Kookplaat: aansluiten, storingen verhelpen en vervangen

Welke kookplaat staat er en wat gaat er bij dat type mis

Onder het woord kookplaat vallen vier apparaten die inwendig nauwelijks op elkaar lijken. Een gaskookplaat heeft branders, ontstekingspennen en een gasslang. Inductie en keramisch hebben glaskeramiek, tiptoetsen en elektronica die zichzelf uitschakelt zodra er iets niet klopt. Loop je tegen een ander keukenapparaat aan, dan vind je de aanpak per toestel in ons overzicht over apparaten repareren.

Het verschil tussen keramisch en inductie is groter dan de gladde plaat doet vermoeden. Bij keramisch koken zit er een stralings- of halogeenelement onder het glas dat eerst het glas verhit, en het glas verwarmt daarna de pan. Bij inductie zit er een spoel onder het glas die de bodem van de pan zelf laat opwarmen, waarna het glas alleen nog warm wordt van de pan erop. Halogeen koken is dus niet hetzelfde als inductie, ook al zien de platen er hetzelfde uit.

Het merk maakt minder uit dan mensen verwachten. Een Zanussi kookplaat, een Miele keramische kookplaat, een keramische kookplaat van Siemens en een Scholtes kookplaat werken op hetzelfde principe en hebben grotendeels dezelfde onderdelen. Wat per merk verschilt is de betekenis van de meldingen op het display, de plek van het typeplaatje en de vraag of losse onderdelen nog leverbaar zijn.

Soort kookplaat	Wat er onder de plaat zit	Hoe hij wordt gevoed	Wat er meestal misgaat
Gaskookplaat of vrijstaand gasfornuis	Branders, ontstekingspennen, thermokoppels, een gaskraan per pit	Gasslang op de gaskraan, plus een gewoon stopcontact voor de ontsteking	Blijft tikken, pit ontsteekt niet, vlam dooft na het loslaten van de knop
Keramische kookplaat	Stralings- of halogeenelementen onder glaskeramiek	Kookgroep met perilex, soms een enkele groep bij lichte modellen	Zone valt uit, plaat piept, tiptoetsen reageren niet meer
Inductiekookplaat	Een spoel en een vermogensmodule per kookzone	Kookgroep met perilex op een, twee of drie fasen	Foutmelding, plaat gaat aan en uit, halve plaat doet het niet
Kookplaat met ingebouwde afzuiging	Kookzones plus een afzuigmotor in de kast eronder	Kookgroep, bij sommige merken een aparte voeding voor de motor	Afzuiging start niet, filterdeksel sluit niet, kastruimte tegenvallend krap
Oude elektrische plaat met gietijzeren pitten	Massieve verwarmingsplaten met een zevenstandenschakelaar	Kookgroep of een vaste aansluiting zonder stekker	Plaat wordt niet warm, schakelaar versleten, roest rond de rand
Vrijstaand fornuis met oven eronder	Kookdeel en oven in een kast met een kantelbeveiliging	Gas plus stopcontact, of volledig elektrisch op een kookgroep	Klok of programmakiezer, ovendeur, ontbrekende kantelbeugel

Stroom voor een elektrische kookplaat: fasen, groepen en perilex

Een gewone eindgroep van 16 ampere levert bij 230 volt maximaal ongeveer 3680 watt. Een volwaardige inductiekookplaat zit tussen de 6,5 en 11 kilowatt, dus die past daar niet achter. Daarom hoort er in Nederland een kookgroep: twee gekoppelde eindgroepen van 16 ampere die eindigen op een perilex wandcontactdoos bij de opstelplaats. Achter die kookgroep hangt alleen de kookplaat en verder niets.

Twee fasen betekent niet automatisch krachtstroom. Woon je in een huis met een enkelfasige hoofdaansluiting, dan bestaat de kookgroep uit twee keer dezelfde fase met twee aparte nulleiders, en dat is een volwaardige kookaansluiting. Heb je drie fasen, bijvoorbeeld na de komst van zonnepanelen of een laadpunt, dan kun je de kookgroep over twee fasen verdelen. De plaat merkt het verschil niet zolang je het schema van de fabrikant aanhoudt.

Voor de bekabeling gelden twee harde punten. Je hebt vijf aders van 2,5 mm2 nodig, en die moeten samen door één leiding lopen. In een buis van 16 mm mag dat niet vanwege de vullingsgraad, dus je hebt een buis van 19 mm nodig. In veel woningen ligt daar al een loze leiding voor, vaak dichtgekit of dichtgeplamuurd bij de meterkast. Een kabel als XMVK krijg je door zo'n buis nauwelijks getrokken, dus in de praktijk trek je losse VD-draad: twee bruine, twee blauwe en een geel-groene.

Op het onderstel van vrijwel elke plaat staan meerdere aansluitschema's naast elkaar, met bruggen tussen de klemmen. Kies het schema dat bij jouw installatie hoort en laat de meegeleverde bruggen precies zo zitten als het gekozen schema aangeeft. Fabrikanten schrijven die schema's voor heel Europa, en het schema voor één fase van 32 ampere hoort bij landen waar zo'n groep gewoon is. In Nederlandse woningen kom je die niet tegen. Wat er bij een compleet ingerichte keuken van IKEA aan aansluitwaarde nodig is, staat bij het aansluiten van een inductie kookplaat van IKEA.

