Fundering maken voor een aanbouw, garage of tuinhuis

Welke fundering hoort bij wat je gaat bouwen

De zwaarte van de fundering volgt uit twee dingen: het gewicht dat erop komt en de draagkracht van de grond eronder. Een blokhut van 3 bij 5 meter met een houtskeletbouwwand drukt heel anders op de grond dan een gemetselde garage waar een auto van tweeduizend kilo in staat. Welke varianten er zijn en waar ze vandaan komen, staat in ons overzicht over funderingen en funderingstypes.

De grondsoort weegt minstens zo zwaar. Op stabiele zandgrond, waar de huizen in de straat ook op staal gefundeerd zijn, kun je met een plaat op een verdicht zandbed prima uit de voeten. Zit je op veen of natte klei, dan zakt vrijwel alles wat je zonder palen neerzet, en is een sondering met een constructieberekening het startpunt.

Kijk daarom eerst naar de buren en naar je eigen huis. Is het huis niet onderheid, dan hoeft de aanbouw dat meestal ook niet, al blijft dat een aparte keuze die je per situatie maakt. Voordat je gaat graven is het handig om de maten en de aanlegdiepte op papier te zetten, want een bouwtekening met de juiste maatvoering voorkomt dat je de kist een keer moet verzetten.

Wat je bouwt	Gebruikelijke fundering	Waar het meestal misgaat
Blokhut of tuinhuis tot ongeveer 15 m² op zandgrond	Betonbanden op een verdicht zandbed, of losse betonpoeren	Bandjes rechtstreeks op los zand leggen, waardoor één hoek zakt
Tuinhuis met zware inrichting of een bewegend dak	Gewapende betonplaat van 10 tot 12 cm	Te weinig aandacht voor vlakheid, waardoor het dak gaat klemmen
Overkapping, carport of pergola	Betonpoeren onder elke staander, tot vorstvrije diepte	Poer te ondiep, waardoor de staander in de winter omhoog komt
Verwarmde aanbouw of uitbouw	Betonplaat van 12 tot 15 cm met vorstrand rondom	Vast tegen het bestaande werk storten in plaats van los
Garage waar een auto in komt	Plaat van 18 tot 20 cm met dubbel wapeningsnet en vorstrand	Vloerdikte overnemen van een tuinhuisplan, dus veel te dun
Gemetselde tuinmuur tot ongeveer 70 cm hoog	Strookfundering van 30 cm breed en 60 cm diep	Slechts 40 cm diep graven, dus boven de vorstgrens blijven
Aanbouw op veen, natte klei of opgehoogde grond	Heipalen of een paalfundering na sondering	Zonder grondonderzoek beginnen en achteraf scheuren krijgen

De vorstrand: waarom ongeveer 60 centimeter

Een vorstrand is de verdiepte rand rondom een betonplaat die ervoor zorgt dat de vorst niet onder je fundering kan komen. Water in de grond zet uit als het bevriest, en die uitzetting duwt een ondiepe fundering omhoog. In het voorjaar zakt hij weer, maar niet overal even veel, en dat verschil zie je terug als scheuren in het metselwerk.

In Nederland wordt voor een vorstrand meestal 60 cm onder maaiveld aangehouden. Dat is een praktijkregel en geen natuurwet: de vorstgrens hangt af van de streek, de grondsoort en of de grond eromheen bestraat of begroeid is. Voor een fundering met vorstrand maken de meeste zelfbouwers een sleuf van 60 cm diep en 30 cm breed, met de wapening van de plaat doorlopend tot in die rand.

De verleiding om die rand over te slaan is groot bij een tuinhuis, zeker in streken waar het zelden hard vriest. Wij zouden dat niet doen bij iets waar je een betonvloer onder wilt die vlak moet blijven, want de paar honderd euro extra beton weegt niet op tegen het achteraf herstellen van een scheefgezakte plaat. Bij een lichte blokhut op betonbanden speelt het minder, omdat je die desnoods opnieuw kunt stellen.

Aan de zijde waar je tegen het bestaande huis aanbouwt hoeft niet altijd een vorstrand, omdat daar al fundering ligt en de grond niet van buitenaf bevriest. Komt er wel een zware gemetselde muur op die lijn, dan graaf je hem alsnog uit.

