met luiken, panden in een beschermd dorpsgezicht en alles met een rieten kap staan beter in crèmewit, zeker in combinatie met donkergroen of donkerrood. Zuiver wit oogt op zo'n gevel al snel hard, alsof er een nieuw kunststof kozijn in een oude muur is gezet.

Binnen speelt precies hetzelfde. Bij een eiken vloer, warme wandkleuren en bestaand oud houtwerk sluit 9001 vanzelf aan. Bij een gietvloer, een witte keuken en veel glas doet 9010 dat beter. Twijfel je binnen, kijk dan naar je plafond: is dat in de loop van de jaren vergeeld, dan valt vers 9010 eronder op als een blauwige vlek.

Woon je in een beschermd stads- of dorpsgezicht, ga dan niet af op de kleur van de buren. Voor monumenten en panden binnen zo'n gezicht ligt de kleurstelling van de buitenkant soms vast in de vergunning of in een gemeentelijke kleurenkaart. Eén telefoontje naar de gemeente voorkomt dat je een gevel twee keer schildert. De rest van de aanpak vind je bij het schilder- en behangwerk in huis.

Situatie	Meestal de betere keuze	Waarom dat zo uitpakt
Nieuwbouw met kunststof of aluminium kozijnen	RAL 9010	Sluit aan bij het fabriekswit van de profielen en bij koele muurtinten
Woning uit de jaren twintig of dertig	RAL 9001	Crèmewit past bij baksteen en oud glas, zuiver wit oogt er hard
Gevel met grachtengroen of donkerrode luiken	RAL 9001	Het gele in de kleur maakt het groen dieper in plaats van grauw
Boerderij, rieten kap of landelijke stijl	RAL 9001	Warm wit sluit aan bij riet, hout en gebakken materialen
Binnendeuren bij witte of grijze muren	RAL 9010	Neutraal wit botst niet met de koele ondertoon van de muurverf
Plinten bij een warme houten vloer	RAL 9001	Crèmewit maakt het verschil met het hout kleiner en rustiger
Meubels, keukenfronten en strak plaatwerk	RAL 9010	Past bij het fabriekswit van folie en melamine, al is het zelden identiek
Bijwerken van bestaand, jaren oud schilderwerk	Wat er nu op zit	Vergeelde 9010 lijkt op 9001, dus eerst vaststellen, dan pas kiezen

Waarom dezelfde kleur op je kozijn anders oogt dan op de kaart

Een kleurnummer is een recept, geen belofte over hoe iets eruitziet. Dezelfde RAL 9010 kan in een noordkamer koel en bijna blauwig ogen en in een zuidkamer aan het eind van de middag warm en romig. Noorderlicht is koud licht, en dat versterkt precies de kant waar 9010 al naartoe neigt.

Kunstlicht doet er nog een schep bovenop. Ledlampen van 2700 kelvin geven warm licht en maken 9010 's avonds bijna crèmekleurig, terwijl lampen van 4000 kelvin de gele ondertoon uit 9001 halen en de kleur vuil laten lijken. Beoordeel je stalen daarom altijd twee keer: één keer bij daglicht en één keer met de lampen aan die er echt hangen.

De glansgraad verandert de kleurbeleving net zo hard. Hoogglans reflecteert het licht dat erop valt, waardoor wit harder en koeler overkomt. Matte verf slikt licht en laat de eigen ondertoon van de kleur zwaarder meewegen, waardoor 9001 in mat duidelijk geler oogt dan in hoogglans. Een staal in de verkeerde glansgraad vergelijken is daarom net zo zinloos als geen staal gebruiken.

Ook het formaat speelt mee. Op een lapje van vier centimeter lijkt elke kleur neutraler dan op twintig meter kozijn. Een grote vlakverdeling versterkt de ondertoon, en dat is de reden dat mensen hun gevel prachtig vinden op het kaartje en te wit als het geschilderd is. Bij slijtvast werk zoals een trapleuning in de lak zetten weegt de glanskeuze ook mee voor de reinigbaarheid.

