Radiator wordt niet warm: zo vind je de oorzaak

Eerst voelen waar de warmte stopt

Voordat je iets losdraait, wil je weten waar het water blijft steken. Een radiator die niet goed warm wordt vertelt dat zelf, mits je weet waar je moet voelen. Zet de kamerthermostaat een paar graden hoger dan het nu in huis is, wacht een kwartier en leg dan je hand op vier plekken: de aanvoerleiding naar de radiator, de kraan zelf, de bovenkant van de radiator en de onderkant vlak boven de retouraansluiting. Die vier metingen vertellen je in welke richting je moet zoeken. Hoe een radiator, een radiatorkraan en het ventiel onderaan samen de doorstroming regelen, staat in ons overzicht over radiatoren en hun aansluitingen.

Bij vrijwel elke installatie komt het warme water bovenin de radiator binnen en verlaat het afgekoelde water hem onderaan. Dat is geen toeval: warm water is lichter en zakt terwijl het zijn warmte afgeeft. Zit de aanvoer bij jou onderaan en de retour bovenaan, dan is de radiator verkeerd om aangesloten en wordt hij traag en ongelijkmatig warm.

Nog iets wat verwarring geeft: het woord thermostaatkraan betekent twee heel verschillende dingen. Op een radiator is het de kraan met de genummerde knop die op kamertemperatuur regelt. In de douche is het de mengkraan die warm en koud water op 38 graden mengt. Beide staan hieronder, met hun eigen oorzaken en oplossingen.

Wat je voelt	Wat er meestal aan de hand is	Wat je als eerste doet
Radiator koud en de aanvoerleiding ook	Er komt geen water bij de radiator: kraan dicht, binnenwerk vastgezet of een afsluiter in de leiding staat dicht	Knop eraf halen en het pennetje van de kraan testen
Aanvoerleiding heet, radiator koud	De kraan opent niet omdat het pennetje in de ingedrukte stand vastzit	Pennetje voorzichtig losmaken en de knop op de hoogste stand terugzetten
Bovenkant warm, onderkant koud	Te weinig doorstroming door een geknepen voetventiel, een lage pompstand of een installatie die niet in balans is	Alle andere radiatoren dichtzetten en kijken of deze dan wel volloopt
Onderkant warm, bovenkant koud	Lucht in de radiator	Ontluchten met de ketel uit en de pomp stil
Overal lauw, nergens echt heet	De aanvoertemperatuur is laag of de radiator is te klein voor de ruimte	Keteltemperatuur en stooklijn nakijken voordat je gaat sleutelen
Klokkend en ruisend geluid in de radiator	Lucht die met het water meestroomt	De hele installatie ontluchten van beneden naar boven
Radiator warm terwijl de knop dicht staat	Het pennetje wordt niet ver genoeg ingedrukt, meestal door een gebroken knop	Knop eraf, pennetje met de hand indrukken en kijken of hij afkoelt
Alle radiatoren blijven koud	Ketel, pomp, kamerthermostaat of te lage waterdruk	Druk aflezen en kijken of de ketel een storing meldt

Radiator alleen aan de bovenkant warm en onderaan koud

Boven warm en onder koud is de meest gemelde klacht en tegelijk de meest misbegrepen. Zolang er warm water bovenin binnenkomt, is er geen verstopping in de aanvoer. Er stroomt alleen te weinig water door de radiator, waardoor het water zijn warmte al in de bovenste helft kwijtraakt en onderin koud aankomt. Een radiator die maar voor de helft warm wordt heeft dus meestal een doorstroomprobleem en geen luchtprobleem, en nog een keer ontluchten verandert daar niets aan.

Herken je het beeld dat de radiator alleen boven warm wordt en ook na een uur stoken niet helemaal warm is, dan zoek je in de doorstroming. Datzelfde geldt als hij overal lauw blijft: hij wordt dan wel warm, maar niet warm genoeg om de kamer op temperatuur te krijgen.

De test die je meteen verder helpt: draai alle andere radiatoren in huis dicht, zet deze helemaal open en de kamerthermostaat een flink stuk hoger. Wordt hij dan binnen een halfuur over het hele oppervlak warm, dan zit het probleem in de verdeling over de woning. Blijft hij ook dan half koud, dan zit het in deze radiator of in zijn kranen.

De boosdoeners op één radiator zijn te overzien. De thermostaatkraan knijpt af omdat de kamer op temperatuur is, wat gewoon goed gedrag is. De voorinstelling in de kraan staat te laag. Het ventiel onderaan de radiator staat maar een kwartslag open, iets wat je zelf kunt bijstellen als je weet hoe een voetventiel werkt en hoe ver je het open mag zetten. Of de doorlaat onder in de radiator zit dicht met roestslib dat zich daar in de loop van de jaren verzameld heeft.

