Verwarming bijvullen, vullen, aftappen en afkoppelen
Verwarming bijvullen is een klusje van vijf minuten: vulslang aansluiten, langzaam water erbij tot de meter tussen 1,5 en 2 bar staat, kraan dicht. Een leeggelopen installatie opnieuw vullen vraagt meer discipline, want dan bepaalt de volgorde alles. Trek de stekker van de ketel eruit, houd alle ontluchters dicht en open ze pas één voor één als je er zelf bij staat, van de laagste radiator naar de hoogste. Aftappen en afkoppelen werken precies andersom: eerst drukloos maken via het laagste punt, dan pas een koppeling los.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Vulslang met koppeling voor de tapkraan
- Twee slangklemmen en een schroevendraaier
- Ontluchtingssleutel, of een platte schroevendraaier bij nieuwere ontluchters
- Sleutel of hendel voor de vulkraan
- Waterpomptang en een steeksleutel van 24 en 30 voor de wartels
- Emmer, teiltje en een stapel oude handdoeken
- Waterstofzuiger als je die kunt lenen
- Zaklamp om het vulpunt onder de ketel te vinden
Materiaal
- Messing doppen 3/4 inch voor de radiatoraansluitingen
- Messing doppen 1/2 inch als je op de leiding afdopt
- Nieuwe vezelringen of vlakke pakkingen voor de wartels
- Teflontape of hennep met afdichtingspasta
- Ontluchtingskraantjes als reserve, ze breken vaker af dan je denkt
Het verschil tussen bijvullen en een leeg systeem vullen
Verwarming bijvullen betekent in de meeste gevallen dat de druk is gezakt en dat je er een halve bar water bij doet. Dat hoort bij het gewone onderhoud aan je cv-ketel en het kost je vijf minuten. Een leeggelopen installatie opnieuw vullen is een andere klus, want dan zit er lucht in elke radiator en in elke leiding.
Het verschil zit hem in die lucht. Bij bijvullen duw je water in een systeem dat al vol staat, dus de enige lucht die erbij komt is wat er in je vulslang zat. Bij een leeg systeem moet alle lucht eruit via de ontluchters, en lucht kruipt altijd naar het hoogste punt van de installatie.
De handelingen zijn wel dezelfde. Je vult met leidingwater via het vulpunt, je stopt rond de 2 bar en je ontlucht daarna. Hoe vaak het bijvullen van de verwarming nodig is, zegt iets over de conditie van je installatie: één keer per jaar een tikje is normaal, elke maand niet. Onze pagina over water bijvullen bij de cv gaat daar dieper op in.
| Wat je wilt doen | Wanneer dit aan de orde is | Waar je begint | Hoe lang je bezig bent |
|---|---|---|---|
| Verwarming bijvullen | De drukmeter staat onder 1 bar of de ketel meldt te lage waterdruk | Het vulpunt onder of naast de ketel | 5 tot 15 minuten |
| Verwarming vullen | Het systeem is leeg geweest voor een verbouwing of een verhuizing | Alle ontluchters dicht, ketel spanningsloos | 2 tot 4 uur, plus nazorg in de dagen erna |
| Oude verwarming ontluchten | Radiatoren blijven koud of klokken, of je hebt net gevuld | De laagste radiator op de begane grond | 20 minuten tot een uur |
| Verwarming aftappen | Er moet een radiator los, of je gaat aan de leidingen werken | Het laagste aftappunt in huis | 30 tot 60 minuten leeglopen |
| Verwarming afkoppelen en verwijderen | De stukadoor of schilder komt, of een radiator gaat er definitief uit | Eerst drukloos, dan pas de wartel | Een half uur per radiator |
Het vulpunt vinden en de vulslang goed aansluiten
Het vulpunt zit bij de meeste ketels onderaan, tussen de aansluitleidingen, en bestaat uit een kraantje met een slangpilaar eraan. Soms zit het een halve meter verderop in de leiding, in de vorm van een vulcombinatie met een terugstroombeveiliging. In oudere huizen kom je het weleens tegen in de kruipruimte of bij de watermeter.
Kijk goed waar je een slang op zet. In een kelder of bijkeuken zitten vaak twee kraantjes met een aftapper die bij de waterleiding horen en niets met de cv te maken hebben. Je herkent ze doordat de leiding richting de watermeter loopt in plaats van naar de ketel. Draai je die open, dan tap je je drinkwaterleiding af zonder dat er ook maar een druppel uit je verwarming komt.
De slang sluit je eerst aan op de tapkraan, meestal de wasmachinekraan of een buitenkraan. Houd het andere eind boven een emmer en laat de slang volledig vollopen tot er geen luchtbellen meer meekomen. Knijp dan het uiteinde dicht, schuif hem over de slangpilaar van het vulpunt en zet er een slangklem omheen. Zo pers je geen halve liter lucht je installatie in, en dat scheelt je later een rondje ontluchten.
De vulkraan zelf is vaak een kwartslagkraan die je met een losse sleutel of een klein hendeltje bedient. Staat het streepje op de as in het verlengde van de leiding, dan is hij open. Staat het dwars, dan is hij dicht. Draai hem na het vullen echt helemaal terug en haal de slang eraf, want een vulkraan die op een kier blijft staan vult je systeem langzaam op tot de overstort begint te druppelen.