Aansluitvorm	Wat er in de groepenkast komt	Draden	Waaraan je het op de kookplaat ziet
Eén fase 230 volt, tot 3680 watt	Eén eigen eindgroep van 16 ampere	3 x 2,5 mm2	Alle bruggen erin, één fasedraad en één nul op het klemmenblok
Kookgroep, twee groepen op dezelfde fase	Twee gekoppelde automaten of een kookgroepautomaat	5 x 2,5 mm2 door één buis van 19 mm	Schema met twee fasen en twee nullen, brug tussen L1 en L2 eruit
Kookplaat op 2 fase, verdeeld over twee fasen	Kookgroepautomaat of een vierpolige aardlekautomaat B16	5 x 2,5 mm2 naar een perilexstekker	Zelfde schema, nu met twee verschillende fasen en twee nullen
Kookplaat op 3 fase, 400 volt krachtstroom	Vierpolige groep met drie fasen, nul en aarde	5 x 2,5 mm2 naar een perilexstekker	Schema uiterst rechts, alle bruggen tussen de fasen verwijderd
Vaste aansluiting zonder stekker	Kookgroep met een aansluitdoos achter de kast	5 x 2,5 mm2	Snoer rechtstreeks op het klemmenblok, geen perilexstekker
Losse kookplaat op het aanrecht	Bestaande wandcontactdoos, liefst een eigen groep	Meegeleverd snoer, meestal 2000 watt	Randaardestekker, één kookzone met een eigen bediening

Inductie op een gewoon stopcontact: wanneer dat wel kan

De vraag komt vaak van mensen die net een plaat gekocht hebben en geen groep willen bijplaatsen. Het korte antwoord: alleen als de plaat zelf niet meer dan ongeveer 3680 watt vraagt, of als je het vermogen in het menu van de plaat kunt begrenzen tot die waarde. Beide staan in de handleiding en op het typeplaatje, niet in de folder van de winkel.

Wat je bij dat begrenzen inlevert, is gelijktijdigheid. Zet je een plaat van 7,4 kilowatt terug naar 3,5 kilowatt, dan kun je nog steeds vier zones gebruiken, maar niet allemaal op vol vermogen. In de praktijk komt het neer op twee zones hard en twee zones laag, en de plaat regelt zelf terug zodra je daaroverheen gaat. Voor wie snel water aan de kook wil brengen, valt dat tegen.

Er is één ingreep die je nooit moet doen, hoe verleidelijk hij ook is. Een perilexstekker eraf halen en er een gewone randaardestekker aan zetten, is levensgevaarlijk zodra de plaat meer dan 16 ampere gaat trekken. Het snoer en het stopcontact worden dan zwaarder belast dan waarvoor ze gemaakt zijn, terwijl de zekering nog niets doorheeft. Even gevaarlijk is de gedachte om twee vrije groepen in de keuken te gebruiken en per groep twee aders naar de plaat te trekken.

Een tafelmodel van 2000 watt op een gewoon stopcontact is trouwens een prima tussenoplossing als de keuken nog verbouwd moet worden. Zo'n plaat kookt echt op inductie, alleen met één of twee zones. Voor de vaste oplossing is de aansluitwaarde van je toekomstige plaat het uitgangspunt, en die zoek je op voordat je bestelt. Bij een kant-en-klare keuken helpt het overzicht van snoer en aansluiting bij een IKEA-plaat om te zien wat er meegeleverd wordt en wat je zelf moet regelen.

Een gasfornuis aansluiten, loskoppelen en afdoppen

Bij een vrijstaand gasfornuis is de zwarte rubberslang met stalen inlage gewoon toegestaan. Op de slang staat een uiterste gebruiksdatum, en bij rubberslangen ligt die doorgaans vijf jaar na de productiedatum. Een rvs slang gaat langer mee en is voorgeschreven op plekken waar de slang warm kan worden, bijvoorbeeld bij een inbouwgaskookplaat met een oven eronder. Bij een vrijstaand fornuis is de belangrijkste eis dat de slang nergens tegen de warme achterkant aan ligt en niet strak staat.

Het afdichten gaat op twee manieren en die moet je niet door elkaar halen. Schroefdraad op schroefdraad, zoals de koppeling in de gaskraan, dicht je af met teflontape of vloeibaar afdichtmiddel. De verbinding tussen de slang en het aansluitstuk dicht je nooit met tape af, want daar zit een rubberpakking of een afdichtring die het werk doet. Tape op zo'n vlakke afdichting gaat juist lekken. Hoe je de juiste slang en koppeling kiest, staat bij de gasslang voor je fornuis, en de volledige volgorde van aansluiten vind je bij een gasfornuis aansluiten.

Bij nieuwere toestellen zit er een comfortaansluiting met een M24-wartel aan het apparaat, met een pakking die bij het fornuis hoort. Die wartel raakt bij tweedehands toestellen vaak zoek. Je koopt hem los als komfooraansluiting, maar let op de uitvoering: de moer van de standaardversie is smaller dan die van de speciale aansluiting, en ze zijn niet altijd uitwisselbaar. Vraag bij twijfel het onderdeelnummer op bij de fabrikant.