Voelt de radiator over de volle breedte koud aan de onderkant en klinkt hij dof als je erop tikt, dan is slib de waarschijnlijkste oorzaak. Dat los je niet op met ontluchten. De radiator moet er dan af om schoongespoeld te worden, en een magneetfilter in de retour voorkomt dat het volgend jaar terugkomt.

De radiator is verkeerd om aangesloten

Kom je erachter dat de warme leiding onderaan binnenkomt en de retour bovenaan zit, dan werkt de radiator tegen de natuurkunde in. Hij wordt dan traag warm, hij wordt nooit gelijkmatig warm en zijn afgifte ligt merkbaar lager dan waar hij voor gebouwd is. Het omwisselen van aanvoer en retour is een kleine ingreep die vaak in een uur gedaan is, en het verschil daarna is direct voelbaar over het hele oppervlak.

Twijfel je of het bij jou fout zit? Laat de installatie een uur stoken en voel dan beide leidingen vlak bij de radiator. De aanvoer hoort duidelijk heter te zijn dan de retour. Zijn ze allebei even heet terwijl driekwart van de radiator koud blijft, dan is er iets mis met de aansluiting of loopt het water via een kortsluiting door zonder zijn warmte af te geven.

Ontluchten in de juiste volgorde, en wat als de radiator niet warm wordt na ontluchten

Ontluchten met een draaiende pomp is zonde van je tijd, want de pomp houdt de luchtbellen in beweging en dan tap je vooral water af. Zet de ketel uit, of trek de stekker eruit, en wacht vijf tot tien minuten. De lucht krijgt dan de tijd om naar de hoogste punten te stijgen. Werk daarna van beneden naar boven en begin bij de radiator die het dichtst bij de ketel zit.

Komt er meteen water uit het ontluchtventiel, dan zit er in díe radiator geen lucht en heeft doorgaan geen zin. De bel zit dan ergens anders in het systeem. Kijk naar leidingen die over een deur heen lopen, naar het stuk achter een knieschot op zolder en naar de automatische ontluchters bij de ketel. Draai het dopje van zo'n automatische ontluchter een slag los, anders kan hij zijn werk niet doen, en vervang hem als er niets meer uitkomt.

Er is een truc die vaak net het verschil maakt. Draai de radiatorkraan dicht en ontlucht dan pas. De radiator vult zich in dat geval via de retour en duwt de lucht de andere kant op dan gewoonlijk. Voor een radiator waar je al drie keer vergeefs aan hebt staan draaien, is dat het proberen waard.

Houd tijdens het ontluchten de waterdruk in de gaten en vul tussendoor bij. Ontlucht ook de vulslang zelf voordat je hem aansluit, anders pomp je precies terug wat je eruit haalt. Welke druk bij jouw woning hoort en hoeveel je erbij moet zetten, reken je na met onze rekenhulp voor de cv-druk per bouwhoogte. Blijft niet één maar de hele installatie koud, dan ligt het niet aan deze radiator en helpt de aanpak bij een verwarming die in het geheel niet warm wordt je verder.

De radiatorkraan en het pennetje dat vastzit

Een enkele radiator die na de zomer niet meer meedoet, heeft in de meeste gevallen een pennetje dat vastgezet is. Dat pennetje steekt uit de kraan en wordt door de knop ingedrukt om de doorstroming te knijpen. Staat een radiator maandenlang op de laagste stand, dan blijft het pennetje ingedrukt staan en zet het zich vast door kalk en oxide. In november draai je de knop dan open zonder dat er iets gebeurt. Een radiator met thermostaatkraan die niet warm wordt terwijl de leiding ernaartoe kookt, heeft vrijwel altijd precies dit euvel.

Testen is simpel. Draai de geribbelde wartel of de zeskante moer onder de knop los, met de hand of met een waterpomptang met een doek eromheen, en haal de knop eraf. Zonder knop staat de kraan volledig open. Wordt de radiator nu binnen tien minuten warm, dan ligt het aan de knop of aan de instelling en niet aan de kraan.

Blijft hij koud, dan zit het pennetje vast. Druk het een paar keer in met een tang of een schroevendraaier en laat het terugveren, geef desnoods een licht tikje met een rubberen hamertje op de zeskant van het binnenwerk en laat een druppel kruipolie langs de as trekken. Trek het pennetje nooit met kracht naar buiten, want dan komt de afdichting mee en staat je vloer onder water.