Laat de vulslang nooit blijvend aangekoppeld zitten. Cv-water is geen drinkwater en mag er niet in terugstromen. De koppeling hoort los zodra je klaar bent, ook al is de kraan dicht.
De druk waar je op moet uitkomen
In een doorsnee eengezinswoning vul je de verwarming koud bij tot ongeveer 1,5 bar. Onder 1 bar begint een ketel te klagen en rond 0,6 tot 0,8 bar schakelt hij zichzelf uit om droogkoken van de warmtewisselaar te voorkomen. Boven 2,5 bar koud gaat de overstort van de ketel water lozen zodra de installatie warm wordt.
De vuistregel die wij aanhouden is 0,5 bar plus 0,1 bar voor elke meter hoogteverschil tussen de ketel en de hoogste radiator. Hangt je ketel op zolder en zit de hoogste radiator daar vlakbij, dan is 1,2 tot 1,5 bar genoeg. Staat de ketel in een kelder van een woning met drie verdiepingen, dan wil je eerder richting 1,8 bar. Wil je het voor jouw situatie narekenen, gebruik dan de hulp waarmee je de juiste cv-druk berekent.
Houd er rekening mee dat de druk stijgt als het water warm wordt. Tussen een koude installatie en een installatie die op zeventig graden draait zit al gauw 0,3 tot 0,5 bar verschil. Vul daarom altijd koud, en schrik niet als de meter tijdens een koude avond een halve bar hoger staat dan vanochtend.
| Wat de meter aanwijst (koud) | Wat er aan de hand is | Wat je doet |
|---|---|---|
| Onder 0,8 bar | De ketel valt uit of start niet meer, radiatoren blijven koud | Direct bijvullen tot 1,5 bar en daarna ontluchten |
| 0,8 tot 1,2 bar | Werkt nog, maar de bovenste radiatoren worden traag warm | Bijvullen tot 1,5 bar |
| 1,2 tot 2,0 bar | Normaal bereik voor de meeste woningen | Niets doen, halfjaarlijks aflezen is genoeg |
| 2,0 tot 2,5 bar | Aan de hoge kant, vaak net na het vullen | Laten staan, maar niet verder bijvullen |
| Boven 2,5 bar koud | Te vol, of het expansievat doet zijn werk niet meer | Water aftappen via een ontluchter tot 1,5 bar, daarna het expansievat laten nakijken |
| Druk loopt warm op naar 3 bar | Expansievat is leeg of te klein voor de installatie | Vat laten controleren, blijven bijvullen lost dit niet op |
Een leeggelopen installatie opnieuw vullen
Na een verbouwing waarbij alle radiatoren van de muur zijn geweest, staat het hele systeem vol lucht. Veel handleidingen schrijven dan voor om alle ontluchters open te zetten en de installatie langzaam vol te laten lopen. Wij doen dat bewust niet, zeker niet in een huis met vers stucwerk, want dan spuit er uit tien radiatoren tegelijk zwart water over je muren voordat je erbij bent.
De manier die wel werkt is dwingender in de volgorde. Trek eerst de stekker van de ketel uit het stopcontact, zodat de pomp niet gaat draaien en de lucht rustig naar boven kan trekken. Zet alle radiatorkranen helemaal open, inclusief de voetventielen onder aan de radiator, en houd alle handmatige ontluchters dicht. Automatische ontluchters op de ketel en op de leidingen laat je gewoon open staan.
Vul daarna langzaam. Open de tapkraan één tot twee slagen en de vulkraan helemaal, zodat het water met een rustige stroom binnenkomt in plaats van met een klap. Snel vullen jaagt de lucht in kolommen door de leidingen en drukt hem juist vast in de bochten.
Stop bij 2,0 bar en sluit beide kranen. Meer over de aanpak per ketelmerk en over wat je op het display terugziet, lees je bij het vullen van de cv-ketel.
Pas als het systeem op druk staat begin je met ontluchten, en pas als je alle radiatoren hebt gehad gaat de stekker er weer in. Laat de ketel daarna een half uur draaien en kijk dan opnieuw op de meter. De druk zakt bijna altijd, omdat er nog lucht ontsnapt die eerst nog volume innam.
Werk met zijn tweeën als dat kan, maar spreek af dat degene bij de radiatoren de ontluchters pas opent op het moment dat hij er zelf voor staat, met een doekje eronder. Dan hoeft niemand tussen vier radiatoren heen en weer te rennen en blijft het stucwerk schoon.
Oude verwarming ontluchten na het vullen
Ontluchten doe je van laag naar hoog, en binnen een verdieping van de radiator die het dichtst bij de ketel zit naar de radiator die het verst weg hangt. De reden is simpel: elke keer dat je een ontluchter opent, verplaats je de lucht die nog in de leiding zit een stuk verder naar boven. Begin je boven, dan duw je lucht terug de begane grond in.
Open één ontluchter tegelijk en draai hem weer dicht voordat je naar de volgende gaat. Bij een oude verwarming ontluchten heeft geduld meer zin dan kracht. Draai het kraantje hooguit een halve slag los: een ontluchtingsnippel die je er helemaal uitdraait, komt soms met water en al mee en dan sta je in een fontein.
