Tuin en buiten: schutting, terras, tuinhuis en gevel

Zo bepaal je waar je moet zijn

Wie aan de tuin begint, heeft zelden maar één klus. De schutting hangt scheef, het terras verzakt bij de achterdeur en het houtwerk van de berging is grauw geworden. Al dat werk valt uiteen in vijf delen, elk met eigen materialen, eigen gereedschap en eigen regels.

Gaat het om de rand van je perceel, dan zit je bij het plaatsen of vervangen van een schutting. Voor de zitplek, de paden en de oprit is er alles over terras en bestrating, van de onderbouw tot het voegen. Een berging, overkapping of kantoor in de tuin hoort bij tuinhuis en schuur, en alles wat groeit en gesnoeid moet worden bij groen en onderhoud.

Het vijfde deel wordt vaak vergeten: de gevel aan de tuinzijde. Groene aanslag, uitgesleten voegwerk en doorslaand vocht zie je vanuit de tuin elke dag, en je lost ze met dezelfde planning op als de rest van het buitenwerk.

De volgorde waarin je een hele tuin aanpakt

Pak je de hele tuin aan, dan is de volgorde net zo bepalend als het werk zelf. De vaste lijn is: eerst slopen en afvoeren, dan grondwerk en eventuele kabels of een afvoer, daarna de bouwwerken, vervolgens de bestrating en pas op het laatst het groen.

De reden is praktisch. Een kruiwagen met puin, een betonmolen en pallets met stenen wil je over een lege tuin rijden, niet over net gelegde tegels of langs verse beplanting. De bouw van een tuinhuis of schuur komt daarom vóór het straatwerk: de fundering vraagt graafwerk en de aanvoer van materiaal is zwaar.

Wij zetten de gevel in de planning tussen het slopen en het bestraten in. Voegwerk herstellen en reinigen geeft rommel en spatwater, en dat wil je niet over een nieuw terras heen. Het seizoen bepaalt de rest van de planning, en daarvoor staat hieronder per klus de geschikte periode.

Een schutting plaatsen of vervangen

Bij een schutting zit het echte werk in de palen, niet in de schermen. Een scherm hangt binnen een uur, maar een paal die te ondiep staat of los in de grond zit, gaat bij de eerste najaarsstorm mee. Als vuistregel houden wij aan dat een paal zestig tot negentig centimeter de grond in gaat, in beton of met een grondanker, afhankelijk van de grondsoort en de hoogte van het scherm.

De keuze tussen hout, beton en een combinatie van betonpalen met houten schermen bepaalt hoe lang de schutting meegaat en hoeveel onderhoud hij vraagt. Hoe je die afweging maakt en hoe je schuttingpalen recht en op gelijke afstand zet, staat op de pagina over schuttingen.

Staat de schutting op de erfgrens, dan is hij van jou en de buren samen. Overleg dus voordat je sloopt of bestelt, ook over de kosten. Op eigen grond beslis je zelf, maar een schutting waar de buren tegenaan kijken zonder dat ze het wisten, blijft jaren een bron van gedoe.

Een terras dat vlak blijft liggen

Een verzakt terras is bijna nooit de schuld van de tegels. Het probleem zit eronder: te weinig uitgegraven, niet verdicht, of gestraat op tuinaarde in plaats van straatzand. Voor een terras graaf je twintig tot dertig centimeter uit, vul je aan met straatzand of een puinlaag met split, en verdicht je dat laag voor laag met een trilplaat.

Het afschot hoort van de gevel af te lopen, met één tot twee centimeter per meter. Loopt het water naar de muur toe, dan krijg je een natte gevel en op termijn vochtproblemen binnen. Dat afschot zet je met piketten en een lang waterpas uit voordat de eerste tegel ligt.

Naast betontegels en keramiek zien we steeds vaker een terras van steenschotten: hergebruikte industriële platen met een grove, robuuste uitstraling. Ze zijn zwaar en niet overal even dik, dus juist daar komt het aan op een strak verdichte onderbouw. Ook het leggen van paden, opsluitbanden en grind valt onder terras en bestrating.