Past de bestaande knop niet meer of is hij niet meer te krijgen, dan is de aansluitmaat wat telt. Heimeier, Oventrop en de meeste onderblokken werken met schroefdraad M30x1,5, oudere Comap-kranen met M28x1,5, en de kranen van Danfoss hebben hun eigen klemring in verschillende maten. Meet dus eerst voordat je een universele knop bestelt, en lees hoe je een radiatorknop losneemt en er een nieuwe op zet zonder het binnenwerk te forceren.

Radiator blijft warm terwijl hij dicht staat

Het omgekeerde probleem komt net zo vaak voor: de knop staat op de laagste stand of helemaal dicht en de radiator blijft toch heet. Blijft er één radiator warm terwijl de rest van het huis netjes afkoelt, dan zit de fout in de knop of in het binnenwerk van die ene kraan. Ook hier gaat het om het pennetje, alleen nu andersom. Het element in de knop moet dat pennetje een paar millimeter indrukken om de kraan te sluiten. Is het kunststof binnenin gebroken of is het element lek, dan draait de knop wel rond maar gebeurt er niets meer aan de kraan.

Controleer dat door de knop eraf te halen en het pennetje met de hand helemaal in te drukken. Koelt de radiator daarna af, dan sluit de kraan zelf nog prima en is alleen de knop toe aan vervanging. Blijft hij ook met een volledig ingedrukt pennetje warm, dan zit het binnenwerk van de kraan vast in de open stand en moet het bovendeel eruit. Hoe je dat aanpakt zonder de installatie leeg te laten lopen, staat bij het vervangen van een radiatorkraan.

Blijft niet één radiator warm maar worden alle radiatoren lauw zonder warmtevraag, dan ligt het aan de installatie. De pomp die blijft nadraaien, een driewegklep die na het tappen van warm water niet terugvalt naar de cv-stand, of een ketel die in de zomerstand toch blijft circuleren. Ook zwaartekracht speelt mee: in een systeem waarbij de leiding vanaf de ketel stijgt, kan warm water vanzelf naar boven kruipen zodra de pomp stilstaat.

Warm ondanks een dichte knop: ligt het aan de kraan of aan de leiding

Sluit als test ook het ventiel onderaan de radiator. Haal het afdekkapje van het voetventiel eraf en draai de spindel met een inbussleutel helemaal dicht, en tel daarbij het aantal slagen zodat je de inregeling later precies terugzet. Koelt de radiator binnen een halfuur af, dan liep er water langs het bovendeel en zit de fout in de kraan.

Blijft hij lauw terwijl beide kranen dicht staan, dan komt de warmte niet door de radiator maar van de leidingen eromheen. Onbeklede aanvoerleidingen die vlak achter of onder de radiator langs lopen stralen flink af, en het staal neemt die warmte over. Een stuk leidingisolatie helpt daar wel tegen, een nieuwe kraan niet. Hoeveel slagen dat ventiel daarna open hoort te staan, lees je bij het instellen van een voetventiel.

Kijk ook naar wat de laagste stand van je knop echt doet. Het sneeuwvlokje is een vorstbeveiliging en geen uit-stand: de kraan opent alsnog zodra de ruimte onder ongeveer zes graden zakt. Wil je een radiator een heel seizoen koud houden, gebruik dan de nulstand als de knop die heeft, of houd het ventiel onderaan dicht.

Niet alle radiatoren worden warm: de installatie is uit balans

Water kiest net als stroom de weg van de minste weerstand. De radiatoren die vlak bij de ketel hangen krijgen daardoor ruim voldoende debiet, terwijl de verste radiator in de rij het met een restje moet doen. Typisch beeld: beneden is alles heet, de radiatoren boven worden niet warm, of juist andersom als de ketel op zolder staat. Eén radiator wordt dan niet volledig warm terwijl er aan die radiator zelf niets mankeert. Zet je alle andere kranen dicht, dan wordt de probleemradiator ineens wel warm. Dat is het bewijs dat er niets kapot is en dat de verdeling niet klopt.

De echte oplossing heet waterzijdig inregelen. Je knijpt de radiatoren die te snel warm worden een stukje af, en laat de radiatoren die achterblijven volledig open. Dat doe je met de voorinstelling in de thermostaatkraan of met het ventiel onder de radiator. Werk in kleine stappen van een kwartslag en geef de installatie tussendoor een dag de tijd, want elke aanpassing verandert de verdeling over alle andere radiatoren.

Waar je naartoe werkt, is een verschil van ongeveer tien tot twintig graden tussen de aanvoer en de retour van elke radiator. Blijft de retour bijna net zo heet als de aanvoer, dan raast het water er te snel doorheen. Blijft de retour steken rond de dertig graden terwijl de radiator half koud is, dan komt er te weinig langs. Een cv-ketel condenseert bovendien alleen goed bij een lage retourtemperatuur, dus dit werk verdient zich terug op de gasrekening.