Wacht niet tot er zomaar water komt, maar tot er een stevige, constante straal uit komt. Een zwak, spugend straaltje betekent dat er nog steeds lucht met het water meekomt. Stop je bij het eerste water, dan blijft er lucht achter en sta je een week later met hetzelfde sleuteltje bij dezelfde radiator. Blijven er radiatoren koud of klinkt het systeem als een beekje, kijk dan bij een verwarming die niet warm wordt en bij een verwarming die geluid blijft maken.
Controleer tussendoor de drukmeter. Bij een groot systeem kun je met ontluchten zo een halve bar kwijtraken, en als je onder 1 bar zakt komt er geen water meer bij de bovenste radiatoren. Vul dan bij tot 1,5 bar en ga verder waar je gebleven was. Loop na een paar dagen nog een rondje langs alle radiatoren, opnieuw met de stekker eruit, want opgeloste lucht komt in die dagen alsnog vrij.
De automatische ontluchter op de ketel
Boven op de ketel en op de pomp zit vaak een automatisch ontluchtertje met een klein zwart dopje. Dat dopje moet los staan, anders kan de lucht er niet uit. Bij een installatie die net gevuld is helpt het om dat dopje een extra slag open te draaien en de ketel een uur met alle radiatorkranen dicht te laten staan. De lucht verzamelt zich dan bij het hoogste punt in de ketel en verdwijnt daar vanzelf.
De verwarming aftappen
Aftappen is het omgekeerde van vullen en gaat altijd via het laagste punt in huis. Water loopt niet omhoog, dus een aftapkraan op de eerste verdieping laat alleen die verdieping leeglopen. Zoek dus eerst waar je installatie het diepste zit: een aftapkraan naast de ketel, een vulkraan op de laagste radiator op de begane grond, of een aftappunt aan de leiding in de kruipruimte.
Trek de stekker van de ketel eruit voordat je begint. Sluit een slang aan op het aftappunt, hang het uiteinde in een afvoer of in een emmer en draai de kraan open. Daarna open je bovenin een paar ontluchters, want er moet lucht bij kunnen anders blijft het water in de leidingen hangen. Bij een systeem van een gemiddelde tussenwoning duurt het leeglopen een half uur tot een uur.
Houd er rekening mee dat het water dat eruit komt zwart is. Cv-water zit vol magnetietslib, en dat spul geeft blijvende vlekken op vloerbedekking en op vers stucwerk. Leg handdoeken neer, zet een teiltje klaar en zorg dat er een waterstofzuiger in de buurt staat als je die kunt lenen. Uit een radiator die je optilt komt vrijwel altijd nog een halve liter, ook als je denkt dat hij leeg is.
| Aftappunt | Waar je het vindt | Waar het geschikt voor is |
|---|---|---|
| Aftapkraan bij de ketel | In de retourleiding onder de ketel, vaak naast het vulpunt | Het hele systeem, mits de ketel niet op zolder hangt |
| Vulkraan of aftapper op een radiator beneden | Onderaan de radiator, een klein kraantje met slangpilaar | De hele installatie leeg laten lopen als dit het laagste punt is |
| Aftappunt in de kruipruimte | Op het laagste stuk leiding, soms met een dop erop | Het diepste water dat via de ketel niet weg wil |
| Ontluchtingskraantje op een radiator | Bovenaan, aan de zijkant | Alleen die ene radiator legen, of lucht toelaten tijdens het aftappen |
| Stopkraan met aftapper in de kelder | Vaak vlak bij de watermeter | Dit hoort bij de waterleiding, niet bij de verwarming |
Bij veel combiketels heb je zonder cv-druk ook geen warm tapwater. De ketel valt in storing zodra de drukschakelaar geen druk meer meet en weigert dan ook de warmwaterfunctie. Tap dus niet af op de avond voordat iedereen moet douchen, of breng het systeem eerst weer op druk met de radiatorleidingen afgedopt.
Verwarming afkoppelen en verwijderen
Een radiator afkoppelen en van de muur halen voor de stukadoor of de schilder is goed te doen, zolang je de volgorde aanhoudt: eerst drukloos, dan pas gereedschap op een koppeling. Draai de radiatorkranen aan beide zijden dicht en maak daarna de verwarming leeg via het laagste punt. Op de verdieping zijn de radiatoren dan al zo goed als leeg, al blijft er altijd een restje in staan.
De verbinding die je losdraait is de wartel tussen de kraan en de radiator, niet de koppeling in de muur. Die wartels zijn bij radiatoren vrijwel altijd 3/4 inch. Houd de kraan met een tweede sleutel tegen terwijl je de wartel losdraait, anders verdraai je de hele kraan en trek je de leiding uit de muur. Onder de koppeling hoort een teiltje, want daar komt de zwarte rest uit.
Blijven de leidingen weken open staan, dop ze dan af. Op de wartel aan de kraanzijde past een 3/4 dop; de dopjes die bij een vulkraan geleverd worden passen daar prima op. Dop je een stukje verderop rechtstreeks op de leiding af, dan heb je 1/2 duims doppen nodig, wat overeenkomt met de gebruikelijke 15 millimeter cv-leiding. Draai er teflontape of hennep omheen en zet ze handvast plus een kwartslag met de tang.