Bekisting maken of storten zonder bekisting

Een bekisting maakt de fundering niet sterker. Hij houdt het beton alleen in vorm tot het hard is. Dat betekent dat je bij een strookfundering in stevige grond, bijvoorbeeld harde löss of vaste zandgrond, het beton gewoon in de sleuf kunt storten. Leg dan wel bouwfolie in de sleuf, anders zuigt de aarde het aanmaakwater uit het beton en hardt de buitenkant niet goed uit.

Fundering maken zonder bekisting werkt alleen als je sleuf zijn vorm houdt. Storten de wanden in, dan loopt het beton de losse grond in en gebruik je zomaar een halve kuub extra zonder dat je er iets voor terugkrijgt. Steekt de fundering boven het maaiveld uit, dan heb je sowieso een kist nodig voor dat bovenste stuk.

Bij het bekisting maken voor een fundering is de vuistregel: onderschat de kracht van nat beton niet. Een kuub weegt ongeveer 2400 kilo en die massa duwt de wanden naar buiten, zeker als je met een trilnaald verdicht. Zet piketpalen om de halve meter, schoor de hoeken met latten en leg er een horizontale gording achter. Een kist die tijdens het storten openklapt, is met een volle betonwagen op de stoep niet meer te repareren.

De binnenkist bij een vorstrand haal je er niet meer uit, en dat hoeft ook niet. Verloren bekisting van plaatmateriaal veroorzaakt geen zetting; het hout zit ingesloten en het beton eromheen draagt gewoon. Wie de kist zelf timmert, gebruikt dezelfde principes als bij ander stevig timmerwerk dat je zelf maakt: recht afkorten, ruim schroeven en niets op één schroef laten rusten.

Het zandbed onder de fundering verdichten

Meer funderingen zakken door een slecht zandbed dan door te weinig beton. Alles wat je uit een sleuf haalt en er weer in gooit, is losgestorte grond, en die klinkt jarenlang na. Vooral natte klei is een probleem: die laat zich vrijwel niet verdichten en het water erin verdwijnt zo langzaam dat de zetting maanden tot jaren doorloopt.

De oplossing is niet aanstampen tot je erbij neervalt, maar vervangen. Haal de losse klei eruit en vul aan met ophoogzand, in lagen van ongeveer 15 cm, en trek er per laag met de trilplaat een paar keer overheen. Zand laat zich goed verdichten omdat de korrels langs elkaar schuiven en in elkaar grijpen; klei blijft in kluiten liggen met holtes ertussen.

Bij een aanbouw graaf je vaak een riolering onder de toekomstige fundering door. Precies daar ontstaat een strook losse grond die anders zakt dan de rest, en dat is de plek waar een plaat later scheurt. Behandel die strook apart: uitgraven tot vaste grond, terug in lagen zand, elke laag verdichten en pas dan verder.

Controleer het resultaat door met een schop te proberen de laag open te steken. Voelt het als een strandpad waar je nauwelijks in wegzakt, dan is het goed. Blijft je hak een afdruk achterlaten, dan gaat de trilplaat er nog een keer overheen. Meer over hoe grond, beton en constructie samenhangen lees je op ons overzicht van beton en constructie.

Bekisting	Waar hij goed werkt	Waar je op moet letten
Geen kist, direct in de sleuf	Strookfundering in vaste grond met strak gestoken wanden	Altijd folie in de sleuf, anders droogt het beton te snel uit
Betonplex 18 mm	Zichtwerk en randen die je later wilt zien	Zaagsnedes sealen, met lossingsmiddel insmeren voor een gladde rand
Multiplex of osb met piketpalen	Eenmalig werk waar het uiterlijk niet telt	Bij regen zwellen de platen op, dus kort van tevoren stellen
Kant-en-klare EPS-elementen	Plaat met vorstrand in één keer, meteen geïsoleerd	Drukvastheid moet kloppen, stellen op een verdichte bodem
Verloren binnenkist van plaathout	De binnenzijde van een vorstrand, die je niet kunt weghalen	Laten zitten, dit geeft geen verzakking
Bestaand beton als zijwand	Waar al een fundering van een schuurtje of van de buren ligt	Dilatatiestrook ertussen, en niet op uitstekende delen steunen

Fundering maken met piepschuim: de EPS-kist

Een fundering maken met piepschuim betekent in de praktijk werken met kant-en-klare EPS-elementen die tegelijk bekisting en isolatie zijn. Je zet ze op een verdicht en waterpas zandbed, klikt ze aan elkaar, legt de wapening erin en stort het geheel vol. De koudebrug aan de buitenrand is daarmee in één handeling opgelost, en dat scheelt later het aanplakken van isolatiestroken tegen de vorstrand.