Glansgraad	Wat het met de kleur doet	Waar je hem gebruikt	Waar je op moet letten
Hoogglans	Wit oogt harder, koeler en helderder	Voordeuren, klassiek buitenwerk, meubels	Laat elke bobbel, schuurkras en stofje zien
Zijdeglans	Kleur komt neutraal over, dicht bij het staal	Binnendeuren, plinten, kozijnen binnen en buiten	Meest vergevingsgezind, daarom de standaardkeuze
Zijdemat	Wit oogt zachter en iets warmer	Wandpanelen, plafondlijsten, meubels	Vlekken laten zich minder makkelijk wegpoetsen
Mat	Ondertoon weegt zwaar, 9001 lijkt duidelijk geler	Muren en plafonds	Op houtwerk te kwetsbaar voor handen en schoonmaken

Wit dat vergeelt en wat dat betekent voor je keuze

Een deel van de mensen die twijfelen tussen deze twee tinten heeft eigenlijk met vergeling te maken. Terpentinegedragen lak, ook wel alkydlak, vergeelt binnenshuis in de loop van jaren. Het bindmiddel is een olie die oxideert, en zonder daglicht gaat dat proces harder. Kastdeuren die dicht blijven, kozijnen achter een gordijn en de binnenkant van een berging worden daardoor merkbaar geler dan de rest.

Het gevolg is dat een deur die ooit in 9010 is gezet na tien jaar dichter bij 9001 staat dan bij het nummer op het blik. Wie dan één deur bijwerkt met vers 9010, ziet een koud, blauwig vlak tussen de rest. Dat is geen kleurfout van de verf maar de leeftijd van het bestaande werk.

Watergedragen lak op acrylaatbasis heeft dat probleem nauwelijks. Die blijft veel langer op kleur, ook op plekken zonder daglicht. Wil je dat een wit kozijn over tien jaar nog wit is, dan is de bindmiddelkeuze belangrijker dan de keuze tussen 9010 en 9001. Wat elk type wel en niet kan lees je bij het verschil tussen alkydverf en watergedragen lak.

Buiten speelt vergeling veel minder, want uv-licht bleekt de olie juist weer op. Daar krijg je met alkyd na een paar jaar een ander verschijnsel: verkrijting, een dof poederlaagje dat op je hand blijft als je erover wrijft. Dat maakt de kleur bleker en matter, wat op een gevel in 9001 vaak minder opvalt dan op een gevel in 9010.

RAL 9010 bijtinten naar 9001 als je de verf al in huis hebt

Het overkomt bijna iedereen die zelf een gevel schildert: het eerste vlak is af, het ziet er strak uit, en dan blijkt het thuisfront de tint te wit te vinden. Met vier of vijf liter 9010 op de plank is weggooien zonde en opnieuw kopen duur. Bijtinten kan, maar niet zomaar.

De snelste route loopt via de verfspeciaalzaak. Veel zaken tinten tegen een kleine vergoeding ook verf bij die niet bij hen is gekocht. Hun mengmachine werkt met zestien of meer pigmenten en een recept, en dat komt onvergelijkbaar veel dichter bij 9001 uit dan wat jij met drie tubes op gevoel bereikt. Neem het blik mee, vertel of het watergedragen of terpentinegedragen is, en vraag om een uitstrijkje ter controle.

Doe je het toch zelf, koop dan universele mengpasta in geel, oker, rood en zwart. Geel en oker brengen de warmte, een spoortje rood haalt het groene eruit en een héél klein beetje zwart breekt de kleur zodat hij niet fluoresceert. Werk met druppels, niet met scheuten, en roer minstens een minuut door voordat je oordeelt. Houd de hoeveelheid pasta beperkt, want te veel kleurpasta vertraagt de droging en maakt de laag zachter.

Twee praktische randvoorwaarden. Er moet ruimte in het blik zijn om te kunnen roeren, dus giet eerst een halve liter af in een lege bus. En meng alles wat je nodig hebt in één keer, want een tweede poging komt nooit exact op dezelfde tint uit. Hoeveel liter dat is, reken je vooraf uit met de calculator voor het verfverbruik per vlak.