Het loskoppelen of ontkoppelen van een gasfornuis is eenvoudiger dan mensen denken. Sluit de gaskraan af, draai de wartel los en haal de slang eraf. Verhuis je het fornuis en komt er dezelfde dag een nieuw toestel, dan hoef je niets af te doppen. Ga je het toestel definitief verwijderen en blijft de aansluiting langere tijd ongebruikt, dan hoort er een dop op. Het uitdraaien van de kraan zelf en het inzetten van een plug is werk aan de gasleiding, en dat laat je doen door iemand met een gasbevoegdheid.

Verbinding	Wat je gebruikt	Afdichting	Waar het misgaat
Gaskraan naar koppeling	Knelkoppeling of slangpilaar op schroefdraad	Teflontape of vloeibaar afdichtmiddel	Te weinig tape, of tegen de draadrichting in gewikkeld
Koppeling naar gasslang	Wartelmoer van de slang	Rubberpakking of afdichtring, geen tape	Tape op de vlakke afdichting, waardoor de pakking niet meer sluit
Slang naar fornuis	M24-wartel of comfortaansluiting van het toestel	Vlakke pakking die bij het toestel hoort	Pakking vergeten of hergebruikt, of de wartel scheef aangezet
Bocht of verloopstuk	Haakse koppeling in de juiste maat	Afdichtring	Twee verloopjes achter elkaar, waardoor de slang gaat trekken
Rvs slang	Gasslang van gevlochten rvs met dezelfde wartels	Zelfde pakkingen als bij rubber	Te kort gekozen, waardoor de slang strak staat achter het toestel
Aansluiting afdoppen	Plug in de leiding nadat de kraan eruit is	Teflontape op de plugdraad	Zelf doen terwijl je in de leiding zit, dit is werk voor een installateur

Het gasfornuis blijft tikken en dat komt bijna altijd van de knoppen

Een gasfornuis dat blijft tikken is een van de meest voorkomende mankementen aan gaskookplaten, en de oorzaak zit vrijwel altijd op dezelfde plek. Onder elke bedieningsknop zit een klein schakelaartje dat sluit zodra je de knop indrukt. Dat contact bedient de ontstekingsmodule, in de handel ook wel de ontsteker genoemd, en die laat alle ontstekingspennen tegelijk vonken. Blijft één schakelaartje ook maar een millimeter ingedrukt, dan blijft de ontsteker doortikken en doorvonken, ook al staan alle knoppen op nul.

Het veertje dat zo'n schakelaar terugduwt heeft weinig kracht nodig, maar wel ruimte. Een kruimel, een druppel vet of achtergebleven water na het schoonmaken is genoeg om de schakelaar net niet terug te laten komen. Daarom begint het tikken zo vaak precies na een schoonmaakbeurt, of op een moment dat er niemand in de keuken staat. Ook een gaskraan die niet soepel terugveert kan de schakelaar ingedrukt houden.

De aanpak is kort. Trek eerst de stekker eruit, dan stopt het tikken meteen en kan de module niet doorbranden. Trek daarna de knoppen er recht af, want die zitten er alleen opgestoken. Blaas de ruimte onder de knoppen schoon met perslucht of zuig hem uit, laat alles goed drogen en spuit een klein beetje contactspray of kruipolie in het schakelaartje. Zet de knoppen terug en steek de stekker er weer in.

Is het gevaarlijk? Er komt geen gas vrij zolang je geen knop indraait, dus het is geen acuut probleem. Toch laat je het niet weken lopen. De ontsteker is gemaakt voor korte periodes vonken en wordt warm als hij uren achter elkaar doorloopt, en een vonk die permanent bij een brander staat is niet wat je wilt. Trek de stekker eruit en gebruik de pitten tijdelijk met een aansteker. Blijft het fornuis tikken terwijl de stekker eruit is, dan zit er ergens een tweede voeding en is er meer aan de hand.

Wat je merkt	Wat er aan de hand is	Wat je doet
Fornuis tikt zodra de stekker erin gaat	Een knopschakelaar staat permanent gesloten	Knoppen eraf, schoonblazen, schakelaar laten terugveren
Tikken begint direct na het schoonmaken	Vocht onder de knop of in het schakelaartje	Stekker eruit en een dag laten drogen, daarna contactspray
Fornuis tikt uit zichzelf, ook 's nachts	Kruimel of vet houdt de schakelaar net ingedrukt	Perslucht onder de knoppen, geen water gebruiken
Je hoort tikken maar ziet geen vonk bij de pen	Vuile of natte ontstekingspen, of een gebroken keramiek	Pen schoonmaken met ontvetter, bij een scheur vervangen
De vonk gaat naar het rooster in plaats van naar de brander	Vuil of vocht maakt een kortere weg naar massa	Brander en pen schoonmaken, branderdeksel recht terugleggen
Ontsteker werkt niet meer en er komt op geen enkele pit een vonk	Geen spanning op het stopcontact of een defecte ontstekingsmodule	Stopcontact controleren met een lamp, daarna pas verder zoeken

Ontsteking, vlam en pitten die niet blijven branden

Werkt de ontsteking op geen enkele pit meer, begin dan bij de stroom en niet bij het fornuis. Een gaskookplaat heeft een gewoon stopcontact nodig voor het vonken, en dat stopcontact zit bij een inbouwplaat vaak weggewerkt in het kastje eronder. Steek er een schemerlamp in om te zien of er spanning op staat. Zit er niets op, dan zoek je verder in de groep en niet in het toestel. Is het fornuis net verplaatst of opnieuw ingebouwd, loop dan de aansluiting van het gasfornuis nog eens helemaal na.