Zijn de radiatoren toch los, maak ze dan meteen schoon. Leg ze buiten schuin op twee balkjes, zet de tuinslang in de bovenste aansluiting en spoel door tot er helder water uit komt. Er komt verrassend veel slib uit een radiator van twintig jaar oud, en dat slib was precies de reden dat hij onderin koud bleef. Til gietijzeren radiatoren altijd met zijn tweeën.
| Onderdeel | Gangbare maat | Waar je op let |
|---|---|---|
| Wartel radiator naar kraan | 3/4 inch | Kraan tegenhouden met een tweede sleutel |
| Dop op de radiatoraansluiting | 3/4 inch binnendraad | De dopjes van een vulkraan passen hierop |
| Dop rechtstreeks op de leiding | 1/2 inch, hoort bij 15 mm buis | Pas als de wartel er ook af gaat |
| Hoofdleiding in de vloer | 22 mm, soms 28 mm | Hier zit meestal geen aftakking die je zelf afdopt |
| Aftakking naar één radiator | 15 mm | Loopt vaak vanaf een verloop 22 naar 15 |
| Ontluchtingsnippel | Vierkante stift, soms een sleuf | Breekt snel af bij oude radiatoren, koop er twee reserve |
Fotografeer voor het losdraaien de stand van de voetventielen onder aan elke radiator. Die zijn ingeregeld op de rest van de installatie, en als je ze terugzet op een willekeurige stand loopt de verdeling over het huis daarna scheef.
Wat er verandert als een radiator definitief weggaat
Een radiator die je definitief verwijdert, laat een stuk leiding achter waar geen water meer doorheen stroomt. In een tweepijpssysteem, wat in vrijwel alle naoorlogse woningen ligt, is dat geen probleem: je dopt de aanvoer en de retour los van elkaar af en de rest van de installatie merkt er niets van. Aanvoer en retour aan elkaar knopen moet je daar juist niet doen, want dan maak je een kortsluiting waardoor warm water rechtstreeks terugloopt naar de ketel.
Bij een eenpijpssysteem ligt het omgekeerd. Daar hangen de radiatoren als het ware in serie aan één ronde leiding, en als je er één uithaalt zonder de leiding door te lussen, valt alles achter die radiator uit. Je herkent een eenpijpssysteem eraan dat de aanvoer- en retourleiding van een radiator naar dezelfde kant lopen en dat er een verdeelstuk onder zit. Twijfel je, meet dan of de leiding na de laatste radiator terugloopt naar de ketel.
Er is nog een neveneffect waar mensen op stuiten. Een afgedopte aftakking van een halve meter, meestal een 15 millimeter buis die van de 22 millimeter hoofdleiding aftakt, is een dood stuk waar lucht zich in verzamelt. Die luchtbel kan de doorstroming naar de radiatoren erachter merkbaar afknijpen, ook als je de verwarming daarna netjes hebt bijgevuld en ontlucht. Zit de aftakking op een plek waar je erbij kunt, dan is het netter om hem helemaal weg te halen tot aan het verloopstuk in plaats van hem af te doppen.
Waarom de druk blijft zakken
In de eerste maanden na het vullen zakt de druk vanzelf een beetje. Zuurstof die in het verse leidingwater is opgelost, verdwijnt langzaam via de automatische ontluchters, en dat kost volume. Twee of drie keer een tikje bijvullen in het eerste halfjaar is normaal en zegt niets over een lek.
Daarna hoort het stil te liggen. Moet je maandelijks bijvullen, dan verdwijnt er water, en water verdwijnt niet vanzelf. De volgorde waarin wij zoeken: eerst de overstort van de ketel, dan het expansievat, dan de ontluchters en pas daarna de leidingen zelf. Verschijnt er ondertussen een code op het display, dan kun je die opzoeken in onze zoeker voor storingscodes per merk.
Een leeg expansievat is de meest voorkomende oorzaak. Het vat vangt de uitzetting op van water dat warm wordt. Verliest het zijn voorspanning, dan loopt de druk bij het opstoken op tot boven de drie bar en blaast de overstort af. Als het weer afkoelt sta je onder de bar en denk je dat er een lek is, terwijl er alleen maar water door het afblaasventiel is weggelopen.
Het onderdeel dat mensen het vaakst over het hoofd zien is de vloerverwarming. Een verdeler met kunststof leidingen laat via diffusie langzaam zuurstof door en verliest jaarlijks wat druk. Meer achtergrond bij de verschillende typen installaties in huis staat op ons overzicht over verwarming en cv-installaties.
| Symptoom | Waarschijnlijke oorzaak | Wat je zelf kunt doen |
|---|---|---|
| Elk half jaar 0,1 bar minder | Normale ontgassing van het vulwater | Bijvullen tot 1,5 bar en verder niets |
| Elke maand een halve bar minder | Overstort die afblaast, of een lek | Kijk of het afvoerpijpje van de ketel nat is |
| Druk loopt warm op tot 3 bar | Expansievat zonder voorspanning | Laten controleren en op druk brengen |
| Vochtplek onder een radiator | Lekkende wartel of doorgeroeste radiator | Wartel natrekken, anders radiator vervangen |
| Druk zakt alleen in de zomer | Water koelt af en krimpt | Meten als de ketel al een dag uit staat, dan pas oordelen |
| Vloerverwarming erbij | Diffusie door kunststof leidingen | Jaarlijks bijvullen hoort erbij |
Zo vul je de verwarming bij
Deze volgorde geldt voor een gewone bijvulbeurt en, met de aantekeningen erbij, ook voor een systeem dat helemaal leeg is geweest.
