Hoeveel tegels, lijm en voegmiddel heb je nodig?

Wat de rekenhulp uitrekent en wat je er zelf bij doet

Je vult zes dingen in: het te betegelen oppervlak, de lengte en de breedte van de tegel, de voegbreedte, het legpatroon en de maat van je lijmkam. Daar komt een aantal tegels inclusief snijverlies uit, het aantal tegels zonder verlies, het aantal kilo tegellijm met het aantal zakken van 25 kilo erbij, en het aantal kilo voegmiddel. De rest van onze rekensommen en opzoektabellen staat bij elkaar in het overzicht met rekentools en opzoekhulpen.

Wat de hulp niet doet, is nadenken over de vorm van je ruimte. Hij kent alleen een getal in vierkante meters. Twaalf vierkante meter in een rechthoekige woonkamer vraagt veel minder gesneden tegels dan twaalf vierkante meter badkamervloer met een douchehoek, een wc-voet en drie leidingdoorvoeren.

De uitkomst is daarom een startgetal en geen bestellijst. Je rondt zelf af op hele dozen, je telt zelf een paar reservetegels erbij en je verhoogt zelf het percentage als je ruimte veel randen heeft. Welke voorbereiding er voor het rekenwerk uit komt, lees je bij tegels zetten van ondergrond tot laatste rij.

Invoerveld	Wat het beïnvloedt	Waar je op let
Te betegelen oppervlak in m²	Alle uitkomsten tegelijk	Wand en vloer apart doorrekenen, want ze hebben zelden dezelfde tegel
Tegellengte en tegelbreedte in cm	Het aantal tegels en het voegmiddel	Neem de maat die op de doos staat, niet de nagemeten maat
Voegbreedte in mm	Alleen de kilo's voegmiddel	Twee millimeter bij gekalibreerde tegels, drie tot vijf bij natuursteen en handvorm
Legpatroon	Alleen het snijverliespercentage	Recht 5, halfsteens 8, diagonaal 15 en visgraat 18 procent
Lijmkam in mm	Alleen het lijmverbruik	Kies op tegelmaat en ondergrond, niet op de kam die toevallig in je kist ligt

Waar de snijverliespercentages vandaan komen

Het snijverlies is in deze rekenhulp een vaste opslag per legpatroon. Hij deelt eerst je oppervlak door het oppervlak van één tegel, vermenigvuldigt dat met 1,05 tot 1,18 en rondt daarna naar boven af op hele tegels. Bij twaalf vierkante meter met tegels van 60 bij 60 komt dat neer op 34 tegels zonder verlies en 36 tegels als je recht legt.

Waarom diagonaal duurder is dan recht, zie je zodra je de eerste rij snijdt. Bij recht tegelwerk snijd je een tegel door en gebruik je het afgesneden stuk vaak aan de overkant van de ruimte weer op. Bij diagonaal krijg je twee driehoeken waarvan er meestal maar één bruikbaar is, en dat gebeurt langs elke wand.

Visgraat zit nog hoger, omdat elke baan aan beide uiteinden schuin eindigt en die schuine stukken zelden ergens anders passen. Leg je in wildverband met verschillende tegelmaten, dan klopt geen van de vier keuzes precies. Reken dat per tegelmaat apart door en houd de zwaarste maat op acht procent.

Legpatroon	Opslag in de rekenhulp	Waarom dit percentage	Wanneer het te laag is
Recht	5 procent	Restanten van randtegels zijn aan de tegenoverliggende wand vaak nog bruikbaar	Kleine ruimtes en tegels groter dan 60 cm
Halfsteens	8 procent	Elke rij begint met een halve tegel, waardoor de restanten minder vaak passen	Bij een verspringing van een derde in plaats van de helft
Diagonaal	15 procent	Randtegels vallen in twee driehoeken uiteen waarvan er één overblijft	Ruimtes met veel hoeken, nissen en dagkanten
Visgraat	18 procent	Elke baan eindigt schuin en die schuine stukken passen nergens terug	Smalle stroken zoals 10 bij 60, met veel banen per meter
Mozaïek op net	Reken met de matmaat	De steentjes zelf snijd je zelden, je snijdt het net	Rond een douchegoot of bij een rond hoekje

Hoeveel snijverlies reken je bij tegels in een badkamer?