Vonkt het wel maar ontsteekt een pit niet, dan zit het bij de brander zelf. Haal het branderdeksel en de branderkroon eraf en kijk of de gaatjes vrij zijn. Overgekookte melk of soep verstopt ze en dan komt er te weinig gas bij de vonk. Maak de gaatjes voorzichtig vrij met een spelt of een dun borsteltje en leg de kroon daarna terug in zijn nokjes. Een deksel dat een halve centimeter scheef ligt, is al genoeg om de vlam op de verkeerde plek te laten opbouwen.

Blijft een pit alleen branden zolang je de knop ingedrukt houdt, dan wijst dat op de vlambeveiliging. Het thermokoppel in de brander moet warm worden voordat het de gaskraan openhoudt, en dat duurt tien tot vijftien seconden. Houd de knop dus langer vast dan je gewend bent. Gaat de vlam daarna nog steeds uit, dan is het puntje van het thermokoppel vervuild of versleten. Schoonmaken helpt soms, vervangen op typenummer helpt bijna altijd.

De kleur van de vlam vertelt de rest. Blauw met hooguit een klein geel puntje is goed. Slierten oranje die blijven staan, wijzen op onvolledige verbranding door verstopte gaatjes, een scheef deksel of een sproeier die niet bij de gassoort past. Roetaanslag op je pannen hoort daarbij. De kleine sudderstand stel je bij met het schroefje midden in de as van de gaskraan, bereikbaar zodra de knop eraf is: draai in kleine stapjes en test steeds of de vlam blijft staan als je van hoog naar laag draait.

Wat je ziet	Waarschijnlijke oorzaak	Wat je zelf kunt doen
Geen klik en geen vonk op alle pitten	Geen spanning op het stopcontact of een defecte ontstekingsmodule	Stopcontact testen met een lamp, daarna het toestel nakijken
Vonk aanwezig, brander ontsteekt niet	Verstopte branderopeningen of een scheef branderdeksel	Kroon en deksel eraf, gaatjes vrijmaken, recht terugleggen
Vlam dooft zodra je de knop loslaat	Thermokoppel te koud, vervuild of versleten	Knop vijftien seconden vasthouden, anders het thermokoppel vervangen
Vlam slaat over de rand of blaast zichzelf uit	Branderkroon niet in de nokjes gelegd	Kroon optillen en opnieuw laten vallen tot hij vlak ligt
Oranje of gele vlam met roet op de pannen	Onvolledige verbranding, vaak stof of een verkeerde sproeier	Brander reinigen, bij aanhouden het toestel laten nakijken
Sudderstand slaat uit bij het terugdraaien	Kleinstand te laag afgesteld	Bijstellen met het schroefje in de as van de kraan
Een pit werkt helemaal niet meer	Gaskraan van die pit zit vast of de sproeier is verstopt	Sproeier controleren, een vastzittende kraan is werk voor een monteur

Meldingen en foutcodes op inductie en keramisch

Elektronische kookplaten hebben maar een klein display, dus de meldingen zijn kort. Drie families kom je steeds tegen. Een enkele letter L of de aanduiding Lo staat bij vrijwel alle merken voor de vergrendeling, dus het kinderslot of de toetsblokkering. Je heft die op door de sleuteltoets of de aan-uittoets drie tot vijf seconden vast te houden, tot het lampje dooft. Een H betekent restwarmte en verdwijnt vanzelf zodra het glas onder de vijftig graden zakt.

De derde familie zijn de echte storingen: een F of een E met cijfers erachter, zoals E6, E9 of E513. Die codes komen uit de zelftest van de elektronica en de betekenis verschilt per merk en zelfs per serie. Bij het ene merk wijst E6 op een voedingsfout, bij het andere op een sensor die buiten bereik meet. Zoek de code daarom op met het typenummer van jouw plaat erbij, bijvoorbeeld via onze storingzoeker met foutcodes per merk.

Er zijn wel drie oorzaken die achter een groot deel van die codes zitten. Oververhitting van de elektronica staat bovenaan: te weinig luchtruimte onder de plaat, een warme oven eronder of een dichtgeplakte ventilatiesleuf. Daarna komt vocht, meestal onder de tiptoetsen, waar het piepen en spontaan schakelen vandaan komt. En als derde het wegvallen van één fase in de kookgroep, waardoor precies de helft van de plaat uitvalt.

Resetten is bijna altijd hetzelfde: haal de plaat volledig spanningsloos door de perilexstekker eruit te trekken of de kookgroep uit te zetten, wacht een minuut en schakel weer in. Kom je daarna dezelfde code weer tegen, dan is het geen kortstondige hapering. Verschijnt er een demonstratiestand waarbij het display wel oplicht maar de zones niet warm worden, dan staat de plaat nog in de winkelmodus en zet je die in het servicemenu uit.