-
Zet de thermostaat laag en laat de installatie afkoelen
Vul nooit terwijl het water heet is. Warm water staat al onder hogere druk, dus je vult te weinig bij, en koud vulwater in een hete warmtewisselaar geeft spanningen. Wacht tot het systeem onder de veertig graden zit, in de praktijk een uur of twee na de laatste stookbeurt.
-
Trek de stekker van de ketel uit het stopcontact
Met de pomp uit kan de lucht rustig naar het hoogste punt trekken in plaats van dat hij door de installatie wordt rondgejaagd. Bij een gewone bijvulbeurt van een tiende bar mag je dit overslaan, bij een leeg systeem niet.
-
Zet de radiatorkranen open en houd de ontluchters dicht
Alle kranen open, inclusief de voetventielen onderaan. De handmatige ontluchters blijven juist dicht, zodat het water het systeem netjes van onderaf vult en er niets over je muren spuit. Automatische ontluchters laat je open staan.
-
Vul de slang eerst met water
Sluit de slang aan op de tapkraan, laat hem boven een emmer vollopen tot er geen bellen meer komen en knijp het uiteinde dicht. Zet hem dan pas op het vulpunt en klem hem vast. Dit voorkomt dat je een slang vol lucht de installatie in duwt.
-
Draai langzaam open en kijk op de meter
Tapkraan één tot twee slagen open, vulkraan helemaal. Je hoort het water stromen. Bij een bijvulbeurt stop je rond 1,5 bar, bij een volledig gevuld systeem ga je door tot 2,0 bar omdat je met ontluchten weer druk verliest.
-
Sluit beide kranen en haal de slang eraf
Eerst de tapkraan dicht, dan de vulkraan. Knijp het uiteinde bij het vulpunt dicht voordat je de koppeling losmaakt en giet het restwater in een emmer. Laat de slang er niet aan zitten, want de cv-zijde mag niet in verbinding blijven met je drinkwater.
-
Ontlucht van de laagste radiator naar de hoogste
Open één kraantje tegelijk, met een bakje en een doekje eronder, en wacht op een stevige straal in plaats van op een spugend straaltje. Draai dicht en ga naar de volgende. Controleer tussendoor de druk en vul bij als je onder 1,2 bar zakt.
-
Steek de stekker erin en controleer na een half uur
Pas als alle radiatoren zijn gehad gaat de ketel weer aan. Laat hem een half uur draaien en lees de meter opnieuw af. Loop na een paar dagen nog een keer alle radiatoren langs, weer met de stekker eruit, want er komt altijd nog wat lucht vrij.
Storingzoeker
Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens
| Merk | Code | Wat er aan de hand is | Wat je zelf kunt doen | Bellen of niet |
|---|---|---|---|---|
| Intergas | 1 | De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op | Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak. | Blijft hij terugkomen: monteur |
| Intergas | 2 | Storing in de aanvoer- of retoursensor | Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem. | Monteur |
| Intergas | 3 | De maximaalthermostaat heeft ingegrepen | Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie. | Blijft het: monteur |
| Intergas | 4 | Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan | Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer. | Doet gas het wel: monteur |
| Intergas | 5 | Slecht of wegvallend vlamsignaal | Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking. | Monteur |
| Intergas | 6 | Fout in de vlamdetectie | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 7 | Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor | Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad. | Monteur, dit raakt de veiligheid |
| Intergas | 8 | Het ventilatortoerental klopt niet | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 10 tot en met 14 | Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie | Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog. | Blijft het: monteur |
| Nefit | A01 | Geen vlam of vlam valt weg | Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | C6 | De ventilator draait niet op het juiste toerental | Reset een keer. | Monteur |
| Nefit | D1 | Te weinig waterdruk in de installatie | Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten. | Zelf te doen |
| Nefit | EA | Vlam wordt niet waargenomen | Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | F0 of F7 | Interne storing in de besturing | Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf. | Monteur |
| Remeha | Reset knop | Vergrendelde storing | Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset. | Afhankelijk van de code |
| Remeha | E00 | Aanvoersensor defect of niet aangesloten | Reset een keer. | Monteur |
| Remeha | E01 | Te weinig waterdruk of geen doorstroming | Bijvullen en ontluchten. | Zelf te doen |
| Remeha | E04 | Geen vlam bij het opstarten | Gaskraan controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.22 | Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging | Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten. | Zelf te doen |
| Vaillant | F.28 | Ontsteking mislukt bij het opstarten | Gastoevoer controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.75 | Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat | Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten. | Monteur, meestal het expansievat |
| AWB | Vlamstoring | Geen ontsteking | Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Bosch vaatwasser | E15 | Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan | Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam. | Blijft het terugkomen: monteur |
| Bosch vaatwasser | E24 of E25 | Water loopt niet weg, afvoer verstopt | Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E22 | Filters verstopt | Zeven eruit en schoonmaken. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E09 | Verwarmingselement defect, water wordt niet warm | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Siemens vaatwasser | E15 | Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief | Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten. | Blijft het: monteur |
| Siemens vaatwasser | E24 | Afvoer geblokkeerd | Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| Siemens vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i20 of 20 | Afvoerprobleem, water loopt niet weg | Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i30 of 30 | Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd | Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F11 | Water loopt niet weg | Filters en afvoerpomp schoonmaken. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F70 | Vlotter of niveaubeveiliging | Controleer op lekkage onderin. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E18 of F18 | Water loopt niet weg | Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren. | Zelf te doen |
| Bosch wasmachine | F21 | Motorstoring, trommel draait niet | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E23 | Water in de lekbak | Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG wasmachine | E20 | Afvoerprobleem | Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| AEG wasmachine | E40 | Deur niet goed dicht | Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 1 keer | Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking | Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 2 keer | Reservoir bereikt de temperatuur niet | Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect. | Blijft het: monteur |
| Quooker | Knippert 3 keer | Storing in de temperatuursensor | Een keer stroomloos maken. | Monteur |
| Quooker | Geen kokend water, wel gewoon water | Reservoir uit of niet op temperatuur | Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen. | Zelf te doen |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Controleer dit voordat je de ketel weer aanzet
Uit de praktijk
Vier radiatoren op één verdieping, en toch schoon stucwerk
Een woning was helemaal opnieuw gestuct, waarvoor alle radiatoren van de muur waren geweest. Bij het terughangen was de vraag hoe je een compleet leeg systeem vult zonder dat er zwart water tegen het verse stucwerk spat. Het voorschrift dat alle ontluchters open moeten, is in zo'n huis onwerkbaar: vier radiatoren op de begane grond hangen op vrijwel dezelfde hoogte, dus je weet nooit uit welke het eerst water komt.