Er wordt weleens beweerd dat zo'n kist niet kan als je niet heit, omdat het piepschuim zou worden platgedrukt. Dat klopt niet als je de juiste kwaliteit neemt. EPS dat is bedoeld om op staal te funderen heeft een hoge drukvastheid, vaak in de EPS-200 klasse, en ingesloten piepschuim onder een betonplaat is nauwelijks samendrukbaar. Wat wel misgaat, is een element met een te lage persing gebruiken omdat die op voorraad ligt.

Maak nooit gaten in de bodem van de kist om het beton met de grond te laten dragen. Dat lijkt logisch, maar je maakt er ongelijke ondersteuning mee en dus ongelijke zetting. Wil je een echt vlakke vloer, bijvoorbeeld omdat je hem laat vlinderen, dan zet je randbalken tegen de elementen zodat er niets kan uitwijken onder de druk van de machine.

Storten in twee keer is bij deze kisten een gebruikelijke werkwijze: eerst de rand, later de vloer. Je hebt dan een vaste, waterpasse rand om je vloer op af te reien. Bouw je er een houtskeletbouwwand op, dan bepaal je de aansluiting van tevoren, want het funderingsdetail bij houtskeletbouw bepaalt hoe hoog de rand precies moet komen.

Beton maken voor de fundering of het laten komen

Voor een halve kuub kun je zelf mengen, daarboven wordt het een lange dag. Beton maken voor een fundering doe je met de verhouding 1 deel cement, 2 delen zand en 3 delen grind, plus ongeveer een half deel water. Hoeveel water er precies bij moet hangt af van hoe nat je zand al is, dus voeg het laatste beetje pas toe als je ziet hoe de specie zich gedraagt.

Half water en half cement, zoals weleens gedacht wordt, is veel te nat. Overtollig water verdampt later en laat holtes achter, waardoor de druksterkte flink daalt. Beton dat er slap en glanzend uitziet in de kruiwagen wordt zelden sterk beton in de vloer.

Laat je het aanrijden, bel dan zelf een plaatselijke betoncentrale in plaats van een online bemiddelaar. Die bemiddelaars laten het werk vaak door diezelfde centrale doen en zetten er hun eigen marge bovenop, wat het verschil kan maken tussen 455 en 300 euro voor anderhalve kuub. Haal je het zelf met een aanhanger, reken dan met ongeveer 2400 kilo per kuub en rijd liever twee keer een halve kuub dan één keer te zwaar.

Zakken snelbeton zijn prima om een tuinpaal vast te zetten, maar voor een vloer of een poer met een instortanker zijn ze minder geschikt: je hebt te weinig tijd om te stellen en de eindsterkte is doorgaans lager dan die van gewoon beton. Kies je toch voor kant-en-klare zakken, kijk dan naar de samenstelling, want in de goedkoopste mengsels zit soms opvallend weinig grind. Hoeveel je precies nodig hebt kun je per kuub en per kruiwagen uitrekenen met onze betoncalculator.

Manier	Praktisch tot	Grove kosten	Aandachtspunt
Zelf mengen in een betonmolen	Ongeveer 0,5 kuub	Grondstoffen kosten al bijna evenveel als geleverd beton	Verhouding 1:2:3 aanhouden en het water doseren
Zakken kant-en-klaar beton	Poeren en kleine stukken	Duurste optie per kuub	Alleen water toevoegen, snel verwerken
Zelf halen bij de centrale met aanhanger	1 kuub in twee ritten	Goedkoopst per kuub	Een kuub weegt ongeveer 2400 kg, let op je trekgewicht
Laten bezorgen met de mixer	Vanaf ongeveer 1 kuub	Ruwweg 120 tot 160 euro per kuub	Vraag naar de wachttijd van de wagen
Laten verpompen	Als de wagen er niet bij kan	Fors duurder, pompkosten komen erbij	Rondom de kist moet ruimte zijn voor de slang
Restbeton van de centrale	Kleine klussen, als het toevallig uitkomt	Zeer goedkoop	Lang niet overal nog verkrijgbaar, je krijgt wat er over is

Wapening: netten, korven en afstandhouders

Wapening vangt de trekkrachten op die beton zelf niet aankan. Voor een vloerplaat van 10 tot 15 cm werk je meestal met standaard wapeningsnetten van 8 mm en een maas van 15 bij 15 cm. Bij een plaat van 18 tot 20 cm voor een garage komen er twee netten in, één onderin en één bovenin, en dan is de dekking en de onderlinge afstand echt werk voor een constructeur.