Een aparte val zit in een eenpijpssysteem, waarbij het water van radiator naar radiator loopt in plaats van vanuit een verdeler. Wie daar een radiator weghaalt en de aansluitingen afdopt, legt alles wat erachter zit stil. Aanvoer en retour moeten dan met een stukje leiding doorverbonden worden. Lees daarom eerst hoe het afdoppen van een radiator in jouw type installatie uitpakt. Ligt er vloerverwarming naast je radiatoren, dan vraagt dat een eigen aanpak, want een vloer die niet warm wordt heeft andere oorzaken dan een radiator.

Maatregel	Wat het doet	Waar je op let
Radiatoren dicht bij de ketel knijpen	Duwt water door naar de verste radiatoren in de rij	Een kwartslag per keer en daarna een dag afwachten
Pomp een stand hoger zetten	Meer debiet door de hele installatie	Kost meer stroom en geeft soms stromingsgeluid in de leidingen
Aanvoertemperatuur tijdelijk verhogen	Radiatoren worden sneller en heter warm	Hoger gasverbruik en een ketel die minder goed condenseert
Waterzijdig inregelen van de hele woning	Elke radiator krijgt het debiet dat bij zijn afgifte hoort	Kost een middag meten, geeft daarna rust en een lager verbruik
Alle radiatoren op één na dichtzetten	Laat zien of het probleem in de verdeling zit of in de radiator zelf	Alleen als test, en laat nooit alle kranen tegelijk dicht staan
Magneetfilter in de retour plaatsen	Vangt roestslib op voordat het kranen en radiatoren dichtzet	Jaarlijks legen, anders werkt het filter na verloop van tijd tegen je

Een nieuwe radiator of een nieuwe kraan die niet warm wordt

Als iets net gemonteerd is en meteen niet werkt, zoek je in een andere hoek dan bij een installatie die jaren goed liep. Bij een nieuwe radiator staat de ontluchtplug soms nog dicht vanuit de fabriek, zit er nog een transportdop in een van de aansluitingen, of staat het onderblok nog in de gesloten stand waarin het geleverd is. Ook de voorinstelling in het blok staat vaak op de laagste waarde en moet je bewust openzetten.

Een nieuwe thermostaatkraan wordt niet warm om een reden die bijna iedereen overkomt: de kraan wordt geleverd met het pennetje in de open stand en de knop wordt er op de laagste stand op geschroefd. Vanaf dat moment staat de kraan dicht en gebeurt er niets meer. Zet de knop op de hoogste stand, monteer hem, en stel daarna pas in.

Vuil is de tweede grote veroorzaker bij nieuw werk. Bij het solderen of persen komt er altijd wat afdichtingspasta, vlas of koperschilfer los, en dat verzamelt zich precies in het smalste doorlaatje van de kraan. Laat na het leggen van de leidingen eerst een paar liter door de open leiding lopen voordat je de kraan of de radiator eraan hangt.

Blijft ook de aanvoerleiding naar de radiator koud, dan ligt het probleem vóór de radiator. Kijk naar afsluiters in de kruipruimte of in de meterkast van een appartement, naar een verdeler waar een groep dichtstaat, en naar een leiding die na een verbouwing per ongeluk is doorverbonden of afgedopt. Wie de radiator zelf heeft losgehaald, checkt aan de hand van het afkoppelen van een radiator of alles weer in de goede volgorde zit, en wie hem echt weg wil hebben leest bij het verwijderen van een radiator hoe je de rest van de kring aan de praat houdt.

Handdoekradiator, designradiator en convector die niet warm worden

Niet elke radiator is een plaatstalen paneel, en de afwijkende types hebben elk hun eigen zwakke plek. Een handdoekradiator in de badkamer heeft zijn hoogste punt in de bovenste horizontale buis, en daar zit de ontluchter meestal aan de zijkant weggewerkt achter een dopje. Wordt de handdoekradiator in de badkamer niet warm terwijl de rest van het huis het prima doet, dan is dat de eerste plek om te kijken.

Een verticale radiator of een slanke designradiator is gevoeliger dan een gewoon paneel, simpelweg omdat hij hoog is. Lucht verzamelt zich helemaal bovenin en het duurt langer voordat die eruit is. Veel van deze radiatoren hebben bovendien een middenaansluiting met een verdeelbuisje dat het warme water naar boven brengt. Zit dat buisje aan de verkeerde kant, dan wordt de designradiator alleen onderin lauw en verder nergens warm.