De aanpak die het hier oploste, draaide de logica om. Alle ontluchters bleven dicht, de stekker ging eruit en de installatie werd langzaam gevuld tot 2,0 bar. Daarna liep één persoon met een doekje en een bakje langs de radiatoren, opende telkens één ontluchter, wachtte op water en draaide hem weer dicht voordat de volgende aan de beurt was. Geen spat op de muren, en na twee rondjes was het systeem stil.
Boven bloedheet, beneden ijskoud, en een ketel die klaagde over de retourtemperatuur
Na het vullen werden de radiatoren op de eerste verdieping binnen enkele minuten heet, terwijl drie van de vier radiatoren beneden koud bleven. Ook met alle bovenkranen dicht kwam er beneden niets op gang. De ketel meldde ondertussen een code die neerkwam op een retourtemperatuur boven de 105 graden, wat betekent dat er nauwelijks water door de ketel stroomde.
De voetventielen bleken gewoon open te staan en er zaten geen thermostaatknoppen op, dus dat spoor liep dood. Wat het wel oploste: het dopje van de automatische ontluchter op de ketel een extra slag losdraaien, alle radiatorkranen een uur lang dichtzetten en daarna nog een ronde ontluchten. Deze keer niet stoppen zodra er water kwam, maar doorgaan tot er een volle straal uit het kraantje liep. Een dag later liep de installatie weer normaal, ook met alle kranen open. Er zat dus nog een luchtbel vast die de circulatie afkneep.
Drie radiatoren los voor de stukadoor, maar geen aftapper te vinden
Voor een stukadoorsklus moesten twee radiatoren boven en één beneden tijdelijk weg. Op die radiatoren zat alleen een ontluchtingskraantje en geen aftapper, wat de vraag opriep of ze wel los konden. Dat kon, alleen niet via de radiator zelf: het hele systeem moest drukloos via het laagste punt in huis, in dit geval een klein vulkraantje onder aan een radiator op de begane grond.
Twee kraantjes in het keldertje leken bruikbaar, maar dat bleken stopkranen met aftapper van de waterleiding die niets met de verwarming te maken hadden. De ketel hing bovendien op zolder, dus aftappen via de ketel had de begane grond niet leeg gekregen. Na het leeglopen gingen de wartels los, met een teiltje eronder voor de zwarte rest, en werden de aansluitingen afgedopt met 3/4 doppen. Het ging om een combiketel die zonder cv-druk in storing valt en dan ook geen warm water meer maakt. Daarom ging het systeem na het afdoppen meteen weer op druk, zodat er in de tussentijd gewoon gedoucht kon worden.
Een afgedopte aftakking die de doorstroming afkneep
Bij een verbouwing was een radiator definitief verwijderd die aan het eind van een aftakking hing, waar een 22 millimeter hoofdleiding overging in 15 millimeter. De leidingen werden netjes afgedopt en het systeem bijgevuld. Toch waren de radiatoren verderop in de kring daarna merkbaar trager warm.
Het overgebleven stuk leiding was een doodlopend eind geworden waar geen water meer doorheen stroomde, en juist daar bleef lucht in zitten. Doorlussen van aanvoer en retour is hier niet de oplossing: dat hoort alleen bij een eenpijpssysteem, en in een tweepijpssysteem maak je er een kortsluiting mee waardoor warm water direct naar de retour loopt. Wat hier werkte was het dode stuk verwijderen tot aan het verloop van 22 naar 15 en daar afdoppen, zodat er geen luchtvanger meer in de kring zat.
Veelgemaakte fouten
Vullen met een slang die vol lucht zit
Je koppelt de droge slang aan het vulpunt, draait open en perst daarmee de hele inhoud van die slang aan lucht je installatie in. Dat is zo een halve liter, en die lucht moet je er daarna radiator voor radiator weer uit halen. Laat de slang eerst vollopen boven een emmer en knijp hem dicht.
Ontluchten voordat het systeem op druk staat
Zonder druk komt er geen water bij de bovenste radiatoren en zuig je via een geopende ontluchter juist lucht naar binnen. Vul eerst tot 2,0 bar en begin dan pas met ontluchten, en vul tussendoor bij zodra je onder 1,2 bar zakt.