Een tuinhuis of schuur in de tuin zetten

Bij een tuinhuis begint alles bij de fundering. Een licht huisje kan op betontegels staan die waterpas op een verdicht zandbed liggen, een zwaarder gebouw of een kantoor met isolatie vraagt betonpoeren of een strokenfundering. Een scheve of zakkende fundering zie je later terug in klemmende deuren en kieren in de wanden, en dat herstel je niet meer zonder het gebouw te liften.

Wil je zelf een tuinhuis bouwen in plaats van een bouwpakket kopen, dan komt daar de complete opbouw bij: het frame, de wanden, het dak met epdm of shingles en de behandeling van het hout. Ook het opknappen van een bestaande schuur, van een nieuw dak tot een nieuwe deur, hoort bij dit onderwerp.

Controleer voor de bouw wat er op jouw perceel zonder vergunning mag. In het achtererfgebied is een bijgebouw vaak vergunningvrij, maar de toegestane oppervlakte en hoogte hangen af van je perceel en je gemeente. Het Omgevingsloket geeft daar per adres antwoord op.

De gevel hoort ook bij het buitenwerk

De gevel aan de tuinzijde krijgt hetzelfde weer te verduren als de schutting, maar veel minder aandacht. Groene aanslag op de noordkant, witte uitslag op het metselwerk en zanderige voegen die je met een vinger uit de muur wrijft: het zijn klussen die je grotendeels zelf kunt doen.

De volgorde is daarbij vast. Eerst het voegwerk beoordelen en waar nodig herstellen, dan pas reinigen, en eventueel als laatste impregneren tegen doorslaand vocht. Wie begint met een hogedrukreiniger op oud, zacht voegwerk, spuit de voegen leeg en jaagt het vocht juist de muur in. Hoe je gevelreiniging zelf doet zonder die schade, met welke borstel en welk middel, staat op de gevelpagina.

Impregneren is het sluitstuk, geen wondermiddel. Het houdt regen buiten een gezonde, ademende muur, maar op een gevel met kapotte voegen of optrekkend vocht sluit je het probleem ermee in. Beoordeel de muur dus eerst, en behandel daarna.

Snoeien en groen door het seizoen heen

Bij groenonderhoud draait bijna alles om timing. Bomen met een strakke vorm, zoals een leiboom of dakplataan, snoei je in de winterrust tussen november en maart, als de structuur zonder blad goed te zien is. Hagen krijgen hun beurt in juni en september, en heesters die in het voorjaar bloeien snoei je direct na de bloei, anders knip je de bloemknoppen van volgend jaar weg.

Het jaarlijks terugsnoeien van een dakplataan tot op de knoesten is typisch zo'n klus die je prima zelf doet zolang je er met een trap of klein huishoudtrapje bij kunt. Bij dit onderwerp horen ook het gazon, borders aanleggen, onkruid de baas blijven en het rooien van struiken die te groot zijn geworden.

Snoeiafval is volume. Een aanhanger vol takken van één dakplataan is geen uitzondering, dus plan het wegbrengen of versnipperen meteen mee, anders ligt de stapel er in augustus nog.

Regels en vergunningen rond de tuin

Voor veel tuinklussen gelden regels, en de vervelendste ontdekking is die achteraf, als de schutting al staat of de boom al om is. De meeste regels zijn per adres na te kijken via het Omgevingsloket en de website van je gemeente, en dat kost een avond.

Voor erfafscheidingen geldt als hoofdlijn dat er achter de voorgevel meer mag dan ervoor. Voor bijgebouwen hangt het af van de oppervlakte van je perceel en wat er al staat. Bomen kappen is het meest wisselend geregeld: de ene gemeente vraagt nergens een vergunning voor, de andere beschermt elke boom boven een bepaalde stamomtrek, ook in je eigen achtertuin.

De tabel geeft de vuistregels. Het blijven vuistregels: een beschermd stadsgezicht, een monument of een afwijkend gemeentelijk beleid kan er doorheen lopen, en dan geldt wat de gemeente zegt. Leg bij twijfel je plan kort voor aan de afdeling vergunningen, want een mail vooraf is sneller geregeld dan een handhavingszaak achteraf.