De vraag hoeveel snijverlies tegels in een badkamer kosten, valt niet met één percentage te beantwoorden, want het hangt af van de verhouding tussen oppervlak en randlengte. Een badkamervloer van zes vierkante meter heeft al snel tien meter rand. Elke tegel langs die rand wordt gesneden, en dat zijn er in een kleine ruimte naar verhouding veel meer dan in een woonkamer.

Daar komt bij dat een badkamer zit vol met dingen waar je omheen moet: een douchehoek met een verlaagde vloer, een goot of een put, de voet van een hangend toilet, doorvoeren voor de thermostaatkraan en een inbouwnis. Elke doorvoer is een tegel die je boort of in twee delen zaagt, en die tweede helft is meestal niet meer bruikbaar.

Onze vuistregel voor snijverlies bij tegels in een badkamer: onder de acht vierkante meter tel je twee tot drie procentpunten op bij wat de rekenhulp aanhoudt. Dat doe je het makkelijkst door in het veld legpatroon een zwaarder patroon te kiezen dan je werkelijk legt, of door bij het oppervlak een halve meter extra in te vullen voor de nis en de dagkanten. Bij grote tegels weegt elke misgesneden tegel bovendien zwaarder: een mislukte 60 bij 60 kost je meteen 0,36 vierkante meter.

Reken wand en vloer altijd los van elkaar door. De wandtegel heeft vaak een andere maat en een ander patroon, en de onderste rij wandtegels wordt bijna altijd gesneden omdat de vloer nooit waterpas ligt. Hoe je die vloer eerst waterdicht maakt staat bij kimband in de hoeken aanbrengen, en de bredere aanpak van een badkamer vind je in ons overzicht over tegelen, voegen en kitten.

Van losse tegels naar hele dozen

De rekenhulp geeft je losse tegels, maar je koopt ze per doos. Die laatste stap zet je zelf, en dat is de plek waar de meeste bestellingen te krap uitvallen. Komt de uitkomst op 36 tegels van 60 bij 60 en gaan er vier in een doos, dan bestel je negen dozen en heb je precies genoeg. Komt er 37 uit, dan gaan er tien dozen mee en heb je er drie over.

Die drie overgebleven tegels zijn geen verspilling. Leg ze na de klus op zolder, want tegels worden per partij gebakken en tussen twee partijen zit vrijwel altijd een licht kleur- of maatverschil. Op elke doos staat een tint- of batchnummer. Controleer bij levering of alle dozen hetzelfde nummer dragen, en meng tijdens het leggen tegels uit verschillende dozen door elkaar zodat kleine tintverschillen zich onzichtbaar over het vlak verdelen.

Hoeveel tegels er in een doos gaan, verschilt per merk en per serie. De doosinhoud staat op de verpakking en in de webshop, meestal in vierkante meters. De aantallen hieronder zijn gangbaar, maar controleer ze voordat je bestelt. Welke maat prettig werkt op een vloer staat in onze uitleg over vloertegels kiezen en leggen.

Tegelmaat	Tegels per m²	Vaak per doos	Waar je op let bij bestellen
10 bij 10 cm	100	Meestal op net, per m² verkocht	Reken met het aantal matten, niet met het aantal steentjes
15 bij 15 cm	44,4	Rond 1,0 m²	Veel voegwerk, houd extra voegmiddel aan
30 bij 30 cm	11,1	Rond 1,0 m²	Snel gelegd, maar veel voegen op een grote vloer
30 bij 60 cm	5,6	Rond 1,4 m²	Halfsteens leggen kost 8 procent, niet 5
60 bij 60 cm	2,8	Rond 1,4 m², vaak 4 stuks	Elke misgesneden tegel kost 0,36 m²
20 bij 120 cm	4,2	Rond 1,2 m²	Lange stroken kammen krom, controleer de tegel op de doos
120 bij 120 cm	0,7	Vaak 2 stuks	Dubbelzijdig lijmen, dus reken het lijmverbruik dubbel