Bentheimergeel, grachtengroen en kleuren zonder RAL-nummer

Bentheimergeel RAL 9001 wordt vaak in één adem genoemd, maar het zijn twee verschillende dingen. Bentheimergeel is geen RAL-kleur en heeft ook geen officieel RAL-nummer. Het is een kleur uit de authentieke lijn van Sikkens, waar hij bekendstaat onder code G0.08.84. Het bijbehorende grachtengroen draagt daar het nummer Q0.05.10.

Van de standaard RAL-witten komt 9001 het dichtst in de buurt van bentheimergeel, maar identiek zijn ze niet. Bentheimergeel trekt iets meer naar zand en oker, waar 9001 romiger is. Op een kozijn naast bestaand bentheimergeel zie je dat verschil, op een losstaand bijgebouw zal niemand erover vallen.

Dat wringt zodra een leverancier een nummer van je wil. Wie kozijnen in bentheimergeel heeft en er een dakkapel met kunststof of trespa-beplating bij wil, loopt vast omdat plaatmateriaal een eigen kleurprogramma heeft en de fabrikant niets kan met een verfnummer van een houtlak. Het kleurrecept achter zo'n merkkleur is bedrijfseigen en wordt niet aan particulieren verstrekt.

De werkwijze die wel resultaat geeft is simpel maar ouderwets. Vraag bij de leverancier van het plaatmateriaal om de stalenbak en leg je eigen kleurstaal daar fysiek naast, buiten bij daglicht. Kies de plaat die het dichtst komt en accepteer dat het benaderen is. Voor een aluminium boeiboord of dakrand geldt hetzelfde verhaal, en dan is aluminium overschilderen in de juiste tint vaak eenvoudiger dan de fabriekskleur laten matchen.

Een bestaande kleur laten scannen

Bij een verfspeciaalzaak kun je een kleur laten inmeten met een scanner. Dat levert een recept op waarmee ze verf mengen die er heel dicht bij komt. Het werkt goed op een vlak, schoon en niet te glanzend oppervlak: een losse deur, een plank, een front van een kast.

Het werkt slecht op hoogglans, op structuur en op verweerd buitenwerk, want de scanner meet dan ook de glans en het vuil mee. Neem daarom liever een klein, onopvallend onderdeel mee naar de winkel dan dat je een foto of een geveldeel laat beoordelen. Een strookje van een kozijnhoek dat toch overgeschilderd wordt is ideaal.

RAL 9010 op Ikea-meubels en ander gefolied plaatwerk

Kasten van Ikea in RAL 9010 zetten is populair, en het kan prima, maar reken niet op een naadloze aansluiting met het wit dat er al op zit. Fabriekswit op folie of melamine is geen RAL-kleur en ligt meestal kouder en gladder dan 9010. Verf je alleen de buitenkant en laat je het binnenwerk zoals het is, dan zie je bij open deuren twee verschillende witten.

Die panelen zijn zelden echt hout. Een houtnerf op zo'n kast is meestal een geprint folie op spaanplaat of mdf. Daar hecht gewone lak niet zomaar op, dus de voorbehandeling bepaalt het resultaat. Schuur het oppervlak mat met een schuurvlies zodat de glans overal weg is, ontvet daarna met een ammoniakhoudende reiniger en neem het na met een schone doek.

Dan komt een hechtprimer die geschikt is voor gladde en kunststofachtige ondergronden, in een dunne laag, en na drogen licht naschuren. Pas daarna gaat de lak erop. Goedkope watergedragen klusverf geeft op deze ondergrond vaak een dof en ruw resultaat, precies de klacht die je hoort van mensen die het in één keer met een potje uit de discountwinkel probeerden. Werk je op onbehandeld plaatmateriaal, dan helpt de aanpak bij mdf verven en de kopse kanten dichtzetten.

Kies voor een meubel dat prominent in de kamer staat liever zijdeglans dan hoogglans. Watergedragen hoogglans is lastig strak te krijgen met een roller en terpentinegedragen hoogglans vergeelt juist in kastruimtes. Haal de kast uit elkaar en rol elke plank los en liggend, met een korte schuimrubberen lakroller in dunne lagen. Wie het echt spiegelglad wil, komt uit bij verf spuiten in plaats van rollen.