Netten leg je met overlap, en die overlap knip je niet weg om te besparen. Reken op ongeveer twee mazen overlap en bind de netten daar met binddraad aan elkaar, zodat ze tijdens het storten niet uit elkaar schuiven. In de vorstrand zet je aparte wapeningskorven die je met binddraad verbindt met het net van de vloer, waardoor rand en plaat samen één geheel worden.

De wapening moet in het beton liggen en niet erop. Gebruik betonnen afstandhouders, de blokjes die daarvoor gemaakt zijn. Stoeptegels of oude bakstenen als opvulling werken averechts: ze zijn te grof in hoogte, ze verdringen beton en poreuze baksteen zuigt vocht aan, wat op termijn roest in het staal geeft. Roestend staal zet uit en drukt het beton er dan van binnenuit af.

Reken op ongeveer 3 cm dekking onder en opzij van het staal. Steekt er een uiteinde van een net door de zijkant naar buiten, knip het dan af of buig het naar binnen, want elk stukje ijzer dat de buitenlucht raakt gaat roesten en trekt vocht naar binnen.

Betonpoeren maken met een pvc-buis

Voor een schuurtje, een overkapping of een carport hoef je geen doorlopende plaat te storten. Zelf een betonpoer maken per staander is goedkoper en scheelt veel graafwerk. De methode die goed werkt: graaf per poer een gat tot op de vaste grond, meestal de gele zandlaag, leg daar een stoeptegel in als voetplaat en zet daar een stuk pvc-rioolbuis op als verloren mal.

Een buis van 125 mm is genoeg voor een lichte constructie, 200 mm geeft ruimte om een stukje wapening mee te storten. Bij een betonpoer maken met pvc-buis is de aansluiting op de tegel het punt waar het vaak misgaat: loopt er water tussen de tegel en de buis weg, dan hardt het beton onderin slecht uit. Strooi wat zand op de tegel, leg daar een stuk plastic op en druk de buis met dat plastic in het zand. Een randje purschuim rondom werkt ook, maar voor die paar centimeter hoef je geen bus te kopen.

Vul de buis met gewoon beton en niet met snelbeton, want je wilt de tijd hebben om het instortanker recht te zetten. Klop tijdens het vullen met een lichte hamer tegen de buis, of houd er een vlakschuurmachine tegenaan, zodat de luchtbellen loskomen en het beton zich zet. Duw daarna het anker erin, controleer de hoogte en de richting, en dek de bovenkant af met plastic zodat het aanmaakwater er niet uitverdampt.

Zelf poeren maken vraagt vooral geduld bij het uitzetten. Meet de hart-op-hartmaten van je staanders uit op bouwtouw voordat je gaat graven, en controleer de diagonalen, want een poer die er eenmaal staat verplaats je niet meer. Na drie dagen kun je er voorzichtig op verder bouwen, al bereikt beton zijn volle sterkte pas na ongeveer vier weken.

Hoe diep moet een poer de grond in

Een poer draagt via zijn onderkant, dus die onderkant moet op grond staan die niet meer zakt en niet bevriest. In de praktijk komt dat neer op minstens 60 cm onder maaiveld, en dieper waar de bovengrond uit teelaarde of aangevulde klei bestaat. Een pvc-buis van 75 cm die je een stukje boven het maaiveld laat uitsteken, past daar goed bij.

Sta je op grond die je zelf hebt aangevuld, graaf dan door tot de oorspronkelijke laag. Verdicht zand draagt, losgestorte grond niet, hoe stevig die er ook uitziet nadat er een paar weken regen op heeft gestaan.

Aansluiten op bestaand werk en fundering onder een bestaande muur

De reflex bij een aanbouw is om de nieuwe fundering vast te koppelen aan de oude. Meestal is dat juist niet wat je wilt. Nieuw werk zet altijd iets, en als het stijf vastzit aan een huis dat al lang op zijn plek ligt, dan scheurt het op de overgang. Houd de twee dus los en zorg voor een echte dilatatie.