Beginnen bij de bovenste radiator
Ontluchten van boven naar beneden duwt de lucht in de leidingen terug de begane grond in, waardoor je twee keer werk hebt. Begin altijd bij de laagste radiator op de laagste verdieping en werk van daaruit omhoog en van de ketel af.
Stoppen zodra er water uit het kraantje komt
Een dun, spugend straaltje betekent dat er nog steeds lucht met het water meestroomt. Wacht tot er een constante straal komt zonder gepruttel. Dit is de reden waarom mensen na een week alsnog koude radiatoren houden en denken dat de pomp stuk is.
De ketel laten draaien tijdens het vullen
Een draaiende pomp jaagt de lucht door de installatie en drukt hem vast in bochten en op hoge punten. Trek de stekker eruit tot je klaar bent met ontluchten. Bij een leeg systeem ben je met de pomp uit een middag bezig; laat je hem draaien, dan ben je er een week zoet mee.
Een radiator loskoppelen zonder eerst af te tappen
De kranen dichtdraaien is niet hetzelfde als drukloos maken. In de radiator en in het stukje leiding erachter staat nog water onder druk, en dat komt er bij de eerste slag met de tang uit. Maak het systeem eerst leeg via het laagste punt.
De wartel losdraaien zonder de kraan tegen te houden
Je zet één sleutel op de wartel en draait, waarna de hele radiatorkraan meedraait en de leiding in de muur meebuigt. Zet altijd een tweede sleutel op het kraanhuis om tegen te houden. Een leiding die in de vloer is losgetrokken is een veel groter probleem dan de radiator die je wilde weghalen.
Blijven bijvullen bij een steeds zakkende druk
Elke keer bijvullen brengt vers, zuurstofrijk water in de installatie, en dat versnelt roestvorming en slibvorming. Moet je maandelijks bij, zoek dan de oorzaak. In de meeste gevallen is het een expansievat zonder voorspanning of een overstort die afblaast.
Veelgestelde vragen
Op welke druk moet ik de verwarming bijvullen?
Koud tussen 1,5 en 2 bar is voor de meeste woningen goed. De vuistregel die wij aanhouden is 0,5 bar plus 0,1 bar per meter hoogteverschil tussen de ketel en de hoogste radiator. Bij een tussenwoning met de ketel op zolder is 1,2 tot 1,5 bar genoeg, bij een hoog huis met de ketel in de kelder eerder 1,8 bar. Vul altijd als de installatie koud is, want warm water staat al onder hogere druk en dan vul je te weinig bij. Precies uitrekenen kan met de rekenhulp voor de cv-druk.
Moet de ketel uit als ik de verwarming ga vullen?
Voor een klein tikje bijvullen van een tiende bar hoeft dat niet. Ga je een leeggelopen installatie vullen, dan trek je de stekker er wel uit. De pomp zou de lucht anders door de leidingen jagen en vastdrukken in bochten en op hoge punten. Met de pomp stil trekt de lucht rustig naar het hoogste punt, waar je hem er via de ontluchters uit haalt. De stekker gaat er pas weer in als je alle radiatoren hebt gehad.
Hoe moet ik een oude verwarming ontluchten?
Begin bij de laagste radiator op de begane grond en werk van daar omhoog, binnen elke verdieping van dichtbij de ketel naar het verst weg. Draai het kraantje hooguit een halve slag los met een ontluchtingssleutel, houd er een bakje en een doekje onder en wacht op een constante straal in plaats van een spugend straaltje. Draai dicht voordat je naar de volgende gaat. Bij oude radiatoren breekt de ontluchtingsnippel makkelijk af, dus forceer niets en houd er een reserve-exemplaar bij.
Hoe kan ik de verwarming aftappen?
Altijd via het laagste punt in huis, want water loopt niet omhoog. Trek de stekker van de ketel eruit, sluit een slang aan op de aftapkraan of op de vulkraan van de laagste radiator en hang het uiteinde in een afvoer. Open daarna bovenin een paar ontluchters, anders kan er geen lucht bij en blijft het water hangen. Leeglopen duurt een half uur tot een uur. Reken op zwart water dat blijvende vlekken geeft, dus leg handdoeken neer en houd een teiltje bij de hand.
Kan ik de verwarming afkoppelen en verwijderen zonder het hele systeem leeg te laten lopen?
Alleen als die radiator onderaan een aftapper heeft en bovenaan een ontluchter. Dan sluit je beide kranen, hang je een slangetje aan de aftapper en laat je alleen die radiator leeglopen. Veel radiatoren hebben dat aftappertje niet en dan zit er niets anders op dan de installatie drukloos te maken via het laagste punt. Op een verdieping zijn de radiatoren daarna al bijna leeg, maar er blijft altijd een restant in staan dat eruit komt zodra je hem kantelt.
Waarmee dop ik de leidingen af als de radiator eraf is?
Draai de wartel tussen de radiator en de kraan los en zet daar een messing dop van 3/4 inch op. Dat is de gangbare maat voor radiatoraansluitingen, en de dopjes die bij een vulkraan worden geleverd passen er prima op. Dop je een stukje verderop rechtstreeks op de leiding af, dan heb je 1/2 duims doppen nodig, wat hoort bij een cv-buis van 15 millimeter. Draai er teflontape of hennep met pasta omheen en zet ze handvast plus een kwartslag na.