Kozijnen, radiatoren en plaatwerk die al een fabriekswit hebben

Zodra er een fabriekswit in het spel is, wordt de vraag anders. Je kiest dan niet welk wit je mooi vindt, maar welk wit het minst vloekt met wat er al staat. Het standaardwit van kunststof kozijnprofielen is meestal geen RAL 9010 maar een eigen fabriekstint die kouder uitvalt, dichter tegen verkeerswit aan.

Bij gepoedercoat aluminium staat er wel een RAL-nummer op de order, maar daar hoort ook een glansgraad en soms een structuur bij. Dezelfde 9010 in fijnstructuur mat oogt duidelijk anders dan 9010 hoogglans glad. Vraag daarom om een gecoat proefplaatje van de leverancier en niet om een kleurenkaart, want papier laat de structuur niet zien.

Radiatoren zijn een verhaal apart. Gemoffeld staal komt vaak dicht bij zuiver wit uit de fabriek, maar door warmte en jaren gebruik loopt de kleur langzaam weg richting geel. Een nieuwe radiator naast een oude in dezelfde kamer laat dat pijnlijk goed zien. Overschilderen kan, maar dan wel met verf die geschikt is voor warme oppervlakken.

Gefolied plaatmateriaal, keukenfronten en kastdeuren hebben zelden een RAL-code. Daar is inmeten bij de verfspeciaalzaak de enige route naar een echte match. Ga je een gefolieerde vloer of trap aanpakken, dan gelden dezelfde eisen aan hechting als bij laminaat overschilderen: eerst matten, ontvetten en primeren, daarna pas kleur.

Materiaal	Wat het fabriekswit meestal is	Zo krijg je het passend
Kunststof kozijnprofiel	Eigen fabriekswit, koeler dan RAL 9010	Vraag de profielcode op en vergelijk met een fysiek staal
Gepoedercoat aluminium	Wel een RAL-nummer, plus glansgraad en structuur	Vraag om een gecoat proefplaatje, niet om een kleurenkaart
Hpl-gevelplaat of trespa	Eigen kleurprogramma zonder RAL-nummer	Kies uit de stalenbak van de leverancier, buiten bij daglicht
Gefolied meubelpaneel	Fabriekswit zonder code, vaak koud en glad	Neem een front mee en laat de kleur inmeten
Gemoffelde radiator	Dicht bij zuiver wit, vergeelt door warmte	Nieuw naast oud valt op, dus liever beide meenemen
Geschilderd houten kozijn uit de jaren negentig	Vaak ooit 9010, inmiddels richting 9001 vergeeld	Bepaal eerst de huidige tint, dan pas het nieuwe nummer

Een proefvlak zetten voordat je twintig liter bestelt

Een kleurkeuze die op een waaiertje wordt gemaakt is een gok. Twee proefpotjes kosten samen minder dan tien euro en nemen de gok er helemaal uit. Pak dat proefvlak wel serieus aan, want een slordige vlek met één laag verf zegt evenmin iets.

Schilder niet rechtstreeks op je kozijn maar op twee stukken karton of restjes mdf van minstens A4-formaat. Zo kun je de stalen verplaatsen: naast het raam, naast de deur, boven bij de dakkapel en 's avonds in de woonkamer. Breng twee lagen aan, want de eerste laag is altijd doorschijnend en toont niet de eindkleur.

Beoordeel pas als de verf echt droog is, en dat duurt bij watergedragen lak langer dan het aanvoelt. Natte verf oogt donkerder en warmer dan droge. Hoeveel tijd je per laag moet aanhouden staat in onze tabel met droogtijden per verfsoort.

Kijk daarna op drie momenten: in de ochtend, halverwege de middag en 's avonds met de lampen aan. Hang de twee stalen naast elkaar en haal er daarna één weg, want vergelijken met alleen jezelf als referentie werkt anders dan naast elkaar. Wat naast 9001 nog fris wit is, kan alleen op de muur ineens kil overkomen.