Die dilatatie is een strook van ongeveer 1 cm, geen isolatiepakket van 7 cm. Randisolatie of een dilatatiestrook laat de twee delen onafhankelijk bewegen, terwijl folie alleen niet genoeg is: het bestaande beton is ruw en haakt door de folie heen alsnog in het nieuwe. Ook het metselwerk houd je los, met glijankers en een vilten of rubberen vulling in de naad, die je na het voegen aan de buitenzijde afkit.

Wil je juist wel koppelen, bijvoorbeeld bij het verbreden van een fundering onder een bestaande muur, dan gaat dat met ingelijmde wapening. Boor gaten in het bestaande beton, zuig ze goed uit met een stofzuiger of een blaasbalgje, spuit ze vol met chemisch anker en druk het betonijzer erin. Boor zowel onderin als bovenin, en houd de hart-op-hartafstand rond de 20 cm in plaats van de 50 cm die vaak wordt genoemd.

Een fundering onder een bestaande muur maken is een ander verhaal dan hem verbreden. Onderheien of ondergraven van een dragende muur laat je aan een aannemer met een constructeur over, want daarbij haal je tijdelijk draagvlak weg onder iets wat nog moet blijven staan. Het bijwerken van de scheuren die er al zaten en het strak maken van de muur is werk voor daarna, niet voor ervoor.

Doorvoeren door de fundering voor riool, hemelwater en nutsleidingen

Alles wat later door het beton moet, leg je vóór het storten. Een doorvoer in een fundering maken achteraf betekent boren of hakken in gewapend beton, en dan zit je met de kans dat je een wapeningsstaaf doorzaagt. Loop dus voor de stort de hele lijst na: riool, hemelwaterafvoer, waterleiding, elektra naar de tuin en eventueel een lege buis voor later.

Een rioolbuis mag je gewoon mee instorten zolang hij binnen je eigen fundering blijft. Ter plaatse van de vorstrand schuif je er een pvc-buis een maat groter omheen als mantel, zodat de leiding kan bewegen als de aanbouw zet. Waar de leiding door de bestaande gevel gaat, hak je het gat ruim en vul je de ruimte met steenwol in plaats van met specie. Die wol vangt de zetting op zonder dat er spanning op de buis komt te staan.

Bij een hemelwaterafvoer die langs het huis loopt is omleggen vaak slimmer dan instorten. Een leiding die in het beton zit kun je nooit meer bereiken, en juist bij een leiding die de hele dakoppervlakte afvoert wil je een lekkage kunnen vinden. Leg hem in het zand naast de fundering langs en houd je afschot in de gaten.

Voor nutsleidingen gelden vaste eisen van de netbeheerder. Daar gebruik je speciale doorvoerbuizen uit één stuk met een ruime bocht, en losse bochten of koppelingen in het tracé zijn niet toegestaan. Die buizen komen ongeveer 50 cm onder maaiveld door de fundering, met de bovenkant een stuk onder de bovenrand van het beton. Zoek de actuele eisen op bij je netbeheerder voordat je de buis instort, want een tracé dat niet wordt goedgekeurd betekent hakken in vers beton.

Goedkope funderingen voor een tuinhuis: banden, tegels en hardhout

Voor een blokhut is een volledig gestorte plaat vaak zwaarder dan nodig. Een goedkope fundering maken kan met betonbanden op een verdicht zandbed, waarbij je de banden onder de wanden legt en de tussenruimte opvult met grind of tegels. Op stabiele zandgrond houdt dat het jarenlang, mits je het zand in lagen van 15 cm aanstampt en niet in één keer een halve meter volgooit.

Zit je op slappere grond, leg de banden dan op grindtegels van 50 bij 50 cm in plaats van rechtstreeks op het zand. De tegel verdeelt het gewicht over een veel groter oppervlak, en dat is precies wat een smalle band mist. Deze aanpak werken we verder uit bij een tuinhuisfundering van betonbanden, inclusief het waterpas stellen en de hoogte ten opzichte van je bestrating.

Een hardhouten fundering maken van palen met daarop een raamwerk van planken klinkt goedkoop, maar dat valt in de praktijk tegen. Hardhout kost per kuub meer dan beton, je hebt er veel van nodig, en palen van anderhalve meter staan lang niet overal op een vaste zandlaag. Wat wel goed werkt, is één hardhouten balk als onderlegger tussen het beton en de onderste blokhutbalk.