Tegellijm: de lijmkam bepaalt het verbruik

Het lijmgetal in de rekenhulp hangt maar aan één keuze, en dat is de maat van je lijmkam. Een kam van 6 millimeter rekent 2,6 kilo per vierkante meter, 8 millimeter rekent 3,4 kilo, 10 millimeter 4,2 kilo en 12 millimeter 5,0 kilo. Je tegelmaat en je legpatroon veranderen daar niets aan, ook al staan die er wel in het invulscherm boven.

Er zit één aanname onder die je moet kennen: de rekenhulp gaat uit van enkelzijdig lijmen op een vlakke ondergrond. Bij vloertegels groter dan 60 centimeter smeer je ook de achterkant van de tegel in, en dan verdubbelt het verbruik ongeveer. Datzelfde geldt buiten en overal waar geen holtes onder de tegel mogen zitten. De rekenhulp doet die verdubbeling niet automatisch, dus die telling maak je zelf.

Een ondergrond die niet vlak is, eet ook lijm. Wie een bolle vloer met dikkere lijm probeert glad te trekken, komt op het dubbele uit en krijgt er holtes en scheuren bij. Zit er meer dan een paar millimeter verschil onder je rei, dan hoort daar egaliseren van de vloer voor het tegelwerk bij, en niet meer lijm.

Lijmkam	Verbruik in de rekenhulp	Zakken van 25 kg per 12 m²	Waar je deze kam voor gebruikt
6 mm	2,6 kg per m²	2 zakken	Wandtegels tot 30 bij 30 en mozaïek
8 mm	3,4 kg per m²	2 zakken	De standaardkeuze voor 30 bij 60 op wand en vloer
10 mm	4,2 kg per m²	3 zakken	Vloertegels van 60 bij 60 en zwaardere formaten
12 mm	5,0 kg per m²	3 zakken	Grote formaten en een ondergrond met lichte oneffenheden
Dubbelzijdig lijmen	Reken het verbruik maal twee	Tel de zakken dubbel	Tegels boven 60 cm, buitenwerk en vloerverwarming

Voegmiddel beweegt mee met de tegelmaat, niet met het oppervlak

Bij voegmiddel is de tegelmaat de bepalende factor. De rekenhulp telt hoeveel meter voeg er in een vierkante meter zit, en dat is voor kleine tegels veel meer dan voor grote. In een vierkante meter met tegels van 60 bij 60 zit ruim drie meter voeg, in een vierkante meter met tegels van 15 bij 15 zit meer dan dertien meter. Vandaar dat een mozaïekvloer een veelvoud kost van een vloer met grootformaat tegels op hetzelfde aantal meters.

De voegbreedte werkt daar recht evenredig in door. Ga je van 3 naar 5 millimeter, dan gaat het aantal kilo's met ruim de helft omhoog. Voor twaalf vierkante meter met tegels van 60 bij 60 en een voeg van 3 millimeter komt de hulp op 10 kilo uit, bij tegels van 30 bij 60 op 15 kilo.

Die getallen zijn ruim genomen. De rekenhulp houdt rekening met een royale voegdiepte en met wat er in de emmer en op de spons achterblijft, dus hij komt eerder te hoog dan te laag uit. Staat op de zak van jouw merk een lager verbruik bij dezelfde tegelmaat, dan is dat verschil je reserve en geen rekenfout. Welke soort voegmiddel bij welke plek hoort en hoe breed je voeg mag zijn, lees je in ons overzicht over voegen en voegmiddel.