Melding	Wat het meestal betekent	Wat je doet
L, Lo of een sleutelsymbool	Toetsblokkering of kinderslot staat aan	Sleuteltoets drie tot vijf seconden vasthouden
H of een knipperende h	Restwarmte in het glas boven ongeveer vijftig graden	Niets doen, de melding dooft vanzelf bij afkoelen
U, een pansymbool of een knipperende stand	Geen of te kleine pan gedetecteerd, bodem niet magnetisch	Magneettest op de pan doen, een pan met de juiste bodemmaat gebruiken
F of E met cijfers, zoals E6, E9, E513	Fout uit de zelftest, betekenis verschilt per merk en serie	Plaat een minuut spanningsloos maken, daarna de code opzoeken
Losse letters zoals DE, FE of een cijfercode bij Miele	Servicemelding die naar een intern onderdeel verwijst	Typenummer erbij zoeken, dit is doorgaans werk voor een monteur
Alles licht op maar niets wordt warm	Demonstratiestand of vergrendeling na een stroomonderbreking	Demomodus uitzetten en de plaat opnieuw spanningsloos maken
Plaat piept en schakelt zichzelf uit	Vocht op of onder de tiptoetsen	Glas droogmaken, laten drogen, geen natte doek meer gebruiken

Een barst of scheur in de glasplaat

Glaskeramiek is hard maar niet taai. Een pan die valt of een deksel dat op de rand terechtkomt, geeft eerst een kleine schilfer aan de zijkant. Vanuit dat beschadigde randje loopt er later, door de spanning van opwarmen en afkoelen, een barst het vlak in. Die barst blijft niet staan, hij groeit met de maanden verder. Doorkoken lijkt dan lang goed te gaan, want de zone doet het gewoon.

Toch is het niet iets om mee door te leven. Onder het glas zitten spoelen, sensoren en elektronica, en een barst is een open verbinding naar beneden. Wij zagen dat terug bij een plaat waarvan de barst dwars door een kookzone liep: zodra er bij het schoonmaken wat te veel water werd gebruikt, ging de plaat piepen en was hij een tot twee uur onbruikbaar. Dat is precies het waarschuwingssignaal dat er vocht bij de elektronica komt, en vocht op een print geeft vroeg of laat kortsluiting.

Repareren werkt niet, ook al klinken de ideeën logisch. Hittebestendige siliconenkit hecht slecht op glaskeramiek en houdt het vocht juist vast in de barst. Het injecteren van hars, zoals bij een sterretje in een autoruit, gaat om gelaagd glas met een kunststof tussenlaag en om temperaturen die niet in de buurt komen van een kookzone. Autoruitherstelbedrijven doen dit werk daarom niet, en dat is geen onwil maar het ontbreken van geschikte hars, apparatuur en garantie.

Wat wel kan is de glasplaat als onderdeel vervangen. Bij een aantal merken en series is de losse plaat leverbaar op typenummer, bij een Siemens of een Bosch is dat het E-nummer van het typeplaatje. Reken vooraf, want de plaat plus montage komt regelmatig dicht in de buurt van een nieuwe kookplaat. Kwam de schade door een val, kijk dan ook even in je inboedelpolis voordat je bestelt.

Inbouwen: uitsparing zagen, afdichten en de ruimte eronder

De inbouwmaat staat in de handleiding en is niet gelijk aan de buitenmaat van de plaat. Voor een gewone plaat van 60 cm ligt die uitsparing rond de 560 bij 490 mm, maar merken wijken daar millimeters vanaf, en juist die millimeters bepalen of de rand nog rust. Teken de uitsparing af op het keukenblad, boor in elke hoek een gat waar het zaagblad in past en zaag met een decoupeerzaag met een fijngetand blad. Plak de zaaglijn af met schilderstape, dan scheurt de toplaag van het laminaat niet uit.

Wil je de plaat vlak in het blad leggen, dan wordt het infrezen in plaats van zagen. Met een bovenfrees en een rechte mal maak je eerst een sponning ter dikte van de plaatrand en zaag je pas daarna het gat uit. Dat is de enige manier om vlakinbouw strak te krijgen, want een decoupeerzaag laat altijd een licht schuine kant achter. Zaag je in een blad naast de spoelbak, houd dan minstens vijf centimeter materiaal tussen beide uitsparingen, anders wordt het blad te slap en breekt het bij de eerste warmtebelasting.

De zaagkant zelf is kaal spaanplaat en zuigt water op. Lak of kit die randen af voordat de plaat erin gaat, zeker aan de kant van de spoelbak. Kitten van de plaat zelf hoeft meestal niet: bij vrijwel alle inbouwplaten zit er een afdichtband of een rubberrand rondom, en die doet het werk. Kit je er alsnog omheen, dan krijg je de plaat er bij een storing niet meer uit zonder het blad te beschadigen. Is er geen band meegeleverd, gebruik dan een dun laagje neutraal uithardende, zuurvrije siliconenkit.

Onder de plaat moet lucht kunnen. Een inductieplaat zuigt koellucht aan en blaast die er warm weer uit, meestal aan de voorkant of onderin. Fabrikanten schrijven daarom een vrije ruimte en soms een tussenbodem voor, vooral als er een oven onder komt. Bij een gaskookplaat boven een oven hoort bovendien een rvs slang in plaats van rubber, zoals beschreven bij de keuze van de gasslang.