Zo kies je tussen RAL 9010 en RAL 9001 zonder achteraf spijt

Deze volgorde werkt voor kozijnen, deuren, plinten en meubels, binnen en buiten.

1. Bepaal eerst wat er nu op zit

   Zoek een plek die uit de zon en uit het zicht ligt, bijvoorbeeld de binnenkant van een kastdeur of de onderkant van een raamdorpel. Daar is de verf het minst verkleurd. Vergelijk die plek met een staal, of neem een los onderdeel mee naar de verfspeciaalzaak om de kleur te laten inmeten. Zonder dat vertrekpunt kies je een nieuw nummer op basis van een kleur die er niet meer is.

2. Haal stalen in de juiste glansgraad

   Vraag om uitstrijkkaarten of stalen van RAL 9010 en RAL 9001 in de glansgraad die je gaat gebruiken. Een hoogglans staal naast zijdeglans werk vergelijken loopt altijd verkeerd af, want de glans verandert hoe koel of warm het wit overkomt. Zit je tussen twee glansgraden in, neem er dan van beide een.

3. Beoordeel de stalen op de plek zelf

   Houd de stalen verticaal tegen het kozijn, de deur of de gevel, en niet plat op tafel. Doe dat bij daglicht en nog een keer 's avonds met de verlichting aan die er echt hangt. Warm ledlicht van 2700 kelvin trekt 9010 richting crème, koeler licht maakt 9001 juist vuil. Zonder die tweede beoordeling kies je een kleur voor maar de helft van de dag.

4. Zet een proefvlak van twee lagen

   Schilder twee stukken karton of mdf van minstens A4-formaat volledig af met twee lagen, in dezelfde verf die je straks gebruikt. Eén laag dekt niet en geeft een verkeerd beeld van de eindkleur. Laat het proefvlak volledig drogen voordat je oordeelt, want natte verf oogt donkerder en warmer dan droge.

5. Controleer de aansluiting met alles wat blijft

   Leg het proefvlak naast de dingen die je niet gaat schilderen: de vloer, het plafond, de gevelsteen, een kunststof kozijn of een radiator die blijft zitten. Juist daar gaat het mis, want een wit dat op zichzelf mooi is kan naast een koud fabriekswit toch geel overkomen. Bij oud, vergeeld plafondwerk kiest bijna iedereen uiteindelijk voor de warmere tint.

6. Bestel in één keer genoeg uit dezelfde batch

   Reken uit hoeveel liter je nodig hebt voor het aantal lagen en tel er ruim bij op voor bijwerken later. Machinaal gemengde kleuren kunnen tussen twee bestellingen minimaal verschillen, en op een groot vlak zie je dat. Vraag om alle blikken uit één menggang en meng ze bij grote klussen samen in een emmer voordat je begint.

7. Werk per vlak af tot een natuurlijke onderbreking

   Schilder een kozijn, een gevelvlak of een deur helemaal af voordat je stopt. Stop je halverwege en pak je het de volgende dag met een ander blik weer op, dan tekent de overgang zich af als een streep. Bij buitenwerk boven de eerste verdieping werk je vanaf een rolsteiger, want doorwerken met een kwast op een ladder is precies hoe ongelukken ontstaan.

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Voordat je de verf bestelt

• Je weet welke kleur er nu op het werk zit, gemeten of vergeleken op een onverkleurde plek
• Je hebt stalen van 9010 en 9001 in de glansgraad die je echt gaat gebruiken
• Het proefvlak is met twee lagen gezet en volledig droog beoordeeld
• Je hebt de kleur bekeken bij daglicht én bij het kunstlicht dat er 's avonds brandt
• Het proefvlak is naast de vloer, het plafond en het blijvende kozijnwerk gehouden
• De bindmiddelkeuze klopt: watergedragen op donkere plekken waar vergeling opvalt
• Je bestelt genoeg liters uit één menggang, met een reserve voor bijwerken
• Bij een monument of beschermd dorpsgezicht is de kleur bij de gemeente nagevraagd

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De kleur kiezen op een beeldscherm

Elke monitor geeft wit anders weer en heeft zijn eigen kleurtemperatuur. Een RAL-nummer dat je op een webshop bekijkt zegt niets over hoe de verf op je kozijn oogt. Fysieke stalen zijn de enige betrouwbare manier, en bij twijfel een proefvlak.