Bij convectoren speelt iets heel anders. Daar komt de warmte van dunne lamellen achter een omkasting, en een pak stof tussen die lamellen kost je zomaar een derde van de afgifte. Haal het rooster eraf en stofzuig ertussen met een smalle mond voordat je aan het cv-water gaat sleutelen. Zit er een ventilator in een vloerconvector, controleer dan de voeding en de trafo, want zonder ventilator geeft zo'n put nauwelijks warmte af. Meer over de rest van de installatie waar dit allemaal aan hangt vind je in ons overzicht over verwarming en cv-installaties.

Type	Wat er anders aan is	Wat je als eerste controleert
Handdoekradiator	Het hoogste punt is de bovenste buis, met de ontluchter vaak aan de zijkant	Ontluchten op die bovenste buis en of de kraan onderin echt open staat
Verticale designradiator	Hoog en smal, lucht blijft helemaal bovenin hangen	De ontluchtplug bovenin en de aansluitset onder de radiator
Radiator met middenaansluiting	Aanvoer en retour lopen door één blok met een verdeelbuisje in de radiator	Of het verdeelbuisje aan de aanvoerzijde zit en niet omgekeerd
Plaatstalen convector	De warmte komt van lamellen achter een omkasting	Stof tussen de lamellen, dat scheelt een flink deel van de afgifte
Vloerconvector met ventilator	Een ventilator blaast lucht langs het element	Voeding, trafo, draaiende ventilator en een schoon rooster
Elektrische radiator	Geen cv-water, dus lucht en waterdruk spelen geen rol	De groep, de eigen thermostaat, het kindslot en de oververhittingsbeveiliging
Radiator op stadsverwarming	De warmte komt binnen via een afleverset met warmtewisselaar	Of de afleverset zelf warm wordt, en of de kraan ervoor open staat

Een thermostaatkraan in de douche die niet warm wordt

Een douchekraan met thermostaat mengt warm en koud water tot de temperatuur die je instelt, meestal met een blokkering op 38 graden. Wordt het water in de loop van de jaren steeds lauwer, dan is kalk op het thermo-element bijna altijd de reden. Dat element regelt op temperatuur en zodra het aanslibt reageert het traag en te koud, hoe ver je de knop ook doordraait.

Bij de meeste Grohe-kranen is dat zelf op te lossen. Draai eerst de hoofdkraan van de waterleiding dicht. Wip het afdekplaatje van de instelknop, draai het messing boutje eronder los en neem de knop eraf. Daarna gaat de regelmoer eraf en wip je met een kleine schroevendraaier de aanslagring uit zijn uitsparing. Het thermo-element zelf draai je met een ringsleutel maat 24 uit het kraanhuis. Laat het tien minuten in een oplossing van water en schoonmaakazijn liggen, borstel de randen met een oude tandenborstel en controleer of de kamer waarin de o-ring beweegt glad aanvoelt. Vet alle o-ringen bij montage in met kranenvet, want droog terugdraaien beschadigt ze.

Daarna stel je opnieuw af. Zet de straal op maximum, houd een badthermometer een centimeter of vijftien onder de kraan in het water en verdraai de regelmoer tot je precies 38 graden meet. Zet dan pas de knop terug met de aanduiding 38 tegenover het merkteken op het kraanhuis. Andere merken werken anders in de details, maar het principe is bij een Hansgrohe of een willekeurige inbouwkraan gelijk: element schoon, o-ringen soepel, daarna afstellen.

Geeft de thermostaatkraan opeens weinig of geen warm water na een verbouwing, kijk dan eerst in de zeefjes van de S-koppelingen. Daar blijft alle afdichtingspasta en alle vuil uit de leiding hangen. Wordt de kraan tijdens het douchen warm en koud, dan zijn meestal de keerkleppen aan het einde van hun leven, waardoor warm water de koude leiding in kan lopen. Levert het toestel zelf te weinig, dan zoek je verder bij de warmwatervoorziening: bij een boiler of geiser die te weinig warm water levert zit de oorzaak niet in de kraan.

Warm links of rechts: aan welke kant hoort het warme water

De afspraak in Nederland is eenvoudig: als je voor de kraan staat, komt warm water van links en koud water van rechts. Vrijwel elke thermostaatkraan is daarop gebouwd. Zitten de leidingen bij jou in spiegelbeeld, dus warm rechts, dan werkt de kraan omgekeerd. Je moet dan op koud draaien om warm water te krijgen, en in de praktijk wordt het water dan ook nooit echt heet omdat het thermo-element aan de verkeerde kant meet.