Tegen optrekkend vocht is er funderingsvoegband, een bitumenstrook die je op de banden of de plaat legt voordat je de eerste balk plaatst. Dat is netter dan een houten offerplank en het dicht meteen de kier. Wil je de hut later kunnen stellen, lijm dan draadeinden in de banden en zet de staanders op moeren, dan houd je een paar millimeter speling om na te stellen.

Zo maak je een gewapende fundering met vorstrand

Deze volgorde geldt voor een plaat met vorstrand onder een aanbouw, uitbouw of garage.

1. Zet het werk uit en bepaal je hoogtes

   Span bouwtouw tussen profielen die buiten het graafwerk staan, zodat je lijnen blijven staan terwijl je graaft. Controleer de diagonalen: bij een rechthoek moeten die gelijk zijn. Bepaal met een slangwaterpas of laser de bovenkant van het beton ten opzichte van de dorpel van je huis en van de bestrating, want die hoogte kun je later niet meer corrigeren.

2. Graaf af en steek de vorstrand uit

   Graaf het middenvlak af tot onder de vloeropbouw en steek daarna de vorstrand rondom uit, meestal 60 cm diep en 30 cm breed. Aan de zijde van het bestaande huis ga je recht naar beneden en nooit schuin onder de bestaande fundering door. Gooi de uitgegraven grond op een plek waar hij het storten niet in de weg ligt.

3. Breng het zandbed aan en verdicht in lagen

   Vul aan met ophoogzand in lagen van ongeveer 15 cm en ga er per laag met de trilplaat overheen. Waar je een leiding hebt gelegd, verdicht je extra zorgvuldig. Losgestorte klei hoort hier niet terug; die haal je eruit en vervang je door zand.

4. Stel de bekisting waterpas

   Zet de kist of de EPS-elementen op de verdichte bodem en stel de bovenkant rondom waterpas, want die rand is straks je stortpeil. Schoor met piketpalen om de halve meter en versterk de hoeken met latten. Controleer alles nog een keer als de kist compleet staat, want nat beton corrigeert niets.

5. Leg folie, isolatie en de doorvoeren

   Leg drukvaste isolatie in het middenvlak waar de vloer geïsoleerd wordt en daaroverheen de bouwfolie. Breng nu alle doorvoeren aan: riool met een mantelbuis ter plaatse van de vorstrand, lege buizen voor elektra en de doorvoerbuis voor de nutsleidingen. Zet de leidingen vast zodat ze tijdens het storten niet opdrijven.

6. Plaats de wapening op afstandhouders

   Leg de netten op betonnen afstandhouders zodat er ruwweg 3 cm dekking onder zit. Overlap de netten met ongeveer twee mazen en bind ze aan elkaar met binddraad. Zet de korven in de vorstrand en verbind die met het vloernet, zodat rand en plaat samen werken.

7. Stort en verdicht het beton

   Vul eerst de vorstrand rondom en werk daarna het middenvlak bij. Verdicht met de trilnaald: kort en op meerdere plekken, niet lang op één punt, want dan zakt het grind uit het mengsel. Rei het oppervlak af op de bovenkant van de kist en werk de vloer glad of laat hem vlinderen als je daar iemand voor hebt.

8. Houd het beton een week vochtig

   Dek de vloer af met folie of houd hem nat, zeker bij zon of wind, want beton dat te snel uitdroogt krijgt krimpscheuren en haalt zijn sterkte niet. Na ongeveer drie dagen kun je er voorzichtig op lopen en verder bouwen. De volle sterkte is er pas na ongeveer vier weken, dus plan zwaar werk daarna.

Betoncalculator

Van kuub naar zakken, kruiwagens en emmers, met de mengverhouding erbij. Open de volledige betoncalculator

Nalopen voordat de betonwagen komt

• De bovenkant van de bekisting staat rondom waterpas en op de juiste hoogte
• Het zandbed is in lagen van 15 cm verdicht, ook boven ingegraven leidingen
• Alle doorvoeren liggen erin, met een mantelbuis waar de leiding de vorstrand kruist
• De wapening ligt op betonnen afstandhouders, met ongeveer 3 cm dekking
• Netten overlappen twee mazen en zijn met binddraad aan elkaar gebonden
• De korven in de vorstrand zijn verbonden met het net van de vloer
• Er zit een dilatatiestrook van 1 cm tussen het nieuwe en het bestaande werk
• De kist is geschoord met piketpalen om de halve meter en de hoeken zijn extra vast
• Er is een pad voor de kruiwagen of ruimte voor de slang van de betonpomp

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De nieuwe fundering vastzetten aan de bestaande

Nieuw werk zet altijd iets, hoe goed je ook verdicht. Zit het stijf gekoppeld aan een huis dat allang op zijn plek ligt, dan komt die zetting eruit als een scheur op de aansluiting. Houd de delen los met een dilatatiestrook en verbind het metselwerk met glijankers.