Maat of afstand	Gangbare waarde	Waarom het zo is
Uitsparing kookplaat 60 cm	Ongeveer 560 x 490 mm	Rand van de plaat moet rondom op het blad rusten
Uitsparing kookplaat 75 tot 90 cm	Ongeveer 750 tot 880 mm breed	Per merk anders, alleen de handleiding is leidend
Afstand uitsparing tot achterwand	Minimaal 50 tot 60 mm	Voorkomt hitteschade aan de wand en houdt het blad sterk
Afstand tot een zijwand of hoge kast	Minimaal 100 mm bij gas, 50 mm bij inductie	Vlammen en hete pannen komen anders tegen het kastmateriaal
Vrije ruimte onder een inductieplaat	Meestal 20 tot 60 mm luchtspleet	De koelventilator moet lucht kunnen aanzuigen en afvoeren
Bladdikte voor inbouw	28 tot 40 mm spaanplaat of hpl	Dunner blad hangt door onder een zware plaat met pannen
Ruimte tussen uitsparing en spoelbak	Minimaal 50 mm materiaal	Anders scheurt het blad tussen beide gaten

Achterwand, spatscherm en de afzuigkap erboven

Achter een kookplaat wil je een wand die tegen vet en warmte kan. Rvs is daarvoor het meest gebruikte materiaal, en zulke platen worden op maat geleverd in doorgaans 1 mm dik materiaal met de randen 10 mm omgezet, waardoor het op een dikke plaat lijkt. Het oppervlak wordt geborsteld, en het staat het rustigst als je de structuur horizontaal laat lopen. Achter zo'n dunne plaat hoort opvulling, meestal een op maat gezaagde gipsplaat, waarna je het geheel verlijmt met neutrale, zuurvrije siliconenkit.

Een glasplaat achter het gasfornuis is de andere veelgekozen optie, en daar wordt veel onzin over verteld. Gehard glas is thermisch voorgespannen: het verdraagt temperatuurverschillen veel beter dan gewoon vensterglas en valt bij breuk uiteen in kleine, stompe korrels in plaats van in scherven. Toch raden leveranciers een standaard spatscherm van gehard glas af achter een open gasfornuis, zeker bij een wokbrander. Een beschadigd randje of langdurige plaatselijke hitte kan het glas alsnog laten springen. Kies dan een plaat die de leverancier expliciet voor gas vrijgeeft, monteer hem met afstandhouders zodat de warmte weg kan, of neem tegels.

Aluminium schermen zijn goedkoper, maar het materiaal is zacht: je krijgt er sneller deuken en krassen in dan je zou willen, en een deuk achter het fornuis blijft zichtbaar. Zwart ziet er strak uit en toont tegelijk elke vetspat en waterdruppel, dus het vraagt vaker een doekje dan rvs met een borstelstructuur. Lichte krassen verwijderen uit een rvs achterwand of uit het rvs van je gasfornuis doe je met een fijn schuurvlies, altijd in de richting van de bestaande borstelstructuur en nooit in rondjes. Diepe krassen krijg je er niet meer uit. Aangebakken resten op glaskeramiek haal je weg met een glasschraper die je bijna plat houdt.

Boven de plaat hangt de afzuiging, en die hoogte is geen smaakkwestie. Boven een gasfornuis houden fabrikanten meestal 65 cm aan, boven inductie of keramisch mag het vaak 55 cm zijn omdat er geen open vlam onder staat. Een kraan boven het fornuis, bijvoorbeeld een pastavuller, ziet er handig uit maar zit precies in de opstijgende hitte en in de vetdamp. Kijk voor het onderhoud van je andere keukentoestellen bij de reparatiegidsen per apparaat.

Materiaal achterwand	Sterke punten	Nadelen	Montage
Rvs plaat, 1 mm geborsteld	Onderhoudsvriendelijk, hittebestendig, past bij gas	Duurder, vingerafdrukken zichtbaar bij glad rvs	Op een opvulplaat verlijmen met zuurvrije siliconenkit
Gehard glas met coating	Strak vlak, goed schoon te maken, kleur naar keuze	Leveranciers raden het af achter een open gasbrander	Op afstandhouders of verlijmd op een volledig vlakke muur
Aluminium spatscherm	Licht, goedkoop, eenvoudig te boren	Zacht materiaal, deukt en krast snel	Met montagekit of schroeven en afdekdoppen
Tegels	Goedkoopst per vierkante meter, gaat het langst mee	Voegen worden vet en vragen onderhoud	Tegelen en afwerken met een profiel langs het schilderwerk
Geverfde wand met keukenverf	Snel te vernieuwen en over te schilderen	Minst bestand tegen hitte en vetspatten	Alleen buiten de directe spatzone van het fornuis

Hoogte, verhoging en de naad naast het fornuis

Een vrijstaand fornuis is standaard ongeveer 85 cm hoog en heeft stelpoten waarmee je tot ongeveer 90 cm komt, precies de hoogte van een gangbaar werkblad. Wie langer is, wil het fornuis nog wat hoger, en dan komt een verhoging voor het fornuis in beeld. Kant-en-klaar heet zoiets een gasfornuis verhoger of een sokkel, maar je kunt er ook zelf een timmeren. In veel handleidingen staat dat het toestel direct op de vloer moet staan. Die eis is niet uit de lucht gegrepen, maar hij is ook niet absoluut.