Er zijn twee nette oplossingen. De eerste is de leidingen achter de wand kruisen, zodat warm alsnog links binnenkomt. De tweede is een kardoes voor spiegelbeeldaansluiting, die bij de betere merken als los onderdeel te bestellen is. Voor een Grohe thermostaatkraan met warm rechts is dat de nette weg, want Grohe voert zo'n kardoes voor verschillende series en na het wisselen werkt de kraan gewoon zoals bedoeld. Bij goedkope kranen bestaat dat onderdeel meestal niet en is de leiding kruisen of een andere kraan kopen de enige weg. Leven met een omgedraaide kraan werkt zelden, want je verliest niet alleen de logica van de knop maar ook het bereik naar hete stand.

De kraan wil niet warmer worden dan 38 of 42 graden

Bij 38 graden zit op vrijwel elke thermostaatkraan een blokkering. Die haal je eraf door het knopje aan de zijkant van de temperatuurknop in te drukken terwijl je verder draait. Wordt het water daarna nog steeds niet warmer dan ongeveer 42 graden, dan zit de begrenzing dieper. Sommige cartridges hebben een uitsparing die het mengen bewust begrenst als bescherming tegen verbranden, en die vind je vooral bij naamloze inbouwdelen uit het lagere segment.

Voor een douche is 42 graden ruim voldoende, maar een bad vullen lukt er niet mee. Ga in dat geval niet zelf zagen of dichtplakken in het binnenwerk. Je verspeelt je garantie en je schakelt een beveiliging uit die er niet voor niets in zit. Vraag bij de leverancier een cartridge zonder die begrenzing, want die zijn er en worden bij een terechte klacht ook geleverd. Controleer daarnaast wat er uit de warmwaterleiding zelf komt: meet de temperatuur bij een gewone kraan in de buurt en vergelijk die met de instelling van je ketel of geiser.

Zo spoor je op waarom deze radiator koud blijft

Werk deze volgorde af en je hebt de oorzaak meestal binnen een uur te pakken, zonder onderdelen te vervangen die niets mankeren.

1. Zet de installatie op warmtevraag en voel na een kwartier

   Draai de kamerthermostaat een paar graden hoger dan de huidige kamertemperatuur en zet de knop van de probleemradiator helemaal open. Voel na een kwartier aan de aanvoerleiding, de kraan, de bovenkant en de onderkant. Zonder warmtevraag draait de pomp niet en meet je niets zinnigs.

2. Lees de waterdruk af en kijk of de ketel iets meldt

   Bij een koude installatie hoort de druk in de meeste woningen tussen 1,5 en 2 bar te staan. Staat hij onder 1 bar, dan slaat de ketel af of pompt hij lucht rond. Geeft het display een code, zoek die dan op in onze storingzoeker voor cv-ketels en foutcodes voordat je aan de radiator begint.

3. Ontlucht met de ketel uit en van beneden naar boven

   Schakel de ketel uit en wacht vijf tot tien minuten, zodat de lucht kan opstijgen en de pomp hem niet rondpompt. Begin bij de radiator die het dichtst bij de ketel zit en werk naar boven. Vul tussendoor bij, want elke ontluchting kost druk.

4. Zet alle andere radiatoren dicht en stook op deze ene

   Draai alle andere kranen dicht, laat de probleemradiator wijd open en zet de thermostaat hoog. Wordt hij nu wel helemaal warm, dan is er niets stuk en is de verdeling het probleem. Laat nooit alle kranen tegelijk dicht staan, want dan kan de ketel in storing gaan bij gebrek aan doorstroming.

5. Haal de knop eraf en test het pennetje van de kraan

   Draai de wartel los, neem de knop eraf en kijk of het pennetje soepel indrukt en terugveert. Zonder knop staat de kraan volledig open. Wordt de radiator zo wel warm, dan zit het probleem in de knop. Trek het pennetje er nooit uit, want dan verlies je de afdichting en loopt het systeem leeg.

6. Controleer het ventiel onderaan en de kant van de aanvoer

   Kijk of het voetventiel meer dan een kwartslag open staat en of de aanvoer bovenaan binnenkomt. Zit de aanvoer onderaan, dan is de radiator omgekeerd aangesloten en wordt hij nooit gelijkmatig warm. Draai een geknepen ventiel voorzichtig verder open en tel je slagen, zodat je altijd terug kunt naar de oude stand.

7. Zet de pomp een stand hoger als test

   Blijft de verste radiator achter, zet de circulatiepomp dan tijdelijk een stand hoger of verhoog de aanvoertemperatuur op het bedieningspaneel. Dat zijn instellingen die je zelf mag wijzigen. Moet de ketel open of gaat het om het gasgestookte deel, dan stopt het zelfsleutelen en bel je een installateur met de juiste bevoegdheid.