Een dik isolatiepakket gebruiken als dilatatievoeg

Een strook van 70 mm isolatie tussen oud en nieuw lijkt grondig, maar een dilatatienaad hoeft maar ongeveer 1 cm te zijn. Dikker maakt de naad alleen kwetsbaarder en kost ruimte die je bij de vloeropbouw beter kunt gebruiken. Isoleer waar het thermisch nodig is, en dilateer waar er beweging is.

Stoeptegels of bakstenen als afstandhouder

Ze liggen toch al in de tuin, dus de verleiding is groot. Maar ze zijn te grof in hoogte, ze verdringen beton en poreuze baksteen trekt vocht aan bij de wapening. Roestend staal zet uit en drukt het beton er van binnenuit af, en dan zie je jaren later afgeschilferde randen.

Losgestorte grond terugschuiven onder de fundering

Grond die uit een sleuf komt en er weer in gaat, klinkt jaren na. Bij natte klei duurt dat het langst, omdat het water er maanden over doet om te verdwijnen. Vul aan met ophoogzand in lagen van 15 cm en verdicht elke laag afzonderlijk.

De bekisting te licht uitvoeren

Een kuub nat beton weegt ongeveer 2400 kilo en duwt hard naar buiten, zeker met een trilnaald erin. Piketpalen om de meter en één schroef per hoek is te weinig. Een kist die tijdens de stort openklapt kost je de hele vracht, want stoppen kun je op dat moment niet meer.

Snelbeton gebruiken waar je nog moet stellen

Zakken snelbeton zijn gemaakt om een tuinpaal snel vast te zetten. Voor een poer met een instortanker of voor een vloer werkt dat tegen je: het bindt af terwijl je nog aan het uitlijnen bent, en de eindsterkte is doorgaans lager dan van gewoon beton. Meng gewoon beton en neem de tijd.

De vorstrand overslaan omdat het toch zelden vriest

Eén strenge winter is genoeg om een ondiepe plaat op te tillen, en hij komt zelden overal even ver terug. Op een lichte blokhut op banden kun je nastellen, op een gestorte plaat met metselwerk erop niet. Het extra beton kost een fractie van wat herstel achteraf kost.

Leidingen pas bedenken als de wapening ligt

Een doorvoer achteraf maken betekent boren in gewapend beton, met kans dat je een wapeningsstaaf raakt. Loop voor het storten de hele lijst na: riool, hemelwater, water, elektra en een lege buis voor later. Een extra mantelbuis kost een paar euro en bespaart je een middag met de boorhamer.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Het graafwerk, de bekisting, de wapening en het storten kun je bij een aanbouw of een tuinhuis goed zelf doen. Wat je niet zelf bepaalt, is hoe zwaar de fundering moet zijn. Bij alles wat draagt, dus een aanbouw, een garage of een muur die belasting opvangt, hoort een constructieberekening waarin de plaatdikte, de wapening en de funderingsbreedte volgen uit de belasting en de draagkracht van de grond. Die berekening laten maken en het werk daarna zelf uitvoeren is een gebruikelijke en verstandige combinatie.

Zit je op veen, natte klei of opgehoogde grond, laat dan een sondering doen voordat je iets uitgraaft. Een fundering op staal werkt alleen als de grond eronder draagt, en dat kun je met een schop niet beoordelen. Blijkt heien nodig, dan is dat per definitie werk voor een gespecialiseerd bedrijf.

Bel ook als het gaat om een fundering vernieuwen of verdiepen onder een bestaande dragende muur. Daarbij haal je tijdelijk grond weg onder iets wat overeind moet blijven, en dat is niet iets om al doende uit te vinden. Voor de aansluiting van gas, water en elektra door de doorvoeren geldt hetzelfde: de buis mag je instorten, het aansluiten laat je aan de installateur en de netbeheerder.

Twijfel je over de bekisting bij een grote stort, dan is het uitbesteden van alleen dat onderdeel vaak de goedkoopste verzekering. Een kist die tijdens het storten bezwijkt kost je de hele vracht beton plus een dag opruimen.