Tegelmaat	Meter voeg per m²	Kilo per m² bij 3 mm voeg	Kilo per m² bij 5 mm voeg
10 bij 10 cm	20,0	4,8	8,0
15 bij 15 cm	13,3	3,2	5,3
20 bij 20 cm	10,0	2,4	4,0
30 bij 30 cm	6,7	1,6	2,7
30 bij 60 cm	5,0	1,2	2,0
20 bij 120 cm	5,8	1,4	2,3
60 bij 60 cm	3,3	0,8	1,3
120 bij 120 cm	1,7	0,4	0,7

Wanneer je van de uitkomst afwijkt

De rekenhulp gaat uit van een gewone gekalibreerde keramische tegel op een vlakke, droge ondergrond binnen. Zodra een van die aannames niet klopt, verschuift de uitkomst. Dat is geen reden om de hulp niet te gebruiken, wel om het getal met een correctie in je hoofd te lezen.

Natuursteen is de duidelijkste afwijking. Leisteen, marmer en travertin verschillen per tegel in dikte, kleur en tekening, en je legt ze pas nadat je een paar exemplaren hebt afgekeurd. Houd daar minstens vijftien procent aan, ook als je recht legt. Buiten speelt iets anders: op een terras werk je met een dikker lijmbed en met tegellijm die tegen vorst en water kan, en dan is het lijmgetal van de rekenhulp aan de lage kant.

Nog een punt dat de hulp niet meeneemt: dilatatie. In een vloer van meer dan ongeveer acht meter of over een deurdorpel hoort een beweegbare voeg, en bij vloerverwarming ook rond het veld. Dat kost geen extra tegels maar wel extra materiaal en denkwerk, en het staat uitgelegd bij een dilatatievoeg maken en afwerken.

Situatie	Wat de rekenhulp doet	Wat je zelf aanpast
Natuursteen	Rekent met het gekozen legpatroon	Minstens 15 procent aanhouden, ook bij recht leggen
Tegels groter dan 60 cm	Rekent enkelzijdig lijmen	Het lijmverbruik verdubbelen voor het insmeren van de achterkant
Wildverband met meerdere maten	Kent maar één tegelmaat	Per maat een aparte som maken en de uitkomsten optellen
Terras of gevel buiten	Rekent met binnenlijm	Dikker lijmbed en een vorstbestendige lijm, dus meer kilo's
Vloerverwarming	Houdt hier geen rekening mee	Ongeveer tien procent extra lijm en dilatatie rond het veld
Ondergrond niet vlak	Gaat uit van een vlakke vloer	Eerst egaliseren, niet compenseren met een dikkere lijmlaag
Restpartij of uitlopende serie	Rekent alsof je onbeperkt kunt bijkopen	Eerst tellen wat er ligt, daarna pas het patroon kiezen

Rekenfouten die je bij de kassa terugziet

De meest voorkomende misser is het oppervlak in de verkeerde eenheid invullen. Het veld vraagt vierkante meters, niet centimeters en niet de lengte maal de breedte van de kamer in losse getallen. Een badkamer van 2,4 bij 2,5 meter vul je in als 6 vierkante meter.

Daarna komt de standaardstand van het veld legpatroon. Dat staat op recht, met vijf procent verlies, en dat getal blijft staan terwijl je in gedachten al halfsteens of visgraat legt. Wie de tegelmaat wel aanpast maar het patroon vergeet, bestelt drie tot dertien procent te weinig, en dat merk je pas bij de laatste rij.

Het derde punt zit bij de lijmkam. Die blijft op 8 millimeter staan omdat dat de standaard is, terwijl er 60 bij 60 op de vloer gaat en er dus een kam van 10 of 12 millimeter bij hoort. Het verschil is anderhalve zak lijm op twaalf vierkante meter. Kom je halverwege zonder lijm te staan, dan krijg je een zichtbare naadovergang tussen twee aanmaakbeurten.

En dan de simpelste: rond het aantal zakken nooit naar beneden af. Lijm en voegmiddel die je ongeopend overhoudt, kun je meestal retourneren; een halve zak tekort betekent stoppen met een vloer die half ligt. Wie voor dezelfde klus ook nog wanden schildert, rekent dat door met de verfcalculator voor liters en lagen.

Veelgestelde vragen