8. Regel waterzijdig in als het probleem blijft terugkomen

   Kwam de radiator alleen warm met alle andere kranen dicht, dan is inregelen de blijvende oplossing. Knijp de radiatoren dicht bij de ketel stap voor stap af tot elke radiator zijn deel krijgt, met een kwartslag per keer en een dag rust ertussen. Streef naar tien tot twintig graden verschil tussen aanvoer en retour.

Storingzoeker

Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens

Zoeken Merk Alle Intergas Nefit Remeha Vaillant AWB Bosch vaatwasser Siemens vaatwasser AEG vaatwasser Miele vaatwasser Bosch wasmachine AEG wasmachine Quooker

Merk	Code	Wat er aan de hand is	Wat je zelf kunt doen	Bellen of niet
Intergas	1	De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op	Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak.	Blijft hij terugkomen: monteur
Intergas	2	Storing in de aanvoer- of retoursensor	Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem.	Monteur
Intergas	3	De maximaalthermostaat heeft ingegrepen	Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie.	Blijft het: monteur
Intergas	4	Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan	Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer.	Doet gas het wel: monteur
Intergas	5	Slecht of wegvallend vlamsignaal	Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking.	Monteur
Intergas	6	Fout in de vlamdetectie	Reset een keer.	Monteur
Intergas	7	Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor	Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad.	Monteur, dit raakt de veiligheid
Intergas	8	Het ventilatortoerental klopt niet	Reset een keer.	Monteur
Intergas	10 tot en met 14	Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie	Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog.	Blijft het: monteur
Nefit	A01	Geen vlam of vlam valt weg	Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	C6	De ventilator draait niet op het juiste toerental	Reset een keer.	Monteur
Nefit	D1	Te weinig waterdruk in de installatie	Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten.	Zelf te doen
Nefit	EA	Vlam wordt niet waargenomen	Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	F0 of F7	Interne storing in de besturing	Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf.	Monteur
Remeha	Reset knop	Vergrendelde storing	Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset.	Afhankelijk van de code
Remeha	E00	Aanvoersensor defect of niet aangesloten	Reset een keer.	Monteur
Remeha	E01	Te weinig waterdruk of geen doorstroming	Bijvullen en ontluchten.	Zelf te doen
Remeha	E04	Geen vlam bij het opstarten	Gaskraan controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.22	Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging	Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten.	Zelf te doen
Vaillant	F.28	Ontsteking mislukt bij het opstarten	Gastoevoer controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.75	Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat	Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten.	Monteur, meestal het expansievat
AWB	Vlamstoring	Geen ontsteking	Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Bosch vaatwasser	E15	Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan	Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam.	Blijft het terugkomen: monteur
Bosch vaatwasser	E24 of E25	Water loopt niet weg, afvoer verstopt	Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E22	Filters verstopt	Zeven eruit en schoonmaken.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E09	Verwarmingselement defect, water wordt niet warm	Niets zelf te doen.	Monteur
Siemens vaatwasser	E15	Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief	Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten.	Blijft het: monteur
Siemens vaatwasser	E24	Afvoer geblokkeerd	Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
Siemens vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i20 of 20	Afvoerprobleem, water loopt niet weg	Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i30 of 30	Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd	Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken.	Blijft het: monteur
AEG vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F11	Water loopt niet weg	Filters en afvoerpomp schoonmaken.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F70	Vlotter of niveaubeveiliging	Controleer op lekkage onderin.	Monteur
Bosch wasmachine	E18 of F18	Water loopt niet weg	Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren.	Zelf te doen
Bosch wasmachine	F21	Motorstoring, trommel draait niet	Niets zelf te doen.	Monteur
Bosch wasmachine	E23	Water in de lekbak	Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken.	Blijft het: monteur
AEG wasmachine	E20	Afvoerprobleem	Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
AEG wasmachine	E40	Deur niet goed dicht	Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 1 keer	Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking	Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 2 keer	Reservoir bereikt de temperatuur niet	Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect.	Blijft het: monteur
Quooker	Knippert 3 keer	Storing in de temperatuursensor	Een keer stroomloos maken.	Monteur
Quooker	Geen kokend water, wel gewoon water	Reservoir uit of niet op temperatuur	Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen.	Zelf te doen

Voordat je een installateur laat komen

• De waterdruk staat koud tussen 1,5 en 2 bar en zakt niet binnen een week weg
• De hele installatie is ontlucht met de ketel uit, van beneden naar boven
• De automatische ontluchters bij de ketel staan een slag open en blazen nog af
• De knop is van de kraan af geweest en het pennetje veert soepel terug
• De radiator is met alle andere kranen dicht wel of juist niet warm geworden, en je weet welke van de twee
• De aanvoer komt bovenaan binnen en de retour zit onderaan
• Het ventiel onder de radiator staat verder open dan een kwartslag
• Je weet welke radiatoren het wel doen en welke niet, zodat je het patroon kunt vertellen

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Ontluchten terwijl de pomp draait

Met een draaiende pomp blijven de luchtbellen in beweging en tap je vooral water af. Zet de ketel uit en wacht vijf tot tien minuten, zodat de lucht naar de hoogste punten kan stijgen. Pas dan haal je er in één ronde uit wat er in zit.