Waar het de fabrikant om gaat, is stabiliteit. Een fornuis met een openstaande ovendeur waar een zware bakplaat op ligt, kan naar voren kantelen. Daarvoor zit er een kantelbeveiliging in de vorm van een beugel of ketting die je aan de muur schroeft. Zet je het toestel op vier klosjes of op een wankele bak, dan kan die beugel zijn werk niet doen en trekt bij gas de slang mee. Maak je in plaats daarvan een doorlopend, vlak en stevig platform over de volle breedte en diepte, met de kantelbeveiliging opnieuw op de juiste hoogte gemonteerd, dan staat het toestel net zo vast als op de vloer.

Bij het verhogen van een elektrisch of een inductiefornuis is dat het hele verhaal. Bij een gasfornuis komt er een punt bij: de slang moet ruim genoeg zijn en mag nergens strak komen te staan of langs een hete rand lopen. Vaak is een langere slang de eenvoudigste oplossing, en dan controleer je de verbindingen daarna opnieuw met zeepsop volgens de stappen bij het aansluiten van een vrijstaand gasfornuis.

Blijft er een spleet over tussen het fornuis en het aanrecht, dan verdwijnen daar kruimels en vet in. Een siliconen of aluminium spleetvuller lost dat op zonder dat je het fornuis vastzet. Is de opening juist te breed omdat er een fornuis van 50 cm in een gat van 60 cm staat, dan bestaan er vulstukken en verkleinstrips, ook wel een fornuis verkleiner genoemd, die de kier netjes overbruggen. Hetzelfde geldt voor een inbouwkookplaat die je vrijstaand wilt gebruiken: dat kan alleen op een stevige, hittebestendige onderplaat met voldoende luchtruimte eronder.

Maat	Gangbare waarde	Waar je op let
Hoogte vrijstaand fornuis	85 cm, met stelpoten tot ongeveer 90 cm	Gelijk afstellen met het werkblad ernaast
Breedte vrijstaand fornuis	50, 60, 90 of 100 cm	Een 50 cm toestel in een 60 cm nis vraagt vulstrips
Afzuigkap boven gas	Meestal 65 cm boven de branders	Handleiding van de kap is leidend, ook voor de brandbaarheid
Afzuigkap boven inductie of keramisch	Meestal 55 cm boven het glas	Lager mag alleen als de fabrikant dat toestaat
Spleet fornuis en aanrecht	5 tot 20 mm	Opvullen met een spleetvuller, niet dichtkitten
Verhoging onder een fornuis	Volledig ondersteund, geen losse klossen	Kantelbeveiliging opnieuw op de juiste hoogte schroeven

Vervangen, ombouwen naar inductie en onderdelen bestellen

Een gaskookplaat vervangen door inductie is bouwkundig meestal het kleinste deel van de klus. De uitsparing is vaak dezelfde maat, en de oude plaat komt er na het losdraaien van de klemmen van onderaf zo uit. Het werk zit in twee andere dingen: de gasaansluiting netjes buiten bedrijf stellen en de elektrische kookgroep aanleggen. Van keramisch naar inductie is eenvoudiger, want de aansluiting is dan meestal al aanwezig en je hoeft alleen het schema van de nieuwe plaat te volgen.

Zit je kookdeel in een vrijstaand fornuis, dan kan een ombouw alsnog. Wij kwamen een Bosch Solitaire tegen waarbij het zespits gasstel uit het rvs blad werd gezaagd en er een inbouw inductieplaat in kwam, met behoud van de elektrische oven eronder. Dat kostte een middag en vroeg vooral voorbereiding: eerst alles wat met gas te maken heeft demonteren, dan kijken hoeveel materiaal er overblijft om de nieuwe plaat op te laten rusten, en pas daarna zagen. De inbouwdiepte van een inductieplaat is beperkt, dus de ruimte boven de oven is meestal geen probleem.

Een gasfornuis geschikt maken voor propaan of butagas is een ander verhaal. Daarvoor moeten de sproeiers gewisseld worden voor een set die bij die gassoort hoort en moet de kleinstand opnieuw worden afgesteld. Dat is gaswerk, dus dat laat je doen door iemand met een gasbevoegdheid. Een butagas kookplaat voor een boot of vakantiehuis heeft bovendien een eigen drukregelaar die bij het gas hoort, en aardgassproeiers passen daar niet op.

Onderdelen bestel je op typenummer en niet op modelnaam. Voor Bosch, Siemens en Neff heb je het E-nummer nodig, andere merken werken met een artikel- of servicenummer op hetzelfde plaatje. Voor een Boretti of Smeg met een digitaal klokje geldt dat de programmaklok een los onderdeel is: is dat klokje kapot, dan weigert de oven bij veel modellen te starten, terwijl de kookzones het gewoon doen. Het instellen van de klok gaat bij de meeste van die fornuizen door de kloktoets ingedrukt te houden tot de cijfers knipperen en de tijd daarna bij te stellen met plus en min. Is de plaat aan vervanging toe en zoek je een complete set, dan geeft de gids over een inductie kookplaat van IKEA een goed beeld van wat er meekomt en wat niet.