Heb ik nog warm water als de verwarming leeg staat?
Bij de meeste combiketels niet. De ketel meet de cv-druk met een drukschakelaar en gaat in storing zodra die wegvalt, en in storing maakt hij ook geen warm tapwater meer. Wil je tijdens de klus kunnen douchen, dop dan eerst de open aansluitingen af en breng het systeem daarna meteen weer op druk. Bij een ketel met een aparte boiler ligt het soms anders, maar reken er niet op zonder het te controleren.
Waarom worden mijn radiatoren beneden niet warm na het vullen?
In verreweg de meeste gevallen zit er nog lucht in het systeem die de circulatie afknijpt. Ontlucht dan opnieuw, nu van laag naar hoog, en draai het dopje van de automatische ontluchter op de ketel een slag los. Helpt dat niet, controleer dan of de voetventielen onder de radiatoren wel echt open staan en of thermostaatkoppen goed op hun voet zijn teruggezet. Blijft het probleem, kijk dan bij een verwarming die niet warm wordt voor de rest van de oorzaken.
Mijn ketel geeft een melding over de retourtemperatuur, wat betekent dat?
Dat de retoursensor een veel hogere temperatuur meet dan bij normale doorstroming zou kunnen. Meestal is er te weinig circulatie, doordat er lucht vastzit of doordat de pomp niet goed loopt. Ontlucht eerst grondig, zet de radiatorkranen een uur dicht met het ontluchterdopje op de ketel open en probeer het daarna opnieuw. De exacte betekenis verschilt per merk en type, en die kun je opzoeken in de zoeker voor storingscodes.
Hoe vaak is het bijvullen van de verwarming normaal?
In het eerste halfjaar na een volledige vulbeurt twee of drie keer een tikje, omdat opgeloste zuurstof via de ontluchters verdwijnt. Daarna is één keer per jaar 0,1 tot 0,2 bar heel gewoon. Moet je maandelijks bij, dan verdwijnt er water en heb je een oorzaak te zoeken: een overstort die afblaast, een expansievat zonder voorspanning of een lekkende wartel. Blijven bijvullen is dan geen oplossing, want elke vulbeurt brengt vers zuurstofrijk water binnen dat de installatie sneller laat roesten.
Hoe krijg ik het zwarte water uit een radiator die van de muur is?
Leg de radiator buiten schuin op twee balkjes, met de laagste aansluiting boven een emmer of een put. Zet de tuinslang in de bovenste aansluiting en spoel door tot er helder water uit komt. Kantel hem daarbij een paar keer, want het slib zakt naar de onderste kanalen. Er komt uit een radiator van twintig jaar oud verrassend veel magnetietslib, en juist dat slib is vaak de reden dat hij onderin koud bleef.
Moet ik de aanvoer en retour doorlussen als een radiator definitief weggaat?
Dat hangt af van het type installatie. In een tweepijpssysteem, wat in de meeste woningen ligt, dop je aanvoer en retour los van elkaar af en koppel je ze juist niet aan elkaar, want dan loopt warm water rechtstreeks terug naar de ketel. In een eenpijpssysteem hangen de radiatoren in serie en moet je wel doorlussen, anders krijgt alles achter die radiator geen water meer. Twijfel je over het type, kijk dan of de leiding na de laatste radiator terugloopt naar de ketel.
De verwarming tikt en ruist na het bijvullen, hoort dat?
Ruisen en klateren komt vrijwel altijd door lucht en verdwijnt na een tweede en derde ontluchtingsronde. Tikken hoort er soms bij als leidingen door hout of door een strakke doorvoer lopen en bij het opwarmen uitzetten, en dat gaat niet weg door bij te vullen. Blijft het geluid na het ontluchten, dan vind je de andere oorzaken bij een verwarming die veel geluid maakt.
Wanneer je beter een vakman belt
Vullen, bijvullen, aftappen en een radiator afkoppelen zijn klussen die je met een sleutel en wat geduld zelf doet. Er zijn een paar momenten waarop wij ermee ophouden en de installateur bellen.
Het eerste is alles wat achter de mantel van de ketel zit. Zodra je de kap eraf moet om bij het expansievat, de pomp of de gasblok te komen, zit je aan een gastoestel. Werk aan de gasleiding en aan de gasgestookte delen van een ketel is werk voor een erkend installateur, ook als het onderdeel zelf niets met gas te maken lijkt te hebben.
Het tweede is een expansievat dat zijn voorspanning kwijt is. Het opnieuw op druk brengen lijkt eenvoudig met een fietspomp, maar het moet gebeuren met een drukloze installatie en op de waarde die bij jouw hoogte hoort. Zit het vat in de ketel, dan hoort het bij de eerste categorie.
Het derde is een lek dat je niet ziet. Blijft de druk zakken terwijl de overstort droog is en er nergens een natte plek te vinden, dan zit het lek waarschijnlijk in een leiding in de vloer of in de kruipruimte. Een installateur met een lekzoeker vindt dat in een uur, terwijl jij anders een vloer opent op de verkeerde plek.
Werk je met een radiator op een steiger of op een trap in een vide, laat dat dan doen door iemand die daarvoor uitgerust is. Een gietijzeren radiator van tachtig kilo op hoogte is geen klus voor twee mensen op een huishoudtrap.