De installatie aftappen en met vers water opnieuw vullen

Het voelt als schoon beginnen, maar elke liter vers leidingwater brengt zuurstof mee. Die zuurstof reageert met het staal van je radiatoren en levert roestslib op dat zich onderin de radiatoren en in de kraantjes verzamelt. Vul alleen bij wat je bij het ontluchten kwijt bent geraakt.

Doorvullen tot boven de 2 bar

Water zet uit als het opwarmt, dus een installatie die koud op 2,5 bar staat komt warm makkelijk aan de 3 bar. Daar opent de overstort en verlies je water via de afvoer, waarna je de volgende ochtend juist te weinig druk hebt. Vul koud bij tot rond de 1,5 tot 2 bar en niet verder.

Het pennetje van de radiatorkraan naar buiten trekken

Als het pennetje vastzit, is de verleiding groot om het met een tang eruit te trekken. Dat pennetje loopt door de afdichting van de kraan heen. Trek je het eruit, dan spuit het cv-water eruit en loopt de hele installatie in je kamer leeg. Bewegen en indrukken mag, uittrekken nooit.

De thermostaatknop op de laagste stand monteren

Op stand 1 of op het sneeuwvlokje staat het element in de knop volledig uitgedrukt. Draai je hem dan op de kraan, dan pers je het kunststof binnenwerk tegen een pennetje dat niet kan wijken, en breekt er inwendig iets af. Zet de knop altijd eerst op de hoogste stand en regel daarna pas terug.

Alle radiatorkranen tegelijk dichtdraaien

Als test is één radiator open laten prima, maar alles dicht betekent dat er nergens meer water rond kan. De ketel kan daardoor in storing gaan en de pomp draait tegen een gesloten systeem in. Laat er altijd minstens één open, bij voorkeur de radiator die je aan het onderzoeken bent.

Aanvoer en retour verwisselen bij het terugplaatsen

Na een verbouwing worden leidingen makkelijk omgewisseld. Een radiator die zijn warme water onderaan krijgt, wordt traag warm, blijft ongelijkmatig en geeft merkbaar minder warmte af. Voel na een uur stoken aan beide leidingen: de aanvoer hoort duidelijk heter te zijn dan de retour.

De begrenzing in een douchekraan zelf wegwerken

Een cartridge die niet boven de 42 graden komt, laat zich met wat tape of een opvulling inderdaad heter maken. Je schakelt daarmee een beveiliging tegen verbranden uit, je verliest je garantie en je weet niet of de rest van het binnenwerk tegen die temperatuur bestand is. Claim liever een goed exemplaar bij de leverancier.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Het meeste werk aan een koude radiator doe je prima zelf: ontluchten, bijvullen, een knop vervangen, een pennetje losmaken en een installatie inregelen. Er zijn wel duidelijke grenzen.

Alles wat met gas te maken heeft is werk voor een installateur met de juiste bevoegdheid. Het bedieningspaneel van de ketel mag je bedienen en de pompstand en aanvoertemperatuur mag je instellen, maar de ketel openmaken, een gasgeiser afstellen of aan een gasleiding werken doe je niet zelf. Datzelfde geldt voor de afleverset van stadsverwarming, die is niet van jou.

Moet er in de meterkast een groep bij voor een elektrische radiator, of moet er iets veranderen achter de hoofdzekering, dan houdt het zelf doen daar op. Kom je in een kruipruimte van voor 1994 leidingisolatie tegen die grijs, vezelig of kartonachtig is, blijf er dan vanaf en laat het onderzoeken. Asbesthoudende leidingisolatie is geen theoretisch risico en zaag of breek je nooit zelf weg.

Bel ook als er een leiding aangepast moet worden door een dragende muur, als een radiator hoog boven een trapgat hangt en je op een ladder moet werken die niet stabiel te zetten is, en als de druk in de installatie binnen een dag wegzakt zonder dat je een lekkage kunt vinden. Dat laatste betekent bijna altijd een lek onder de vloer of een expansievat aan het einde van zijn leven, en dat spoor je met de juiste apparatuur veel sneller op dan met slopen.