Stalen vergelijken in de verkeerde glansgraad

Hoogglans reflecteert licht en laat wit harder en koeler ogen, mat slikt licht en laat de gele ondertoon van 9001 zwaar meewegen. Wie een hoogglans staal naast zijdeglans werk houdt, vergelijkt twee dingen die niet vergelijkbaar zijn en kiest daardoor de verkeerde tint.

Aannemen dat het bestaande wit RAL 9010 is

Het wit van een kunststof kozijn, een Ikea-front of een oude binnendeur is zelden precies 9010. Fabriekswit heeft vaak helemaal geen RAL-code, en oud schilderwerk is vergeeld. Bijwerken zonder eerst te meten geeft een vlak dat er koud tussen ligt.

Zelf bijtinten met een paar tubes op gevoel

Met geel, rood en zwart uit de bouwmarkt kom je in de buurt, maar een mengmachine werkt met zestien of meer pigmenten en een recept. Bovendien vertraagt te veel kleurpasta de droging en maakt hij de laag zachter. Laat het bijtinten liever doen en houd de pasta voor kleine correcties.

Midden op een vlak van kleur wisselen

Een bijgetinte tweede portie komt nooit exact op dezelfde tint uit als de eerste. Zet je die aan tegen de eerste helft van een gevel of een deur, dan staat er een zichtbare streep. Werk altijd door tot een hoek, een dorpel of een naad.

Terpentinegedragen hoogglans in een donkere ruimte

Alkydlak vergeelt binnen zonder daglicht het snelst, dus juist in kasten, bergingen en achter gordijnen. Een kastdeur die je in 9010 zet, komt daar na een paar jaar dichter bij 9001 uit. Kies op zulke plekken watergedragen lak als de kleur moet blijven kloppen.

Eén laag als proefvlak beoordelen

De eerste laag dekt niet en laat de ondergrond doorschijnen, waardoor de kleur donkerder of vlekkerig oogt. Wie daarop afgaat, keurt een kleur af die met twee lagen precies goed was geweest. Zet je proefvlak altijd in twee lagen en beoordeel pas als het droog is.

Verf uit twee bestellingen door elkaar gebruiken

Machinaal gemengde kleuren kunnen tussen menggangen minimaal afwijken. Op een klein kozijn merk je dat niet, op een grote gevel of een set binnendeuren wel. Bestel in één keer genoeg en meng grote hoeveelheden vooraf samen in een emmer.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een kleur uitzoeken en een kozijn of een kast schilderen doe je prima zelf. Er zijn wel een paar situaties waarin het verstandiger is om iemand te bellen.

De eerste is buitenschilderwerk boven de eerste verdieping. Werken op hoogte met een kwast in je hand hoort vanaf een steiger of rolsteiger te gebeuren, niet vanaf een ladder waar je op moet balanceren. Een schilder heeft dat materieel staan en is er dagelijks mee bezig.

De tweede is oude verf waar lood in kan zitten, wat bij schilderwerk van voor 1980 goed mogelijk is. Grote vlakken machinaal droogschuren geeft dan stof dat je niet in huis wilt hebben. Ook gevelbeplating uit dezelfde periode kan asbest bevatten, en die mag je niet schuren of boren. Laat dat onderzoeken voordat je begint.

De derde is een monument of een pand in een beschermd stads- of dorpsgezicht. Daar liggen kleur en glansgraad soms vast in de vergunning, en een schilder die dat werk vaker doet kent de gemeentelijke kleurenkaart. De vierde is een strak spuitresultaat op deuren, kozijnen of keukenfronten. Wie het afstellen van een spuitpistool niet in de vingers heeft, komt met een spuitbaan die de helft van de tijd goed gaat verder van huis dan met een goede roller.