Merk	Waar je het typenummer vindt	Wat we bij dit merk vaak tegenkomen
Bosch, Siemens en Neff	E-nummer op het typeplaatje onder de plaat	Foutcodes met een F of een E, glasplaat soms los leverbaar
Atag, Etna en Pelgrim	Typeplaatje onder de plaat of achter de onderste lade	Melding L bij vergrendeling, resetten via de kookgroep
Miele	Typeplaatje op de onderzijde, plus een servicenummer	Lettercodes die naar een intern onderdeel verwijzen
AEG, Zanussi en Electrolux	PNC-nummer op het typeplaatje	Problemen met een zone die uitvalt, foutcodes met een E, veel onderdelen leverbaar
Whirlpool, Bauknecht en Indesit	Typeplaatje onder de plaat, twaalfcijferig nummer	Aan- en uitschakelen door pandetectie, rvs met Ixelium-coating niet schuren
Boretti en Smeg	Sticker aan de achterzijde of onder de branderplaat	Digitaal klokje en knoppen als slijtdeel, per type te bestellen
Bora en Airforce	Typeplaatje op de motorunit of onder de plaat	Afzuiging start niet als het filterdeksel niet goed sluit
Fagor, Scholtes en Inventum	Typeplaatje onder de plaat	Beperkte onderdelenvoorraad, vervangen is vaak voordeliger

Storingzoeker

Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens

Zoeken Merk Alle Intergas Nefit Remeha Vaillant AWB Bosch vaatwasser Siemens vaatwasser AEG vaatwasser Miele vaatwasser Bosch wasmachine AEG wasmachine Quooker

Merk	Code	Wat er aan de hand is	Wat je zelf kunt doen	Bellen of niet
Intergas	1	De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op	Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak.	Blijft hij terugkomen: monteur
Intergas	2	Storing in de aanvoer- of retoursensor	Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem.	Monteur
Intergas	3	De maximaalthermostaat heeft ingegrepen	Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie.	Blijft het: monteur
Intergas	4	Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan	Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer.	Doet gas het wel: monteur
Intergas	5	Slecht of wegvallend vlamsignaal	Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking.	Monteur
Intergas	6	Fout in de vlamdetectie	Reset een keer.	Monteur
Intergas	7	Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor	Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad.	Monteur, dit raakt de veiligheid
Intergas	8	Het ventilatortoerental klopt niet	Reset een keer.	Monteur
Intergas	10 tot en met 14	Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie	Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog.	Blijft het: monteur
Nefit	A01	Geen vlam of vlam valt weg	Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	C6	De ventilator draait niet op het juiste toerental	Reset een keer.	Monteur
Nefit	D1	Te weinig waterdruk in de installatie	Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten.	Zelf te doen
Nefit	EA	Vlam wordt niet waargenomen	Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	F0 of F7	Interne storing in de besturing	Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf.	Monteur
Remeha	Reset knop	Vergrendelde storing	Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset.	Afhankelijk van de code
Remeha	E00	Aanvoersensor defect of niet aangesloten	Reset een keer.	Monteur
Remeha	E01	Te weinig waterdruk of geen doorstroming	Bijvullen en ontluchten.	Zelf te doen
Remeha	E04	Geen vlam bij het opstarten	Gaskraan controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.22	Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging	Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten.	Zelf te doen
Vaillant	F.28	Ontsteking mislukt bij het opstarten	Gastoevoer controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.75	Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat	Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten.	Monteur, meestal het expansievat
AWB	Vlamstoring	Geen ontsteking	Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Bosch vaatwasser	E15	Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan	Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam.	Blijft het terugkomen: monteur
Bosch vaatwasser	E24 of E25	Water loopt niet weg, afvoer verstopt	Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E22	Filters verstopt	Zeven eruit en schoonmaken.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E09	Verwarmingselement defect, water wordt niet warm	Niets zelf te doen.	Monteur
Siemens vaatwasser	E15	Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief	Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten.	Blijft het: monteur
Siemens vaatwasser	E24	Afvoer geblokkeerd	Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
Siemens vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i20 of 20	Afvoerprobleem, water loopt niet weg	Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i30 of 30	Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd	Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken.	Blijft het: monteur
AEG vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F11	Water loopt niet weg	Filters en afvoerpomp schoonmaken.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F70	Vlotter of niveaubeveiliging	Controleer op lekkage onderin.	Monteur
Bosch wasmachine	E18 of F18	Water loopt niet weg	Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren.	Zelf te doen
Bosch wasmachine	F21	Motorstoring, trommel draait niet	Niets zelf te doen.	Monteur
Bosch wasmachine	E23	Water in de lekbak	Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken.	Blijft het: monteur
AEG wasmachine	E20	Afvoerprobleem	Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
AEG wasmachine	E40	Deur niet goed dicht	Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 1 keer	Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking	Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 2 keer	Reservoir bereikt de temperatuur niet	Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect.	Blijft het: monteur
Quooker	Knippert 3 keer	Storing in de temperatuursensor	Een keer stroomloos maken.	Monteur
Quooker	Geen kokend water, wel gewoon water	Reservoir uit of niet op temperatuur	Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen.	Zelf te doen

Veelgestelde vragen